Chính phủ vừa ban hành Nghị định 291/2025/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 103 về tiền sử dụng đất và tiền thuê đất. Nghị định có hiệu lực từ ngày 6/11.

Theo quy định mới, trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực, nếu doanh nghiệp hoặc cá nhân đã được giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, gia hạn hoặc điều chỉnh thời hạn, quy hoạch dự án, nhưng chưa được cơ quan nhà nước xác định giá đất cụ thể để tính tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất, thì mức thu bổ sung tạm tính được ấn định là 3,6%/năm trên số tiền đất phải nộp.

Thời gian tính khoản thu bổ sung được xác định từ thời điểm lẽ ra phải nộp tiền sử dụng đất cho đến ngày làm việc thứ 8 kể từ khi có quyết định giá đất chính thức.

Cơ quan nhà nước có tối đa 180 ngày để hoàn tất việc xác định giá đất cụ thể dùng để tính tiền sử dụng đất hoặc thuê đất.

Nghị định cũng quy định cách xử lý phần tiền đã nộp bổ sung trước đây theo Nghị định 103. Nếu tính lại cao hơn, người sử dụng đất phải nộp thêm phần chênh lệch. Nếu tính lại thấp hơn, được hoàn trả hoặc trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất hoặc các nghĩa vụ tài chính khác. Nếu không còn nghĩa vụ tài chính nào để trừ, thì được hoàn trả bằng tiền theo quy định của pháp luật ngân sách nhà nước.

Nghị định 291/2025/NĐ-CP quy định, hộ gia đình và cá nhân là người dân tộc thiểu số thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo, khi được Nhà nước cho thuê đất lần đầu để sản xuất, kinh doanh tại vùng đồng bào dân tộc và miền núi, sẽ được giảm 50% tiền thuê đất cho toàn bộ thời gian thuê.

Đối với thời gian chưa tính tiền sử dụng đất không chẵn năm thì khoản tiền người sử dụng đất phải nộp bổ sung được tính bằng mức thu bổ sung/365 ngày nhân cho số ngày không tròn năm phải nộp bổ sung, nhân số tiền sử dụng đất phải nộp.

Việc tính khoản tiền người sử dụng đất phải nộp bổ sung nêu trên được thực hiện và thông báo cùng với thông báo nộp tiền sử dụng đất. Việc tính tiền chậm nộp (nếu có) thực hiện theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

Trường hợp đã có quyết định giao đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, điều chỉnh quy hoạch chi tiết theo quy định của pháp luật về đất đai và pháp luật có liên quan trước ngày 1/8/2024 nhưng chưa quyết định giá đất để tính tiền sử dụng đất thì thực hiện tính và thu tiền sử dụng đất theo quy định tại khoản 2 Điều 257 Luật Đất đai năm 2024.

Trước đó, trong dự thảo sửa đổi Nghị định 103, Bộ Tài chính đề xuất giữ nguyên mức thu bổ sung 5,4%/năm đối với các khoản tiền đất chưa nộp. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, mức này không hợp lý, có thể làm tăng chi phí và gây áp lực tài chính lớn cho doanh nghiệp bất động sản trong giai đoạn chờ xác định giá đất.

Bổ sung đối tượng được ưu tiên mua, thuê mua nhà ở xã hội

Ngày 8/12, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì cuộc họp nghe báo cáo dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về một số cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc về phát triển nhà ở xã hội.

Qua quá trình triển khai chính sách phát triển nhà ở xã hội, Bộ Xây dựng đã làm việc với các bộ, ngành, địa phương để xây dựng Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về một số cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc về phát triển nhà ở xã hội.

Qua đó, đẩy nhanh tiến độ, rút ngắn thời gian đầu tư xây dựng các dự án nhà ở xã hội; tạo hành lang pháp lý đầy đủ, đồng bộ, thống nhất, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong xây dựng, phát triển nhà ở xã hội; tạo cơ chế ưu đãi hơn nữa để thu hút các doanh nghiệp tham gia đầu tư xây dựng nhà ở xã hội…

Tại cuộc họp, đại diện các bộ, ngành, địa phương đã thảo luận các nội dung chính trong dự thảo Nghị quyết bao gồm lập, phê duyệt quy hoạch dự án nhà ở xã hội; bổ sung đối tượng được ưu tiên mua nhà ở xã hội; lựa chọn áp dụng quy định pháp luật của chủ đầu tư trong cấp giấy phép xây dựng.

Cụ thể, theo Dự thảo Nghị quyết, trường hợp nhà đầu tư đề xuất dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội tại khu đất đã được quy hoạch là đất ở, nhưng chưa có quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết thì UBND cấp tỉnh được trao quyền chủ động quyết định trước các chỉ tiêu quy hoạch sử dụng đất quan trọng.

Từ đó, chủ đầu tư có thể tiến hành lập và phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500 để triển khai ngay các bước tiếp theo của dự án. Các quy hoạch cấp cao hơn (quy hoạch phân khu, quy hoạch chung) sẽ được cập nhật đồng bộ sau đó.

Tuy nhiên, các ý kiến tại cuộc họp cho rằng việc lập quy hoạch chi tiết đối với dự án nhà ở xã hội phải được thực hiện theo đúng trình tự từ quy hoạch chung, quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết, không được làm theo quy trình ngược.

Nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư dự án nhà ở xã hội, đại diện Sở Xây dựng TP Hà Nội kiến nghị bổ sung quy định cho phép thực hiện đồng thời các bước lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết.

Về chính sách bổ sung đối tượng được ưu tiên mua, thuê mua nhà ở xã hội đối với hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất hoặc thỏa thuận chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho chủ đầu tư dự án để phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân, mà không phải bốc thăm và không phải đáp ứng điều kiện về nhà ở và điều kiện về thu nhập theo quy định.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh đề nghị mở rộng đối tượng với hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất nông nghiệp, đất sản xuất để xây dựng dự án nhà ở xã hội.

Đáng chú ý, các ý kiến tại cuộc họp đề nghị Bộ Xây dựng xem xét lại đề xuất phát triển loại hình nhà ở xã hội là nhà ở riêng lẻ và giao cho UBND cấp tỉnh căn cứ điều kiện cụ thể của địa phương, trình HĐND cấp tỉnh quy định, trừ các thành phố trực thuộc Trung ương và các khu vực nằm trong địa giới hành chính thuộc tỉnh.

Tổng hợp danh sách người đủ điều kiện, chuyển cho chủ đầu tư để tổ chức bốc thăm công khai, minh bạch

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đề nghị Bộ Xây dựng tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Nghị quyết với 2 nội dung chính là cơ chế lập, điều chỉnh quy hoạch chi tiết cho dự án nhà ở xã hội và bổ sung đối tượng được mua nhà ở xã hội.

Theo đó, đối với các dự án nhà ở xã hội đã được chấp thuận chủ trương đầu tư nhưng chưa có quy hoạch chi tiết, quy hoạch phân khu thì được lập, thẩm định, phê duyệt đồng thời quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết, với yêu cầu bảo đảm sự phù hợp giữa các cấp độ quy hoạch, xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan phê duyệt.

Cơ chế này nhằm giải quyết những khó khăn trong quá trình triển khai dự án nhà ở xã hội, nhất là việc điều chỉnh quy hoạch khi có thay đổi về tầng cao, hệ số sử dụng đất và các chỉ tiêu liên quan.

Về quy định bổ sung đối tượng mua nhà ở xã hội là người có đất ở, đất sản xuất hoặc nhà ở bị thu hồi khi triển khai dự án nhà ở xã hội, lãnh đạo Chính phủ cho rằng đây là nội dung vượt luật, do đó, phải báo cáo cấp thẩm quyền trước khi trình Chính phủ xem xét, quyết định.

Phó Thủ tướng thống nhất quan điểm không bỏ giấy phép xây dựng, thay vào đó, các thủ tục gồm chủ trương đầu tư, môi trường, phòng cháy, chữa cháy và cấp phép xây dựng sẽ được tích hợp vào một bộ hồ sơ để cấp một giấy phép; và phải bảo đảm đầy đủ các tiêu chí về an toàn, chất lượng công trình, môi trường và phòng cháy, chữa cháy.

Về loại hình nhà ở xã hội, lãnh đạo Chính phủ yêu cầu tuân thủ quy định của Luật Nhà ở 2023 và quy hoạch chi tiết trong xác định loại hình nhà ở xã hội. Việc phát triển nhà ở xã hội ưu tiên mô hình chung cư cao tầng, bảo đảm đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, xã hội và đáp ứng các tiêu chuẩn quy hoạch.

Cho ý kiến chỉ đạo về đơn giản hóa quy trình, thủ tục xét duyệt mua nhà ở xã hội, Phó Thủ tướng yêu cầu xây dựng bộ hồ sơ đơn giản, rõ ràng và dễ thực hiện. Cơ quan quản lý cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang xác nhận điều kiện của người lao động theo thẩm quyền và chịu trách nhiệm về nội dung xác nhận.

Sở Xây dựng tổng hợp danh sách người đủ điều kiện, chuyển cho chủ đầu tư để tổ chức bốc thăm công khai, bảo đảm minh bạch. Hồ sơ đăng ký mua nhà ở xã hội có giá trị sử dụng trong vòng 1 năm, hết thời hạn, người có nhu cầu mua nhà ở xã hội tiếp tục nộp lại với thủ tục đơn giản hơn.

Sở Xây dựng TPHCM đang dự thảo Nghị quyết mới quy định về cơ chế hỗ trợ thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố.

Dự thảo chia mức hỗ trợ thành 2 phần: Phần công trình hạ tầng kỹ thuật và phần phí, lệ phí. Công trình hạ tầng kỹ thuật được hỗ trợ 50% kinh phí đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật thuộc phạm vi dự án nhà ở xã hội đảm bảo đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật.

Các công trình gồm công trình giao thông, công trình chiếu sáng công cộng, công trình thông tin liên lạc, công trình cấp nước, công trình thoát nước, công trình thu gom và xử lý nước thải, chất thải rắn. Mức hỗ trợ không quá 10 tỷ đồng/dự án.

Riêng đặc khu Côn Đảo được hỗ trợ 80% kinh phí đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật nhưng không quá 10 tỷ đồng/dự án.

Về phần hỗ trợ, lệ phí, dự kiến thành phố hỗ trợ toàn bộ phí, lệ phí trong quá trình thực hiện thủ tục đầu tư xây dựng gồm thẩm định đồ án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500; giấy phép môi trường, đánh giá báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư; thẩm định thiết kế về phòng cháy chữa cháy; thẩm định hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư hoặc cấp giấy phép xây dựng.

Trường hợp chủ đầu tư xây dựng nhà ở xã hội được hưởng các cơ chế hỗ trợ trong phạm vi địa giới của đơn vị hành chính cấp tỉnh trước sáp nhập nhưng đến ngày Nghị quyết này có hiệu lực thi hành thì được tiếp tục áp dụng cơ chế hỗ trợ theo nội dung Nghị quyết của Bà Rịa – Vũng Tàu và Bình Dương cũ.

Liên quan đến nhà ở xã hội, Bộ Xây dựng cũng vừa trả lời cử tri TPHCM về việc thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp phát triển phân khúc này. Theo đó, các cơ chế chính sách hiện nay đã tạo điều kiện phát triển, giải quyết nhiều khó khăn, vướng mắc như thực hiện giao chủ đầu tư không thông qua đấu thầu; không yêu cầu thực hiện bước lập, thẩm định, phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chi tiết; miễn giấy phép xây dựng đối với trường hợp áp dụng thiết kế mẫu, thiết kế điển hình…

Đồng thời, Bộ đã có văn bản yêu cầu các địa phương chấn chỉnh việc nộp hồ sơ mua, bán nhà ở xã hội; bảo đảm việc tiếp nhận hồ sơ mua – thuê mua nhà ở xã hội diễn ra trật tự, minh bạch, thuận lợi, đúng quy định pháp luật.

Hiện nay, cơ quan này cũng đang tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Bộ sẽ nghiên cứu, đánh giá tổng kết việc tổ chức thực hiện chính sách pháp luật về nhà ở, trong đó có nội dung liên quan đến nhà ở xã hội.