Đã từ rất lâu, thị trường nhà ở xã hội mới trở lại sục sôi như thời gian gần đây, khi cùng lúc nhiều dự án ở 3 miền Bắc – Trung – Nam đồng loạt được mở bán, thu hút đông đảo người dân.

Dự án nhà ở xã hội được mở bán khắp cả nước

Tại Hà Nội, dự án đầu tư xây dựng Khu nhà ở xã hội tại ô đất CT3, CT4 Khu đô thị mới Kim Chung tại xã Thiên Lộc được nhận hồ sơ từ ngày 10/11 đến 19/12. Giá bán dự kiến là 18,4 triệu đồng/m2, do liên danh Tổng công ty Đầu tư và Phát triển nhà Hà Nội (Handico) và Tổng công ty Viglacera – CTCP làm chủ đầu tư.

Một dự án khác được tiếp nhận hồ sơ mua, thuê mua từ ngày 6/10 đến 5/11 là Khu nhà ở đô thị Kim Hoa (tên cũ là Khu nhà ở cho người thu nhập thấp, phục vụ Khu công nghiệp Kim Hoa – Phúc Thắng) tại xã Tiến Thắng. Đợt đầu tiên có 408 căn được bán với giá gần 20 triệu đồng/m2, dự kiến bàn giao vào cuối năm sau.

Tại xã Đông Anh, Tổng công ty 319 Bộ Quốc phòng cũng nhận hồ sơ mua nhà ở xã hội từ ngày 21/10 đến 25/11 với giá bán 20,6 triệu đồng/m2. Tại xã Tân Triều, dự án nhà ở xã hội N01 Hạ Đình dự kiến nhận hồ sơ trong quý IV, giá bán 25 triệu đồng/m2.

Ngoài các dự án nêu trên, vào đầu năm sau, Hà Nội tiếp tục nhận hồ sơ cho mua, thuê mua một loạt dự án nhà ở xã hội khác như Hacinco Đại Kim Nguyễn Xiển, trên ô đất CT4 và CT5 Khu đô thị mới Đại Kim, đường Nguyễn Xiển, phường Hoàng Mai; dự án nhà ở xã hội Khu đô thị Thanh Hà B Cienco5, phường Phú Lương, xã Bình Minh; dự án nhà ở xã hội 321 Vĩnh Hưng, số 4-6-8 ngõ 321 Vĩnh Hưng, phường Vĩnh Hưng; dự án nhà ở xã hội Khu đô thị Tây Nam Kim Giang, tại Khu đô thị mới Tây Nam Kim Giang, phường Hoàng Mai; dự án nhà ở xã hội Khu đô thị mới Newlife Vân Canh, tại ô đất CT M2 Khu đô thị mới Vân Canh, xã Hoài Đức…

Tại TPHCM, Tổng công ty Đầu tư Phát triển nhà và Đô thị (HUD) làm chủ đầu tư khu nhà ở xã hội An Sinh thuộc dự án khu đô thị sinh thái Chánh Mỹ, giai đoạn 1 tại phường Chánh Hiệp (trước đây là phường Chánh Mỹ, TP Thủ Dầu Một, Bình Dương).

Ở giai đoạn 1, chủ đầu tư dự kiến bán 273 căn hộ nhà ở xã hội với giá tạm tính là hơn 15,8 triệu đồng/m2 sàn thông thủy, chưa bao gồm thuế VAT, chi phí duy tu bảo trì. Thời gian bắt đầu nhận đơn đăng ký từ ngày 20/11 đến ngày 25/11.

Dự án nhà ở xã hội tại Khu dân cư Sonadezi Hữu Phước (xã Ngãi Giao) mở bán giai đoạn 1 với giá tạm tính 12,4-14,2 triệu đồng/m2. Mức giá bán trên đã bao gồm thuế VAT 5% nhưng chưa tính phí bảo trì. Dự án này do Công ty cổ phần Sonadezi Châu Đức làm chủ đầu tư.

