Tăng mức cọc lên 50% giá khởi điểm

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết 66.11 nhằm tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất đối với trường hợp giao đất ở theo quy định của Luật Đất đai. Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị quyết là quy định tiền đặt trước khi cá nhân tham gia đấu giá đất ở tối thiểu 10% và tối đa 50% giá khởi điểm.

Theo cơ quan soạn thảo, việc nâng trần tiền đặt trước là giải pháp nhằm hạn chế tình trạng trả giá cao để trục lợi rồi sau đó bỏ cọc, gây nhiễu loạn thị trường đất đai.

Luật sư Phạm Thanh Tuấn (Đoàn Luật sư Hà Nội) cho biết, so với quy định trước đây, mức tiền đặt trước đối với cá nhân tham gia đấu giá đất ở đã tăng từ tối đa 20% lên 50% giá khởi điểm. Quy định mới buộc người tham gia đấu giá phải cân nhắc nghiêm túc hơn về năng lực tài chính, qua đó góp phần hạn chế hiện tượng trả giá cao rồi bỏ cọc.

Tuy nhiên, theo ông Tuấn, việc quy định biên độ tiền đặt trước khá rộng có thể khiến các địa phương có xu hướng lựa chọn mức cao nhất để an toàn, từ đó vô tình tạo thêm rào cản cho người dân tham gia đấu giá. Đáng lưu ý, quy định này chỉ áp dụng đối với cá nhân, trong khi doanh nghiệp tham gia đấu giá quyền sử dụng đất để thực hiện dự án vẫn áp dụng mức đặt trước từ 10% đến 20%.

Cùng quan điểm, luật sư Nguyễn Văn Đỉnh (Đoàn luật sư Hà Nội) nhận định quy định mới sẽ buộc người tham gia đấu giá thận trọng hơn ngay từ khâu nộp hồ sơ và tiền đặt trước, qua đó khắc phục tình trạng trả giá cao nhằm thổi giá đất hoặc phục vụ các mục đích không lành mạnh. Tuy nhiên, ông cho rằng chính sách này vẫn bộc lộ một số vướng mắc.

Thứ nhất, việc trao cho địa phương quyền lựa chọn mức đặt trước trong biên độ từ 10% đến 50% giá khởi điểm có thể gây lúng túng trong tổ chức thực hiện, thậm chí đặt ra câu hỏi về hiệu quả thực chất của quy định mới. Trên thực tế, địa phương hoàn toàn có thể chọn mức 10%, thấp hơn cả trần 20% theo quy định cũ.

Thứ hai, nếu áp dụng mức đặt trước cao bằng 50% giá khởi điểm vô hình trung lại tạo ra rào cản cho người tham gia đấu giá, làm giảm tính cạnh tranh của cuộc đấu giá đất.

Luật sư Đỉnh dẫn ví dụ, một nhóm chủ thể có mục đích xấu có thể câu kết với đơn vị tổ chức đấu giá, đưa một số thửa đất ra đấu giá cùng thời điểm với mức đặt 50% giá khởi điểm, khiến người dân không kịp huy động nguồn tiền đặt trước, từ đó tạo điều kiện cho nhóm này thu gom đất và để dành kiếm lời.

Cấm tham gia đấu giá tối đa 5 năm

Một quy định mới của Nghị quyết là bổ sung chế tài xử lý vi phạm đối với người trúng đấu giá quyền sử dụng đất trong trường hợp giao đất ở.

Theo đó, cơ quan có thẩm quyền phê duyệt kết quả trúng đấu giá đất đối với trường hợp giao đất ở cho cá nhân sẽ ra quyết định cấm tham gia đấu giá: Từ 2 năm đến 5 năm đối với trường hợp người trúng đấu giá không nộp tiền; từ 6 tháng đến 3 năm đối với trường hợp người trúng đấu giá nộp không đủ tiền.

