Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 287/2025/NĐ-CP ngày 5/11, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng hàng không. 

Nghị định 287 gồm 5 chương, 29 điều, thay thế Nghị định 44/2018, được xem là khuôn khổ pháp lý cao nhất hiện nay trong việc định hình lại cách quản lý các tài sản công tại khu vực cảng hàng không.

Theo một chuyên gia về quy hoạch đô thị, đây là lần đầu tiên một cơ chế rõ ràng được thiết lập để chuyển giao các tài sản, bao gồm cả quỹ đất không còn nhu cầu sử dụng cho mục đích hàng không, về cho địa phương quản lý và xử lý.

Trong bối cảnh thị trường bất động sản luôn “khát” những quỹ đất sạch có vị trí chiến lược, Nghị định mới này đã mang đến một thông tin cực kỳ đáng chú ý. Trọng tâm của sự chú ý lần này đổ dồn về Điều 19, quy định về việc “Chuyển giao tài sản kết cấu hạ tầng hàng không về địa phương quản lý, xử lý”.

Điểm mới mang tính đột phá của nghị định là việc trao quyền chủ động cho địa phương sau khi tiếp nhận các tài sản này. Chính quyền cấp tỉnh có thể khai thác, sử dụng quỹ đất theo quy định của pháp luật về đất đai, đầu tư và nhà ở, trong đó có thể thực hiện đấu giá, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, giao cho các tổ chức phát triển quỹ đất quản lý hoặc sử dụng cho các mục tiêu an sinh như phát triển nhà ở xã hội, tái định cư.

Mọi hoạt động xử lý phải được tiến hành minh bạch, có thẩm định, phê duyệt của cơ quan có thẩm quyền, bảo đảm không ảnh hưởng đến hoạt động hàng không hiện hữu.

Nghị định cũng khẳng định rõ ràng giới hạn của cơ chế này: Các tài sản được xây dựng trên đất quốc phòng sẽ không được chuyển giao cho địa phương, mà tiếp tục do Bộ Quốc phòng quản lý theo quy định riêng. Cách tiếp cận này giúp phân định rạch ròi giữa hạ tầng dân dụng và khu vực quân sự, đảm bảo an toàn, an ninh hàng không.

Theo giới chuyên gia, việc luật hóa cơ chế chuyển giao này sẽ giúp tối ưu hóa nguồn lực đất đai quốc gia, khắc phục tình trạng “đất treo” hoặc sử dụng kém hiệu quả trong phạm vi sân bay. Khi những khu đất không còn phục vụ công năng hàng không được đưa trở lại vòng quay phát triển kinh tế, địa phương có thêm cơ hội tạo nguồn lực mới, bổ sung quỹ đất sạch cho phát triển đô thị, thương mại và nhà ở.

Dưới góc độ dài hạn, Nghị định 287 không chỉ là giải pháp kỹ thuật trong quản lý tài sản công, mà còn mở ra một hướng khai thác bền vững cho “quỹ đất sân bay” – vừa bảo đảm an toàn, quốc phòng, vừa thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương, đưa nguồn lực hạ tầng trở lại phục vụ lợi ích chung.

Trước đó, chiều ngày 20/11, tại Km1352+900 khu vực trước cửa hầm phía Bắc đèo Cả ngập sâu khiến cho các phương tiện không thể lưu thông qua hầm. Trên 2 tuyến đèo Cả và đèo Cổ Mã đều xảy ra nhiều điểm sạt lở, đất đá và cây cối tràn xuống chiếm mặt đường gây ách tắc giao thông hoàn toàn, buộc trạm cảnh sát giao thông Ninh Hòa tạm cấm tất cả xe lưu thông để bảo đảm an toàn.

Sau khi xảy ra sự cố, Khu Quản lý đường bộ III đã huy động tối đa nhân lực, máy xúc, xe ủi, xe ben và thiết bị cơ giới. Đồng thời phối hợp với lực lượng cứu hộ và chính quyền địa phương để thu dọn đất đá, xử lý sạt trượt và ngập úng.

Đến sáng 21/11, tuyến đường qua đèo Cả và Cổ Mã đã được thông xe tạm thời một làn. Các phương tiện cũng có thể qua hầm đèo Cả và Cổ Mã.

Ông Võ Ngọc Trung, đại diện xí nghiệp quản lý vận hành hầm Đèo Cả cho biết, do trước đó giao thông hoàn toàn tê liệt nên khi nước rút, hàng nghìn phương tiện dồn ứ phía Nam cửa hầm Đèo Cả, kéo dài hàng chục km nối đuôi nhau di chuyển chậm. Chỉ cần 1 xe gặp sự cố hoặc chết máy cũng gây ùn tắc kéo dài.

Xí nghiệp quản lý vận hành hầm phối hợp với các lực lượng chức năng điều phối phương tiện, đảm bảo chỉ cho xe lưu thông qua hầm khi tuyến phía ngoài đủ điều kiện an toàn, không để xảy ra ùn tắc trong hầm gây tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ và mất an toàn.

Thêm vào đó, sau lũ lụt, mặt đường hư hỏng nặng, dải phân cách cứng bị lũ cuốn đổ ra đường, khiến việc di chuyển của các phương tiện hết sức khó khăn. Dòng xe tiếp tục nối đuôi nhau trên Quốc lộ 1, gây áp lực lớn cho công tác đảm bảo giao thông.

Tại trạm thu phí An Dân, do mưa lớn kéo dài khiến khu vực trạm bị ngập sâu, nhà đầu tư đã dừng thu phí và xả trạm từ 5h20 ngày 19/11. Đơn vị quản lý cũng đã kiến nghị cơ quan chức năng cho phép tạm dừng thu phí cho đến khi hoàn thành khắc phục hư hỏng và đảm bảo đủ điều kiện vận hành trở lại.