Tại Đà Nẵng, dự án nhà ở xã hội tại khu đất B4-1, B4-2 thuộc Khu tái định cư Hòa Hiệp 4 (Ecohome Hòa Hiệp), phường Liên Chiểu và phường Hải Vân bắt đầu nhận hồ sơ đăng ký từ đầu năm đến cuối năm 2026. Giá bán tạm tính 18 triệu đồng/m2, do Công ty cổ phần Đầu tư và Thương mại Thủ Đô làm chủ đầu tư.

Hàng loạt dự án nhà ở xã hội của thành phố biển cũng đã được cấp phép mở bán từ đầu năm. Tại Khu đô thị Bàu Tràm Lakeside, dự án chung cư nhà ở xã hội lô đất B4-2 cung ứng ra thị trường 305 căn hộ với mức giá dao động từ hơn 728 triệu đồng đến hơn 1,1 tỷ đồng/căn. Hay tại phường An Hải, dự án An Trung 2 tiếp tục mở bán 633 căn hộ với đơn giá khoảng 16,2 triệu đồng/m2. Riêng Khu chung cư nhà ở xã hội tại Khu công nghiệp Hòa Khánh dự kiến cung cấp gần 2.000 căn hộ với giá bán 16,4-30,9 triệu đồng/m2.

Khu đô thị cao cấp Mê Linh do Sun Group làm chủ đầu tư gần đây được phê duyệt đồ án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500. Trong quy hoạch đất nhà ở, khu đô thị bố trí khoảng 18ha đất phát triển nhà ở xã hội.

Tại TPHCM, quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư cũng được cấp cho Công ty cổ phần Đầu tư Xây dựng Dầu khí Idico (Idico-Conac). Đơn vị này làm dự án nhà ở xã hội Mỹ Xuân B1. Địa chỉ dự án tại phường Phú Mỹ (trước đây là phường Mỹ Xuân, TP Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu).

Các địa phương đã triển khai tới đâu?

Tại phiên họp về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản với Thủ tướng diễn ra ngày 11/11, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết cả nước đang đầu tư xây dựng 123.057 căn nhà ở xã hội. Số lượng đã hoàn thành là 61.893/100.275 căn (đạt 62%), dự kiến đến hết năm sẽ thêm 29.692 căn (tổng là 91.585/100.275 căn, đạt 91%).

17 tỉnh thành sẽ đạt hoặc vượt chỉ tiêu được giao bao gồm: Hà Nội, TPHCM, Hải Phòng, Đà Nẵng, Huế, Bắc Ninh, Nghệ An, Phú Thọ, Cà Mau, Hưng Yên, Quảng Ninh, Quảng Ngãi, Đồng Nai, Thái Nguyên, Ninh Bình, Quảng Trị, Tuyên Quang.

Như Nghệ An, chỉ tiêu được giao năm 2025 là 1.420 căn, đã hoàn thành 2.488 căn (đạt 175%); đang đầu tư xây dựng 4.394 căn. Khả năng hoàn thành trong năm nay là 2.488 căn, đạt 179%.

Tại Hà Nội, chỉ tiêu được giao năm nay là 4.670 căn, đã hoàn thành 3.286 căn (đạt 70%), đang đầu tư xây dựng 11.530 căn. Khả năng hoàn thành trong năm là 4.750 căn, đạt 102%. Tại TPHCM, chỉ tiêu được giao là 13.040 căn, đã hoàn thành 7.939 căn (đạt 61%), đang đầu tư xây dựng 12.907 căn. Khả năng hoàn thành là 13.040 căn, đạt 100%.

Có 13 địa phương không có khả năng hoàn thành chỉ tiêu, gồm Cần Thơ, Sơn La, Hà Tĩnh, Lạng Sơn, Lâm Đồng, Gia Lai, An Giang, Đắk Lắk, Đồng Tháp, Lào Cai, Tây Ninh, Khánh Hòa, Vĩnh Long. Trong đó, Cần Thơ đạt tỷ lệ hoàn thành chỉ tiêu 77%, Lâm Đồng đạt 29%, riêng Sơn La, Hà Tĩnh tỷ lệ thực hiện là 0%.

Tính chung 10 tháng đầu năm, có 191 dự án nhà ở xã hội hoàn thành với quy mô 128.648 căn, 195 dự án đã khởi công xây dựng, đang triển khai với quy mô 123.057 căn, 310 dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư, quy mô 385.343 căn.

Như vậy, số lượng dự án đã hoàn thành, khởi công, chấp thuận chủ trương đầu tư đến năm 2025 đạt 60% so với chỉ tiêu đã đặt ra khoảng 1.062.200 căn (vào năm 2030).

Làm sao để hiện thực hóa 1 triệu căn nhà ở xã hội năm 2030?

Mặc dù đạt một số kết quả quan trọng, Bộ Xây dựng cho rằng việc phát triển nhà ở xã hội vẫn còn tồn tại, hạn chế. Một số địa phương chưa thực sự quan tâm đến công tác phát triển nhà ở xã hội, một số dự án đã khởi công nhưng chưa triển khai thi công hoặc triển khai thi công chậm tiến độ.

Bên cạnh đó, “chất lượng” của quỹ đất dành cho xây nhà ở xã hội vẫn còn chưa đảm bảo. Nhiều ô đất được quy hoạch, bố trí không phù hợp, ở những nơi xa trung tâm, thiếu kết nối về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng…

Với mục tiêu hoàn thành 100.000 căn nhà ở xã hội trong cuối năm 2025, đầu năm 2026 cũng như việc hoàn thành 1 triệu căn nhà ở xã hội, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh khẳng định có thể thực hiện được bởi các địa phương đang rất nỗ lực và dành nhiều tâm huyết cho việc đẩy nhanh tiến độ các dự án.

Nêu dẫn chứng TP Hà Nội đã thông qua 30 dự án xây dựng nhà ở xã hội với số lượng bình quân 500 căn/dự án, Bộ trưởng đề nghị các địa phương khác học tập, phát huy để tăng nguồn cung, giúp hạ giá thành cho thị trường bất động sản.

Cụ thể, các địa phương được giao tập trung chỉ đạo, đôn đốc chủ đầu tư triển khai đầu tư xây dựng các dự án nhà ở xã hội. Đối với các dự án đã hoàn thành (hơn 43.600 căn hộ), các địa phương yêu cầu chủ đầu tư triển khai các thủ tục, công bố rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng để bán cho người dân.

Đối với các dự án đang thi công (hơn 135.000 căn hộ), bao gồm các dự án trong giai đoạn hoàn thiện (khoảng 39.000 căn hộ), các địa phương cần đôn đốc chủ đầu tư tập trung nguồn lực, thi công theo tiến độ đã cam kết, hoàn thành trong năm nay.

Đối với các dự án còn lại và các dự án vừa mới khởi công (khoảng 95.700 căn hộ), ưu tiên thực hiện các thủ tục hành chính, nắm bắt và giải quyết ngay các khó khăn, vướng mắc… tạo mọi điều kiện để chủ đầu tư triển khai dự án. Chủ đầu tư được yêu cầu tập trung nguồn lực, hoàn thành tối thiểu 17.000 căn hộ ngay trong năm nay và tạo cơ sở cho việc hoàn thành chỉ tiêu các năm tiếp theo.

Đã bước sang năm thứ 8 sống và làm việc tại Hà Nội, anh Nguyễn Hữu Đức (30 tuổi) vẫn đau đáu giấc mơ có một căn nhà riêng. Hiện vợ chồng anh, cùng mẹ và con nhỏ đang sống trong căn phòng trọ 40m² có gác xép ở phường Yên Nghĩa, với giá thuê 6 triệu đồng mỗi tháng – một không gian vừa đủ để “chắp vá” sinh hoạt hằng ngày nhưng quá chật chội cho một gia đình bốn người.

