Trả lời câu hỏi về chính sách thuế bất động sản tại họp báo quý III chiều 3/10, ông Lưu Đức Huy – Cục trưởng Cục Quản lý, Giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) – cho biết, quy định hiện hành vẫn có các chính sách thuế cụ thể trong quá trình giao dịch bất động sản, từ khâu đăng ký sử dụng, mua bán, đến chuyển nhượng.

Theo ông Huy, chính sách thuế với bất động sản cần được nghiên cứu tổng thể, bảo đảm phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao và đồng bộ với Luật Đất đai. Cục Quản lý, Giám sát chính sách thuế đang phối hợp với các cơ quan liên quan để hoàn thiện.

Về thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với giao dịch bất động sản, Bộ Tài chính đã có tờ trình gửi Quốc hội trong dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi). Thời gian qua, Bộ cũng lấy ý kiến các bộ, ngành, tổ chức, cá nhân về đề xuất áp dụng thuế TNCN dựa trên thời gian nắm giữ bất động sản. Tuy nhiên, sau khi tổng hợp góp ý, Bộ đã quyết định giữ nguyên chính sách hiện hành, tức là tiếp tục áp dụng mức thuế 2% trên giá chuyển nhượng.

“Qua quá trình tổng hợp, tiếp thu ý kiến góp ý, Bộ Tài chính đã tổng hợp hoàn thiện dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân theo hướng giữ nguyên chính sách thuế thu nhập cá nhân với giao dịch bất động sản như hiện hành”, ông Huy nói. 

Trước đó, tại hồ sơ dự án Luật Thuế TNCN (thay thế), Bộ Tài chính từng đề xuất phương án đánh thuế 20% trên phần chênh lệch giữa giá bán và giá mua bất động sản theo từng lần chuyển nhượng. Trường hợp không xác định được giá mua và chi phí liên quan, thuế sẽ được tính theo thuế suất tối đa 10% dựa trên giá chuyển nhượng và thời gian sở hữu.

Theo phương án này, thu nhập tính thuế sẽ bằng giá bán trừ giá mua và chi phí hợp lý liên quan. Thời gian nắm giữ được tính từ khi cá nhân có quyền sở hữu, sử dụng bất động sản (từ ngày Luật có hiệu lực) cho đến khi chuyển nhượng.

Tuy nhiên, đề xuất trên đã bị rút khỏi dự thảo luật đang được Bộ Tư pháp thẩm định. Như vậy, chính sách thuế TNCN đối với chuyển nhượng bất động sản tiếp tục áp dụng như hiện nay: thuế được tính bằng giá chuyển nhượng nhân với thuế suất 2%, thời điểm xác định thu nhập là khi hợp đồng chuyển nhượng có hiệu lực hoặc khi đăng ký quyền sở hữu, sử dụng bất động sản.

Theo giới chuyên môn, việc giữ nguyên cách tính thuế TNCN 2% giúp bảo đảm sự ổn định, dễ áp dụng, song cũng bộc lộ hạn chế khi mức thuế không phản ánh đúng lợi nhuận thực tế từ giao dịch. Dù vậy, trong bối cảnh thị trường bất động sản còn nhiều khó khăn, quyết định này được đánh giá là bước đi thận trọng, tránh gây thêm áp lực cho người dân và doanh nghiệp.

Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) đề xuất bổ sung thời điểm xác định giá đất của quỹ đất thanh toán theo hợp đồng BT trong dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về cơ chế tháo gỡ, xử lý vướng mắc đối với dự án BT chuyển tiếp.

Cụ thể, trường hợp dự án BT đã hoàn thành bàn giao công trình theo hợp đồng BT cho Nhà nước và đã được Kiểm toán Nhà nước kiểm toán thì thời điểm xác định giá đất của quỹ đất thanh toán là thời điểm nhà đầu tư bàn giao công trình. Đề xuất nhằm vừa thực hiện nguyên tắc ngang giá, công bằng, vừa bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhà đầu tư dự án BT.

Ngoài ra, HoREA nêu dự thảo quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án BT chuyển tiếp trên phạm vi cả nước nên không chỉ bao gồm các dự án BT chuyển tiếp theo kết luận thanh tra đã có hiệu lực thi hành; chỉ xem xét, xử lý, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện kết luận thanh tra mà nguyên nhân dẫn đến vi phạm, sai phạm do lỗi của cơ quan quản lý nhà nước hoặc do lỗi của cơ quan quản lý nhà nước và nhà đầu tư.

Đơn vị này đề xuất cần lưu ý đến các dự án BT chuyển tiếp không thuộc đối tượng có kết luận thanh tra đã có hiệu lực thi hành, mà nhà đầu tư đã hoàn thành bàn giao công trình theo hợp đồng BT nhưng chưa được xác định thời điểm xác định giá đất của quỹ đất thanh toán theo hợp đồng BT để thực hiện dự án khác (dự án đối ứng).

Hiệp hội nhận thấy, thực tế một số nhà đầu tư dự án BT không thuộc đối tượng có kết luận thanh tra đã có hiệu lực thi hành, mà nhà đầu tư đã hoàn thành bàn giao công trình theo hợp đồng BT nhưng chưa được xác định thời điểm xác định giá đất của quỹ đất thanh toán theo hợp đồng BT nên cần bổ sung trường hợp này vào dự thảo Nghị quyết để phù hợp với phạm vi điều chỉnh rất rộng, bao trùm của cơ chế.

Bộ Tài chính đang dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về cơ chế tháo gỡ, xử lý vướng mắc đối với dự án BT chuyển tiếp. Trong đó, đối với dự án BT được xác định có hợp đồng ký kết theo đúng quy định của pháp luật tại thời điểm ký kết, UBND tỉnh, thành phố tiếp tục thực hiện, thanh toán cho nhà đầu tư theo hợp đồng đã ký kết.

