9 tháng hoàn thành hơn 43.600 căn nhà ở xã hội

Trong cuộc họp ngày 22/9, Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp quan trọng để hướng tới mục tiêu tăng nguồn cung, giảm chi phí, phấn đấu để giá nhà thương mại ở mức hợp lý, người dân có điều kiện tiếp cận nhà ở.

Một trong các giải pháp được đề cập để kéo giảm giá bất động sản, tăng nguồn cung là thông qua giải quyết các dự án tồn đọng, thúc đẩy nhà ở xã hội…

Phát triển nhà ở xã hội là chủ trương lớn, đã được Chính phủ thông qua đề án phát triển hơn 1 triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030. Các luật mới liên quan đến thị trường bất động sản như Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật kinh doanh Bất động sản mới có hiệu lực cũng đã dần cởi bỏ những nút thắt cho các đơn vị phát triển nhà ở xã hội.

Đến nay, Chính phủ đã ban hành 2 Nghị quyết; 12 chỉ thị, quyết định, công điện và tổ chức 2 hội nghị thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội; trình Quốc hội ban hành Nghị quyết tháo gỡ khó khăn, điểm nghẽn về thể chế phát triển nhà ở xã hội, đồng thời ban hành Nghị quyết của Chính phủ quy định chi tiết thực hiện Nghị quyết của Quốc hội.

Tuy nhiên, theo báo cáo mới nhất của Bộ Xây dựng, đến nay cả nước mới có 692 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai, quy mô hơn 633.000 căn. Tính chung, số lượng dự án đã hoàn thành, khởi công, chấp thuận chủ trương đầu tư đến nay đạt gần 60% chỉ tiêu đặt ra của đề án.

Trong 9 tháng đầu năm, cả nước đã hoàn thành hơn 43.600 căn, đạt gần 44% kế hoạch. Dự kiến cả năm nay, việc thực hiện đạt 83% kế hoạch. Cả nước chỉ có 4 địa phương hoàn thành trên 50% chỉ tiêu được giao, gồm Bắc Ninh, Quảng Ninh, Nghệ An, Lào Cai.

Mặc dù đã đạt một số kết quả quan trọng, tuy nhiên Bộ Xây dựng cho rằng việc phát triển nhà ở xã hội vẫn còn một số tồn tại, hạn chế, đến từ nhiều nguyên nhân.

Thứ nhất, một số địa phương chưa thực sự quan tâm đến công tác phát triển nhà ở xã hội; chưa đưa chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội vào kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội hàng năm và 5 năm của địa phương; chưa thành lập Ban Chỉ đạo phát triển nhà ở xã hội.

Thứ 2, số lượng dự án hoàn thành chưa đạt mục tiêu. Một số dự án nhà ở xã hội đã khởi công nhưng chưa triển khai thi công hoặc triển khai thi công chậm tiến độ.

Thứ 3, mặc dù các địa phương đã dành quỹ đất lớn, đủ về số lượng để phát triển nhà ở xã hội, tuy nhiên “chất lượng” của quỹ đất này vẫn còn chưa đảm bảo.

Nhiều ô đất nhà ở xã hội được quy hoạch, bố trí không phù hợp, ở những nơi xa trung tâm, thiếu kết nối về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội do vậy chưa thể đưa vào sử dụng ngay. Công tác giải phóng mặt bằng chậm dẫn đến chưa bàn giao được mặt bằng cho chủ đầu tư, ảnh hưởng tiến độ dự án.

Thứ 4, nhiều địa phương chưa bố trí ngân sách địa phương để thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đầu tư hạ tầng kỹ thuật để có quỹ đất sạch.

Cuối cùng, một số chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội được lựa chọn không đủ năng lực tài chính, kinh nghiệm… dẫn đến dự án triển khai chậm.

Giải pháp tổng thể cho nhà ở xã hội

Bàn về giải pháp, Bộ Xây dựng nêu tổng thể các nhiệm vụ đã được nêu trong các quyết định, thông báo từ Chính phủ. Trong đó, Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp Bộ Tài chính nghiên cứu, trình Thủ tướng trong tháng 9 Nghị định về quỹ nhà ở quốc gia, Nghị định sửa đổi Nghị định số 100 về phát triển và quản lý nhà ở xã hội. Đồng thời, đôn đốc các địa phương, doanh nghiệp triển khai xây dựng nhà ở xã hội, đảm bảo mục tiêu Thủ tướng giao.

