Giá căn hộ tăng gấp 3 nhờ tuyến metro số 1

Sáng nay (19/11), hội thảo về Hành trình hiện thực hóa đô thị TOD Việt Nam được phối hợp tổ chức giữa DKRA Group và Hiệp hội Bất động sản Việt Nam.

Nói tại hội thảo, ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt – Giám đốc Bộ phận Tiếp thị dự án nhà ở CBRE Việt Nam – nói căn hộ dọc metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên đã tăng giá mạnh sau khi tuyến này đi vào vận hành. Mức độ tăng giá phổ biến khoảng 20-50%, một số dự án nằm gần nhà ga thậm chí tăng tới 150-200%.

Nhìn rộng ra câu chuyện thế giới, một số thị trường tương đồng như Singapore, Hong Kong, Seoul, Bangkok đều có giá căn hộ tăng cao sau khi vận hành tuyến metro. Lúc này, TOD (Transit-Oriented Development, mô hình phát triển đô thị nén, mật độ cao, đa chức năng xung quanh các nhà ga) được nhìn nhận đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển quy hoạch đô thị và quy hoạch dự án.

Ông Kiệt cho rằng có nhiều yếu tố tác động tới giá trị bất động sản quanh TOD, gồm tiết kiệm thời gian di chuyển; tiếp cận mọi dịch vụ mà không cần dùng xe; cho phép xây dựng mật độ cao, giúp chủ đầu tư tối ưu hóa lợi nhuận; giá trị thương mại cao từ khách bộ hành; giảm nhu cầu và chi phí vận hành xe cá nhân…

Vị này cũng nói thêm sự thành công của mô hình TOD đến từ nhiều yếu tố, bao gồm pháp lý, nguồn vốn, thu hút đầu tư tư nhân và kết nối hoàn chỉnh. Trong đó, quy hoạch 1/500 phải công khai, minh bạch trước khi kêu gọi đầu tư để ngăn chặn đầu cơ; cần vốn giải phóng mặt bằng tạo quỹ đất sạch; môi trường pháp lý rõ ràng để thu hút nhà đầu tư có năng lực và tiềm lực tài chính…

Đặc biệt, ông Kiệt nhấn mạnh tới mô hình TOD phải thực sự hoàn chỉnh, đưa nhiều mô hình sản phẩm thương mại vào kinh doanh kết hợp với nhà ga; cần vỉa hè, cầu đi bộ kết nối để người dân có thể một bước tiếp cận nhà ga thay vì phải dùng các phương tiện cá nhân làm trung chuyển.

Ông cho rằng việc giá căn hộ dọc tuyến metro số 1 tăng cho thấy người dân sẵn sàng chấp nhận trả mức cao hơn để sử dụng và trải nghiệm những tiện ích từ hệ thống giao thông công cộng. Tiềm năng từ TOD khá rõ nên các doanh nghiệp cũng sẵn sàng chuẩn bị quỹ đất, mô hình phát triển dự án dọc các tuyến metro. Thậm chí nhiều chủ đầu tư lớn còn chủ động đề xuất làm các tuyến metro gắn với phát triển đô thị.

Ông Phạm Lâm –  Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc DKRA Group – nói xu hướng đô thị trong tương lai bắt buộc phải dịch chuyển sang mô hình TOD, giúp người dân tiếp cận nơi ở – làm việc trong phạm vi rộng hơn, thậm chí ở bán kính 50-200km quanh khu vực trung tâm mà không phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Mô hình TOD không chỉ giảm áp lực giao thông, hạn chế ô nhiễm mà còn tạo ra một lối sống mới cho cư dân đô thị. Trong bối cảnh giá nhà ngày càng tăng và người dân khó tiếp cận nhà ở, ông nhấn mạnh quy hoạch và hạ tầng giao thông sẽ giữ vai trò quan trọng trong việc mở rộng không gian phát triển và cải thiện khả năng sở hữu nhà.

Làm sao để vận hành TOD hiệu quả?

Nêu quan điểm, TSKH. KTS Ngô Viết Nam Sơn nói 10 chiến lược quy hoạch theo mô hình TOD nhằm tạo động lực tăng trưởng mới cho các đô thị Việt Nam.

Theo đó, hệ sinh thái TOD cần được hình thành cho mọi nhóm đối tượng, đồng thời quy hoạch phải được tích hợp đa ngành ngay từ giai đoạn đầu. Chuyên gia nhấn mạnh vai trò của hợp tác công – tư, cũng như yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý cho việc lập kế hoạch tạo ngân sách từ quỹ đất TOD.

