Ghi nhận của phóng viên Dân trí vào những ngày đầu tháng 2 cho thấy, tại các xã Kim Liên, Đại Huệ, Vạn An – những địa phương nằm trong khu vực được đề xuất nghiên cứu xây dựng Khu công nghiệp VSIP 4, cuộc sống của người dân đã ổn định trở lại.

Bà con nông dân vẫn miệt mài gieo trồng, chăm sóc lúa và hoa màu trên các cánh đồng. Tình trạng ô tô nối đuôi nhau dừng đỗ hỏi mua đất như thời điểm trước đã không còn.

Trước đó, thông tin về việc đề xuất khảo sát, nghiên cứu Khu công nghiệp VSIP 4 đã tạo nên một cơn “sốt đất” cục bộ. Nhiều người dân, giới đầu tư và môi giới bất động sản đổ về các khu vực này để tìm hiểu, mua bán đất. Không ít thửa đất nông nghiệp, đất vườn được rao bán và giao dịch chóng vánh, khiến thị trường địa phương trở nên sôi động bất thường.

Tuy nhiên, theo tìm hiểu của phóng viên, dự án VSIP 4 hiện mới chỉ dừng ở bước đề xuất nghiên cứu, chưa có quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, chưa phê duyệt quy hoạch chi tiết, cũng chưa triển khai các thủ tục thu hồi đất hay giải phóng mặt bằng. Do đó, mọi giao dịch đất đai phát sinh trong thời gian qua đều mang tính dân sự và tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Thực tế cho thấy, sau giai đoạn “nóng” ngắn hạn, hoạt động mua bán đất tại khu vực này đã nhanh chóng lắng xuống. Người dân địa phương cho biết, hiện không còn nhiều người từ nơi khác tìm về hỏi mua đất, các thửa ruộng, vườn vẫn được canh tác như trước.

Trao đổi với phóng viên Dân trí, đại diện chính quyền các xã Kim Liên và Đại Huệ khẳng định, đến thời điểm hiện tại, địa phương chưa nhận được bất kỳ văn bản chính thức nào liên quan đến việc triển khai dự án VSIP 4 trên địa bàn.

“Dự án mới dừng ở giai đoạn đề xuất nghiên cứu, khảo sát. Đặc biệt, sau khi xuất hiện thông tin về việc khảo sát của VSIP 4, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có văn bản đề nghị xem xét, vì vậy đến nay chưa có động thái triển khai mới”, đại diện lãnh đạo UBND xã Kim Liên cho hay.

Vị lãnh đạo này cũng cho biết thời gian qua, chính quyền địa phương đã tăng cường tuyên truyền, khuyến cáo người dân không chạy theo tin đồn, không tự ý mua bán, chuyển nhượng đất đai trái quy định để tránh rủi ro. Khi có chủ trương chính thức của tỉnh, địa phương sẽ thông tin công khai để người dân nắm rõ.

Hiện tại, vùng đất được đề xuất nghiên cứu VSIP 4 vẫn giữ nguyên hiện trạng. Từ sự nhộn nhịp mua bán trong thời gian ngắn, khu vực này đã trở lại nhịp sống yên ả, trong khi người dân chờ đợi những quyết định chính thức từ các cơ quan chức năng về tương lai của dự án.

Chị Nguyễn Thị Giang, trú xóm 6, Nam Giang, xã Kim Liên cho biết, thời điểm trước, khi xuất hiện thông tin về việc đề xuất dự án VSIP 4, khu vực này từng chứng kiến cảnh người dân và giới đầu tư kéo đến đông đúc để tìm hiểu, mua bán đất. Tuy nhiên, đến nay, hoạt động này đã hoàn toàn lắng xuống, không còn cảnh nhộn nhịp như trước.

Trước đó, Dân trí đã phản ánh về tình trạng “sốt đất” ảo tại các xã Đại Huệ, Vạn An, Kim Liên sau khi xuất hiện thông tin đề xuất khảo sát khu công nghiệp VSIP 4 tại Nghệ An.

Có những thời điểm, ô tô nối đuôi nhau về làng, nhiều thửa đất được hỏi mua dù chưa có quy hoạch, chưa có quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư. Chính quyền địa phương khi đó đã khẳng định dự án mới dừng ở bước đề xuất nghiên cứu, đồng thời khuyến cáo người dân thận trọng, tránh chạy theo “sốt đất” tiềm ẩn rủi ro.

Sự thay đổi của thị trường

Theo ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt – Giám đốc Bộ phận Nhà ở CBRE Việt Nam, thị trường bất động sản đang bước vào giai đoạn chuyển giao với những quy định mới, thay đổi hoàn toàn tư duy của người mua và nhà đầu tư.

Trước hết, việc Chính phủ tiến tới xây dựng bảng giá đất hằng năm, áp dụng làm cơ sở tính thuế và các nghĩa vụ tài chính về đất đai, được dự báo sẽ tác động mạnh đến cách thị trường xác định giá trị bất động sản. Thay đổi quan trọng này buộc nhà đầu tư phải đánh giá lại danh mục của mình một cách thận trọng hơn.