Các địa phương được giao tập trung chỉ đạo, đôn đốc chủ đầu tư triển khai đầu tư xây dựng các dự án nhà ở xã hội, phấn đấu hoàn thành và vượt chỉ tiêu được giao tại Quyết định điều chỉnh giao chỉ tiêu hoàn thành nhà ở xã hội trong năm 2025 và các năm tiếp theo đến năm 2030.

Đối với các dự án đã hoàn thành (hơn 43.600 căn hộ), các địa phương yêu cầu các chủ đầu tư khẩn trương triển khai các thủ tục, công bố rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng để bán cho người dân.

Đối với các dự án đang thi công (hơn 135.000 căn hộ), bao gồm các dự án trong giai đoạn hoàn thiện (khoảng 39.000 căn hộ), các địa phương cần đôn đốc chủ đầu tư tập trung nguồn lực, thi công theo tiến độ đã cam kết, hoàn thành ngay trong năm 2025.

Đối với các dự án còn lại và các dự án vừa mới khởi công trong năm 2025 (khoảng 95.700 căn hộ), ưu tiên thực hiện các thủ tục hành chính, nắm bắt và giải quyết ngay các khó khăn, vướng mắc…, tạo mọi điều kiện để chủ đầu tư triển khai dự án. Chủ đầu tư  được yêu cầu tập trung nguồn lực, hoàn thành tối thiểu 17.000 căn hộ ngay trong năm nay và tạo cơ sở cho việc hoàn thành chỉ tiêu các năm tiếp theo.

“Ngại cưới, lười sinh”

Nói tại một hội thảo gần đây, TS. Nguyễn Văn Đính – Phó chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam – thừa nhận một xu hướng đang xuất hiện là người trẻ ngại lập gia đình, ngại kết hôn, chắc chắn sẽ làm tăng tỷ lệ độc thân, giảm tỷ lệ sinh, ảnh hưởng đến chất lượng dân số.

Một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng này là giá bất động sản ngày càng tăng cao, thị trường thiếu nguồn cung cho nhà ở vừa túi tiền.

Không phải lần đầu tiên vấn đề người trẻ ngại kết hôn do giá nhà tăng cao được đề cập. Trước đó, Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt nam (VARS IRE) cũng từng có báo cáo chỉ ra xu hướng “ngại cưới, lười sinh” đang dần hình thành, trong dài hạn sẽ tác động ngược đến thị trường bất động sản.

Đơn vị này nêu thực trạng giá nhà liên tục tăng vượt xa khả năng tài chính của phần lớn người dân, trong khi thu nhập của người trẻ không theo kịp tốc độ tăng giá khiến một bộ phận lớn thế hệ này đang dần từ bỏ kỳ vọng sở hữu nhà riêng và chuyển sang thuê nhà lâu dài.

Hiện tượng trên không chỉ ảnh hưởng đến nhu cầu mua bất động sản mà còn tác động tiêu cực tới quyết định kết hôn, sinh con, làm gia tăng nguy cơ giảm tỷ lệ sinh trong tương lai.

Mặt khác, mức sinh giảm kéo theo quy mô hộ gia đình và số lượng hộ mới hình thành thu hẹp, đồng thời quy mô dân số trong độ tuổi lao động và lập gia đình – nhóm khách hàng chủ lực của thị trường bất động sản – cũng giảm dần.

Vì vậy, nhu cầu nhà ở nói chung suy yếu và cấu trúc nhu cầu dịch chuyển theo hướng ưu tiên các sản phẩm diện tích vừa và nhỏ, tối ưu chi phí, thay vì căn hộ lớn. Khi cầu thực tế bị thu hẹp, tỷ lệ hấp thụ trên thị trường giảm rõ rệt, đặc biệt ở các phân khúc không phù hợp với xu hướng nhân khẩu học mới.

