Hàng loạt các thương vụ mua bán và sáp nhập (M&A) đã được thực hiện trong thời gian gần đây, giúp các doanh nghiệp có tiềm lực mở rộng quỹ đất, đặc biệt là quỹ đất “vàng” khu vực trung tâm.

Những thương vụ đắt giá

Tập đoàn Bất động sản Phát Đạt vừa công bố chủ trương nhận chuyển nhượng cổ phần doanh nghiệp sở hữu dự án nhà ở thương mại tại khu đất “vàng” số 239 Cách Mạng Tháng Tám, Phường Bàn Cờ, TPHCM. Dự kiến tổng mức đầu tư vào dự án này khoảng 5.500 tỷ đồng, triển khai trong giai đoạn 2026-2030.

Đây không phải là lần đầu tiên “ông lớn” này quan tâm đến các quỹ đất khu trung tâm thành phố, bên cạnh việc đẩy mạnh phát triển nhiều dự án tại khu vực miền Trung và các tỉnh lân cận TPHCM. Vào cuối năm ngoái, công ty cũng đã có chủ trương mua lại bất động sản tại số 61 Cao Thắng, Quận 3 (cũ), với giá trị không vượt quá 650 tỷ đồng.

Ngược lại, doanh nghiệp này cũng muốn bán toàn bộ cổ phần một công ty con là chủ đầu tư dự án bất động sản tại số 223-225 Trần Phú, Đà Nẵng. Dự án này được giới thiệu có 3 mặt tiền đắt giá hướng về sông Hàn, vốn đầu tư hơn 2.900 tỷ đồng.

Tại khu vực quận 2 cũ, Tập đoàn Keppel Land (Singapore) đã chuyển nhượng toàn bộ 42% cổ phần tại Công ty TNHH Nam Rạch Chiếc City – đơn vị phát triển dự án Palm City (Quận 2 cũ) – cho Công ty cổ phần Gateway Thủ Thiêm. Thương vụ này có giá trị 2.612 tỷ đồng.

Quỹ đất hơn 9,6ha trên mặt tiền đường Mai Chí Thọ cũng được cho là đã sang tay ông lớn đang phát triển dự án dưới chân cầu Ba Son, trong Khu đô thị mới Thủ Thiêm.

Một giao dịch khác là Tập đoàn UOA Group (Malaysia) chi 68 triệu USD (khoảng 1.700 tỷ đồng) để sở hữu quỹ đất “vàng” tại phường Tân Định, TPHCM. Theo kế hoạch, UOA sẽ phát triển dự án văn phòng hạng A tại đây.

 Công ty hạ tầng Gelex cũng đang có kế hoạch mua lại toàn bộ phần vốn góp của Savico tại khu dân cư cao cấp Cần Giờ, quy mô gần 30ha tại xã Cần Giờ, TPHCM, với giá chuyển nhượng hơn 619 tỷ đồng.

Đất “sạch” được ưu tiên

Theo thống kê của JLL, tổng giá trị các thương vụ M&A trong lĩnh vực bất động sản đạt khoảng 2,4 tỷ USD trong 11 tháng qua. Bất động sản nhà ở dẫn đầu khi chiếm hơn 70% tổng giá trị giao dịch, tiếp theo là phân khúc thương mại và nghỉ dưỡng.

JLL cho biết việc bất động sản nhà ở chiếm tỷ trọng lớn cho thấy nhu cầu “xây dựng quỹ đất” ngày càng mạnh mẽ từ các nhà đầu tư. Xu hướng này trở nên cấp thiết trong bối cảnh nguồn cung đất sạch hạn chế và thủ tục pháp lý ngày càng siết chặt theo hướng minh bạch.

Dòng vốn đầu tư đang tập trung vào những dự án có tính minh bạch pháp lý cao, đặc biệt là các quỹ đất thương mại đã được chấp thuận quy hoạch, có đầy đủ giấy tờ về quyền sử dụng đất và lộ trình triển khai xây dựng rõ ràng.

Từ tháng 4, chính sách cho phép thỏa thuận quyền sử dụng đất không phải đất ở để phát triển dự án nhà ở thương mại đã mở ra cơ hội lớn cho việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất, nhất là từ đất công nghiệp và đất nông nghiệp. JLL đánh giá quy định này sẽ tiếp tục thúc đẩy hoạt động M&A trong phân khúc nhà ở.

Trong bối cảnh thị trường nhiều biến động, doanh nghiệp bất động sản đã xem M&A như chiến lược then chốt nhằm duy trì tăng trưởng. Nhiều tập đoàn sau tái cơ cấu đang đẩy mạnh mở rộng danh mục đầu tư thông qua các thương vụ sáp nhập và mua bán tài sản.

Đơn vị tư vấn khuyến nghị doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý của tài sản, đặc biệt là giấy tờ quyền sử dụng đất và các giấy phép liên quan, đồng thời hoàn thiện báo cáo thẩm định pháp lý chi tiết để tăng tính hấp dẫn với nhà đầu tư.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần thực hiện định giá chuyên nghiệp theo chuẩn mực quốc tế và cập nhật thường xuyên để phản ánh đúng giá trị thị trường, vì đây là yếu tố quan trọng trong quá trình đàm phán. Doanh nghiệp cũng nên mở rộng xem xét các mô hình hợp tác khác nhau, từ liên doanh, hợp tác chiến lược đến chuyển nhượng toàn bộ tài sản.

Nhiều chuyên gia và ngân hàng đã đưa ra các giải pháp giúp kéo giảm giá nhà tại cuộc họp chiều 22/9 của Thủ tướng Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản. 

Đề nghị doanh nghiệp bất động sản giảm lợi nhuận để hạ giá nhà

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA), nhấn mạnh rằng thị trường bất động sản đã bước vào chu kỳ phục hồi và tăng trưởng trở lại từ quý I/2024.

Tuy nhiên, để đạt mục tiêu 1 triệu căn nhà ở xã hội, vẫn cần bổ sung hơn 300.000 căn. Đây là nền tảng để tạo nguồn cung trong những năm tới, đồng thời góp phần giải quyết nhu cầu an cư cho nhóm dân cư có thu nhập trung bình và thấp.

Một trong những công cụ quan trọng để khơi thông thị trường là gói tín dụng 145.000 tỷ đồng của 9 ngân hàng thương mại. Trong đó Vietcombank góp 30.000 tỷ đồng, tuy nhiên đến nay chưa giải ngân được do vướng mắc pháp lý của các dự án. 

Ông Châu tán thành việc Bộ Xây dựng đề xuất điều chỉnh tiêu chí thu nhập mua nhà ở xã hội lên 20 triệu đồng/tháng cho một cá nhân, 40 triệu đồng/tháng cho vợ chồng, và 30 triệu đồng/tháng cho cá nhân nuôi con dưới 18 tuổi. 

Về lãi suất vay mua nhà ở xã hội, ông Châu đề nghị quay lại mức 4,8%/năm, từng được Thủ tướng phê duyệt trong giai đoạn từ năm 2021 đến tháng 7/2024, nhưng riêng Hà Nội và TPHCM có thể quy định khung cao hơn phù hợp với đặc thù. Hiện Ngân hàng Chính sách xã hội đang áp mức 6,6%, cao hơn lãi suất thương mại mà một số ngân hàng như Vietcombank đang áp dụng (5,9–6,1%/năm). 

Ông Châu cho rằng muốn kéo giảm giá nhà, trước hết phải giảm chi phí tiền sử dụng đất, xây dựng, đầu vào như cát, sỏi, thép, xi măng, điện, xăng dầu, cho đến chi phí tuân thủ pháp luật…

Một yếu tố quan trọng khác là kỳ vọng lợi nhuận của doanh nghiệp. Ông Châu đề nghị cộng đồng doanh nghiệp giảm kỳ vọng lợi nhuận ở mức hợp lý để có sự chia sẻ với người mua nhà. 

Lãi suất chưa bao giờ thấp đến thế

Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Đức Vinh, Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank,) nhìn nhận thị trường bất động sản hiện tại đã rất khác so với một năm trước. Khi đó, nhiều dự án gần như “đóng băng”, ngân hàng rơi vào thế bị động, chỉ chờ nợ đến hạn.

Nhờ những bước đi quyết liệt của Chính phủ, bất động sản đã khởi sắc trở lại, kéo theo hệ thống ngân hàng thoát dần nguy cơ nợ xấu và có thêm niềm tin vào sự phục hồi. “So với một năm trước, thị trường đã tưng bừng hơn rất nhiều. Điều này cho thấy chúng ta đã đi qua giai đoạn khó khăn nhất”, ông nhấn mạnh.

Theo ông Vinh, giá bất động sản hiện nay là kết quả của nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là giá đất. Nhiều năm qua, ngân sách địa phương được bổ sung nhờ tăng giá đất, nhưng cũng đẩy chi phí nhà ở lên cao.

“Nếu muốn kéo giá nhà xuống thì cần một chính sách đất đai tổng thể và quyết liệt hơn. Chỉ có tăng nguồn cung thì thị trường mới tự điều chỉnh”, ông Vinh phân tích.

Đề cập đến lãi suất, ông Vinh thẳng thắn: “Tôi đã làm ngân hàng 26 năm, chưa bao giờ thấy lãi suất thấp như bây giờ”. Lãi suất thuận lợi cho cả doanh nghiệp và người dân, nhưng không phải là chiếc đũa thần vì vấn đề cốt lõi nằm ở thủ tục. Nếu một dự án triển khai trong 6 tháng, doanh nghiệp sẽ không quá bận tâm lãi suất là 7% hay 10%. Nhưng nếu bị treo nhiều năm, “lãi mẹ đẻ lãi con” thì dù lãi suất giảm đến đâu cũng không cứu nổi.

Với gói tín dụng 120.000 tỷ đồng cho nhà ở xã hội, Tổng giám đốc VPBank tin rằng quý IV năm nay và năm 2026 sẽ là thời điểm giải ngân mạnh mẽ. Ông cũng đồng tình với phương án giao trực tiếp cho các doanh nghiệp bất động sản uy tín triển khai nhà ở xã hội. Nhà nước chỉ cần kiểm soát mục tiêu và ưu đãi đúng địa chỉ, còn doanh nghiệp có thể làm nhanh, làm hiệu quả.