Sự dịch chuyển rõ rệt trong mục đích mua nhà được các bên tham gia thị trường bất động sản ghi nhận trong năm qua. Bà Trịnh Thị Kim Liên, Phó tổng giám đốc kinh doanh của Dat Xanh Serviecs, cho biết kết quả khảo sát chân dung khách hàng năm 2025 của Viện Nghiên cứu Kinh tế – Tài chính – Bất động sản Dat Xanh Services (DXS FERI) cho biết, tỷ lệ người mua bất động sản để đầu tư năm qua chiếm 28%, tăng 27% so với năm 2024. Trong khi đó, nhóm đầu tư lướt sóng ngắn hạn cũng tăng từ 9% năm 2024 lên gần 12% trong năm vừa qua.

Ngược lại, nhu cầu mua để ở giảm gần 5% so với năm trước, mua tích sản giảm mạnh từ 24% xuống còn 17%. Theo Dat Xanh Services, nếu so với giai đoạn thị trường hạ nhiệt năm 2023, nhu cầu mua lướt sóng ngắn hạn trong năm 2025 đã tăng gần 7 lần, còn nhu cầu mua để đầu tư tăng khoảng 75%. Trong khi đó, tỷ lệ mua để ở giảm khoảng 28% và tích sản giảm gần 29%, phản ánh sự dịch chuyển rõ nét trong cơ cấu.

Xu hướng đầu tư gia tăng cũng được ghi nhận trong báo cáo của Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS). Theo Hội có hơn 75% giao dịch nhà ở trong năm 2025 đến từ nhóm khách mua căn thứ hai trở lên, với mục tiêu mua để đầu tư và khoảng 10% sử dụng đòn bẩy tài chính ngắn hạn.

Còn theo DKRA Consultings, hơn 50% giao dịch thành công tại thị trường phía Nam năm vừa qua đến từ nhóm khách hàng mua để đầu tư. Phần lớn nhà đầu tư hạn chế sử dụng đòn bẩy tài chính, ưu tiên vòng quay vốn nhanh với thời gian nắm giữ không quá ba năm.

Khảo sát tâm lý từ chuyên trang Batdongsan chỉ ra, năm qua, gần 60% người đã sở hữu nhà ở có nhu cầu mua thêm ít nhất một bất động sản với mục tiêu đầu tư, song chỉ dự kiến nắm giữ trong khoảng 2-5 năm.

Lý giải nguyên nhân dòng tiền đầu tư, lướt sóng gia tăng, bà Trịnh Thị Kim Liên cho rằng thị trường thời gian qua xuất hiện nhiều yếu tố hỗ trợ như thông tin sáp nhập địa giới hành chính, hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm được đẩy mạnh và sự dịch chuyển của dòng vốn đầu tư từ phía Bắc vào khu vực phía Nam. Bên cạnh đó tâm lý FOMO về nguồn cung cùng yếu tố lãi suất hấp dẫn cũng phần nào giúp nhà đầu tư an tâm xuống tiền với kỳ vọng thanh khoản nhanh, sang tay được giá.

Chuyên gia bất động sản Phan Đình Phúc, CEO Senee, nhận định dòng tiền từ nhà đầu tư phía Bắc là một trong những yếu tố góp phần tạo nên các đợt tăng giá cục bộ tại thị trường phía Nam trong thời gian qua. Trong đó, không ít trường hợp mang tính đầu tư ngắn hạn, lướt sóng. Điều này khiến nhiều khu vực xuất hiện các “cơn sốt” giá trong thời gian ngắn rồi nhanh chóng hạ nhiệt, làm méo mó mặt bằng giá và gia tăng rủi ro cho thị trường.

Ở góc độ vĩ mô, chuyên gia kinh tế Đinh Thế Hiển cho rằng phần lớn dòng tiền tín dụng bất động sản bị hút vào hoạt động đầu cơ và lướt sóng, chiếm khoảng 80% giao dịch.

