Mua nhà ở Việt Nam khó hơn Mỹ, Nhật

Ông Lê Bảo Long, Giám đốc marketing của PropertyGuru, cho biết đơn vị này đã khảo sát hơn 1.000 người trong độ tuổi 18-44 tại Hà Nội, Đà Nẵng và TPHCM – những địa bàn thể hiện rõ áp lực sở hữu nhà ở.

Kết quả cho thấy chỉ số giá nhà so với thu nhập bình quân đầu người tiếp tục nới rộng, phản ánh việc mua nhà tại Hà Nội và TPHCM ngày càng “vượt ngoài tầm với”. Theo đánh giá của người trẻ, khả năng mua nhà ở hai đô thị lớn còn khó khăn hơn so với tại Mỹ, Nhật Bản, Đức hay Australia.

Những người có thu nhập dưới 15 triệu đồng/tháng gần như không tin mình có thể mua nhà. Ngay cả nhóm thu nhập 30-50 triệu đồng hoặc trên 50 triệu đồng/tháng cũng nhận định việc sở hữu nhà ở vẫn “cực kỳ thách thức”. Giấc mơ an cư gần như ngoài tầm với đối với nhóm thu nhập dưới 30 triệu đồng/tháng.

Khảo sát cũng ghi nhận tỷ lệ người trẻ không sở hữu bất kỳ bất động sản nào đang tăng nhanh. Nếu năm ngoái nhóm này chiếm khoảng 30% thì năm nay đã lên tới 40%. Phần lớn người được hỏi cho rằng giá nhà hiện ở mức quá cao so với khả năng của họ.

Thực tế cho thấy phần lớn người trẻ dưới 35 tuổi mới chỉ có khoảng một thập kỷ đi làm, quãng thời gian chưa đủ dài để tích lũy cho một khoản đầu tư lớn như mua nhà. Trong khi đó, giá nhà tại TPHCM và Hà Nội đã tăng mạnh trong 10 năm qua, bỏ xa tốc độ tăng thu nhập của người lao động.

Quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế tập trung làm gia tăng dân số tại các đô thị lớn, kéo nhu cầu nhà ở tăng mạnh, trong khi nguồn cung nhà vừa túi tiền lại khan hiếm. Việc sở hữu một căn hộ giá phù hợp trở nên khó khăn với các cặp vợ chồng trẻ nếu không có sự hỗ trợ tài chính từ gia đình hoặc tiếp cận được các gói tín dụng ưu đãi. Nhiều người buộc phải thuê nhà dài hạn hoặc chấp nhận sống chung nhiều thế hệ để giảm bớt áp lực tài chính.

Không nên mạo hiểm với khoản vay quá sức

Theo khảo sát, những người đang nỗ lực mua nhà, thu nhập càng cao thì càng muốn giảm tỷ lệ vay ngân hàng. Phần lớn những người có thu nhập trên 70 triệu đồng/tháng muốn vay dưới 30% khi mua bất động sản. Ngược lại, người có thu nhập dưới 30 triệu đồng/tháng lại sẵn sàng vay tới 70%.

Điều này trùng hợp với khuyến cáo của chuyên gia Savills, rằng người trẻ không nên “mạo hiểm” với khoản vay quá sức. Một khoản trả góp ổn định  khoảng 1/3 thu nhập sẽ khả thi hơn rất nhiều so với mức một nửa thu nhập trở lên – ngưỡng đang khiến nhiều cặp vợ chồng trẻ cảm thấy “đuối sức”.  Mức vay an toàn nên cân nhắc là tối đa 50% giá trị bất động sản.

Bên cạnh việc kiểm soát đòn bẩy tài chính, người mua cần cân nhắc kỹ khả năng trả nợ, chọn dự án có pháp lý rõ ràng và chủ đầu tư uy tín. Không ít khách hàng gặp rắc rối khi dự án đình trệ hoặc chủ đầu tư không thực hiện đúng cam kết hỗ trợ lãi suất, gây ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống – đặc biệt khi mua nhà thường là khoản đầu tư lớn nhất của đời người.

