Chia sẻ tại tọa đàm “Nhà ở cho người trẻ” do báo Người Lao Động tổ chức ngày 3/4, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM, cho biết thực trạng thiếu hụt nguồn cung nhà ở xã hội, nhà giá rẻ khiến lao động trẻ, công chức nhà nước làm việc trên địa bàn TP HCM rơi vào cảnh “xếp hàng chờ nhiều năm” vẫn không mua được nhà.

Theo ông Châu, năm ngoái TP HCM chỉ có 6.000 căn nhà ở xã hội và 1.600 căn nhà thương mại mở bán. Thành phố hiện không còn dự án nào giá bán dưới 35 triệu đồng mỗi m2. Nhóm được mua nhà ở xã hội, nhà giá rẻ như lực lượng vũ trang, cán bộ, công chức nhà nước, lao động trẻ phải chờ đợi nhiều năm để được mua nhà ở xã hội, nhà giá rẻ trong bối cảnh giá bất động sản leo thang.

Chị Nguyễn Hoàng Vân, công chức đang làm việc tại TP HCM, cho biết gần 10 năm qua vẫn đang “xếp hàng” chờ đăng ký được suất mua nhà ưu đãi. Theo chị, năm nào Công đoàn cũng lấy thông tin đoàn viên có hoàn cảnh khó khăn, chưa có nhà ở để lập danh sách hỗ trợ an cư nhưng chỉ lấy thông tin rồi thôi, không có phản hồi gì sau đó. Bao năm nay chị mong muốn được mua một căn nhà mà đến giờ chưa hiện thực hoá được mong ước.

“Không biết phải chờ đến khi nào để công chức trẻ, chưa có nhà ở như tôi có thể mua được nhà ổn định cuộc sống”, chị Vân nói.

Ông Phạm Đăng Hồ, Trưởng phòng phát triển đô thị, Sở Xây dựng TP HCM, cho biết theo thống kê của Sở, nhu cầu về nhà ở xã hội tại TP HCM từ nay đến năm 2030 là khoảng 850.000 căn hộ. Chỉ tiêu Chính phủ giao thành phố xây dựng đến thời điểm đó là 100.000 căn. Rõ ràng con số này chưa thấm vào đâu so với nhu cầu thực tế và rất nhiều người sẽ vẫn phải chờ cơ hội được an cư.

Ông nói chỉ riêng trong nhóm người trẻ, cũng có người thuộc diện được hưởng chính sách nhà ở xã hội, nhưng có nhiều người không thuộc diện chính sách. Với những người không nằm trong nhóm ưu tiên, buộc phải tiếp cận phân khúc nhà ở thương mại giá rẻ. Nhưng hiện nay, phân khúc này lại chưa có chính sách hỗ trợ cụ thể như với nhà ở xã hội và nguồn cung cũng đang hạn chế. Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách ưu đãi về thuế, lệ phí và đặc biệt là chính sách tín dụng cho vay dành riêng cho các nhóm này.

“Tuy nhiên khâu mấu chốt nhất là phát triển nguồn cung phù hợp tài chính số đông người trẻ lại vẫn khó khơi thông”, ông Hồ nhấn mạnh.

Nói về khó khăn tiếp cận nhà ở của người trẻ, ông Võ Hồng Thắng, Phó tổng giám đốc DKRA Group, cho hay tính riêng trong quý I, các tỉnh phía Nam có gần 13.000 căn hộ chào bán, 85% trong đó có giá trên 75 triệu đồng mỗi m2. Đặc biệt, nguồn cung căn hộ bình dân giá dưới 40 triệu đồng mỗi m2 tại TP HCM chỉ còn khoảng 300 căn, từ 40-70 triệu đồng mỗi m2 có khoảng 1.000 căn, còn lại đều cao hơn mức này. Tốc độ tăng giá nhà từ 6-11% trong quý vừa qua khiến người trẻ, công viên chức ngạch lương nhà nước gần như khó có cơ hội sở hữu nhà.