Trước đây, theo Điều 70 Luật Đấu giá tài sản, chế tài cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm chỉ áp dụng đối với doanh nghiệp bỏ cọc khi đấu giá đất thực hiện dự án hoặc đấu giá quyền khai thác khoáng sản. Nghị quyết số 66.11 đã mở rộng phạm vi áp dụng chế tài này sang đối tượng cá nhân tham gia đấu giá đất ở.

Ông Đỉnh cho rằng quy định mới được kỳ vọng sẽ khắc phục “khoảng trống pháp lý”, đồng thời bổ trợ cho chính sách nâng mức đặt trước nhằm chấn chỉnh tình trạng cá nhân trúng đấu giá rồi bỏ cọc. Tuy nhiên, theo chuyên gia, hiệu quả thực tế vẫn còn là dấu hỏi khi cá nhân hoàn toàn có thể nhờ người khác đứng tên để tham gia đấu giá – điều khó kiểm soát hơn so với doanh nghiệp.

Cần lưu ý rằng, chính vì lo ngại khả năng “lách luật” này nên khi sửa đổi Luật Đấu giá tài sản năm 2024, cơ quan soạn thảo đã không đề xuất chế tài cấm đối với cá nhân. Tuy vậy, sau 2 năm, quy định này đã được đưa vào Nghị quyết số 66.11.

Nhìn tổng thể, luật sư Đỉnh cho rằng mọi chính sách đều có hai mặt. Việc “siết” đấu giá đất bằng cách nâng mức đặt trước lên tối đa 50% và bổ sung chế tài cấm tham gia đấu giá tới 5 năm có thể làm giảm số lượng người tham gia, từ đó hạn chế vai trò của đấu giá như một công cụ tối đa hóa giá trị quyền sử dụng đất – một loại tài sản công đặc biệt.

Còn luật sư Phạm Thanh Tuấn đánh giá các quy định mới sẽ tăng mạnh tính răn đe, buộc người tham gia đấu giá phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi bỏ cọc. Qua đó, chính sách này có thể góp phần hạn chế đầu cơ, thổi giá và giảm nguy cơ hình thành các cơn “sốt ảo” từ hoạt động đấu giá đất.

Sở Xây dựng TPHCM vừa có văn bản yêu cầu các doanh nghiệp bất động sản trên địa bàn tuân thủ nghiêm quy định pháp luật về công khai thông tin khi đưa dự án vào kinh doanh.

Đặc biệt, doanh nghiệp không được ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác ký hợp đồng đặt cọc, mua bán, chuyển nhượng, cho thuê mua nhà ở, công trình xây dựng, phần diện tích sàn xây dựng trong công trình xây dựng, quyền sử dụng đất đã có hạ tầng kỹ thuật trong dự án bất động sản.

Trước khi bán, cho thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai, chủ đầu tư dự án phải có văn bản thông báo cho cơ quan quản lý nhà nước về kinh doanh bất động sản cấp tỉnh về việc nhà ở đủ điều kiện được bán, cho thuê mua.

Ngoài ra, Sở Xây dựng TPHCM đề nghị các doanh nghiệp công khai thông tin bất động sản, dự án bất động sản trước khi đưa vào kinh doanh; công khai thông tin tình hình giao dịch bất động sản của dự án ngay sau khi phát sinh giao dịch theo đúng quy định, biểu mẫu.

Trường hợp doanh nghiệp kinh doanh bất động sản, dự án bất động sản vi phạm quy định về kinh doanh bất động sản thì bị xử phạt.

Các hành vi sẽ bị đình chỉ hoạt động kinh doanh bất động sản gồm chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án không đúng thủ tục quy định; chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án mà không đảm bảo đầy đủ các yêu cầu hoặc các điều kiện theo quy định; sử dụng vốn huy động của tổ chức, cá nhân hoặc tiền ứng trước của bên mua, bên thuê, bên thuê mua bất động sản hình thành trong tương lai không đúng mục đích cam kết.

Sở Xây dựng nêu việc thông báo này nhằm quán triệt, thực hiện các chỉ đạo của Chính phủ, công điện của Thủ tướng Chính phủ về thị trường bất động sản và tạo điều kiện, hướng dẫn doanh nghiệp kinh doanh bất động sản, dự án bất động sản trên địa bàn thành phố thực hiện đầy đủ trách nhiệm về công khai thông tin.