Trong khi đó, giá nhà vẫn duy trì ở mức cao và chưa được điều chỉnh linh hoạt, làm gia tăng khó khăn trong tiêu thụ các căn hộ diện tích lớn, tổng giá trị cao. Hệ quả là tồn kho có nguy cơ gia tăng, vòng quay vốn chậm lại và áp lực thanh khoản đè nặng lên các chủ đầu tư, buộc thị trường phải xem xét điều chỉnh cơ cấu sản phẩm, chính sách giá và giải pháp tài chính để kích cầu.

Nhà cho người trẻ chỉ nên có giá 2-3 tỷ đồng

Trong báo cáo về nhà ở và thị trường bất động sản 9 tháng đầu năm, Bộ Xây dựng cho biết giá bán nhiều phân khúc duy trì ở mức cao và có xu hướng tăng so với cùng kỳ năm trước.

Điển hình như giá chung cư tại Hà Nội và TPHCM vẫn tiếp tục leo thang. Tại Hà Nội, giá bán từ chủ đầu tư đạt trung bình 70-80 triệu đồng/m2, tăng gần 6% so với quý I và 33% so cùng kỳ năm ngoái. Một số dự án hạng sang thậm chí được chào bán ở ngưỡng 150-300 triệu đồng/m2.

Tại TPHCM, mặt bằng giá sơ cấp khoảng 75 triệu đồng/m2, ổn định so với đầu năm, song cũng tăng 36% theo năm. Một số dự án cao cấp mở bán từ 150 triệu đồng/m2 trở lên.

Bộ Xây dựng thừa nhận nguồn cung sản phẩm nhà ở chủ yếu là phân khúc cao cấp và phân khúc trung cấp. Thị trường đang thiếu sản phẩm bất động sản là nhà ở giá phù hợp với khả năng chi trả của đa số người dân.

Nêu quan điểm, ông Nguyễn Trung Vũ – Chủ tịch HĐQT Cen Land – cho rằng nhà ở vừa túi tiền cho người trẻ chỉ nên ở mức 2 tỷ đồng, có thể là trả góp trong vòng nhiều năm. Bởi với giá nhà cao như hiện nay, người dân mất 80 năm đi làm không ăn không uống mới mua được nhà. Vì vậy, giá nhà cần được đưa xuống mức hợp lý.

Còn ông Lê Hoàng Châu – Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) – đề nghị cần quan tâm và có chính sách tín dụng ưu đãi cho người trẻ dưới 35 tuổi khi mới tạo lập nhà ở. Nhà ở thương mại giá phù hợp dưới 3 tỷ đồng cũng cần được ưu tiên với lãi suất cho vay hợp lý là 5,9-6,1%/năm, thời hạn vay 20-25 năm.

Chủ tịch HoREA nhấn mạnh người trẻ vay mua nhà thực chất là đang thế chấp bằng cả cuộc đời ở phía trước. Vì vậy, người trẻ cần sự tin tưởng và các chính sách hợp lý để tạo lập được nơi ở, chốn an cư.

Bà Cao Thị Thanh Hương – Quản lý Cấp cao, Bộ phận Tư vấn và Nghiên cứu, Savills TPHCM – cho rằng người trẻ và người có thu nhập thấp hoàn toàn có thể kỳ vọng hoàn thành ước mơ sở hữu nhà ở với những thông tin tích cực từ chính sách nhà ở từ Chính phủ cũng như các dự án hạ tầng đô thị đang được gấp rút triển khai.

Theo bà Hương, thị trường bất động sản muốn phát triển bền vững cần xuất phát từ nhu cầu thật, mà nhu cầu lớn nhất hiện nay chính là nhà ở vừa túi tiền. Khi những chính sách tín dụng hợp lý đi vào thực tế, không chỉ người mua hưởng lợi mà doanh nghiệp bất động sản cũng sẽ cải thiện thanh khoản, giảm hàng tồn và khơi thông dòng vốn sản xuất.

Vì vậy, gói tín dụng mua nhà cho người trẻ không chỉ là một giải pháp tài chính, mà còn là lời giải cho bài toán an cư và ổn định xã hội trong dài hạn.

