Ngày 29/9, Bộ Xây dựng tổ chức hội nghị lấy ý kiến về việc thành lập Trung tâm Giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý.

Hướng tới thị trường bất động sản số hóa, an toàn, bền vững

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết Bộ đã chủ trì, phối hợp cùng các bộ, ngành liên quan xây dựng dự thảo Đề án và dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về thí điểm mô hình này.

Theo Thứ trưởng, việc thí điểm Trung tâm Giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất nhằm đổi mới phương thức giao dịch, giảm bớt thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Đồng thời, mô hình này cũng sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số, góp phần công khai, minh bạch hóa thị trường bất động sản.

Dự thảo Nghị quyết hướng đến mục tiêu phát triển thị trường bất động sản an toàn, lành mạnh, bền vững; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong hoạt động kinh doanh; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân khi thực hiện giao dịch.

Theo dự thảo, mô hình Trung tâm Giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất sẽ được triển khai thí điểm trong giai đoạn 2026 – 2027, trên phạm vi toàn quốc. Các loại bất động sản được đưa vào giao dịch tại trung tâm bao gồm: nhà ở có sẵn, nhà ở hình thành trong tương lai, quyền sử dụng đất đã có hạ tầng kỹ thuật trong dự án, cũng như quyền sử dụng đất ở được mã hóa, định danh.

Trước đó vào ngày 24/9, Văn phòng Chính phủ đã có văn bản gửi Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà và Bộ trưởng Bộ Xây dựng về việc khẩn trương xây dựng sàn giao dịch bất động sản.

Theo đó, nhằm phát triển thị trường bất động sản an toàn, lành mạnh, công khai phục vụ phát triển kinh tế xã hội, Thủ tướng Phạm Minh Chính giao Bộ Xây dựng chủ trì, cùng các bộ, cơ quan liên quan khẩn trương xây dựng, hoàn thiện đề án thí điểm mô hình Trung tâm Giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý.

Thủ tướng giao Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chỉ đạo Bộ Xây dựng hoàn thiện nhiệm vụ nêu trên.

Người mua nhà có thể nhận sổ đỏ chỉ sau 2 ngày 

Trước đó, tại Công điện số 03, Thủ tướng Phạm Minh Chính giao Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) và các Bộ, ngành có liên quan nghiên cứu đề xuất đề án thí điểm mô hình Trung tâm Giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý.

Theo đó, mô hình này hướng đến giao dịch qua hình thức điện tử nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và tăng cường tính công khai, minh bạch của giao dịch bất động sản trên thị trường.

Theo đề xuất của Bộ Xây dựng, Trung tâm Giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất cấp tỉnh sẽ hoạt động theo cơ chế một cửa liên thông, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ 4.0. Điều này hứa hẹn mang lại sự tiện lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp khi thực hiện các giao dịch bất động sản.

Sau khi đạt được thỏa thuận mua bán, các bên chỉ cần truy cập website cổng thông tin điện tử của trung tâm, điền thông tin và nộp đơn xin sang tên trực tuyến. Cơ quan có thẩm quyền sẽ tiếp nhận và xét duyệt hồ sơ trực tuyến. 

Đáng chú ý, chỉ sau 2 ngày làm việc hoàn tất xét duyệt, bên mua sẽ nhận được tin nhắn thông báo. Lúc này, họ có thể đặt lịch hẹn để đến trung tâm và nhận ngay giấy chứng nhận sở hữu bất động sản.

Mới đây, một người dân đã gửi câu hỏi tới Bộ Xây dựng với nội dung rất thực tế: Một người đang là Giám đốc Công ty TNHH một thành viên, hàng tháng đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) đầy đủ thì có được phép mua nhà ở xã hội hay không?

Trả lời vấn đề này, Bộ Xây dựng cho biết Luật Nhà ở 2023 và các văn bản hướng dẫn hiện hành không có quy định nào cấm người đóng BHXH hay người giữ chức vụ quản lý doanh nghiệp mua nhà ở xã hội .

Cụ thể, Bộ Xây dựng cho biết để mua nhà ở xã hội, người đăng ký phải thuộc đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội và đáp ứng đủ điều kiện (về nhà ở và thu nhập), không quy định điều kiện về đóng bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở.

Luật Nhà ở năm 2023 quy định về đối tượng và điều kiện được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội, trong khi Nghị định 100/2024 quy định về điều kiện về nhà ở và điều kiện về thu nhập để được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội.