Từ trước khi lập gia đình, anh Đức đã tìm hiểu thủ tục để mua nhà ở xã hội. Thế nhưng vướng mắc lớn nhất lại đến từ thu nhập của chính anh. Là công nhân tại một nhà máy sản xuất ở Hà Nội, lương của anh, bao gồm cả tăng ca, dao động 17-18 triệu đồng/tháng – vượt mức trần 15 triệu đồng/tháng theo quy định cũ, khiến anh không đủ điều kiện xét duyệt.

Theo ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc Bộ phận Nhà ở của CBRE TPHCM, trường hợp của anh Đức không hề cá biệt mà nằm trong nhóm khách hàng “kẹt giữa hai phân khúc”: Thu nhập vượt chuẩn để mua nhà ở xã hội, nhưng lại quá thấp để tiếp cận nhà ở thương mại, nơi giá bán đã vọt xa tầm với của phần lớn lao động trẻ tại đô thị lớn.

Nới trần thu nhập được phép đăng ký mua nhà

Ông Kiệt nhận định nhà ở xã hội từng được xem là một trong những trụ cột quan trọng của chính sách an sinh. Tuy nhiên, nhiều năm qua, hiệu quả triển khai lại chưa đạt kỳ vọng. Một nguyên nhân lớn đến từ việc giới hạn thu nhập của người mua bị đặt quá thấp, khiến phần lớn lao động đô thị – đối tượng có nhu cầu ở thực cao nhất – không thể tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi.

Để tháo gỡ bất cập này, Chính phủ mới ban hành Nghị định 261, sửa đổi nhiều quy định liên quan phát triển và quản lý nhà ở xã hội. Theo đó, từ ngày 10/10, mức trần thu nhập để được xét mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội được nâng lên 20 triệu đồng/tháng đối với cá nhân, 40 triệu đồng/tháng đối với vợ chồng, và 30 triệu đồng/tháng với người độc thân đang nuôi con dưới tuổi thành niên.

Nhóm cá nhân ở đây bao gồm người thu nhập thấp tại đô thị, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và người độc thân. Thu nhập được xác định dựa trên bảng lương, bảng công do cơ quan hoặc doanh nghiệp nơi người đó làm việc xác nhận.

Điểm đáng chú ý là UBND cấp tỉnh được trao quyền điều chỉnh hệ số thu nhập cho phù hợp thực tế từng địa phương, đồng thời có thể ban hành chính sách khuyến khích bổ sung đối với hộ gia đình có từ ba người phụ thuộc trở lên. Những điều chỉnh linh hoạt này được kỳ vọng mở rộng đáng kể phạm vi thụ hưởng.

Khi nghe thông tin, anh Đức mừng rỡ vì tổng thu nhập hai vợ chồng dưới 40 triệu đồng/tháng, đồng nghĩa với việc lần đầu tiên đủ điều kiện xét mua. Anh đang khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để nộp vào một số dự án nhà ở xã hội tại Hà Nội. “Biết là khó, nhưng ít ra còn có cơ hội”, anh nói.

Theo ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, việc nâng trần thu nhập là bước điều chỉnh quan trọng, mở đường cho hàng nghìn gia đình trẻ tại các đô thị lớn tiếp cận nhà ở xã hội – phân khúc vốn được kỳ vọng nhưng nhiều năm qua bị “tắc” vì điều kiện quá chặt.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Thế Điệp – Phó Chủ tịch Câu lạc bộ Bất động sản Hà Nội – cho rằng việc nâng chuẩn từ 15 triệu đồng lên 20 triệu đồng/tháng cho thấy sự thay đổi chính sách theo hướng thực tế hơn, tạo cơ hội cho người thu nhập trung bình hiện thực hóa “ước mơ” có một mái ấm tại các thành phố lớn.

