Sự dịch chuyển theo các trục hạ tầng lớn

Bà Dương Thùy Dung, Giám đốc điều hành CBRE Việt Nam, cho rằng bức tranh đô thị TPHCM đã có những thay đổi rõ nét sau một thập kỷ phát triển.

Nếu chỉ quan sát trong một đến hai năm, sự dịch chuyển của thị trường có thể chưa thực sự rõ ràng. Tuy nhiên, khi nhìn lại chặng đường 10 năm, có thể thấy TPHCM đã mở rộng không gian đô thị một cách mạnh mẽ.

Các dự án bất động sản không còn tập trung chủ yếu trong khu vực lõi trung tâm mà dần dịch chuyển ra ngoài theo các trục hạ tầng lớn, đặc biệt là khu vực dọc Vành đai 2, Vành đai 3.

Chuyên gia nhận định xu hướng này sẽ tiếp tục trong thời gian tới khi câu chuyện phát triển đô thị được mở rộng từ Vành đai 3 sang Vành đai 4. Hạ tầng giao thông đóng vai trò then chốt, giúp rút ngắn khoảng cách và thay đổi đáng kể khái niệm “xa – gần” trong không gian đô thị.

Khi các tuyến giao thông được hoàn thiện và kết nối đồng bộ, những dự án nằm cách trung tâm thành phố 40-50 km không còn bị xem là quá xa như trước. Điều này phản ánh sự chuyển dịch tất yếu của thị trường và cách TPHCM đang tái cấu trúc không gian phát triển đô thị trong dài hạn, đại diện CBRE nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, Ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc khu vực miền Nam của PropertyGuru Việt Nam, nhận định trong vòng 10 năm qua, quá trình mở rộng không gian đô thị của TPHCM không chỉ được thúc đẩy bởi gia tăng dân số mà còn đến từ sự bứt phá mạnh mẽ của hạ tầng giao thông, đặc biệt là các tuyến vành đai. Yếu tố này đã tạo ra bước ngoặt lớn, làm thay đổi căn bản bản đồ phát triển thị trường căn hộ của thành phố.

Trước năm 2015, nguồn cung căn hộ tại TPHCM chủ yếu tập trung trong khu vực Vành đai 2, xoay quanh lõi trung tâm. Khi các tuyến Vành đai 3 và Vành đai 4 từng bước được hình thành, biên độ đô thị đã được mở rộng đáng kể. Các doanh nghiệp bất động sản cũng dịch chuyển mạnh ra khu vực vùng ven, đặc biệt về phía Đông Bắc thành phố. Chỉ trong một thập kỷ, số lượng dự án căn hộ đã tăng gấp khoảng 3,2 lần, phản ánh rõ nét tác động lan tỏa của hạ tầng.

Vai trò “trung tâm duy nhất” của khu lõi đô thị dần suy giảm, nhường chỗ cho sự hình thành các cực phát triển mới. Các khu vực như TP Thủ Đức, Dĩ An, Thuận An, Thủ Dầu Một hay Nhà Bè nổi lên nhờ lợi thế kết nối từ hệ thống vành đai và hạ tầng giao thông liên vùng. Chuyên gia cho rằng chính phân khúc căn hộ (chứ không phải nhà ở thấp tầng) là động lực chủ đạo giúp TPHCM mở rộng diện tích đô thị với tốc độ nhanh và quy mô lớn.

Hạ tầng sẽ tiếp tục được kết nối và đầu tư mạnh mẽ

Theo bà Nguyễn Thị Dạ Thảo, Trưởng phòng Quản lý Đường sắt đô thị – Sở Xây dựng TPHCM, tuyến metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương) đã hoàn tất 100% công tác giải phóng mặt bằng và dự kiến khởi công vào tháng 1 năm sau.

Sau khi hợp nhất, TPHCM quy hoạch 27 tuyến đường sắt đô thị. Trong giai đoạn 2025-2030, thành phố đặt mục tiêu đưa vào xây dựng và hoàn thành 6 tuyến metro, từng bước hình thành mạng lưới giao thông khối lượng lớn đồng bộ.

Cũng theo bà Dạ Thảo, để đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hạ tầng đến năm 2030, TPHCM sẽ tập trung đầu tư khép kín 3 tuyến Vành đai 2, 3 và 4, đồng thời hoàn thiện hệ thống cao tốc hướng tâm nhằm tăng cường kết nối vùng, gồm các tuyến TPHCM – Chơn Thành, Biên Hòa – Vũng Tàu, TPHCM – Mộc Bài, Hồ Tràm – sân bay Long Thành…

Về tầm nhìn dài hạn, TPHCM đặt mục tiêu đến năm 2035 phát triển mạng lưới metro dài khoảng 355 km, đóng vai trò là “xương sống” cho chiến lược phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Trong giai đoạn 5 năm đầu, thành phố sẽ thí điểm phát triển TOD tại 11 vị trí quanh các nhà ga metro và các tuyến vành đai trọng điểm, hướng tới hình thành các khu đô thị tích hợp, đa chức năng.

Một điểm nhấn quan trọng trong chiến lược này là khai thác quỹ đất dọc các tuyến metro và trục giao thông lớn nhằm tạo nguồn lực tài chính cho đầu tư hạ tầng. Theo ước tính, khoảng 1.800ha đất tiềm năng có thể mang lại nguồn thu khoảng 7,8 tỷ USD, được tái đầu tư trở lại cho phát triển hạ tầng đô thị.