“Tâm lý mua cao – bán cao có thể giúp một bộ phận nhà đầu tư hưởng lợi trong ngắn hạn, nhưng cũng tạo ra chu kỳ tăng nóng rồi điều chỉnh mạnh, gây bất ổn cho thị trường”, ông đánh giá.

Dù vậy, nhiều chuyên gia nhận định hoạt động đầu cơ thuần túy, mua để chờ tăng giá nhưng không khai thác sử dụng, sẽ đối mặt với nhiều thách thức trong năm nay.

Bà Nguyễn Thị Kim Thoa, Giám Đốc thị trường DXS FERI, cho biết sự thay đổi nền tảng vận hành của thị trường và các yếu tố vốn tạo điều kiện cho giới lướt sóng đang dần đảo chiều. Thị trường được đánh giá bước vào giai đoạn thanh lọc sau thời gian dòng tiền đầu cơ gia tăng.

Về nguồn cung, bà Thoa cho biết năm nay thị trường nhà ở dự báo có khoảng 136.000 sản phẩm mới, trong đó miền Bắc chiếm hơn 60.000 sản phẩm, miền Nam khoảng 54.000 sản phẩm, còn lại là miền Trung và miền Tây. Nếu tính cả nguồn cung sơ cấp và thứ cấp, tổng lượng sản phẩm trên thị trường năm 2026 có thể vượt 200.000 căn. Cơn khát nhà ở được giải nhiệt, thậm chí nguy cơ dư cung cục bộ tại một số khu vực có thể diễn ra nếu tốc độ tăng nguồn cung vượt khả năng hấp thụ thực tế. Điều này khiến việc lướt sóng không còn khả thi.

Ngoài ra, áp lực lãi suất gia tăng từ cuối năm 2025 cùng đà chững lại của giá chuyển nhượng đang tác động trực tiếp đến tâm lý nhà đầu tư. Sau giai đoạn duy trì ở mức thấp, lãi suất huy động bắt đầu tăng khi nhiều ngân hàng điều chỉnh tăng 1-2 điểm phần trăm. Cùng thời điểm, nhiều khoản vay mua nhà giải ngân giai đoạn 2023-2024 bước vào thời kỳ hết ân hạn nợ gốc, khiến nghĩa vụ trả nợ gia tăng.

Bên cạnh đó, các chính sách quản lý mới và quá trình minh bạch hóa thị trường đang thu hẹp “không gian” hoạt động của các loại hình đầu cơ thiếu nền tảng.

Theo các chuyên gia, thị trường bất động sản năm 2026 sẽ bước vào giai đoạn sàng lọc rõ nét, khi chỉ những sản phẩm có pháp lý an toàn, đáp ứng nhu cầu thực và tạo được dòng tiền bền vững mới duy trì được thanh khoản. Ở chiều cầu, giao dịch chủ yếu đến từ nhu cầu ở thực và đầu tư trung – dài hạn, trong khi hoạt động đầu cơ ngắn hạn tiếp tục bị thu hẹp.

Phương Uyên

Báo cáo tài chính hợp nhất của Công ty cổ phần Đầu tư Phát triển Nhà Đà Nẵng (NDN) cho thấy, doanh thu quý IV/2025 đạt gần 6,6 tỷ đồng, giảm khoảng 16,5% so với cùng kỳ. Trừ đi giá vốn, công ty có lãi gộp gần 2,6 tỷ đồng, sụt hơn 21%.

Tuy nhiên, lợi nhuận của doanh nghiệp này cải thiện mạnh. Từ mức lỗ gần 5,6 tỷ đồng ở quý IV/2024, NDN có lãi sau thuế hơn 23,5 tỷ đồng ở kỳ này. Ban lãnh đạo giải thích nguyên nhân là thị trường chứng khoán có chuyển biến tích cực giúp lợi nhuận từ hoạt động tài chính tăng.