Bên cạnh đó, chiến lược cũng đặt trọng tâm vào mô hình quản lý xây dựng và vận hành gắn với hệ thống giao thông và đô thị TOD phù hợp; phát triển môi trường thân thiện – ứng dụng điều kiện làm việc TOD cho người đi bộ; tích hợp chiếu sáng cộng đồng trên các tuyến; ứng dụng công nghệ thông minh và tăng cường vai trò doanh nghiệp metro.

Các định hướng khác bao gồm phát triển linh hoạt theo từng giai đoạn và kết nối liên vùng theo mô hình TOD đa cực, đa trung tâm nhằm bảo đảm tính đồng bộ và hiệu quả khai thác của toàn hệ thống.

Dù TOD đã được đề cập suốt 1-2 thập kỷ trên thế giới nhưng tại Việt Nam, ông Nam Sơn cho biết đến năm 2022 mô hình này mới chính thức được đưa vào hệ thống quy hoạch quốc gia. So với nhiều quốc gia trong khu vực, Việt Nam vẫn còn khá thiếu kinh nghiệm, mới chỉ có khoảng 3 năm tiếp cận bài bản và đến nay chưa hình thành khu đô thị TOD đúng nghĩa.

Theo chuyên gia, Việt Nam chưa có khu đô thị TOD thực sự. Nhiều người lầm tưởng tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên đã hoàn thiện nhưng thực tế vẫn còn khoảng 2/3 đoạn tuyến chưa được triển khai đầy đủ. Vì vậy, kỳ vọng ông Sơn đặt ra là phải chuẩn bị song song: vừa hoàn thiện tuyến số 1 đúng chuẩn TOD, vừa xây dựng kế hoạch tham vọng cho mạng lưới 10 tuyến metro trong vòng 10 năm tới.

Chuyên gia giải thích dọc tuyến metro số 1 đã xuất hiện một vài dự án đầu tư theo mô hình TAD (phát triển lân cận tuyến giao thông), nhưng vẫn chưa chạm tới chuẩn TOD thực thụ. TOD đòi hỏi người dân có thể bước xuống tàu và đi bộ đến các chức năng thiết yếu: dịch vụ thương mại, cửa hàng, khu mua sắm, bệnh viện… Nghĩa là “Transit” mới chỉ hoàn thành, còn “OD” – các chức năng đô thị trong vùng ảnh hưởng của TOD – gần như chưa được định hình.

Theo đánh giá của ông Sơn, 2/3 chặng đường còn lại để hình thành TOD đúng nghĩa chính là khả năng thuyết phục được hàng trăm nghìn cư dân chuyển về sinh sống, làm việc, học tập… quanh các ga metro. Khi đó, lưu lượng giao thông nội đô mới có thể giảm đáng kể, tạo ra tác động tích cực đến toàn bộ cấu trúc đô thị.

Ông Sơn còn nhấn mạnh, cốt lõi của phát triển đô thị theo mô hình TOD nằm ở việc đổi mới tư duy. Nếu trước đây, các dự án metro được quy hoạch rồi mới kêu gọi đầu tư, xác định vùng ảnh hưởng hay định giá đất, thì cách tiếp cận này đã không còn phù hợp. Mô hình TOD đòi hỏi sự tham gia đa ngành và hợp tác công – tư ngay từ bước đầu tiên.

Ông cho rằng nhiều quy hoạch metro hiện nay được xây dựng trước cả khi TOD được đưa vào chủ trương quốc gia năm 2022. Nếu tiếp tục dựa trên những bản quy hoạch cũ này, các đô thị rất khó tạo ra lợi thế cạnh tranh, thậm chí có nguy cơ tụt hậu. Vì vậy, điều quan trọng là phải xem xét điều chỉnh hướng tuyến, vị trí nhà ga và các thông số cấu trúc đô thị ngay từ giai đoạn quy hoạch chi tiết.

Trong cách tiếp cận mới, nhà đầu tư chiến lược cần tham gia từ đầu để cùng Nhà nước thiết kế mô hình phát triển phù hợp. Khu vực công đảm nhiệm xây dựng khung chính sách, còn khu vực tư cung cấp nguồn lực tài chính, trên cơ sở có cơ chế minh bạch về khả năng sinh lời và phân chia lợi ích. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để hình thành hệ sinh thái TOD đúng nghĩa và thu hút được dòng vốn dài hạn.