Câu chuyện thuế tài sản, dù Bộ Tài chính chưa áp dụng, vẫn là vấn đề khiến giới đầu tư đặc biệt quan tâm. Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy việc đánh thuế sở hữu bất động sản là xu hướng tất yếu nhằm kiểm soát đầu cơ và điều tiết thị trường. Vì vậy, khả năng Việt Nam triển khai sắc thuế này trong 3-5 năm tới được nhiều chuyên gia đánh giá là kịch bản hoàn toàn khả thi. Khi đó, tâm lý và chiến lược đầu tư chắc chắn sẽ có sự dịch chuyển đáng kể.

Song song đó, Chính phủ cũng đang siết chặt quản lý các dòng vốn đầu tư và cơ cấu sản phẩm trên thị trường. Những phân khúc từng được coi là “miền đất hứa” như đất nền phân lô đã bị siết chặt tại một số địa phương, cho thấy mức độ ảnh hưởng rất lớn của chính sách lên hành vi đầu tư của cá nhân. Kỳ vọng “nhân đôi tài sản” trong 6 tháng từ nguồn cung đất nền phân lô đã trở nên không thực tế.

Cùng quan điểm, TS Đinh Thế Hiển – Chuyên gia kinh tế – cho rằng việc Nhà nước đang có những điều chỉnh, kiểm soát lại và dòng vốn vào “lướt sóng” sẽ bị kiểm soát. Trong ngắn hạn, những dự án mở ra phục vụ nhu cầu các nhà đầu tư “đón sóng” sẽ gặp khó khăn. Ngược lại, những dự án tốt vẫn tiềm năng thu hút vốn.

‏‏Theo quan sát và phân tích thị trường bất động sản của chuyên gia trong suốt 30 năm qua, giai đoạn mang lại lợi nhuận cao nhất, thậm chí là siêu lợi nhuận, được hình thành dựa trên 3 yếu tố nền tảng là pháp lý, vĩ mô và hạ tầng.

Tuy nhiên, khi các yếu tố này đã gần đạt tới ngưỡng, bản chất của thị trường sẽ có sự chuyển đổi lớn, dần chuyển đổi theo mô hình của các nước phát triển: Trở thành một kênh đầu tư phát triển bền vững chứ không còn là kênh siêu lợi nhuận như trước đây.

“Khẩu vị” mới trong đầu tư

Ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt cho rằng trong bối cảnh mới, nhà đầu tư cần chuyển đổi tư duy từ đầu tư “lướt sóng” sang đầu tư giá trị. Theo đó, nhà đầu tư cần tìm kiếm sản phẩm tạo dòng tiền ổn định, ưu tiên các tài sản cho thuê. Dòng tiền hàng tháng từ việc cho thuê sẽ bù đắp chi phí vốn, đồng thời chờ hưởng lợi từ tăng giá vốn trong tương lai.

‏Phân khúc tiềm năng của tương lai cần kết hợp giữa thu nhập và khai thác cũng là quan điểm TS Đinh Thế Hiển nhấn mạnh. Về thu nhập, người mua để ở hoặc đầu tư sẽ ra quyết định dựa trên thu nhập thực tế của họ. Một căn nhà được xem là hợp lý khi việc chi trả (kể cả phần vốn vay) phải phù hợp với khả năng tài chính.

Về hiệu quả khai thác (cho thuê, vận hành), giá trị một bất động sản (dù là 5 tỷ đồng hay 50 tỷ đồng) sẽ được đánh giá thông qua tỷ suất sinh lời phải đạt khoảng 3-3,5%/năm trên tổng vốn đầu tư bỏ ra.

Không chỉ nhà đầu tư, hành vi và chiến lược của người mua bất động sản cũng đang thay đổi đáng kể trước những biến động về chính sách và xu hướng phát triển đô thị.

Theo đại diện CBRE Việt Nam, giá nhà tại Hà Nội và TPHCM trong năm qua đều tăng mạnh. Người mua ở thực lẫn nhà đầu tư đều đặt yếu tố giá lên hàng đầu, tiếp theo là xu hướng lựa chọn các dự án ở giai đoạn mở bán sớm để hưởng lợi thế về giá và phương thức thanh toán.

Người mua cũng chấp nhận đi xa hơn để sở hữu không gian sống tốt hơn, thay vì cố bám lấy khu vực trung tâm với giá quá cao. Câu hỏi “cách trung tâm bao nhiêu km” dần được thay bằng “mất bao lâu để di chuyển”. 

Người mua cũng chú trọng nhiều hơn đến chất lượng vận hành, tiện ích và tiêu chuẩn sống. Điều này thúc đẩy các chủ đầu tư tập trung vào mô hình đại đô thị – xu hướng đã định hình rõ rệt tại Hà Nội và đang lan xuống phía Nam. Những dự án quy mô hàng trăm đến hàng nghìn hecta, kết nối hạ tầng tốt, sẽ trở thành “điểm đến” chủ đạo của nguồn cung mới.

Cuối cùng, yếu tố pháp lý và uy tín chủ đầu tư trở thành ưu tiên hàng đầu. Những biến cố xảy ra trong 5 năm qua đã khiến nhà đầu tư thận trọng hơn, xem pháp lý đầy đủ như “lá chắn” bảo vệ an toàn vốn và khả năng thanh khoản.