Anh Nguyễn Bình, một nhà đầu tư bất động sản ở Hưng Yên, cho biết đầu năm ngoái từng mạo hiểm chi vài trăm triệu đồng để tham gia đấu giá đất ở địa phương nhằm “lướt cọc”. Tận dụng mức khởi điểm thấp, anh cho biết nhiều nhóm đầu tư dễ dàng tham gia và đẩy mức trúng lên cao, khiến tâm lý thị trường tăng lên.

Nhà đầu tư này cho hay “bản thân may mắn trúng một lô đẹp ở vị trí góc và nhanh chóng sang tay, kiếm lời gấp đôi vốn bỏ ra trong thời gian ngắn”. Tuy nhiên, anh nói “từ nay khó có thể mạo hiểm đầu tư như vậy mà phải chuyển sang đi đường dài”.

Bởi những kẽ hở từng khiến tình trạng “lướt cọc” đấu giá đất bùng nổ nay đã được cơ quan quản lý siết chặt. Nghị quyết 66.11 vừa được ban hành đã nâng mức cọc đấu giá đất lên tối đa 50% mức khởi điểm, trong khi trước đây chỉ 20%. Cùng với bảng giá đất lần đầu được nhiều địa phương áp dụng từ 1/1 có xu hướng tăng mạnh, mức cọc thấp “chưa từng có” như giai đoạn trước khó lặp lại.

“Tiền trả trước tăng sẽ hạn chế đáng kể sự tham gia của nhóm nhà đầu tư ít vốn nhưng muốn lướt sóng”, anh Bình nói và cho biết thêm người tham gia từ giờ phải tính toán thận trọng hơn trước khi nộp hồ sơ nếu không muốn mất trắng một khoản lớn.

Chế tài mới với cá nhân trúng đấu giá rồi bỏ cọc cũng tạo rào cản cho nhóm muốn ‘lướt cọc’ đẩy giá đất. Cụ thể, người trúng đấu giá không nộp tiền dẫn đến kết quả bị hủy sẽ bị cấm tham gia đấu giá 2-5 năm. Trường hợp không nộp đầy đủ tiền trúng sẽ bị cấm tham gia từ 6 tháng đến 3 năm. Chuyên gia pháp lý bất động sản Phạm Thanh Tuấn cho biết quy định mới đã khắc phục khoảng trống pháp lý sau tình trạng ồ ạt đấu giá song bỏ cọc từ cuối 2024 đến đầu 2025.

“Nguy cơ bị cấm tham gia đấu giá trong thời gian dài buộc nhà đầu tư phải cân nhắc kỹ hơn khi bỏ cọc, từ đó góp phần hạn chế đầu cơ, thổi giá và giảm nguy cơ hình thành các cơn ‘sốt ảo’ từ đấu giá đất”, ông Tuấn cho hay.

Không chỉ đất nền đấu giá, thị trường chung cư cũng được dự báo khó lướt sóng năm nay.Các chuyên gia cho biết những điều kiện thuận lợi cho nhóm “lướt sóng” giai đoạn trước như nguồn cung khan hiếm, tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ), giá bán liên tục tăng nóng, lãi suất thấp đang thay đổi trong bối cảnh hiện nay. Ông Trần Minh Tiến, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu thị trường & Am hiểu khách hàng One Mount Group, nhìn nhận thị trường đang bước vào “quá trình thanh lọc” sau giai đoạn dòng tiền đầu cơ tăng mạnh từ giữa năm. Áp lực lãi suất gia tăng từ đầu quý IV/2025 cùng đà chững lại của giá chuyển nhượng đã tác động trực tiếp đến tâm lý nhà đầu tư.

Ông nói sau giai đoạn duy trì ở mức thấp, lãi suất huy động có dấu hiệu đảo chiều từ tháng 10 năm ngoái khi nhiều ngân hàng đồng loạt điều chỉnh tăng 1-2%. Tính đến ngày 21/11, dư nợ tín dụng tăng 16%, trong khi tiền gửi chỉ tăng 12% so với cuối năm 2024. Cùng thời điểm, nhiều khoản vay mua nhà giải ngân cuối năm 2023 – đầu năm 2024 bắt đầu bước vào giai đoạn đáo hạn ân hạn nợ gốc, khiến nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi tăng đột biến.