UBND phường Hoàn Kiếm vừa có thông tin về việc triển khai chính sách tái định cư cho người dân phục vụ Dự án đầu tư xây dựng Quảng trường – Công viên khu vực TOD (mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng) phía Đông hồ Hoàn Kiếm.

Khu tái định cư Thượng Thanh nằm ngay trên đường Lý Sơn, đã được hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, gần các khu vực trung tâm thành phố, được trang bị đầy đủ tiện ích sinh hoạt, để người dân sớm ổn định cuộc sống sau khi di dời.

Các hộ dân sẽ được lựa chọn khu vực tái định cư thay vì chỉ được tái định cư tại một khu vực nhất định như các dự án khác.

Theo chủ trương đã được UBND Thành phố Hà Nội chấp thuận, các hộ dân đủ điều kiện được bồi thường về đất ở và không còn chỗ ở khác trong địa bàn phường tại nơi thu hồi đất sẽ được bố trí tái định cư bằng đất tại Khu đô thị mới Việt Hưng (phường Việt Hưng) và ô đất 5.B1-CT (xã Đông Anh) hoặc bằng các căn hộ tại quỹ nhà tái định cư Thượng Thanh (phường Việt Hưng).

Cụ thể, khu đô thị mới Việt Hưng có diện tích khoảng 13.854m2 (bao gồm cả diện tích đường giao thông). Đất được xây nhà ở liền kề cao tối đa 5 tầng. Giá đất dự kiến từ 46-65 triệu đồng/m2.

Trong khi đó, ô đất tái định cư 5.B1-CT xã Đông Anh có quy mô diện tích khoảng 20.760m2. Đất được xây nhà liền kề cao tối đa 5 tầng. Giá đất dự kiến từ 10-13 triệu đồng/m2.

Tại khu tái định cư Thượng Thanh, tòa nhà NO15A – ĐN2; NO15A – ĐN3; NO15B – ĐN1; NO15B – ĐN2, có quy mô 7 tầng nổi và 1 tầng hầm, với tổng cộng 67 căn hộ có diện tích đa dạng từ dưới 50m2 đến trên 80m2. Giá bán các căn hộ thường từ tầng 2 đến tầng 7 khoảng 28-30 triệu đồng/m2; các căn hộ góc có giá từ 30-33 triệu đồng/m2.

Theo UBND phường Hoàn Kiếm, giá bán, giá thuê nhà tái định cư sẽ do Sở Xây dựng phê duyệt; tiền sử dụng đất tại khu đất tái định cư được tính theo Bảng giá đất quy định tại Quyết định số 71 ngày 20/12/2024 của UBND thành phố Hà Nội.

Đối với các hộ phải di chuyển chỗ ở nhưng không đủ điều kiện bồi thường về đất ở, nếu không có nơi ở nào khác trong địa bàn phường, sẽ được bố trí căn hộ tại khu nhà tái định cư Thượng Thanh để bảo đảm chỗ ở ổn định, an toàn.

Nhiều địa phương gần đây rục rịch chuẩn bị cho công tác hoàn tất dữ liệu hoặc lấy ý kiến về dự thảo bảng giá đất lần đầu, áp dụng từ ngày 1/1/2026.

Tại Hà Nội, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã công bố dự thảo tờ trình về xây dựng bảng giá đất lần đầu. Theo dự thảo, giá đất sẽ được chia thành 17 khu vực, thay cho cách xác định theo ranh giới quận, huyện như trước đây.

Giá đất cao nhất được đề xuất tại khu vực 1, bao gồm các phường nằm trong vành đai 1, với mức tối đa hơn 702 triệu đồng/m2, tăng khoảng 2% so với bảng giá hiện hành. Ở khu vực ngoại thành, một số vị trí dự kiến tăng mạnh 25-26%, như khu vực 9, nơi giá đất vị trí 1 trên Quốc lộ 32 có thể đạt khoảng 65 triệu đồng/m2.

Tại TPHCM, Sở Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị xây dựng bảng giá đất lần đầu áp dụng từ ngày 1/1/2026 theo trình tự, thủ tục rút gọn. Đồng thời, đơn vị này đề nghị 168 xã, phường, đặc khu, thuế thành phố và các thuế cơ sở, Văn phòng đăng ký đất đai thành phố, các chi nhánh cùng các cơ quan liên quan khẩn trương cung cấp dữ liệu giá đất các tuyến đường, tuyến đường dự kiến, gửi trước ngày 5/11.

