Ngày 29/1 vừa qua, bảng điện tử tại thị trường chứng khoán Hong Kong và Trung Quốc đại lục chứng kiến một sắc xanh đầy phấn khích (màu tăng điểm tại thị trường quốc tế). Những cái tên từng ngập trong khủng hoảng như China Aoyuan hay Logan Group bất ngờ bứt phá ngoạn mục.

Động lực thị trường đến từ một thông tin được truyền thông địa phương loan báo: Các doanh nghiệp bất động sản không còn phải báo cáo dữ liệu liên quan đến chính sách “3 lằn ranh đỏ”.

Sau nhiều năm thị trường chìm trong băng giá, động thái này của Bắc Kinh được ví như việc tháo bỏ chiếc vòng kim cô. 

Khi “chiếc vòng kim cô” âm thầm được nới lỏng

Để hiểu được tầm quan trọng của sự kiện này, cần nhìn lại thời điểm năm 2020. Khi đó, Bắc Kinh, với quyết tâm hạ nhiệt cơn sốt đất và giảm thiểu rủi ro tài chính, đã tung ra bộ quy tắc “ba lằn ranh đỏ”. Đây là bộ ba tiêu chí khắt khe nhằm giới hạn tỷ lệ nợ trên tiền mặt, nợ trên tài sản và nợ trên vốn chủ sở hữu. Mục tiêu rất rõ ràng: Chặn đứng thói quen dùng đòn bẩy tài chính vô tội vạ của các chủ đầu tư.

Thế nhưng, liều thuốc này dường như quá mạnh. Nó không chỉ kìm hãm đà tăng trưởng nóng mà còn vô tình kích hoạt một cuộc khủng hoảng thanh khoản diện rộng bắt đầu từ giữa năm 2021. Hàng loạt “tượng đài” sụp đổ, mà điển hình là sự tan rã của China Evergrande hay những khó khăn chồng chất của Country Garden.

Theo tờ Beijing News và các nguồn tin từ Bloomberg, việc gỡ bỏ chính sách này thực tế mang tính chất “hợp thức hóa” nhiều hơn là một cú quay xe đột ngột. Các nguồn tin thân cận tiết lộ rằng, nhiều doanh nghiệp địa ốc đã âm thầm ngừng nộp các báo cáo liên quan đến ba chỉ tiêu này từ đầu năm 2023. Điều này cho thấy, giới chức Trung Quốc đã nhận ra sự cứng nhắc của chính sách và từng bước nới lỏng âm thầm để cứu vãn tình thế trước khi công bố rộng rãi.

Phản ứng của thị trường tài chính là ngay lập tức và bùng nổ. Cổ phiếu của China Aoyuan tăng vọt gần 33%, Logan Group leo hơn 20%, và ngay cả một ông lớn đang chật vật như China Vanke cũng ghi nhận mức tăng 10% tại sàn Hong Kong. Chỉ số CSI 300 Bất động sản chạm mức cao nhất trong hai tháng.

Rõ ràng, tâm lý nhà đầu tư đang khao khát một tin vui, và việc chính thức xóa bỏ rào cản tâm lý mang tên “3 lằn ranh đỏ” chính là mồi lửa họ mong chờ.

Thực tế phũ phàng sau bảng điện tử xanh

Tuy nhiên, rời mắt khỏi bảng điện tử và nhìn vào thực tế kinh doanh, câu chuyện không “màu hồng” như những con số tăng trưởng kia. Giới phân tích và chính những người trong cuộc đều giữ thái độ thận trọng, thậm chí là hoài nghi về tác động thực tế của động thái này.

Ông Liu Shui, một chuyên gia phân tích kỳ cựu tại China Index Holdings, nhận định trên Bloomberg rằng việc tiếp tục thực thi chính sách này thực tế “không còn nhiều ý nghĩa”.

Lý do rất chua chát: Hầu hết các doanh nghiệp mở rộng quá mức, những đối tượng mà chính sách này nhắm tới, đều đã vỡ nợ hoặc đang trong quá trình tái cơ cấu đau đớn. Những người còn trụ lại được đã tự động chuyển dịch sang mô hình phát triển an toàn hơn, không còn dám chạy theo quy mô bằng mọi giá.

Vấn đề cốt lõi hiện nay không còn nằm ở việc Chính phủ cho phép vay bao nhiêu, mà là ở việc ai dám cho vay và ai dám đi vay.

Một lãnh đạo cấp cao của một công ty địa ốc tư nhân tại Thượng Hải chia sẻ với Reuters trong sự bất lực. Doanh nghiệp của ông, dù đã nỗ lực đưa ra tài sản thế chấp và dù chính phủ đã có nhiều văn bản khuyến khích tín dụng, vẫn không thể tiếp cận dòng vốn mới từ ngân hàng. “Tôi không thấy các doanh nghiệp tư nhân có thể sống sót bằng cách nào”, vị lãnh đạo này cay đắng thừa nhận.

Ông Cusson Leung, Giám đốc đầu tư của KGI Asia, cũng đồng tình với quan điểm này. Theo ông, việc gỡ bỏ “3 lằn ranh đỏ” chủ yếu giải quyết vấn đề tâm lý. Nó phát đi tín hiệu rằng chính sách của chính phủ đã bớt hà khắc hơn. Nhưng với các ngân hàng thương mại, quyết định giải ngân vẫn dựa trên hồ sơ rủi ro.

Trong bối cảnh thị trường bất động sản vẫn đang dò đáy, tài sản thế chấp sụt giảm giá trị, các tổ chức tài chính có lý do chính đáng để tiếp tục “đóng băng” hầu bao của mình. Họ thà đứng ngoài cuộc còn hơn là ném tiền vào một lĩnh vực chưa thấy ánh sáng cuối đường hầm.

Niềm tin – Mảnh ghép quan trọng vẫn còn thiếu

Cuộc khủng hoảng bất động sản Trung Quốc hiện nay không đơn thuần là khủng hoảng thanh khoản (thiếu tiền), mà đã chuyển sang khủng hoảng niềm tin (thiếu người mua).

Dữ liệu mới nhất cho thấy một bức tranh ảm đạm: Giá nhà mới tại Trung Quốc trong tháng 12/2025 tiếp tục giảm 2,7% so với cùng kỳ, mức giảm nhanh nhất trong 5 tháng. Đầu tư vào bất động sản cả năm 2025 bốc hơi 17,2%. Ngay cả những doanh nghiệp được coi là “con cưng” hay có nền tảng tốt như China Vanke cũng phải vất vả đàm phán để hoãn thanh toán nợ, tránh nguy cơ vỡ nợ trong gang tấc.

Ông John Lam, chuyên gia phân tích của UBS, cảnh báo rằng còn quá sớm để nói đến sự ổn định. Doanh số bán nhà mới vẫn yếu ớt bởi người dân Trung Quốc đang lo ngại về thu nhập và sự bất ổn của nền kinh tế. Khi niềm tin của người mua nhà chưa trở lại, dòng tiền từ bán hàng – nguồn máu chính của các doanh nghiệp địa ốc – sẽ tiếp tục tắc nghẽn. Việc nới lỏng quy định vay vốn lúc này giống như việc mở rộng cửa đập thủy điện nhưng lại không có nước ở thượng nguồn.

Thêm vào đó, tư duy điều hành của Bắc Kinh dường như cũng đã thay đổi. Theo ông Robert Ciemniak, CEO của Real Estate Foresight, định hướng hiện tại là “hỗ trợ nhưng không kích thích”.

Chính phủ muốn ổn định thị trường để tránh sụp đổ hệ thống, nhưng không muốn bơm tiền để thổi lại bong bóng giá nhà như trước kia. Các biện pháp như chính quyền địa phương mua lại quỹ đất hay chuyển đổi sang nhà ở xã hội được đánh giá là tích cực, nhưng quy mô và tốc độ triển khai vẫn chưa đủ để tạo ra cú hích lớn.