“Quả bom” chắc chắn sẽ nổ

China Vanke là ông lớn bất động sản cuối cùng còn trụ lại kể từ khi thị trường địa ốc Trung Quốc rơi vào cuộc khủng hoảng nghiêm trọng. 

Mới đây, China Vanke đã gửi thông báo cho các nhà đầu tư về thỏa thuận vay nợ trị giá 3,1 tỷ USD với Shenzhen Metro Group – một cổ đông thuộc sở hữu nhà nước.

Thoạt nhìn, thông báo này có vẻ bình thường. Nhưng thực chất, giới quan sát cho rằng động thái này đi kèm với một nội dung rất đáng ngại là Shenzhen Metro sẽ áp trần cho mọi hỗ trợ tài chính tiếp theo và yêu cầu Vanke thế chấp tài sản cho các khoản vay, bao gồm cả 2,8 tỷ USD đã giải ngân trước đó. 

Trong gần 2 năm qua, Shenzhen Metro đã liên tục hỗ trợ Vanke. Do đó, các chuyên gia cho rằng yêu cầu mới của Shenzhen Metro phát đi tín hiệu rằng giới chức Trung Quốc đã cạn kiệt kiên nhẫn.

Nguồn tin của Bloomberg cho biết các nhà quản lý Trung Quốc không sẵn lòng “giải cứu” Vanke và đang lên kế hoạch để hạn chế hậu quả từ khủng hoảng nợ của “chúa chổm” này.

Vanke liệu có “quá lớn để sụp đổ”?

Vanke hiện có khoảng 50 tỷ USD nợ chưa thanh toán. Các ngân hàng và quỹ đầu tư cảnh báo rắc rối của công ty có thể lan rộng trong nền kinh tế và hệ thống tài chính, gây tổn thất cho nhiều ngân hàng và gia tăng áp lực lên thị trường nhà đất. 

Vanke hiện gánh khoảng 50 tỷ USD nợ chưa thanh toán. Các ngân hàng và quỹ đầu tư lo ngại rằng những khó khăn của tập đoàn này có thể tạo ra hiệu ứng lan truyền trong nền kinh tế và khiến nhiều ngân hàng đối mặt với rủi ro thua lỗ và làm gia tăng sức ép lên thị trường bất động sản.

“Vanke từng là công ty kiểu mẫu trong lĩnh vực bất động sản. Do đó, việc công ty đối mặt với khủng hoảng nợ nghiêm trọng sẽ giáng đòn mạnh vào thị trường”, ông Liu Shui, nhà phân tích tại China Index Holdings, bình luận trong báo cáo.

Khác với China Evergrande, “chúa chổm” vốn vay nợ ồ ạt và chi tiêu bừa bãi, Vanke từng được đánh giá là an toàn hơn và có nhiều mối quan hệ hơn với chính quyền. Một số nhà đầu tư thậm chí còn cho rằng Vanke “quá lớn để sụp đổ”.

Theo nguồn tin của Bloomberg, trong quý III/2025, ngân hàng đầu tư China International Capital đánh giá Vanke đã mất khả năng thanh toán nợ. Đến tháng 11, các nhà chức trách bắt đầu báo hiệu rằng họ sẽ không giải cứu Vanke.

Trong tháng qua, Vanke đã công bố kế hoạch trì hoãn trả nợ 2 lô trái phiếu nội địa. Sau 2 lần bị S&P Global Ratings hạ bậc, xếp hạng tín nhiệm của Vanke đã xuống CCC-, tức chỉ cách 3 bậc so với mức vỡ nợ.

Hiện nay, giới chuyên gia nhận định Vanke gần như không còn cơ hội được giải cứu, mà chỉ đang cố kéo dài thời điểm của một kết cục khó tránh khỏi.

Vanke còn nhiều lô trái phiếu và khoản nợ khác cần phải đàm phán với nhà đầu tư. Nếu không thể thuyết phục chủ nợ, Vanke có thể sẽ phải bước vào một cuộc tái cấu trúc nợ phức tạp. Trong trường hợp đó, công ty có rất ít cơ hội “sống sót”.

Bắc Kinh cũng từng cân nhắc tung ra gói giải cứu 50 tỷ nhân dân tệ, trong đó dành khoảng 20 tỷ nhân dân tệ từ hạn ngạch trái phiếu chính quyền địa phương đặc biệt để mua các bất động sản chưa bán và đất trống từ Vanke.

Tuy nhiên, tình hình của Vanke ngày càng trở nên tồi tệ và có vẻ sẽ tiếp tục báo lỗ hàng chục tỷ nhân dân tệ trong năm nay. Điều đó khiến Vanke gặp khó khăn trong việc thanh toán các nghĩa vụ nợ ngắn hạn – bao gồm cả chi phí hoàn thành dự án.

Nguồn tin của Bloomberg cho biết Shenzhen Metro từng cân nhắc hợp nhất báo cáo tài chính của Vanke vào báo cáo của mình. Nhưng họ từ bỏ kế hoạch này khi nhận thấy các vấn đề tài chính của Vanke ngày càng trầm trọng.