“Đối với trạm Đèo Cả và trạm Cù Mông, việc xả trạm sẽ căn cứ vào lưu lượng phương tiện thực tế trong từng thời điểm trạm được kích hoạt khi phát sinh ùn tắc kéo dài. Mục tiêu cao nhất là đảm bảo thông tuyến kịp thời, hỗ trợ công tác cứu hộ, cứu nạn trong mưa lũ, giảm thiểu thiệt hại và bảo đảm an toàn cho người dân và phương tiện lưu thông qua khu vực”, ông Trung nói.

Bên cạnh các biện pháp vận hành, xí nghiệp quản lý vận hành cũng triển khai hỗ trợ trực tiếp cho người dân và tài xế bị kẹt tại khu vực trạm thu phí. Nước uống, mì ăn liền và các nhu yếu phẩm được phát miễn phí cho các phương tiện phải dừng chờ lâu trong thời điểm mưa lớn.

Sôi động khu vực vệ tinh TPHCM

Nói tại sự kiện gần đây, bà Trịnh Thị Kim Liên – Giám đốc Phát triển kinh doanh sản phẩm, Dat Xanh Services – cho biết từ cuối quý III, loạt dự án hạ tầng trọng điểm như đường Vành đai 3, 4 TPHCM, sân bay Long Thành, cao tốc Bắc – Nam giai đoạn 2 và 9 tuyến metro bắt đầu tăng tốc, kéo theo làn sóng dịch chuyển dòng vốn đầu tư bám hạ tầng.

Các khu vực ở phía Nam như TPHCM, Đồng Nai, Tây Ninh… hay ở phía Bắc như Bắc Ninh, Thái Nguyên, Hưng Yên… đều ghi nhận dòng tiền đổ về rõ rệt.

Hạ tầng kết nối hoàn thiện là yếu tố góp phần thúc đẩy xu hướng giãn dân ra các khu vệ tinh. Nhiều chủ đầu tư cũng đẩy mạnh các hoạt động giới thiệu, khởi công, hoàn thiện dự án giai đoạn này.

Tại Tây Ninh, các doanh nghiệp trong hệ sinh thái của Tập đoàn TTC đầu tư và phát triển dự án công nghiệp – đô thị – dịch vụ hơn 42ha, phường Trảng Bàng. Trong đó, khoảng 4.000 căn hộ cho công nhân sẽ được xây dựng. Một dự án khác là Khu đô thị Bình An Đức Hòa mới khởi công gồm 6.000 căn hộ thương mại với tổng vốn đầu tư gần 10.000 tỷ đồng.

Tại khu vực TPHCM, Tập đoàn Bcons công bố đã hoàn tất xây dựng hơn 5.000 căn hộ, gần 200 căn nhà phố, trung tâm thương mại, khách sạn tại khu Bcons City.

Ngoài ra, nhiều chủ đầu tư như Masterise Homes, Phú Mỹ Hưng, Gamuda Land, TT Capital, An Gia, Đất Xanh… cũng giới thiệu ra thị trường nhiều sản phẩm ở các phân khúc khác nhau.

Đại diện PropertyGuru cho rằng nhiều chủ đầu tư rầm rộ giới thiệu sản phẩm nhưng điểm sáng thị trường thuộc về Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu cũ. Đặc biệt, Bình Dương có nguồn cung tập trung dọc các tuyến giao thông chiến lược như Vành đai 3, Vành đai 4 và các tuyến metro cho thấy xu hướng giãn dân và phát triển đô thị vệ tinh đang được hiện thực hóa rõ nét.

Nguồn cung vẫn mất cân đối

Chia sẻ với phóng viên Dân trí, bà Đỗ Thu Hằng, Giám đốc Cấp cao, Bộ phận Nghiên cứu và Tư vấn tại Savills Hà Nội, cho biết từ đầu năm nay, các chủ đầu tư đã bắt đầu khảo sát và chuẩn bị ra mắt nhiều dự án mới, trong khi thanh khoản tại nhiều phân khúc cũng cải thiện hơn.

Tuy nhiên, đại diện Savills chỉ ra một điểm nghẽn mang tính cấu trúc là sự mất cân đối nguồn cung. Hiện phân khúc căn hộ tầm trung vẫn chiếm ưu thế, trong khi căn hộ bình dân, vừa túi tiền phù hợp với đa số người dân vẫn còn hạn chế. Nếu các chính sách phát triển nhà ở được triển khai kịp thời và quyết liệt, sự mất cân đối này sẽ sớm được giải quyết, tạo nên thị trường bền vững hơn.

Nhận định về thị trường trong năm sau, bà Hằng cho rằng đà phục hồi của thị trường căn hộ sẽ tiếp tục được củng cố nếu các yếu tố thuận lợi như nguồn cung, thanh khoản và chính sách hỗ trợ được duy trì. Vị này đánh giá cao các động thái như siết tín dụng với căn nhà thứ 2, thành lập sàn giao dịch do Nhà nước quản lý hay đẩy mạnh nhà ở xã hội, là nền tảng giúp thị trường phát triển bền vững, hướng tới nhu cầu ở thực.

Tuy nhiên, vị chuyên gia cũng lưu ý rào cản lớn nhất vẫn là thủ tục pháp lý và chi phí đầu vào cao. Để giải quyết, bà kiến nghị cần đẩy nhanh sửa đổi văn bản hướng dẫn, ưu tiên phát triển dự án ở khu vực có chi phí đất hợp lý và kết hợp phát triển hạ tầng, giãn dân khỏi khu vực nội đô.