Việc xóa bỏ “3 lằn ranh đỏ” có thể được xem là dấu chấm hết cho một kỷ nguyên siết chặt kỷ luật tài chính hà khắc nhất lịch sử ngành địa ốc Trung Quốc. Nó mang lại một liều thuốc tinh thần quý giá, giúp cải thiện tâm lý nhà đầu tư chứng khoán và phát đi thông điệp thiện chí từ Bắc Kinh.

Tuy nhiên, để vực dậy cả một ngành công nghiệp đang “ngấm đòn” sâu sắc, chỉ một động tác cởi trói về mặt chính sách là chưa đủ. Các chuyên gia từ Goldman Sachs nhận định rằng giai đoạn tồi tệ nhất có thể đã qua, nhưng con đường phục hồi sẽ rất dài và gập ghềnh.

Lo lắng ngày đêm về lãi suất

Ông Trần Văn Hùng (phường Phước Long, TPHCM) cho biết trong quá trình tìm ngân hàng để vay mua nhà, ông nhận thấy lãi suất đã tăng đáng kể. Nếu như tháng cuối năm 2025, mức lãi suất cố định đâu đó khoảng 8-9%/năm cho 2 năm đầu thì sang đầu năm nay, con số đã tăng lên 9,5-10,5%/năm. 

Lãi suất cố định tăng kéo theo lãi suất thả nổi sau thời gian ưu đãi cũng gia tăng, vào khoảng 13-14%/năm, gây áp lực tài chính lớn. Tính toán về khả năng trả nợ hàng tháng so với thu nhập không gia tăng, ông quyết định tạm dừng vay mua nhà, chờ đợi giai đoạn khác thích hợp hơn.

Lãi suất cho vay mua nhà tăng mạnh trong thời gian gần đây cũng khiến nhiều người lo lắng. Bà Trà My (phường An Lạc) thấp thỏm không yên khi nhìn thấy lãi suất tăng theo tuần. Người phụ nữ này nhớ lại nỗi ám ảnh từng diễn ra năm 2023, khi gia đình vay 1,2 tỷ đồng để mua nhà và gặp lãi suất thả nổi tăng cao, có lúc đỉnh điểm lên tới 16%/năm. Gia đình phải gồng mình trả cả nợ gốc và lãi vay 22 triệu đồng/tháng, trong khi nuôi thêm 2 con nhỏ, thu nhập vợ chồng cố định.

Sau giai đoạn không thể gồng gánh, bà My đã xoay tiền, chuyển nợ sang ngân hàng khác. Hiện tại, gia đình đang trong giai đoạn chịu lãi suất cố định 6,8%/năm, mỗi tháng trả cả gốc, lãi 11 triệu đồng. Tuy nhiên sắp tới cũng hết thời gian ưu đãi, nhìn bảng lãi suất thả nổi ngân hàng thay đổi từng tuần mà sợ lạnh gáy, bà My tâm sự.

Áp lực tài chính đè nặng lên vai người mua nhà cũng được các chuyên gia của Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) đề cập trong góc nhìn mới đây. Theo đơn vị này, khi lãi suất có xu hướng tăng, áp lực tài chính bắt đầu bộc lộ rõ đối với nhóm nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy cao, kỳ vọng lướt sóng ngắn hạn, tham gia thị trường trong những đợt tăng “nóng” .

Sự phân hóa này không diễn ra ngẫu nhiên, mà gắn chặt với những thay đổi mang tính nền tảng về không gian phát triển thị trường. Người mua ở thực buộc phải có nền tảng tài chính vững vàng và khả năng tích lũy dài hạn. Nhà đầu tư cũng không còn dễ dàng đạt lợi nhuận nhanh như giai đoạn trước.

Cũng theo VARS, lãi suất đang là vấn đề rất đáng lưu ý. Chỉ trong thời gian ngắn, lãi suất đã có dấu hiệu tăng nhanh, tạo áp lực lên cả doanh nghiệp phát triển dự án lẫn người mua nhà ở thực.