Theo dự thảo, thời điểm xác định giá đất của quỹ đất thanh toán theo hợp đồng BT là thời điểm Nhà nước quyết định giao đất, cho thuê đất. Trừ các trường hợp hợp đồng BT có quy định về giá trị quỹ đất thanh toán hoặc thời điểm xác định giá đất của quỹ đất thanh toán thì thực hiện theo quy định tại hợp đồng BT.

Ngày 22/9, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì cuộc họp nghe báo cáo dự thảo nghị định hướng dẫn chính sách đất đai và môi trường trong Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đề nghị các bộ, ngành tập trung làm rõ 3 nội dung trọng tâm.

Thứ nhất, nghị định này đã thực sự giải quyết những vấn đề cốt lõi liên quan đến môi trường và chính sách đất đai phục vụ cho việc hình thành hai trung tâm tài chính hay chưa? Bên cạnh những chính sách, cơ chế đặc thù mà TP Đà Nẵng và TPHCM đã có, cần đánh giá nghị định lần này quy định đã đủ cụ thể, khả thi để triển khai hay chưa, hay lại cần một nghị định khác để bổ sung.

Thứ hai, nghị định phải bảo đảm nguyên tắc phân cấp, phân quyền rõ ràng cho địa phương, nếu không quy định rành mạch trách nhiệm và thẩm quyền thì khó đi vào thực tiễn.

Thứ ba, nghị định không được vượt nghị quyết, vượt luật, trong trường hợp nghị định không xử lý được vì vướng mắc ở luật hoặc nghị quyết, cần tính toán giải pháp, phương án vận dụng cơ chế.

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết dự thảo nghị định tập trung vào hai nhóm chính sách, gồm đất đai và môi trường.

Theo đó, dự thảo nghị định thống nhất giao chủ tịch UBND cấp tỉnh làm đầu mối quyết định: Giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng, gia hạn, điều chỉnh thời gian sử dụng đất.

Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư được coi là căn cứ pháp lý quan trọng khi đề nghị giao, cho thuê, chuyển mục đích sử dụng đất. Đây là điểm mới nhằm tạo thuận lợi tối đa cho nhà đầu tư.

Quy định thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất lần đầu thuộc cơ quan quản lý đất đai cấp tỉnh, theo góp ý của TPHCM và TP Đà Nẵng.

Hướng dẫn thực hiện trình tự, thủ tục giao đất cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng, gia hạn, điều chỉnh thời gian sử dụng đất, đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất lần đầu.

Ngoài ra, nhà đầu tư có thể lựa chọn đăng ký trực tiếp với cơ quan điều hành Trung tâm tài chính quốc tế. Đây là điểm mở rộng, tạo thuận lợi so với quy định hiện hành.

Đối với nội dung nhà ở và xây dựng, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, Bộ đã có văn bản góp ý, chủ yếu đề nghị làm rõ thêm, không có đề xuất cụ thể để đưa vào nghị định.

Qua rà soát, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thấy các quy định hiện hành đã đầy đủ, đặc biệt là về quyền sở hữu nhà ở của người nước ngoài trong dự án xây dựng tại trung tâm tài chính, do đó, không cần hướng dẫn thêm.

Đóng góp ý kiến cho dự thảo nghị định, lãnh đạo UBND TPHCM, TP Đà Nẵng mong muốn cơ quan soạn thảo tiếp tục chỉnh sửa về mặt kỹ thuật đối với một số quy định: Tổ chức đấu giá, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư; đăng ký môi trường; làm rõ căn cứ pháp lý của quy định coi giấy chứng nhận đăng ký đầu tư là căn cứ để giao, cho thuê, chuyển mục đích sử dụng đất.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh, đến thời điểm này, 2 địa phương thực thi là TPHCM và TP Đà Nẵng đều thống nhất, chỉ còn một số điểm kỹ thuật cần chỉnh sửa, như vậy, nghị định có thể ban hành sau khi tiếp thu, hoàn thiện.

Về phạm vi điều chỉnh, Phó Thủ tướng lưu ý một số nội dung mang tính thủ tục đầu tư liên quan đến Luật Đầu tư, cần đưa vào nội dung sửa đổi khi sửa luật, như quy trình đấu giá, đấu thầu, lựa chọn nhà đầu tư. Do đó, Phó Thủ tướng giao Bộ Tài chính tiếp thu, phối hợp với các bộ, ngành để đưa vào văn bản phù hợp. Những vấn đề thuộc lĩnh vực tài chính thì đưa vào nghị định của Bộ Tài chính chủ trì xây dựng.

Phó Thủ tướng cho rằng nếu chỉ tham chiếu pháp luật hiện hành thì sẽ mất đi tính đặc thù, vì vậy, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần nghiên cứu kỹ hơn để đề xuất cơ chế vượt trội.

Đối với chính sách quản lý xây dựng, Phó Thủ tướng giao Bộ Xây dựng trực tiếp xây dựng, đề xuất quy định cho phép chủ đầu tư được lập báo cáo kinh tế – kỹ thuật hoặc thiết kế – kỹ thuật – thi công thay vì phải qua nhiều tầng nấc như nghiên cứu tiền khả thi, khả thi, nhằm giảm thủ tục, phù hợp thông lệ quốc tế.

Liên quan đến quy định thế chấp quyền sử dụng đất tại ngân hàng nước ngoài, Phó Thủ tướng yêu cầu tuân thủ đúng luật hiện hành về quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất.