Sự thay đổi của thị trường

Theo ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt – Giám đốc Bộ phận Nhà ở CBRE Việt Nam, thị trường bất động sản đang bước vào giai đoạn chuyển giao với những quy định mới, thay đổi hoàn toàn tư duy của người mua và nhà đầu tư.

Trước hết, việc Chính phủ tiến tới xây dựng bảng giá đất hằng năm, áp dụng làm cơ sở tính thuế và các nghĩa vụ tài chính về đất đai, được dự báo sẽ tác động mạnh đến cách thị trường xác định giá trị bất động sản. Thay đổi quan trọng này buộc nhà đầu tư phải đánh giá lại danh mục của mình một cách thận trọng hơn.

Câu chuyện thuế tài sản, dù Bộ Tài chính chưa áp dụng, vẫn là vấn đề khiến giới đầu tư đặc biệt quan tâm. Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy việc đánh thuế sở hữu bất động sản là xu hướng tất yếu nhằm kiểm soát đầu cơ và điều tiết thị trường. Vì vậy, khả năng Việt Nam triển khai sắc thuế này trong 3-5 năm tới được nhiều chuyên gia đánh giá là kịch bản hoàn toàn khả thi. Khi đó, tâm lý và chiến lược đầu tư chắc chắn sẽ có sự dịch chuyển đáng kể.

Song song đó, Chính phủ cũng đang siết chặt quản lý các dòng vốn đầu tư và cơ cấu sản phẩm trên thị trường. Những phân khúc từng được coi là “miền đất hứa” như đất nền phân lô đã bị siết chặt tại một số địa phương, cho thấy mức độ ảnh hưởng rất lớn của chính sách lên hành vi đầu tư của cá nhân. Kỳ vọng “nhân đôi tài sản” trong 6 tháng từ nguồn cung đất nền phân lô đã trở nên không thực tế.

Cùng quan điểm, TS Đinh Thế Hiển – Chuyên gia kinh tế – cho rằng việc Nhà nước đang có những điều chỉnh, kiểm soát lại và dòng vốn vào “lướt sóng” sẽ bị kiểm soát. Trong ngắn hạn, những dự án mở ra phục vụ nhu cầu các nhà đầu tư “đón sóng” sẽ gặp khó khăn. Ngược lại, những dự án tốt vẫn tiềm năng thu hút vốn.

‏‏Theo quan sát và phân tích thị trường bất động sản của chuyên gia trong suốt 30 năm qua, giai đoạn mang lại lợi nhuận cao nhất, thậm chí là siêu lợi nhuận, được hình thành dựa trên 3 yếu tố nền tảng là pháp lý, vĩ mô và hạ tầng.

Tuy nhiên, khi các yếu tố này đã gần đạt tới ngưỡng, bản chất của thị trường sẽ có sự chuyển đổi lớn, dần chuyển đổi theo mô hình của các nước phát triển: Trở thành một kênh đầu tư phát triển bền vững chứ không còn là kênh siêu lợi nhuận như trước đây.

“Khẩu vị” mới trong đầu tư

Ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt cho rằng trong bối cảnh mới, nhà đầu tư cần chuyển đổi tư duy từ đầu tư “lướt sóng” sang đầu tư giá trị. Theo đó, nhà đầu tư cần tìm kiếm sản phẩm tạo dòng tiền ổn định, ưu tiên các tài sản cho thuê. Dòng tiền hàng tháng từ việc cho thuê sẽ bù đắp chi phí vốn, đồng thời chờ hưởng lợi từ tăng giá vốn trong tương lai.

‏Phân khúc tiềm năng của tương lai cần kết hợp giữa thu nhập và khai thác cũng là quan điểm TS Đinh Thế Hiển nhấn mạnh. Về thu nhập, người mua để ở hoặc đầu tư sẽ ra quyết định dựa trên thu nhập thực tế của họ. Một căn nhà được xem là hợp lý khi việc chi trả (kể cả phần vốn vay) phải phù hợp với khả năng tài chính.

Về hiệu quả khai thác (cho thuê, vận hành), giá trị một bất động sản (dù là 5 tỷ đồng hay 50 tỷ đồng) sẽ được đánh giá thông qua tỷ suất sinh lời phải đạt khoảng 3-3,5%/năm trên tổng vốn đầu tư bỏ ra.

Không chỉ nhà đầu tư, hành vi và chiến lược của người mua bất động sản cũng đang thay đổi đáng kể trước những biến động về chính sách và xu hướng phát triển đô thị.

Theo đại diện CBRE Việt Nam, giá nhà tại Hà Nội và TPHCM trong năm qua đều tăng mạnh. Người mua ở thực lẫn nhà đầu tư đều đặt yếu tố giá lên hàng đầu, tiếp theo là xu hướng lựa chọn các dự án ở giai đoạn mở bán sớm để hưởng lợi thế về giá và phương thức thanh toán.

Người mua cũng chấp nhận đi xa hơn để sở hữu không gian sống tốt hơn, thay vì cố bám lấy khu vực trung tâm với giá quá cao. Câu hỏi “cách trung tâm bao nhiêu km” dần được thay bằng “mất bao lâu để di chuyển”. 

Người mua cũng chú trọng nhiều hơn đến chất lượng vận hành, tiện ích và tiêu chuẩn sống. Điều này thúc đẩy các chủ đầu tư tập trung vào mô hình đại đô thị – xu hướng đã định hình rõ rệt tại Hà Nội và đang lan xuống phía Nam. Những dự án quy mô hàng trăm đến hàng nghìn hecta, kết nối hạ tầng tốt, sẽ trở thành “điểm đến” chủ đạo của nguồn cung mới.