Ngoài ra, Thông tư số 05/2024 của Bộ Xây dựng quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà ở, đã quy định các mẫu giấy tờ chứng minh đối tượng và điều kiện để được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội.

Trước đó, ngày 10/10, Chính phủ ban hành Nghị định 261 sửa đổi, bổ sung các quy định hướng dẫn Luật Nhà ở liên quan đến phát triển và quản lý nhà ở xã hội.

Tại Điều 1 Nghị định 261, mức thu nhập tối đa được quy định cụ thể theo từng trường hợp: Người độc thân thu nhập bình quân không quá 20 triệu đồng/tháng; người độc thân nuôi con dưới tuổi thành niên không quá 30 triệu đồng/tháng; người đã kết hôn, tổng thu nhập của hai vợ chồng không quá 40 triệu đồng/tháng.

Mức thu nhập được xác định dựa trên bảng lương, bảng công hoặc bảng chi trả của đơn vị nơi người lao động làm việc. Đối với người không có đơn vị quản lý (lao động tự do), Nghị định quy định công an cấp xã (nơi thường trú, tạm trú hoặc nơi đang sinh sống) là cơ quan xác nhận thu nhập để làm hồ sơ mua nhà ở xã hội.

Thời hạn xử lý hồ sơ tối đa là 7 ngày kể từ khi tiếp nhận đầy đủ giấy tờ. Việc xác nhận được thực hiện dựa trên dữ liệu dân cư và các thông tin quản lý liên quan.

Hạ tầng dẫn đường, xu hướng dịch chuyển ra vùng vệ tinh

Giá căn hộ tại các thành phố lớn như Hà Nội, TPHCM tăng phi mã trong thời gian qua, làm dấy lên nhiều lo ngại về vấn đề an cư. Theo chuyên gia, tại Hà Nội, giá trung bình của nhà chung cư dao động 70-80 triệu đồng/m2, nhiều dự án cao cấp, hàng hiệu có mức trên 100 triệu đồng/m2.

Còn tại TPHCM, nhiều dự án mới ra mắt thời gian qua có giá được neo cao, ở mức 100-200 triệu đồng/m2, thậm chí tiệm cận nhà phố. Ông Lê Hoàng Châu – Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) – thống kê từ 2020 đến nay, tốc độ tăng giá nhà của TPHCM có thời điểm lên đến 15-20% mỗi năm.

Theo Savills, nguồn cung nhà ở tại TPHCM vẫn bị bó hẹp bởi các vướng mắc pháp lý, trong khi nhu cầu ở thực vẫn duy trì cao. Sự lệch pha giữa cung – cầu khiến giá bán tiếp tục neo ở mức cao, dù thị trường không còn biến động mạnh. Trong bối cảnh đó, đầu tư hạ tầng và giãn dân được xem là giải pháp căn cơ giúp giảm áp lực lên khu trung tâm.

Tuyến metro số 1 vận hành trong tháng 3 đã rút ngắn thời gian di chuyển từ trung tâm TPHCM đến Bình Dương (cũ) xuống còn 20-30 phút, mở ra khả năng hình thành các cực dân cư – thương mại mới ngoài khu lõi trung tâm.

Bà Cao Thị Thanh Hương – Quản lý cấp cao Bộ phận Nghiên cứu tại Savills Việt Nam – nhận định muốn giãn dân thành công thì phải bắt đầu từ hạ tầng và đô thị hóa. Khi quy hoạch kinh tế – xã hội gắn với hạ tầng, việc bố trí quỹ đất ở dọc các trục giao thông sẽ giúp cả nhà ở thương mại và xã hội được triển khai nhanh hơn, đa dạng hóa nguồn cung cho người mua.

Cùng với hạ tầng, các chính sách hỗ trợ tài chính cũng là trụ cột quan trọng để mở rộng khả năng tiếp cận nhà ở. Theo chỉ đạo của Chính phủ, đề án thành lập Quỹ Nhà ở Quốc gia đang được nghiên cứu và dự kiến triển khai trong thời gian tới.