Việc kiểm soát tín dụng bất động sản cần được thực hiện theo hướng thận trọng, cóchọn lọc, nhằm hạn chế rủi ro cho hệ thống nhưng không gây sốc cho thị trường và dòng vốn phát triển. Bởi nếu mặt bằng lãi suất quá cao, không chỉ thị trường bất động sản mà cả nền kinh tế nói chung đều có nguy cơ chịu tác động tiêu cực.

Lãi suất có thể được kiểm soát

Ở góc nhìn lạc quan, ông Trần Quang Trung, Giám đốc phát triển Kinh doanh OneHousing, cho rằng trong những tháng cuối năm 2025, nhiều khách hàng cũng quan ngại về việc liệu lãi suất có tiếp tục tăng lên hay không, khi các hệ thống ngân hàng đang rục rịch tăng lãi suất huy động. Tuy nhiên, bước vào dịp cuối năm, việc các ngân hàng gia tăng huy động vốn là điều bình thường.

Mục tiêu của Chính phủ trong năm 2026 và các năm tiếp theo là nỗ lực duy trì tăng trưởng hai con số. Với mục tiêu đó, Chính phủ chắc chắn sẽ điều tiết nền lãi suất ở mức thấp và linh hoạt. Dù có thể không thấp bằng giai đoạn cuối năm 2024 đầu 2025, nhưng vị này tin Chính phủ sẽ duy trì sự cân bằng ở mức đủ thấp để kích thích kinh tế.

Bên cạnh đó, khi kinh tế phát triển sẽ kéo theo yếu tố lạm phát. Hiện nay, so với vàng hay bạc đều đã thiết lập nền giá mới, thì bất động sản vẫn là lựa chọn ưu tiên của người dân để tích lũy tài sản. Với nền lãi suất dao động trong khoảng 7%/năm, chuyên gia nghĩ mức này khách hàng vẫn chấp nhận được.

Đồng quan điểm này, chuyên gia của VinaCapital cho rằng lãi suất cho vay mua nhà đã tăng lên khoảng 11% vào cuối năm 2025, mức đủ cao để hạn chế hoạt động đầu cơ, nhưng vẫn ở ngưỡng có thể chấp nhận được đối với người mua nhà để ở. Trên thực tế, nhiều nhà đầu cơ thường sử dụng một phép tính “nhanh” với ngưỡng lãi suất khoảng 1%/tháng (tương đương 12–13%/năm). Nếu vượt trên mức này, họ thường do dự hơn khi mua bất động sản với mục đích “lướt sóng”.

Mức tăng nhẹ của lãi suất cũng đã góp phần tạo ra tình trạng tồn kho gia tăng ở mức vừa phải tại một số chủ đầu tư. Vào giữa năm 2025, hầu hết các đợt mở bán mới đều được tiêu thụ gần như ngay lập tức, phần lớn nhờ lực cầu đầu cơ kỳ vọng “lướt sóng” trong bối cảnh giá tăng nhanh. Tuy nhiên, đến cuối năm, khi lãi suất vay mua nhà tăng lên khoảng 11%/năm, nhu cầu đầu cơ đã hạ nhiệt, trong khi lãi suất cao hơn khiến người mua để ở thận trọng hơn, dẫn đến tốc độ hấp thụ sản phẩm chậm lại.

Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, Chính phủ đã ban hành các định hướng yêu cầu các ngân hàng kiểm soát tăng trưởng tín dụng ở mức thận trọng hơn, đặc biệt đối với lĩnh vực cho vay bất động sản. VinaCapital không cho rằng lập trường thận trọng này sẽ kéo dài sang nửa cuối năm, xét đến việc phát triển bất động sản là một trong 3 động lực quan trọng mà Chính phủ có thể sử dụng để thúc đẩy tăng trưởng GDP trong năm nay.

Với giả định môi trường vĩ mô ổn định trong nửa đầu năm, đơn vị này dự báo các ngân hàng sẽ quay trở lại đẩy mạnh cho vay đối với chủ đầu tư và mở rộng tín dụng bất động sản vào cuối năm, qua đó giúp thị trường bất động sản phục hồi, dù khó có khả năng xuất hiện một đợt tăng giá mạnh mới.