Bàn giải pháp an cư cho người trẻ, ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực II, nhận định vấn đề cốt lõi để giải quyết bài toán này nằm ở nguồn cung. Thành phố cần tăng cường phát triển phân khúc nhà ở xã hội song song với gia tăng nguồn cung nhà ở thương mại giá rẻ, nhà ở thương mại cho thuê, như một giải pháp căn cơ dành cho người trẻ chưa đủ điều kiện sở hữu nhà. Đặc biệt, việc cho thuê cũng là cách để hạn chế đầu cơ và tránh trục lợi chính sách. Như vậy người trẻ mới có cơ hội mua nhà ổn định cuộc sống, đóng góp tích cực vào quá trình phát triển kinh tế – xã hội.

Tiến sĩ Trương Anh Tuấn, Phó chủ tịch Hiệp hội bất động sản Việt Nam, cho rằng vấn đề cốt lõi hiện nay là phải gia tăng nguồn cung nhà ở cho thị trường, đặc biệt là tại các đô thị lớn, nơi nhu cầu của người trẻ và người thu nhập thấp đang rất cao. Song song đó, thành phố cần có chính sách ưu đãi riêng về nhà ở cho người trẻ, tương tự chính sách ưu đãi với nhà ở xã hội hiện nay.

“Nếu có một gói hỗ trợ lãi suất hợp lý, điều này sẽ tiếp thêm sức mạnh tài chính cho người trẻ trong hành trình sở hữu ngôi nhà đầu tiên”, ông Tuấn cho hay.

Tiếp thu các đóng góp từ chuyên gia, ông Vương Duy Dũng, Cục trưởng Cục quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng, cho biết Chính phủ đang nghiên cứu gói tín dụng dành riêng cho phát triển nhà giá rẻ trong đó có nhà ở cho người trẻ. Gói tín dụng 120.000 tỷ đồng cũng đang được triển khai. Bên cạnh đó, Thủ tướng đã giao Bộ Xây dựng nghiên cứu, đề xuất thành lập Quỹ nhà ở, hướng đến việc phát triển nhà ở giá rẻ một cách bền vững.

Bộ Xây dựng hiện nghiên cứu và chuẩn bị trình Chính phủ, để tiếp tục trình Quốc hội một nghị quyết thí điểm về chính sách nhà ở xã hội, trong đó có nhiều ưu đãi hơn về thủ tục đầu tư, lãi suất vay cũng như mở rộng nhóm thụ hưởng. Đặc biệt, các quy trình liên quan sẽ được rút ngắn nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án.

Bên cạnh đó, giới chuyên gia cũng góp ý, TP HCM hiện có 1.500 dự án đang chờ tháo gỡ. Nếu được giải quyết sẽ tạo ra một động lực rất tốt cho các doanh nghiệp phát triển, tạo nguồn cung lớn, khi đó vấn đề giá cả và lựa chọn sẽ dễ dàng hơn.

Phương Uyên

Tại hội thảo “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong đô thị thông minh” tổ chức ở TP HCM, PGS.TS Thoại Nam, Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ tiên tiến liên ngành, Đại học Bách khoa TP HCM, nhận định AI đang trở thành nền tảng tư duy mới trong quản lý đô thị và thị trường địa ốc. Không chỉ hỗ trợ ra quyết định, công nghệ này còn xử lý dữ liệu lớn, dự báo rủi ro và cá nhân hóa dịch vụ, góp phần hình thành một “kiến trúc số” xuyên suốt từ quy hoạch đến vận hành.

Theo ông Nam, AI giúp ngành bất động sản thoát khỏi cách làm đại trà, dựa vào phán đoán cảm tính. Thay vì phát triển sản phẩm theo mô hình truyền thống, doanh nghiệp có thể sử dụng AI để phân tích xu hướng tiêu dùng, hành vi khách hàng nhằm tạo ra những dự án “may đo” theo từng nhóm khách hàng.