Bên cạnh đó, sự ổn định về lãi suất cũng là yếu tố quan trọng nhằm giữ vững tâm lý cho người vay. Mỗi biến động trong lãi suất đều có thể khiến người vay lo lắng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và tâm lý an cư lạc nghiệp.

Chuyên gia kinh tế Đinh Thế Hiển đưa ra lời khuyên với người trẻ mua nhà cần sống tiết kiệm, cần có một số điều kiện phù hợp để tránh gây áp lực tài chính. Họ cần chuẩn bị một khoản tiền tích lũy nhất định, tìm hiểu kỹ về dự án, chủ đầu tư và cân nhắc các khoản vay ngân hàng để đảm bảo khả năng chi trả lâu dài. Khoản tiền để dành được tối thiểu 500 triệu đồng, hoặc được cha mẹ hỗ trợ tài chính để có tiền trả trước 30% giá trị căn hộ.

Tại phiên thảo luận tại Kỳ họp thứ 5 Hội đồng nhân dân thành phố Đà Nẵng khóa X mới đây, nhiều đại biểu đề nghị thành phố chưa nên điều chỉnh tăng bảng giá đất giai đoạn hiện nay.

Đại biểu Trần Thắng Lợi cho biết, thành phố đã nhiều lần điều chỉnh bảng giá đất, gần nhất vào tháng 6 với mức điều chỉnh khá cao, chỉ thấp hơn Hà Nội và TPHCM.

Khi ban hành bảng giá 2024, người dân và doanh nghiệp cũng phản ứng do mức tăng lớn. Đại biểu Lợi đề nghị giữ nguyên mức giá hiện tại, chỉ xem xét điều chỉnh ở một số khu vực giáp ranh để đảm bảo hợp lý.

Đại biểu Vũ Quang Hùng nhận định, việc tăng giá đất lúc này “lợi bất cập hại”, chỉ giúp tăng thu ngân sách ngắn hạn nhưng có thể làm giảm sức hấp dẫn đầu tư trong dài hạn.

Ông Hùng cho rằng Đà Nẵng đang ở giai đoạn cần mở rộng quỹ đất cho các dự án logistics, khu thương mại tự do, cảng biển… nên chính sách đất đai cần ổn định, dự báo được. Ông Hùng đề nghị chưa tăng giá đất, nhất là đất sản xuất.

Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Thành Tiến cho rằng, việc điều chỉnh giá đất hiện chưa phù hợp.

Năm 2025, thành phố đã 2 lần tăng bảng giá đất 10-20%, làm thị trường biến động mạnh, có nơi tăng 170-180%. Nhiều khu vực trung tâm đã chạm ngưỡng 350 triệu đồng/m2, gây áp lực lớn về thuế đất đối với người dân.

Theo dự thảo bảng giá đất áp dụng từ 1/1/2026, đường Bạch Đằng tiếp tục có giá cao nhất, gần 350 triệu đồng/m2. Một số tuyến trung tâm như Nguyễn Văn Linh, Lý Thái Tổ, Lê Duẩn cũng ghi nhận mức giá cao.

Ở cấp xã, Bà Nà có mức tăng dự kiến lớn nhất (82%), tiếp theo là Hòa Vang và Hòa Tiến. Trong khi đó, khu vực trung tâm Hải Châu có mức tăng thấp nhất, khoảng 5%.

Nhu cầu ở thực dẫn dắt thị trường

Trước lo ngại về việc thị trường bất động sản đang tăng giá quá mức, ông Nguyễn Quốc Anh – Phó tổng giám đốc PropertyGuru – nhận định chưa có cơ sở để khẳng định thị trường sắp xảy ra “bong bóng”. Bởi vì “bong bóng bất động sản” chỉ hình thành khi mặt bằng giá bị đẩy lên quá cao nhưng thị trường không có nhu cầu thực, và dòng tiền chủ yếu chảy vào các sản phẩm mang tính đầu cơ như đất nền hay bất động sản nghỉ dưỡng.