Tuy nhiên, chuyên gia khuyến cáo người trẻ không nên “mạo hiểm” với khoản vay quá sức. Một khoản trả góp ổn định khoảng 1/3 thu nhập sẽ khả thi hơn rất nhiều so với mức một nửa thu nhập trở lên. 

Với bối cảnh hiện nay, mức vay an toàn nên cân nhắc là tối đa 50% giá trị bất động sản – mức có thể giảm thiểu rủi ro tài chính và tâm lý trong dài hạn. Hơn hết, việc cân nhắc kỹ lưỡng khả năng trả nợ, lựa chọn dự án có pháp lý rõ ràng và chủ đầu tư uy tín là những bước đi không thể bỏ qua.

Bên cạnh đó, sự ổn định về lãi suất cũng là yếu tố quan trọng nhằm giữ vững tâm lý cho người vay. Mỗi biến động trong lãi suất đều có thể khiến người vay lo lắng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và tâm lý an cư lạc nghiệp – yếu tố cốt lõi thúc đẩy họ gắn bó lâu dài với một thành phố và cống hiến làm việc.

Theo Sở Xây dựng thành phố Đà Nẵng, từ ngày 1/8/2024, Luật Kinh doanh bất động sản và Nghị định 96 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Kinh doanh bất động sản có hiệu lực thi hành.

Trước khi hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới, tư vấn, quản lý bất động sản phải gửi thông tin về doanh nghiệp đến Sở Xây dựng để được đăng tải trên hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản.

Sàn giao dịch bất động sản trước khi hoạt động phải gửi hồ sơ đến Sở Xây dựng để được cấp giấy phép hoạt động.

Đến nay Sở Xây dựng thành phố Đà Nẵng đã tiếp nhận, đăng tải thông tin của các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới, tư vấn, quản lý bất động sản trên hệ thống thông tin về nhà ở, thị trường bất động sản và cấp giấy phép hoạt động các sàn giao dịch bất động sản trên địa bàn.

Cụ thể, có 9 doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới, dịch vụ tư vấn, dịch vụ quản lý bất động sản. Riêng sàn giao dịch bất động sản, theo số liệu cập nhật của Sở Xây dựng, đến nay vẫn chưa có sàn nào.

Sở Xây dựng thành phố Đà Nẵng lưu ý, từ ngày 1/2, các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ bất động sản (dịch vụ sàn, dịch vụ môi giới, dịch vụ tư vấn, dịch vụ quản lý bất động sản) đang hoạt động trước ngày 1/8/2024 mà chưa đáp ứng điều kiện theo quy định của Luật Kinh doanh bất động sản số 29/2023/QH15 thì không đảm bảo điều kiện hoạt động.

Trường hợp đơn vị có thay đổi một trong các thông tin (tên doanh nghiệp, mã số doanh nghiệp, địa chỉ trụ sở, người đại diện theo pháp luật, danh sách nhân viên môi giới, số điện thoại liên lạc,…) phải có văn bản đề nghị thay đổi thông tin kèm theo giấy tờ chứng minh việc thay đổi gửi đến Sở Xây dựng.

Trường hợp có sự thay đổi tên, địa chỉ trụ sở, người đại diện theo pháp luật, các nội dung khác trong hồ sơ đăng ký hoạt động sàn giao dịch bất động sản, trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày quyết định thay đổi, sàn giao dịch bất động sản phải có văn bản gửi Sở Xây dựng để được cấp lại giấy phép hoạt động.

Trước đó, ông Phạm Đức Ấn, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, đã có công văn yêu cầu các sở, ngành, địa phương kiểm tra, rà soát, chấn chỉnh, xử lý việc thao túng giá, đầu cơ bất động sản.

Bên cạnh đó, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng yêu cầu rà soát công tác quản lý, sử dụng đất nhằm kịp thời ngăn chặn, chấn chỉnh và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật, đặc biệt là hành vi lợi dụng đấu giá quyền sử dụng đất để thao túng giá, thổi giá lên cao nhằm trục lợi, gây nhiễu loạn thị trường bất động sản.