Ông Trần Chí Hiếu, Chủ tịch sáng lập Orion Media, đánh giá một trong những thay đổi rõ nét nhất trong việc vận dụng AI vào bất động sản là cách tiếp thị và bán hàng. AI cho phép doanh nghiệp xử lý lượng lớn dữ liệu về giá bán, vị trí, quy hoạch, nhu cầu người mua để đưa ra quyết định sát thực tế hơn. Nhờ phân tích hành vi người dùng trên nền tảng số, hệ thống có thể tự động hóa toàn bộ chu trình bán hàng, từ tìm kiếm khách, gửi thông điệp cá nhân hóa, xử lý hồ sơ đến chăm sóc sau bán…

Không chỉ dừng ở bán hàng, AI còn đang thay đổi cách doanh nghiệp quản lý tài sản. Ở các tòa nhà thông minh, công nghệ này phân tích dữ liệu cảm biến để dự báo hỏng hóc thiết bị, điều chỉnh hệ thống điện, nước theo nhu cầu thực tế, giúp tiết kiệm năng lượng và tối ưu chi phí. Trong giai đoạn phát triển dự án, AI còn được ứng dụng để mô phỏng kịch bản quy hoạch, đề xuất thiết kế kiến trúc tối ưu nhờ thuật toán tạo hình (generative design).

Trong bối cảnh phát triển đô thị thông minh, trí tuệ nhân tạo cũng được nhiều chính quyền đô thị tích hợp để nâng cao hiệu quả quản lý. TP HCM, Hà Nội và Đà Nẵng hiện đã thiết lập các trung tâm điều hành đô thị thông minh, trong đó có tích hợp phân tích dữ liệu dân cư, giao thông, cấp thoát nước và môi trường. Những yếu tố này có liên quan trực tiếp đến giá trị bất động sản, đặc biệt là các khu đô thị mới được quy hoạch đồng bộ.

Bà Laura Nguyễn, Giám đốc điều hành quỹ GenAI Fund, nhận định trong kỷ nguyên số, doanh nghiệp nào làm chủ dữ liệu và cá nhân hóa trải nghiệm tốt hơn sẽ chiếm ưu thế. Theo bà, AI đang được tích hợp rộng rãi trong hệ thống của các tập đoàn bất động sản lớn. Tại Mỹ, Zillow sử dụng AI để định giá nhà dựa trên vị trí, xu hướng thị trường và tình trạng tài sản. Ở Singapore, nền tảng Hamlet ứng dụng chatbot AI để tư vấn thuê nhà, gợi ý căn hộ phù hợp và xử lý yêu cầu bảo trì tự động.

Tại Việt Nam, một số doanh nghiệp cũng đã bước đầu triển khai AI trong vận hành và quản lý dự án. Đơn cử, Vinhomes tích hợp hệ thống camera và cảm biến AI trong vận hành khu đô thị thông minh, ứng dụng AI để dự báo lưu lượng giao thông nội khu. Future Homes, One Housing, Propzy… những nền tảng giao dịch bất động sản từng phát triển hệ thống gợi ý tài sản phù hợp dựa trên hành vi người dùng. Ngoài ra, một số sàn giao dịch bắt đầu sử dụng công cụ chatbot để tư vấn và lọc khách hàng tiềm năng.

Tuy nhiên, mức độ ứng dụng còn chênh lệch lớn giữa các doanh nghiệp. Trong khi các tập đoàn lớn tích cực đầu tư vào nền tảng số và nhân sự công nghệ, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn coi AI là một khoản chi phí thay vì đầu tư chiến lược. Ngoài ra, theo đánh giá của các chuyên gia tại hội thảo, rào cản lớn hiện nay còn nằm ở hạ tầng dữ liệu chưa đồng bộ, thiếu nguồn nhân lực có kỹ năng AI, cũng như sự thiếu vắng các cơ sở pháp lý cụ thể cho việc thu thập và xử lý dữ liệu người dùng.

“Về lâu dài, Việt Nam cần khung pháp lý rõ ràng về bảo mật và quyền riêng tư khi AI ngày càng được dùng để phân tích hành vi người tiêu dùng”, luật sư Trần Quốc Anh, chuyên gia pháp lý trong lĩnh vực công nghệ, nhận định. Ông cho rằng nếu không kiểm soát tốt, việc lạm dụng AI để thổi giá tài sản hoặc tạo thông tin sai lệch có thể gây rủi ro cho người mua.