Mở rộng đối tượng, giảm lãi suất cho vay

Nghị định 261 cũng giảm lãi suất cho vay ưu đãi với cá nhân mua nhà ở xã hội từ 6,6% xuống còn 5,4%. Với các khoản vay đã ký trước ngày 10/10 tại Ngân hàng Chính sách xã hội, người dân được điều chỉnh hợp đồng để áp dụng mức lãi suất mới cho cả dư nợ gốc và dư nợ quá hạn.

Các chuyên gia nhìn nhận, Nghị định 261 không chỉ hỗ trợ trực tiếp cho người dân đang vay vốn mua nhà, mà còn tạo cú hích lớn, hướng đến mục tiêu 1 triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030.

Một điểm mới được nhiều chuyên gia đánh giá cao trong quy định là cho phép người lao động tự do (dù không có hợp đồng lao động) vẫn có thể đăng ký mua nhà ở xã hội nếu đáp ứng các điều kiện. Người thu nhập thấp ở đô thị không có hợp đồng lao động sẽ xin xác nhận ở công an cấp xã nơi thường trú hoặc tạm trú thay vì UBND cấp xã, phường như trước đây.

Trong thời hạn 7 ngày, kể từ ngày nhận được đơn đề nghị xác nhận, cơ quan công an cấp xã nơi thường trú hoặc tạm trú hoặc nơi ở tại thời điểm đối tượng đề nghị xác nhận căn cứ thông tin cơ sở dữ liệu dân cư để thực hiện việc xác nhận điều kiện về thu nhập.

Không chỉ mở rộng đối tượng, các quy định về nhà ở xã hội còn đang đi theo hướng tập trung đúng đối tượng. Bộ Xây dựng đang dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính về xây dựng, trong đó đề xuất việc bán, cho thuê, thuê mua nhà ở xã hội không đúng đối tượng bị phạt từ 120 đến 160 triệu đồng.

Bộ Xây dựng cũng đề xuất phạt tiền từ 80 đến 120 triệu đồng nếu bên thuê, thuê mua nhà ở xã hội không sử dụng nhà ở phục vụ vào mục đích ở cho bản thân và thành viên trong gia đình; bên mua, thuê mua nhà ở xã hội bán lại nhà ở không đúng quy định; thu tiền ứng trước của người mua nhà ở xã hội không đúng quy định.

Thủ tướng: Không để dân phải “lòng vòng”, mất thêm chi phí mua nhà ở xã hội

Tại phiên họp thứ ba của Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh 3 mục tiêu quan trọng trong phát triển nhà ở xã hội.

Một là tháo gỡ khó khăn về thủ tục, quy trình, góp phần phát triển nhà ở xã hội, thị trường bất động sản công khai, minh bạch, bền vững vừa trước mắt vừa lâu dài.

Hai là để người dân được thụ hưởng, tiếp cận nhanh nhất, dễ nhất, rẻ nhất, thuận lợi nhất về nhà ở xã hội, không mất thời gian, công sức, không lòng vòng, mất thêm chi phí và đặc biệt không bị lừa đảo.

Ba là thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, phát triển thị trường bất động sản an toàn, lành mạnh, bền vững, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Đây cũng là một động lực của phát triển nhanh và bền vững.

Cũng theo Thủ tướng, phát triển nhà ở xã hội không chỉ là phát triển nhà cao tầng ở đô thị, mà có thể là nhà ở thấp tầng. “Ở bất kỳ nơi nào, miễn người dân thuộc nhóm đối tượng được mua, thuê mua nhà ở xã hội có nhu cầu đều được tiếp cận nhà ở xã hội bình đẳng, thuận lợi nhất”, lãnh đạo Chính phủ nhấn mạnh.