Cuối cùng, yếu tố pháp lý và uy tín chủ đầu tư trở thành ưu tiên hàng đầu. Những biến cố xảy ra trong 5 năm qua đã khiến nhà đầu tư thận trọng hơn, xem pháp lý đầy đủ như “lá chắn” bảo vệ an toàn vốn và khả năng thanh khoản.

Gửi câu hỏi đến Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, một công dân tại Đồng Tháp cho biết có 1.500m2 đất trồng lúa, đã được cấp Giấy chứng nhận.

Tháng 2/2008, người này xây nhà trên thửa đất này rồi sau đó bị UBND huyện xử phạt do sử dụng đất sai mục đích. Quyết định xử phạt có ghi buộc công dân phải thực hiện đăng ký biến động đất đai.

Người này đặt câu hỏi thửa đất phù hợp với quy hoạch xây dựng, quy hoạch sử dụng đất… thì có được cấp Giấy chứng nhận từ đất lúa sang đất ở mà không phải thực hiện quy trình xin phép chuyển mục đích sử dụng đất từ cơ quan nhà nước theo Điều 121 Luật Đất đai năm 2024 hay không?

Trả lời câu hỏi trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nêu căn cứ theo các quy định, trường hợp thửa đất đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà tự ý chuyển mục đích sử dụng đất thuộc trường hợp phải xin phép của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền trước ngày 1/7/2014.

Trường hợp đã có quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai thì được thực hiện theo hồ sơ đăng ký biến động đất đai để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo loại đất sau khi đã tự ý chuyển mục đích sử dụng. Thành phần hồ sơ nộp bao gồm quyết định xử phạt, chứng từ nộp phạt, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và đơn đăng ký biến động đất đai.

Bộ dẫn Điều 25 Nghị định số 101 của Chính phủ quy định về điều tra cơ bản đất đai; đăng ký, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất và Hệ thống thông tin đất đai quy định việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho trường hợp sử dụng đất không đúng mục đích được giao, cho thuê, công nhận quyền sử dụng đất (tức là đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) trước ngày 1/7/2014.

Trường hợp đã được cấp Giấy chứng nhận thì thực hiện việc đăng ký biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất theo quy định tại mục II nội dung B, mục VI nội dung C phần V Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị định số 151 của Chính phủ.

Tại phần II.2 mục II nội dung B phần V của Phụ lục 01 ban hành kèm theo Nghị định số 151 của Chính phủ đã quy định một trong các loại giấy tờ liên quan đến nội dung biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất đối với từng trường hợp cụ thể.

Khoản 22 quy định: Trường hợp quy định tại điểm b khoản 6 Điều 25 Nghị định số 101 của Chính phủ thì nộp quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai; chứng từ nộp phạt của người sử dụng đất.

Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) vừa có văn bản góp ý dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 100 về phát triển và quản lý nhà ở xã hội.

Ông Lê Hoàng Châu – Chủ tịch HoREA – đề nghị sửa đổi quy định về lãi suất cho vay bằng 5,4%/năm bởi mức này quá cao. Con số hợp lý nên là 4,8%/năm, như mức Thủ tướng hàng năm quyết định lãi suất ưu đãi, giai đoạn 2021-7/2024.

Trong trường hợp cần thiết phải thay đổi mức lãi suất cho vay thì các đơn vị có liên quan trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định tạo cơ chế linh hoạt để quy định chính sách lãi suất cho vay ưu đãi để mua, thuê mua nhà ở xã hội tùy thuộc nguồn lực của ngân sách nhà nước trong từng năm tài chính.

Đồng thời, Hiệp hội đề nghị Ngân hàng Nhà nước, không phải Ngân hàng Chính sách xã hội chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng và các đơn vị có liên quan trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định lãi suất cho vay. Bởi Ngân hàng Nhà nước là cơ quan ngang Bộ, ngang hàng với Bộ Xây dựng nên việc phối hợp giữa 2 cơ quan này sẽ đạt hiệu quả tốt hơn.

Một vấn đề khác là Luật Nhà ở 2023 quy định sau 5 năm, bên mua nhà ở xã hội được bán lại nhà ở và bên bán không phải nộp tiền sử dụng đất. Trừ trường hợp nhà ở xã hội là nhà ở riêng lẻ thì bên bán phải nộp tiền sử dụng đất theo quy định của Chính phủ. Điều 42 Nghị định 100 quy định bên bán phải nộp 50% tiền sử dụng đất.

Tuy nhiên, ông Lê Hoàng Châu cho rằng mức nộp 50% tiền sử dụng đất là quá cao, nhất là bảng giá đất (điều chỉnh) của các địa phương ban hành theo quy định tại khoản 1 Điều 257 Luật Đất đai 2024 đã tích hợp các hệ số điều chỉnh giá đất vào bảng giá đất nên các mức giá đất tăng nhiều lần so với trước đây.

Vì vậy, Hiệp hội đề nghị bổ sung quy định về người mua nhà ở xã hội riêng lẻ sau 5 năm được bán lại nhà ở này và đề nghị bên bán chỉ phải nộp lại 20% tiền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai.

Về lâu dài, Hiệp hội đề nghị Bộ Xây dựng trình Chính phủ và cấp có thẩm quyền xem xét sửa đổi theo hướng đề nghị quy định chính sách cho các đối tượng hưởng chính sách nhà ở xã hội được mua, thuê mua nhà ở xã hội riêng lẻ sau 5 năm được bán lại.

Bên bán không phải nộp lại tiền sử dụng đất, để các đối tượng hưởng chính sách nhà ở xã hội được hưởng chính sách miễn tiền sử dụng đất một lần trong đời.