Sở Tài chính TPHCM mới đây công bố kết quả thẩm định lại giá đất dự án Khu phức hợp Tháp quan sát Thủ Thiêm (tên thương mại Empire City). 

Cụ thể, Hội đồng Thẩm định giá đất Thành phố đã tổ chức thẩm định và thống nhất với phương án giá đất đối với Khu phức hợp Tháp quan sát (gồm các lô 2-13, 2-14, 2-15, 2-16, 2-17, 2-18, 2-19, 2-20, 2-21) thuộc Khu chức năng trong Khu Đô thị mới Thủ Thiêm. Phần đất được xác định phải nộp bổ sung đất hơn 5.000 tỷ đồng so với tính toán trước đó, nâng tổng nghĩa vụ tài chính lên 8.819 tỷ đồng.

Đây được đánh giá là một trong những trường hợp điều chỉnh cao nhất kể từ khi TPHCM tháo gỡ vướng mắc pháp lý cho các dự án Thủ Thiêm.

Sở Tài chính TPHCM khẳng định toàn bộ quy trình đã được thực hiện đúng quy định, qua thẩm định của Sở Tài nguyên và Môi trường cùng Hội đồng thẩm định giá đất thành phố. Do đó, “chưa có cơ sở” để giải quyết kiến nghị. Ngoài dự án Empire City, đến nay, phía Hội đồng chưa ghi nhận thêm trường hợp nào khác.

Empire City do Liên doanh Thành phố Đế Vương phát triển, với sự tham gia của Tiến Phước, Trần Thái, Keppel Land (Singapore) và Gaw Capital Partners (Hong Kong). Dự án được công bố từ năm 2015 với tổng vốn đầu tư 1,2 tỷ USD, quy hoạch thành khu phức hợp hiện đại ven sông Sài Gòn, bao gồm trung tâm thương mại, khách sạn, văn phòng và khu căn hộ.

Điểm nhấn là tòa tháp 86-88 tầng dự kiến trở thành công trình cao nhất Việt Nam. Tuy nhiên, sau gần một thập kỷ, dự án mới chỉ hoàn thiện phần nhà ở, còn các hạng mục thương mại, khách sạn và tòa tháp biểu tượng vẫn chưa khởi động.

Trước đó, Công ty TNHH liên doanh Thành phố Đế Vương, chủ đầu tư dự án Empire City đã có văn bản gửi lãnh đạo UBND TPHCM, đề nghị xác định lại nghĩa vụ tài chính bổ sung đối với dự án này.

Trong văn bản gửi chủ tịch UBND TPHCM, doanh nghiệp này cho biết năm 2016 thành phố quyết định giao hơn 11ha đất tại Thủ Thiêm trong 50 năm để triển khai dự án Empire City.

Công ty nêu đã hoàn tất gần 3.600 tỷ đồng nghĩa vụ tài chính vào đầu năm 2017. Quyết định giao đất ghi rõ chủ đầu tư không phải nộp thêm khi điều chỉnh từ thuê đất trả tiền một lần sang giao đất có thu tiền sử dụng đất. Trên cơ sở này, dự án đã xây dựng và bàn giao ba cụm công trình với khoảng 1.200 căn hộ cho cư dân.

Tuy nhiên, từ năm 2019 đến nay, dự án bị đình trệ do vướng kết luận của Thanh tra Chính phủ về nghĩa vụ tài chính bổ sung. Gần đây, cơ quan chức năng đề xuất thu thêm hơn 8.800 tỷ đồng. Phương án tính toán còn yêu cầu doanh nghiệp tiếp tục nộp nếu sau này có kết luận khác từ cơ quan thẩm quyền.

Liên doanh này cho biết, nếu áp dụng cách tính này, tổng nghĩa vụ tài chính sẽ đội lên hàng tỷ USD, vượt xa khả năng cân đối của nhà đầu tư và có thể phát sinh tranh chấp quốc tế.