Tâm lý thận trọng của nhà đầu tư thể hiện rõ khi các số liệu cho thấy giao dịch chung cư sụt giảm từ cuối năm ngoái. Báo cáo của One Mount Group chỉ ra thị trường Hà Nội có khoảng 6.100 giao dịch chuyển nhượng bất động sản trong tháng 11/2025, giảm 18% so với tháng trước. Đà giảm mạnh nhất ở phân khúc chung cư với khoảng 3.100 giao dịch thứ cấp, sụt 22% theo tháng.

Tương tự, Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) cho biết trái ngược với tỷ lệ hấp thụ tích cực trong 3 quý đầu năm, quý IV/2025 ghi nhận chung cư giảm mạnh thanh khoản do giỏ hàng mới dồi dào, lãi suất nhích lên khiến nhóm đầu tư thận trọng hơn.

“Hơn 75% giao dịch nhà ở đến từ nhóm khách mua căn thứ hai trở lên, trong đó khoảng 10% là nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tài chính ngắn hạn”, báo cáo của VARS nêu và cảnh báo một nhóm mua theo tâm lý FOMO trong giai đoạn tăng nóng đã phải rao bán “cắt lỗ”.

Ngoài ra, quy định mới yêu cầu định danh bất động sản từ 1/3/2026 được dự báo là cơ sở quan trọng để triển khai các chính sách quản lý thuế, hạn chế tình trạng đầu cơ, lướt sóng. Quy định nêu mỗi bất động sản như nhà riêng lẻ, chung cư, sản phẩm trong dự án sẽ có mã định danh điện tử riêng trên hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản.

CEO EZ Property Phạm Đức Toản cho biết thông qua dữ liệu định danh, nhà quản lý có thể xác định cụ thể một cá nhân đang sở hữu bao nhiêu bất động sản. Nó sẽ là căn cứ để áp thuế với căn nhà thứ hai hoặc thuế mua bán trên phần lợi nhuận theo thời gian sở hữu (thời gian nắm giữ càng ngắn, thuế càng cao) để giảm tình trạng lướt sóng, đầu cơ để thổi giá.

2026 sẽ có nhiều rào cản cho nhóm đầu tư mạo hiểm nhưng vẫn có cơ hội với nhà đầu tư trung – dài hạn, có khẩu vị an toàn và bền vững. Ông Phạm Đức Toản cho hay năm nay là thời điểm các dự án gắn với hạ tầng lớn hưởng lợi rõ nét trong bối cảnh các dự án giao thông trọng điểm được đẩy mạnh. Các trục giao thông chiến lược như vành đai, đường sắt đô thị hay cầu vượt sông được dự báo tạo động lực cho các phân khúc nhà ở và thương mại dịch vụ.

Với nhà đầu tư đất nền, ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc Batdongsan khu vực miền Nam, khuyến nghị trước khi ra quyết định, họ cần đánh giá kỹ tiềm năng địa phương, cơ sở hạ tầng, kế hoạch phát triển kinh tế… để lựa chọn dự án, sản phẩm. Ngoài ra, họ cần lưu ý các yếu tố ảnh hưởng đến giá đất nền như vị trí, pháp lý, diện tích, tiện ích xung quanh đồng thời xác định tầm nhìn dài hạn, hạn chế “lướt sóng” để giảm thiểu rủi ro.

Ngọc Diễm

Theo Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), rủi ro lớn nhất của thị trường hiện nay đến từ việc áp dụng bảng giá đất mới trong bối cảnh nhiều địa phương chưa ban hành hệ số điều chỉnh hoặc áp dụng ở mức cao. Điều này khiến chi phí đất đai tăng mạnh, đẩy giá thành dự án lên cao và gây khó cho doanh nghiệp, nhất là tại các khu vực phát triển mới. Chi phí đất đai khi đó sẽ tiếp tục trở thành điểm nghẽn, kìm hãm nguồn cung bất động sản trong năm 2026.

Cùng với giá đất, mặt bằng lãi suất cho vay có dấu hiệu tăng nhanh trong thời gian ngắn cũng dự báo tạo áp lực đồng thời lên doanh nghiệp phát triển dự án và người mua nhà ở thực. Trong bối cảnh giá bất động sản tại các đô thị lớn đã ở mức cao so với thu nhập bình quân, chi phí vốn gia tăng khiến thị trường thu hẹp nhóm người có khả năng tham gia, đặc biệt là những người mua sử dụng đòn bẩy tài chính, trực tiếp tác động đến thanh khoản của thị trường.