Trong giai đoạn hiện nay, ông Quốc Anh phân tích rằng dù mặt bằng giá bất động sản tăng trong vài năm trở lại đây, nhưng sự tăng trưởng này tập trung chủ yếu vào các loại hình phục vụ nhu cầu ở thực và có khả năng tạo dòng tiền như nhà riêng và chung cư.

Dữ liệu từ PropertyGuru cũng củng cố nhận định này khi lượng quan tâm đến chung cư và nhà riêng vẫn duy trì đà tăng, trái ngược với sự sụt giảm của đất nền. Cụ thể, chung cư tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt thị trường với 37% môi giới tham gia khảo sát ghi nhận lượng giao dịch tăng. Phân khúc nhà riêng cũng giữ nhịp độ tốt khi 26% môi giới báo cáo giao dịch tăng và hơn một nửa đánh giá thị trường ổn định.

Ở chiều ngược lại, đất nền và biệt thự có dấu hiệu giảm nhiệt với khoảng 40% môi giới cho biết giao dịch giảm. Nhà phố cũng rơi vào quỹ đạo chững lại khi 29% môi giới ghi nhận giao dịch giảm và một nửa cho biết thị trường đi ngang.

Chuyên gia cho rằng Hà Nội đang bật lên nhờ nhu cầu bất động sản ở thật trong nội đô kết hợp với hiệu ứng lan tỏa từ các tuyến vành đai, tạo lực kéo cho phân khúc chung cư và nhà riêng. Trong khi đó, thị trường bất động sản TPHCM được thúc đẩy bởi các dự án hạ tầng liên kết vùng và sự nổi lên của các đô thị vệ tinh, đáp ứng nhu cầu dịch chuyển ra ngoài trung tâm.

Cảnh báo rủi ro phân khúc cao cấp

Ở góc nhìn thận trọng hơn, ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc thị trường nhà ở CBRE Việt Nam, cho rằng thị trường bất động sản Việt Nam không phải là không có rủi ro. Một trong những kịch bản đáng lưu ý là nguy cơ hình thành “bong bóng” giá và “bong bóng” tài sản, trong trường hợp mặt bằng giá tiếp tục leo thang nhưng không đi kèm khả năng hấp thụ tương xứng của thị trường.

Ông nhắc lại giai đoạn 2007-2011, tín dụng bất ngờ bị siết chặt khiến thị trường rơi vào khủng hoảng và nhiều nhà đầu tư rơi vào tình trạng mắc kẹt. Theo ông, kịch bản tương tự hoàn toàn có thể tái diễn nếu giá bất động sản bị đẩy lên quá cao trong thời gian ngắn.

Theo chuyên gia, rủi ro hiện nay tập trung chủ yếu ở phân khúc cao cấp và hạng sang. Nguồn cung hạn chế khiến giá bị đẩy lên nhanh, trong khi giao dịch lại chủ yếu đến từ nhóm nhà đầu tư mua đi bán lại hoặc đầu cơ. Khi giá vượt quá khả năng sinh lời thực tế, người mua mới không sẵn sàng tham gia, còn người đang nắm giữ tài sản lại không muốn bán vì chưa đạt kỳ vọng lợi nhuận.

Ở chiều ngược lại, ông Kiệt đánh giá cao yếu tố tích cực đến từ sự chủ động của Chính phủ trong việc kiểm soát rủi ro thị trường. Thủ tướng đã nhiều lần yêu cầu bình ổn giá nhà và thể hiện quyết tâm theo sát diễn biến bất động sản. Một số công cụ tài khóa, trong đó có thuế bất động sản, dù chưa được áp dụng ngay trong năm nay nhưng đã được đưa vào kịch bản chính sách để sẵn sàng sử dụng khi cần thiết.

Theo ông, việc cơ quan quản lý sớm nhận diện rủi ro và chuẩn bị các phương án can thiệp cho thấy khả năng điều tiết thị trường đang được củng cố, qua đó giúp giảm bớt lo ngại về nguy cơ đổ vỡ mang tính hệ thống.