Các địa phương khác như Tây Ninh, Đồng Nai, Đà Nẵng… cũng lấy ý kiến về bảng giá đất lần đầu áp dụng từ đầu năm sau.

Viện Nghiên cứu và Đánh giá Thị trường Bất động sản Việt Nam (VARS IRE) cho rằng việc ban hành bảng giá đất mới là bước tiến tất yếu trong quản lý nhà nước, góp phần minh bạch hóa thị trường. Tuy nhiên, mức tăng “sốc” tại nhiều khu vực đang tạo ra những rủi ro đáng lưu ý cho doanh nghiệp, người dân và cả hoạt động tín dụng của ngân hàng.

Đơn vị này đánh giá bảng giá đất mới sẽ tác động đến 5 nhóm đối tượng: Cá nhân, doanh nghiệp bất động sản, ngân hàng, thị trường chung và chính quyền địa phương.

Đối với doanh nghiệp, mức tăng khiến chi phí bồi thường, tiền sử dụng đất – chi phí chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ cấu chi phí phát triển dự án và tổng mức đầu tư dự án tăng mạnh.

Đối với những dự án đang triển khai, chi phí tiền sử dụng đất tăng mạnh có thể khiến tổng mức đầu tư vượt xa khả năng tài chính. Ngược lại, với các dự án chưa triển khai, doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong việc lập kế hoạch ngân sách và phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, việc thị trường có chấp nhận mức giá bán buộc phải điều chỉnh tăng hay không vẫn là một ẩn số.

Đối với thị trường, chi phí sử dụng đất, tiền thuê đất và chi phí đền bù, giải phóng mặt bằng tăng mạnh, khiến giá thành phát triển dự án đội cao. Giá bán dự kiến tăng theo chi phí đầu vào, gây áp lực lên khả năng tiếp cận nhà ở của người dân.

Trên cơ sở đó, VARS IRE cho rằng bảng giá đất chỉ có ý nghĩa khi được áp dụng cho một mục đích cụ thể như bồi thường, giải phóng mặt bằng. Nếu dùng chung cho các mục đích khác như tính tiền sử dụng đất, đấu giá hay tính thuế, bảng giá sẽ mất tính thực tiễn và cần được điều chỉnh linh hoạt để đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp:

Đơn vị này kiến nghị xác định đúng vai trò của bảng giá đất: Bảng giá là công cụ quản lý và thu thuế của Nhà nước, không phải là công cụ điều tiết cung, cầu thị trường. Việc ổn định chính sách giá đất cần hướng tới mục tiêu dài hạn về minh bạch, công bằng và bền vững.

Đồng thời, giá đất cũng cần được linh hoạt trong điều hành, cho phép địa phương ban hành hệ số điều chỉnh linh hoạt theo từng khu vực, thời điểm, loại hình sử dụng đất và mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội.

VARS IRE nhấn mạnh cần xây dựng lộ trình điều chỉnh phù hợp, tránh gây “sốc” cho thị trường và tác động đột ngột đến doanh nghiệp, người dân, nhất là trong bối cảnh nhiều địa phương vẫn đang hoàn thiện mô hình chính quyền đô thị 2 cấp.

Đồng quan điểm, Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) cũng cho rằng việc xác định giá đất cần nhằm mục tiêu tăng cường cơ hội tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất kinh doanh, kiểm soát biến động giá đất, đặc biệt là giá đất sản xuất kinh doanh, phi nông nghiệp.

Đất đai còn là nguồn lực phát triển quan trọng, có vai trò dẫn dắt nhiều ngành kinh tế. Trong đó, riêng khu vực bất động sản và các ngành liên quan đã đóng góp khoảng 10% GDP, giữ vai trò then chốt trong tăng trưởng, tạo việc làm cho hàng triệu lao động và nguồn thu lớn cho ngân sách.

Trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số từ năm 2026, việc điều chỉnh bảng giá đất cần cân nhắc. Nếu tăng sẽ làm tăng chi phí sản xuất, đầu tư, gây ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Hệ quả dây chuyền từ giá đất tăng còn có thể khiến thị trường bất động sản chững lại, tác động tiêu cực đến các lĩnh vực liên quan như xây dựng, vật liệu, tài chính, ngân hàng…, qua đó ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô. 

Viện này cũng đề nghị các địa phương xem xét trong quá trình điều chỉnh giá đất trong bảng giá đất cần nhằm bảo đảm hài hòa lợi ích Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.