Ngoài ra, công tác giải phóng mặt bằng và việc triển khai các quy định pháp luật tại địa phương còn chậm, thiếu đồng bộ, khiến nhiều dự án kéo dài thủ tục, phát sinh chi phí và chậm đưa sản phẩm ra thị trường. VARS đánh giá, việc các nút thắt này kéo dài sẽ khiến thanh khoản tiếp tục phân hóa mạnh và làm suy yếu động lực phục hồi của thị trường trong năm 2026.

Nhận định tương tự, Trung tâm Nghiên cứu thị trường & Am hiểu khách hàng One Mount Group cho rằng thị trường bất động sản năm 2026 tiếp tục đối mặt các lực cản mang tính cấu trúc, tập trung vào ba nhóm chính là pháp lý, nguồn vốn và chi phí phát triển dự án.

Ông Trần Minh Tiến, Giám đốc One Mount Group, nhận định các bộ luật sửa đổi liên quan đến đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý thông thoáng hơn, quá trình triển khai thực tế vẫn còn nhiều độ trễ, đặc biệt ở các khâu phức tạp như định giá đất theo cơ chế thị trường hằng năm. Việc thiếu hướng dẫn thống nhất khiến nhiều địa phương lúng túng trong áp dụng, kéo dài chu kỳ phát triển dự án và làm gia tăng rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.

Về dòng vốn, ông Tiến cho rằng thị trường bất động sản vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng và vốn huy động từ khách hàng, khiến hoạt động đầu tư nhạy cảm với biến động lãi suất. Việc dựa nhiều vào vốn ứng trước cũng làm gia tăng rủi ro thanh khoản cho doanh nghiệp khi sức mua suy yếu hoặc tiến độ bán hàng chậm lại. Trong khi đó, các kênh bổ sung như mua bán – sáp nhập hay hợp tác đầu tư chưa phát huy hiệu quả do vướng mắc pháp lý kéo dài và mức định giá tài sản còn cao, khiến dòng vốn mới khó chảy vào thị trường.

“Biến động lãi suất sẽ tác động trực diện đến thanh khoản bất động sản năm 2026 do thị trường phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng”, ông Tiến nhận định.

Ngoài ra, việc sáp nhập tỉnh, thành dù tạo động lực dài hạn, nhưng trong ngắn hạn có thể gây áp lực cho doanh nghiệp do thay đổi quy hoạch, khung giá đất và nguy cơ chậm phê duyệt dự án, làm gián đoạn nguồn cung mới.

Đồng tình, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA), cho rằng giá đất là biến số then chốt chi phối thị trường trong trung hạn.

Theo ông, kiểm soát tín dụng bất động sản là cần thiết để đảm bảo an toàn hệ thống, song cần phân loại rõ giữa dự án phục vụ nhu cầu ở thực và hoạt động đầu cơ. Việc thiếu các gói tín dụng dài hạn với lãi suất ổn định đang làm suy yếu lực cầu bền vững của thị trường.

Trước những rủi ro hiện hữu, VARS và HoREA cho rằng cần sớm ban hành hệ số điều chỉnh giá đất ở mức hợp lý, đặc biệt theo hướng thấp hơn tại các khu vực phát triển mới, nhằm giảm áp lực chi phí và khơi thông nguồn cung. Cùng với đó là việc đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, nâng cao năng lực thực thi của chính quyền địa phương và đảm bảo sự thống nhất trong áp dụng các quy định pháp luật liên quan đến bất động sản.

Về nguồn vốn, các hiệp hội và chuyên gia nhận định chính sách tín dụng cần được điều hành thận trọng, có chọn lọc để kiểm soát rủi ro hệ thống nhưng không gây cú sốc cho thị trường, bởi mặt bằng lãi suất cao kéo dài có thể tác động tiêu cực đến cả bất động sản lẫn nền kinh tế. Trong đó sự cần thiết của việc hoàn thiện hướng dẫn thực thi các luật mới, đặc biệt là cơ chế định giá đất, đa dạng hóa kênh huy động vốn trung và dài hạn.

Ngoài ra, việc giữ ổn định khung chính sách trong giai đoạn sáp nhập địa phương là yếu tố then chốt để duy trì niềm tin nhà đầu tư và tránh gián đoạn nguồn cung.

Phương Uyên