Bộ Xây dựng vừa có ý kiến trả lời cử tri tỉnh Quảng Trị liên quan đến các giải pháp kiểm soát thị trường, nhất là giá cả đất đai, nhà ở nhằm ổn định đời sống người dân.

Bộ này thừa nhận trong những năm gần đây, thị trường bất động sản tại nhiều tỉnh thành, đặc biệt là tại các đô thị lớn và khu vực đang đô thị hóa nhanh đã xuất hiện nhiều diễn biến phức tạp, có yếu tố bất ổn, gây ảnh hưởng khó khăn đến khả năng tiếp cận nhà ở của người dân.

Tại các khu vực đô thị lớn, giá nhà ở tăng mạnh, nhiều nơi vượt xa khả năng chi trả của phần đông người dân, đặc biệt là nhóm thu nhập thấp, trung bình, nhóm hưởng lương như người lao động trong các doanh nghiệp, cán bộ, công chức, viên chức.

Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp giá nhà đất không phản ánh đúng quy luật cung – cầu, bị chi phối bởi hoạt động đầu cơ, thông tin quy hoạch chưa minh bạch, sắp xếp điều chỉnh địa giới hành chính, tâm lý đám đông…

Bộ cho rằng cần thiết có giải pháp phù hợp, kịp thời, nhất là giải pháp điều tiết về cơ cấu sản phẩm nhà ở, giá giao dịch đất đai, nhà ở nhằm tạo điều kiện để đáp ứng đúng nhu cầu ở thiết thực, khắc phục các bất cập; bảo đảm thị trường bất động sản phát triển ổn định, lành mạnh; góp phần thực hiện mục tiêu an sinh xã hội và ổn định kinh tế vĩ mô…

Đánh giá các mục tiêu này là cấp bách nhưng việc thực hiện lâu dài và cần có giải pháp chiến lược để xử lý nên Bộ Xây dựng đang chủ trì và phối hợp với các cơ quan liên quan thực hiện, đề xuất Chính phủ thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau.

Trước hết, Bộ tiếp tục nghiên cứu, rà soát, hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật về nhà ở, kinh doanh bất động sản, quy hoạch đô thị và nông thôn, xây dựng… để tháo gỡ các vấn đề khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn. Đồng thời, tiếp tục kiểm tra, đôn đốc các địa phương, doanh nghiệp đẩy mạnh triển khai đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, đảm bảo mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội.

Bộ cũng xây dựng, trình Chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi Nghị định số 94 về xây dựng và quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản để làm cơ sở xây dựng, vận hành cơ sở dữ liệu quốc gia về nhà ở và thị trường bất động sản.

Mô hình Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất cũng đang được nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách thí điểm do Nhà nước quản lý nhằm tăng cường tính công khai, minh bạch của giao dịch bất động sản.

Bộ Xây dựng cũng chủ trì, phối hợp Bộ Tài chính sớm hoàn thiện khung pháp lý, thủ tục để thành lập Quỹ nhà ở quốc gia.

Đặc biệt, Bộ trình Chính phủ ban hành Nghị quyết về cơ chế kiểm soát, kiềm chế giá bất động sản. Việc xây dựng Nghị quyết nhằm mục đích thiết lập cơ chế pháp lý đặc thù để kiểm soát, điều tiết và từng bước kéo giảm giá bất động sản nhà ở về mức phù hợp với thu nhập của đại bộ phận người dân, đặc biệt là nhóm thu nhập phù hợp và trung bình; điều tiết thị trường theo hướng công khai, minh bạch, kiểm soát chặt đầu cơ và thao túng giá.

Nghị quyết cũng hướng tới mục tiêu hình thành hệ thống chính sách đồng bộ về đất đai, đầu tư, quy hoạch, tín dụng, thuế và lựa chọn nhà đầu tư để phát triển mạnh mẽ nhà ở giá phù hợp. Đồng thời kiểm soát biên độ lợi nhuận doanh nghiệp trong phân khúc này là một giải pháp then chốt để hạ giá thành sản phẩm.

Đặc biệt, Nghị quyết sẽ góp phần tạo nguồn cung nhà ở thương mại giá phù hợp, điều chỉnh cơ cấu thị trường đang mất cân đối, từ đó kéo mặt bằng giá chung giảm xuống, tăng khả năng tiếp cận nhà ở của người dân có nhu cầu thực. Bộ kỳ vọng tạo công cụ pháp lý quan trọng giúp ổn định thị trường, bảo đảm an sinh xã hội và ổn định kinh tế vĩ mô.

Ông Nguyễn Khánh Toàn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT) tỉnh Thanh Hóa, đã có văn bản xin ý kiến hướng dẫn của Cục Quản lý đất đai (Bộ NN-MT) liên quan đến việc xác định giá khởi điểm đấu giá quyền sử dụng đất đối với diện tích đất nông nghiệp chưa sử dụng vào mục đích công ích trên địa bàn tỉnh.

Theo Sở NN-MT Thanh Hóa, thời gian qua, địa phương gặp nhiều khó khăn, vướng mắc trong việc triển khai lập, thẩm định và phê duyệt phương án đấu giá quyền sử dụng đất đối với diện tích đất nông nghiệp chưa sử dụng vào mục đích công ích theo quy định.

Nghị định quy định hình thức cho thuê đất là nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê hằng năm và “giá khởi điểm được xác định theo bảng giá đất hằng năm”. Trong khi đó, Luật Đất đai năm 2024 lại không quy định việc ban hành bảng giá đất hằng năm, mà chỉ nêu UBND cấp tỉnh có trách nhiệm trình HĐND cùng cấp điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung bảng giá đất để công bố và áp dụng từ ngày 1/1 của năm tiếp theo.

Theo Sở NN-MT Thanh Hóa, hiện nay việc xác định giá khởi điểm đấu giá cho thuê đất nông nghiệp công ích được căn cứ bởi giá đất nông nghiệp trong bảng giá đất do UBND tỉnh ban hành.

Tuy nhiên, theo Nghị định số 71/2024/NĐ-CP, giá đất trong bảng giá đất đối với đất sử dụng có thời hạn được tính tương ứng với thời hạn sử dụng đất là 70 năm. Trong khi đó, Luật Đất đai năm 2024 quy định rõ thời hạn thuê đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích cho mỗi lần thuê không quá 10 năm.

Sở NN-MT Thanh Hóa cho rằng, thực tế giá thuê đất có sự khác biệt lớn tùy theo thời hạn thuê. Việc sử dụng giá đất nông nghiệp trong bảng giá đất (không xác định thời hạn) làm căn cứ xác định giá khởi điểm cho thuê đất công ích có thời hạn ngắn là chưa phù hợp.

Sở này cũng dẫn Nghị quyết số 52/2025/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Thanh Hóa, theo đó giá đất nuôi trồng thủy sản trên địa bàn tỉnh khoảng 40.000 đồng/m2. Nếu áp dụng mức giá này để xác định tiền thuê đất hằng năm, giá thuê 1ha đất công ích lên tới khoảng 400 triệu đồng/năm. Mức giá này được cho là quá cao, khó khả thi đối với người thuê đất để sản xuất nông nghiệp.

Trước thực trạng trên, Sở NN-MT Thanh Hóa đã có văn bản đề nghị Cục Quản lý đất đai xem xét, cho ý kiến hướng dẫn cụ thể về việc xác định giá khởi điểm đấu giá cho thuê diện tích đất nông nghiệp chưa sử dụng vào mục đích công ích, làm cơ sở để thực hiện các công việc theo thẩm quyền.

Tại dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 98/2020 hướng dẫn hoạt động và quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung 2 loại quỹ mới: Quỹ đầu tư trái phiếu hạ tầng và quỹ đầu tư công cụ thị trường tiền tệ.

Theo dự thảo, quỹ đầu tư trái phiếu hạ tầng sẽ được tổ chức theo mô hình quỹ đóng, tức là huy động vốn một lần từ các nhà đầu tư đại chúng và không rút vốn trong suốt thời gian hoạt động. Mô hình này giúp quỹ có nguồn vốn ổn định, phù hợp để đầu tư vào các loại trái phiếu hạ tầng có kỳ hạn trung và dài hạn.

Chứng chỉ quỹ sẽ được niêm yết và giao dịch trên Sở Giao dịch Chứng khoán, giúp nhà đầu tư có thể bán lại khi cần mà không ảnh hưởng đến quy mô vốn của quỹ.

Về danh mục đầu tư, dự thảo quy định quỹ được phép đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp phát hành để phát triển hạ tầng, cùng các công cụ nợ của Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh, trái phiếu chính quyền địa phương, tiền gửi, công cụ thị trường tiền tệ và các loại chứng khoán khác tương tự như các quỹ đầu tư hiện hành.

Dự thảo cũng yêu cầu quỹ phải duy trì ít nhất 65% giá trị tài sản ròng (NAV) đầu tư vào trái phiếu hạ tầng, công cụ nợ của Chính phủ, tiền gửi và chứng chỉ tiền gửi. Tỷ lệ này nhằm đảm bảo nguồn vốn được ưu tiên cho lĩnh vực hạ tầng, đồng thời vẫn cho phép quỹ có độ linh hoạt nhất định tùy theo tình hình thị trường và nguồn cung trái phiếu từng giai đoạn.

Trong khi đó, quỹ đầu tư công cụ thị trường tiền tệ được Bộ Tài chính đề xuất triển khai theo mô hình quỹ mở, cho phép huy động vốn linh hoạt và giao dịch thường xuyên. Loại quỹ này hướng đến nhóm nhà đầu tư muốn tối ưu hóa nguồn tiền nhàn rỗi trong ngắn hạn, đồng thời phù hợp với thông lệ quốc tế, khi hầu hết các quỹ thị trường tiền tệ trên thế giới đều vận hành theo mô hình này.

Về danh mục đầu tư, dự thảo quy định quỹ được phép rót vốn vào tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi, công cụ nợ của Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh, trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu doanh nghiệp niêm yết và chứng chỉ quỹ đầu tư thị trường tiền tệ khác.

Theo dự thảo, ít nhất 80% giá trị tài sản ròng (NAV) của quỹ phải được đầu tư vào các tài sản có thu nhập cố định ngắn hạn như tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi hoặc công cụ nợ Chính phủ có thời gian đáo hạn không quá 12 tháng. Quy định này giúp giữ ổn định thanh khoản, đảm bảo quỹ có thể đáp ứng nhu cầu rút vốn của nhà đầu tư bất kỳ lúc nào.

Ngoài ra, các quỹ cũng phải tuân thủ đầy đủ các giới hạn đầu tư được quy định tại Điều 110 của Luật Chứng khoán 2019, nhằm đảm bảo tính minh bạch, quản trị rủi ro và an toàn cho nhà đầu tư.