Bà Hương cho rằng, đây là mô hình đã chứng minh hiệu quả ở Singapore và Hàn Quốc, khi người dân được vay với lãi suất thấp, thời gian dài, còn doanh nghiệp tham gia quỹ được hưởng ưu đãi đầu tư và tiếp cận quỹ đất quy hoạch. Người mua được hỗ trợ tài chính hợp lý, còn doanh nghiệp có động lực tham gia phát triển nhà ở vừa túi tiền. Khi hai phía cùng hưởng lợi, thị trường sẽ tiến tới trạng thái cân bằng và bền vững hơn.

Đại diện Savills đánh giá, khi hạ tầng, quy hoạch và cơ chế tài chính được triển khai đồng bộ, TPHCM sẽ có điều kiện để giải quyết bài toán giãn dân, cân bằng cung – cầu và ổn định giá nhà ở dài hạn. Việc mở rộng không gian đô thị theo hướng kết nối vùng không chỉ giúp phân bổ lại mật độ dân cư, mà còn tạo dư địa phát triển cho các phân khúc phù hợp với người mua ở thực.

Hạ tầng là yếu tố dẫn đường cho động lực mới của thị trường bất động sản mùa cuối năm cũng được các chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu Kinh tế – Tài chính – Bất Động Sản Dat Xanh Services (Dat Xanh Services – FERI) nêu quan điểm.

Theo đó, hạ tầng tiếp tục giữ vai trò đầu tàu của toàn thị trường. Hàng loạt công trình chiến lược như cao tốc Bắc – Nam giai đoạn 2, sân bay Long Thành, vành đai 3 TPHCM… đồng loạt tăng tốc tiến độ, tạo nên làn sóng lan tỏa mạnh mẽ đến các khu vực vùng ven và vệ tinh đô thị.

Chính sách thúc đẩy giải ngân đầu tư công đạt tiến độ cao nhất trong nhiều năm trở lại đây đã góp phần tạo “cú hích kép” cho thị trường: vừa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, vừa nâng sức bật cho bất động sản khu vực hưởng lợi từ hạ tầng. 

Khu đô thị vệ tinh cần đảm bảo điều gì?

Nói tại một sự kiện gần đây, TSKH.KTS Ngô Viết Nam Sơn – Chuyên gia quy hoạch kiến trúc – nói vị trí chỉ là một phần nhỏ quyết định sự thành công khu đô thị vệ tinh. Kinh nghiệm từ khu đô thị Nam Sài Gòn, cũng như được xem qua các quy hoạch thành công ở Thượng Hải hay Mỹ, cho thấy một khu đô thị muốn phát triển bền vững cần hội tụ 3 yếu tố ngay từ đầu.

Trước hết là quy hoạch bài bản với định hướng rõ ràng và có sự tham gia của các chuyên gia. Kế đến là hạ tầng đi trước, bao gồm trường học, đường xá, bệnh viện để tạo nền tảng thu hút cư dân. Yếu tố cuối cùng là kế hoạch triển khai hợp lý, xác định rõ thứ tự ưu tiên để từng bước đưa quy hoạch vào thực tế.

Tuy vậy, ông Sơn chỉ ra vẫn còn những điểm yếu cần lưu ý để triển khai khu đô thị vệ tinh hiệu quả. Thứ nhất là cơ chế và khung pháp lý cần phải thực sự đồng bộ. Thứ 2 là chú trọng đến vấn đề môi trường trong quá trình phát triển dự án. Cuối cùng là vấn đề bản sắc, đòi hỏi quy hoạch phải bảo đảm tính trật tự và hài hòa.

Còn ông Nguyễn Khánh Duy – Giám đốc Bộ phận Kinh doanh nhà ở Savills Việt Nam – cho rằng một khu đô thị vệ tinh được coi là thành công trước hết phải có cư dân sinh sống. Nếu chỉ xây dựng hạ tầng hiện đại, nhiều tiện ích và mảng xanh nhưng vắng bóng người ở thì đó chỉ là “đô thị ma”.

Vì vậy, các khu đô thị vệ tinh muốn thu hút người dân sinh sống cần quan tâm yếu tố đầu tiên là nằm cách trung tâm khoảng 30-40km. Đồng thời, hệ thống giao thông công cộng phải thuận tiện để rút ngắn thời gian di chuyển vào trung tâm, chẳng hạn thông qua metro hoặc tàu cao tốc.

Bên cạnh đó, giá bất động sản tại những khu vực này phải thấp hơn khu vực trung tâm khoảng 40-50%, từ đó mới đủ sức hấp dẫn để cư dân thực sự chọn nơi đây làm chốn an cư.