Ngoài các vấn đề kỹ thuật và pháp lý, AI cũng đang đặt ra thách thức cho lực lượng lao động trong ngành bất động sản. Theo bà Laura Nguyễn, một số vai trò truyền thống như môi giới, chăm sóc khách hàng hay quản lý vận hành có thể bị thay thế một phần bởi các hệ thống tự động hóa. Tuy nhiên, thay vì mất việc, xu hướng sẽ chuyển sang “chuyển đổi vai trò”. Người làm môi giới cần trang bị kỹ năng phân tích dữ liệu, hiểu biết về công cụ AI để làm việc hiệu quả hơn trong hệ sinh thái số.

Ông Trần Chí Hiếu cho rằng muốn tận dụng tốt công nghệ, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy, từ kinh nghiệm sang dữ liệu, từ sản phẩm sang trải nghiệm. “Trong một thị trường nhiều biến động, ai chạm được cảm xúc khách hàng trước sẽ chiếm lợi thế”, ông nói.

Dù còn đối mặt với thách thức, AI vẫn được xem là công nghệ trụ cột trong quá trình chuyển đổi số của ngành địa ốc. Theo báo cáo của Fortune Business Insights, quy mô thị trường AI trong bất động sản toàn cầu dự kiến đạt hơn 41 tỷ USD vào năm 2033, với tốc độ tăng trưởng bình quân 30% mỗi năm. Từ việc thay đổi cách phát triển sản phẩm đến cách tương tác với người mua, trí tuệ nhân tạo đang dần trở thành yếu tố sống còn trong chiến lược cạnh tranh của các doanh nghiệp bất động sản thời đại mới.

Phương Uyên

2-3 năm trở lại đây, tình trạng khách thuê trả mặt bằng diễn ra phổ biến tại nhiều trung tâm thương mại ở Hà Nội. Không ít dự án từng là tâm điểm vui chơi, mua sắm tại Thủ đô một thời, nay rơi vào cảnh trống mặt bằng kéo dài, khách mua èo uột.

Theo ghi nhận của VnExpress, trung tâm thương mại Discovery Complex (quận Cầu Giấy) có đến 80% diện tích mặt bằng bán lẻ bị bỏ trống. Chỉ có tầng trệt và hai tầng trên cùng lác đác khách thuê. Còn lại các tầng đều tắt đèn, dừng phục vụ thang máy, thang cuốn.

Tương tự, một số dự án khác như Artemis (quận Thanh Xuân), Mipec Tower (quận Đống Đa) cũng trong cảnh vắng khách thuê dù nằm ở vị trí đắc địa tại khu đông dân cư.

Tuy nhiên, nhiều trung tâm thương mại vẫn đắt khách thuê, chủ yếu từ chủ đầu tư ngoại như Lotte, Aeon hay Central Retail. Hãng dịch vụ bất động sản Avison Young cho biết nhiều dự án có tỷ lệ lấp đầy khách thuê trên 95% như Lotte Mall West Lake, Aeon Mall Hà Đông, Aeon Mall Long Biên…

Bà Nguyễn Hoài An, Giám đốc cấp cao CBRE Hà Nội, cho biết phần lớn những khu bán lẻ vắng khách thuê có quy hoạch, thiết kế gian hàng lạc hậu dù nằm ở “đất vàng”.

Bà nói, nhiều dự án đã hoạt động 7-10 năm, chủ yếu nằm ở khối đế của khu đô thị hoặc dự án chung cư, ít cải tạo và đổi mới trong trải nghiệm khách hàng. Ngoài gian hàng bán lẻ, việc thiếu hụt các hoạt động giải trí, sự kiện và trải nghiệm độc đáo khiến không gian mua sắm trở nên “nhàm chán”. Các khu này cũng thiếu những ngành hàng chủ chốt để giữ chân khách mua.

Cùng quan điểm, bà Hoàng Nguyệt Minh, Giám đốc bộ phận Cho thuê thương mại, Savills Hà Nội, cho rằng hiện nay khách thuê không chỉ dừng lại ở việc bán hàng tại cửa hàng vật lý mà còn mở rộng thêm quy mô hoạt động kết hợp các chiến dịch truyền thông hấp dẫn, cửa hàng pop-up, triển lãm… Nhiều thương hiệu nổi tiếng cũng tăng cường yếu tố đời sống vào trải nghiệm mua sắm dẫn đến sự gia tăng của mô hình “concept store” – mô hình bán lẻ có tính mở và thiên về phong cách sống.