Theo đó, Nhà Đà Nẵng ghi nhận doanh thu hoạt động tài chính hơn 48,2 tỷ đồng, gấp 3,2 lần quý IV/2024. Trong đó, lãi đầu tư chứng khoán chiếm tới 93%, tương đương khoảng 44,8 tỷ đồng. Trừ đi chi phí, hoạt động tài chính mang về lợi nhuận 28,6 tỷ đồng.

So với bán hàng và cung cấp dịch vụ, hoạt động tài chính có doanh thu vượt 7,3 lần. Còn xét về lợi nhuận, mức độ chênh lệch lên tới 11 lần.

Tính theo giá đóng cửa cuối năm 2025, NDN sở hữu danh mục cổ phiếu gần 528 tỷ đồng. Chiếm tỷ trọng cao nhất là VHM của Vinhomes. Với giá trị tính đến cuối năm đạt gần 163 tỷ đồng, mã này giúp Nhà Đà Nẵng lãi khoảng 2,3 lần so với giá gốc. Bên cạnh đó, công ty cũng rót tiền vào HPG của Tập đoàn Hòa Phát và lãi gần 92 tỷ đồng. Song, họ cũng chịu lỗ khi đầu tư DGC của Hóa chất Đức Giang, PVT của PVTrans hay DGW của Digiworld.

Lũy kế cả năm 2025, Nhà Đà Nẵng có doanh thu giảm hơn một nửa về gần 26,6 tỷ đồng. Trong khi đó, lợi nhuận sau thuế lại cao hơn năm 2024 tới 4,65 lần và đạt hơn 168,6 tỷ đồng. Cả năm qua, họ lãi chủ yếu nhờ hoạt động tài chính khi lợi nhuận mảng này đạt hơn 185 tỷ đồng, gấp gần 18 lần lợi nhuận gộp từ hoạt động bán hàng và cung cấp dịch vụ.

Ở hoạt động kinh doanh cốt lõi, Nhà Đà Nẵng đang có dự án trọng điểm là Monarchy Block B nhưng đang “vướng” pháp lý và vẫn còn căn hộ chưa bán hết. Đến cuối năm 2025, giá trị tồn kho của dự án này còn ghi nhận hơn 31,4 tỷ đồng. Ngoài ra, trong kế hoạch kinh doanh năm trước, công ty cũng nói sẽ tái khởi động dự án chung cư tại số 13 Nguyễn Chí Thanh (tên thương mại dự kiến là N Tower) nhưng chưa có lộ trình cụ thể.

Đầu tư chứng khoán và các hoạt động tài chính giúp các doanh nghiệp tận dụng nguồn tiền nhàn rỗi, đa dạng hóa nguồn thu và gia tăng lợi nhuận, bên cạnh hoạt động sản xuất kinh doanh chính. Với những doanh nghiệp có đội ngũ chuyên nghiệp, đầu tư cổ phiếu có thể trở thành một công cụ hỗ trợ chiến lược tài chính.

Tuy nhiên, thị trường chứng khoán không phải lúc nào cũng bằng phẳng. Doanh nghiệp không loại trừ khả năng thua lỗ, từ đó phải gánh thêm áp lực trích lập dự phòng giảm giá chứng khoán. Nếu đầu tư vượt quá khả năng kiểm soát, doanh nghiệp cũng dễ bị xao nhãng hoạt động kinh doanh cốt lõi, thậm chí đối mặt rủi ro thanh khoản, làm xói mòn uy tín và niềm tin từ cổ đông. Vì vậy giới phân tích thường xem đầu tư chứng khoán như một hoạt động bổ trợ, đi kèm kỷ luật quản trị rủi ro chặt chẽ, thay vì trở thành trụ cột lợi nhuận của doanh nghiệp.

Nhà Đà Nẵng có tiền thân là doanh nghiệp nhà nước, được thành lập từ năm 1992. Hoạt động chính của công ty là đầu tư, kinh doanh bất động sản và xây dựng công trình tại Đà Nẵng. Doanh nghiệp chuyển sang mô hình cổ phần vào năm 2010 và niêm yết cổ phiếu trên sàn HNX từ cuối tháng 4/2011.

Tất Đạt

Tại nhóm ngân hàng quốc doanh, lãi suất ghi nhận mức điều chỉnh đáng kể. Theo thông báo mới nhất của một chi nhánh Vietcombank tại TP HCM, lãi suất vay mua căn hộ, nhà phố đã có giấy chứng nhận hoặc hợp đồng mua bán, cũng như tái tài trợ khoản vay, hiện thấp nhất từ 9,6% mỗi năm. So với cùng kỳ năm ngoái, khi lãi suất vay mua nhà tại ngân hàng này chỉ khoảng 6% cố định cho 12 tháng và 7% cho 24 tháng, mặt bằng hiện nay đã tăng lên đáng kể.

Không riêng Vietcombank, các ngân hàng quốc doanh khác cũng có động thái tăng lãi suất. VietinBank đã nâng lãi suất vay mua bất động sản cố định 24 tháng lên hơn 12% mỗi năm. BIDV đưa lãi suất cho vay bất động sản lên ngưỡng tối thiểu 9,7% trong 6 tháng đầu, 10% cho 12 tháng và lên tới 13,5% cho 18 tháng. Trước đó, lãi suất ngân hàng này chỉ dao động 6,5-8% cho các kỳ hạn.

Agribank áp dụng mức thấp hơn trong ngắn hạn, khoảng 8% cho 6 tháng, 8,5% cho 12 tháng, nhưng cũng tăng lên gần 9,8% nếu cố định trong 18 tháng.

Tại khối ngân hàng tư nhân, lãi suất cho vay mua nhà tiếp tục neo ở mức cao và tăng dần theo thời gian vay. MB Bank áp dụng lãi suất phổ biến 9-9,5% cho gói vay cố định 12-24 tháng; VIB dao động 9,9-12% cùng kỳ hạn. ACB cho vay khoảng 9,5-10,5%, trong khi Techcombank ở mức 8,5-9,5% trong thời gian 6-12 tháng.

Nhiều ngân hàng tư nhân khác cũng điều chỉnh tăng lãi suất bình quân, dù mức tăng nhẹ hơn, như LPBanK, BVBank, Sacombank… tăng 1,2-2 điểm phần trăm. Lãi suất thả nổi tại nhóm này hiện dao động khoảng 11-15% mỗi năm, tùy ưu đãi.

Như vậy, các gói lãi suất cho vay mua nhà của nhóm ngân hàng quốc doanh hiện nay lên ngang ngửa và thậm chí cao hơn so với các nhà băng tư nhân. Đây là hiện tượng lạ so với diễn biến thông thường khi lãi suất của nhóm ngân hàng có vốn nhà nước được biết đến là thấp nhất thị trường.

Nói với VnExpress, lãnh đạo một ngân hàng quốc doanh lý giải động thái họ tăng cao lãi suất cho vay mua nhà nhằm theo định hướng chính sách. Hạn mức tăng trưởng tín dụng cho bất động sản năm nay hạn chế. Do đó, việc tăng lãi suất cho vay với lĩnh vực bất động sản nhằm nắn dòng tín dụng và ưu tiên dòng vốn vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh.

Tại hội nghị nhà đầu tư mới đây, ông Lưu Trung Thái, Chủ tịch Ngân hàng Quân đội (MB), cũng cho biết những ngành có mức độ rủi ro cao sẽ không thể áp dụng lãi suất thấp, tuy nhiên nhìn tổng thể, mặt bằng lãi suất của nền kinh tế cần được giữ ở mức hợp lý nhằm cân bằng giữa huy động vốn và kích thích đầu tư, tiêu dùng.