Trong khi đó, phí mặt bằng cao tạo thách thức cho không ít khách thuê. CBRE cho biết trong năm 2024, giá thuê trung bình mặt bằng bán lẻ ở trung tâm đã leo thang 16%, tăng nhanh hơn khu vực ngoài trung tâm. Chưa kể một số dự án trong quá trình nâng cấp, sửa chữa, tái định vị còn có biến động về giá thuê. Điều này khiến cho nhiều khách thuê rút khỏi những gian hàng hoạt động kém hiệu quả, chuyển sang dự án có giá hợp lý hoặc dễ tiếp cận khách hàng hơn.

“Những bất lợi trên khiến cho nhiều khu bán lẻ cũ không đủ sức cạnh tranh với những trung tâm thương mại riêng biệt, mới ra mắt với đa dạng loại hình mua sắm, giải trí và dịch vụ thu hút khách thuê”, bà Nguyễn Hoài An cho hay.

Giám đốc một doanh nghiệp chuyên môi giới mặt bằng thương mại ở trung tâm Hà Nội cho biết nhiều nơi quy hoạch gian hàng thiếu khoa học, không gắn kết được các nhãn hàng hoặc chỉ tập trung vào một nhóm phân khúc tầm trung – cao cấp. Điều này khiến nhiều dự án thu hẹp khả năng tiếp cận với đông đảo khách hàng trẻ, bình dân.

Vị này cho hay, các nhà bán lẻ cũng có mối quan hệ tương hỗ “buôn có bạn, bán có phường”. Một nhãn hàng lớn hiện diện tại khu vực này kéo theo đối thủ cạnh tranh hoặc nhãn hàng cùng lĩnh vực xuất hiện theo, tạo nên trải nghiệm mua sắm phong phú cho khách hàng. Thiếu sự gắn kết, tương trợ, không ít nhãn hàng phải chọn rút khỏi mặt bằng để sang “phường” khác.

Nhìn từ bài học thành công của nhiều “ông lớn” bán lẻ quốc tế, các chuyên gia cho rằng ưu điểm của họ là đầu tư kỹ từ khâu nghiên cứu thị trường, thiết kế mặt bằng, tránh bị lạc hậu sau vài năm hoạt động. Họ có chiến lược bố trí mặt bằng khách thuê hợp lý, giúp tối ưu lưu lượng khách hàng và trải nghiệm mua sắm với dịch vụ chăm sóc tinh tế, thống nhất. Đây là lợi thế “lấy lòng” người tiêu dùng trẻ, vốn là lực lượng chủ yếu tiếp cận các trung tâm thương mại hiện đại.

“Cùng với việc đầu tư mạnh cho các hoạt động quảng bá, những trung tâm thương mại mới dần trở thành tâm điểm vui chơi, giải trí, mua sắm của người dân Thủ đô”, bà Hoàng Nguyệt Minh cho hay.

Nhu cầu thay đổi từ cả thương hiệu bán lẻ và người tiêu dùng đặt ra yêu cầu phải nâng cấp và tái cơ cấu với các trung tâm mua sắm cũ. Thời gian qua, một số dự án đã nâng cấp chất lượng mặt bằng bán lẻ cho thấy kết quả tích cực.

Ví dụ, giữa năm 2023, Indochina Plaza Hanoi (quận Cầu Giấy) đã hoàn thành cải tạo và đổi tên thành The Loop Shopping Center do Takashimaya quản lý. Trong hai năm, trung tâm này đã thiết kế lại cảnh quan, bố trí nhiều không gian xanh, cải tạo nội, ngoại thất. Định vị thương hiệu cũng thay đổi, nhắm đến giới trẻ thay vì giới hạn cho cư dân như trước, giúp tỷ lệ lấp đầy hiện đạt 100%.

Mô hình chia sẻ doanh thu trong trung tâm thương mại cũng là một giải pháp để tăng khả năng thu hút khách thuê. Bà Hoàng Nguyệt Minh cho biết ưu điểm của mô hình là giá thuê linh hoạt, giúp giảm rủi ro tài chính cho các thương hiệu nhỏ hoặc mới gia nhập thị trường. Cả chủ trung tâm thương mại và khách thuê cùng chia sẻ khi doanh thu không đạt kỳ vọng, giúp nhãn hàng gắn bó với mặt bằng hơn.