Ông đánh giá mặt bằng lãi suất cho vay sẽ được duy trì hợp lý với từng ngành được ưu tiên. Gần đây, lãi suất tiết kiệm cũng tăng trên diện rộng, trong đó có ngân hàng quốc doanh tăng mạnh lên cao nhất hai năm. Lãi suất liên ngân hàng có thời điểm vọt lên 17-19%, sau đó hạ nhiệt, nhưng cũng được giới chuyên gia dự báo mặt bằng sẽ duy trì ở mức cao hơn trước ít nhất đến hết quý I năm nay.

Bên cạnh đó, lãnh đạo một nhà băng lớn cũng nhận xét, thanh khoản sẽ là vấn đề khó khăn với ngành trong năm nay.

Nhận định về diễn biến này, ông Võ Hồng Thắng, Phó tổng giám đốc DKRA Group, cho biết tốc độ điều chỉnh lãi suất trong thời gian ngắn vừa qua là rất nhanh. Chỉ cách đây khoảng 4-5 tháng, nhiều ngân hàng vẫn áp dụng lãi suất cố định hai năm quanh 6,5% mỗi năm. Tuy nhiên, mức này đã tăng dần qua các mốc 7,3%, 8,4%, 9%, 9,8% và hiện phổ biến ở mức 13-14%. Một số ngân hàng thậm chí rút ngắn thời gian cố định xuống còn 12-18 tháng thay vì 24 tháng như trước.

Theo ông Thắng, lãi suất vay tăng đã khiến chi phí trả nợ hàng tháng của người vay bị đội lên đáng kể. Với mặt bằng lãi suất hiện nay, khoản vay 1 tỷ đồng ở mức quanh 14% tạo áp lực trả lãi tương đương khoản vay 2 tỷ đồng khi lãi suất còn 6,5% trước đây. Dù số tiền vay không đổi, nghĩa vụ tài chính thực tế đã tăng lên gần gấp đôi, tăng gánh nặng chi trả của phần lớn người vay mua nhà.

Ông Phan Thành Chương, Giám đốc Công ty bất động sản TC Land, nói lãi suất vay đã được điều chỉnh tăng dần từ giữa năm 2025, song mức tăng nhỏ nên chưa tạo tác động rõ rệt. Từ tháng 11 năm ngoái đến nay, mặt bằng lãi suất tăng nhanh hơn, khiến thanh khoản thị trường tiếp tục suy giảm. Nhiều doanh nghiệp ghi nhận khách hàng kéo dài thời gian cân nhắc, trì hoãn ký hợp đồng hoặc chờ tín hiệu ổn định hơn từ lãi suất và chính sách tín dụng.

Theo ông, thu nhập của người lao động khó theo kịp tốc độ điều chỉnh của lãi suất, trong khi nghĩa vụ trả nợ ngày càng lớn. Ngay cả nhóm khách hàng có nhu cầu ở thực cũng thận trọng hơn trong quyết định mua nhà, do lãi suất thường khó giảm trong ngắn hạn 1-3 tháng.

“Khi bất động sản không còn là lĩnh vực được ưu tiên phân bổ vốn, việc phải chịu mức lãi suất cao hơn là điều tất yếu”, ông Thắng nói.

Theo các chuyên gia, mặt bằng lãi suất hiện nay sẽ đẩy nhanh quá trình sàng lọc của thị trường. Dòng tiền đầu cơ ngắn hạn có xu hướng rút lui, trong khi người mua nhà để ở buộc phải cân nhắc kỹ hơn giữa thu nhập, khả năng trả nợ và giá trị thực của sản phẩm. Lãi suất cao không phải là dấu chấm hết của thị trường, nhưng gần như khép lại giai đoạn đầu cơ dễ dãi. Thị trường được kỳ vọng sẽ phục hồi theo hướng chậm hơn, bền vững hơn và khó xuất hiện những đợt tăng giá nóng như trước.

Phương Uyên – Quỳnh Trang