Trong tương lai, thị trường bán lẻ vẫn có nhiều triển vọng phát triển. Theo Tập đoàn nghiên cứu thị trường Euromonitor International, doanh thu bán lẻ hàng hóa tại Việt Nam dự kiến tăng trưởng 12,6% mỗi năm trong ba năm tới. Chỉ số tiêu dùng mỗi hộ gia đình cũng dự báo tăng 38% trong giai đoạn 2024-2028, mở rộng cơ hội cho mặt bằng bán lẻ.

Avison Young dự báo nguồn cung bán lẻ Hà Nội có thể bổ sung gần 29.500 m2 diện tích cho thuê mới trong hai năm tới. Điều này sẽ làm tăng áp lực cạnh tranh cho các trung tâm thương mại đã hoạt động nhiều năm.

“Đây là thời điểm các chủ đầu tư cần xây dựng chiến lược định vị phù hợp, cải tạo không gian mua sắm để nâng tỷ lệ lấp đầy, tránh lãng phí ưu thế ‘đất vàng’ vốn có”, bà Nguyễn Hoài An cho hay.

Ngọc Diễm

Hai dự án gồm đô thị mới Đông Nam Dung Quất – phía Bắc và phía Nam. Trong đó, dự án Đô thị mới Đông Nam Dung Quất – phía Bắc có quy mô khoảng 1.320 ha, gồm 1.668 căn nhà biệt thự và liền kề, một sân golf 18 lỗ và dân số dự kiến gần 86.000 người. Quỹ đất dành cho phát triển nhà ở xã hội là gần 31 ha. Tổng mức đầu tư khoảng 27.000 tỷ đồng, bao gồm chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Dự án phía Nam có quy mô lớn hơn, khoảng 1.377 ha, với 935 căn nhà biệt thự và liền kề, sân golf 18 lỗ, dân số khoảng 68.700 người và hơn 24 ha đất dành cho nhà ở xã hội. Tổng vốn đầu tư ước tính 27.500 tỷ đồng.

Hai dự án nêu trên thuộc quy hoạch phân khu xây dựng tỷ lệ 1/2.000, Khu đô thị, dịch vụ Đông Nam Dung Quất, đã được UBND tỉnh phê duyệt và công bố vào tháng 1. Khu đô thị này có tổng diện tích hơn 7.345 ha, định hướng phát triển thành khu vực đa chức năng gồm đô thị, du lịch, dịch vụ, tài chính và thương mại, tạo động lực tăng trưởng mới cho vùng ven biển phía Đông Nam của tỉnh.

Cả hai dự án được triển khai trong giai đoạn 2023-2037, thời gian hoạt động không quá 70 năm kể từ ngày nhà đầu tư được cấp quyết định giao đất. Việc lựa chọn nhà đầu tư thực hiện theo hình thức đấu thầu theo đúng quy định pháp luật hiện hành.

Do vị trí các dự án nằm trong khu vực biên giới biển, tổ chức, cá nhân nước ngoài không được phép sở hữu nhà ở tại đây.

Với vị trí chiến lược trong vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, thời gian qua, tỉnh Quảng Ngãi liên tục thu hút đầu tư, phát triển hệ thống hạ tầng giao thông, đô thị lớn. Tỉnh hiện có 5 khu công nghiệp và 20 cụm công nghiệp đã đi vào hoạt động, trong đó có một khu kinh tế Dung Quất với quy mô hơn 45.000 ha.

Dung Quất là khu kinh tế ven biển đầu tiên của cả nước, tập trung phát triển công nghiệp nặng, lọc hóa dầu, cảng biển và đang được quy hoạch mở rộng thành khu đô thị – dịch vụ – công nghiệp quy mô lớn ven biển miền Trung. Theo quy hoạch tới 2030 được Chính phủ duyệt, Quảng Ngãi sẽ trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại với hai ngành chủ lực là lọc hóa dầu và luyện kim thép.

Phương Uyên