Chị Lan Phương (41 tuổi), chủ căn nhà phố tại phường Đức Nhuận, từng xem đây là tài sản sinh lời an toàn, nay gần như không còn tạo lợi nhuận. Mặt bằng hiện cho thuê hơn 40 triệu đồng mỗi tháng, chỉ đủ trả một phần lãi vay. Sau khi trừ thuế, bảo trì và khấu hao, dòng tiền gần như bằng không.

Trước năm 2022, căn nhà mua hơn 18 tỷ đồng từng cho thuê ổn định 75 triệu đồng mỗi tháng. Sau dịch, giá thuê giảm dần còn 50 triệu đồng rồi thấp hơn nhưng vẫn khó giữ khách. Hợp đồng ngắn hạn, khách liên tục trả mặt bằng vì kinh doanh thua lỗ khiến thời gian nhà trống kéo dài, chi phí sửa chữa, môi giới phát sinh. Từ chỗ tạo thu nhập đều đặn, tài sản này trở thành gánh nặng buộc chủ nhà bù lỗ để giữ.

Không riêng nhà phố, shophouse cũng chung cảnh ngộ. Anh Hoàng Nam (46 tuổi) mua căn shophouse khối đế chung cư khu Đông năm 2019 với giá gần 10 tỷ đồng. Ban đầu chào thuê 40 triệu đồng mỗi tháng không có khách, sau phải hạ còn 32-35 triệu đồng rồi dưới 30 triệu đồng mỗi tháng và chỉ ký được hợp đồng ngắn hạn. Trong khi đó, mỗi tháng anh vẫn gánh gần 50 triệu đồng tiền lãi vay, phí quản lý, bảo trì và thuế. Sau bốn năm khai thác kém hiệu quả, anh rao bán ngang giá mua nhưng thị trường hầu như không phản hồi.

Với nhiều chủ nhà, khó khăn lớn nhất hiện nay không chỉ là tìm khách thuê mà là giữ khách. Bà Lê Thị Duyên (phường An Đông, TP HCM) cho biết trong hai năm qua đã bốn lần phải treo biển cho thuê lại nhà phố mặt tiền vì khách trả nhà chỉ sau vài tháng hoạt động. Có trường hợp chấp nhận thuê với giá đã giảm gần 40% so với trước dịch nhưng chưa đầy nửa năm vẫn đóng cửa do doanh thu không đủ bù chi phí. “Giá thuê không còn là rào cản lớn nhất, khó nhất là khách vào rồi nhưng không trụ nổi”, bà nói.

Năm 2025 tiếp tục là giai đoạn thử thách với nhà phố cho thuê khi nhiều chủ sở hữu rơi vào vòng luẩn quẩn: giá mua cao, kỳ vọng dòng tiền lớn nhưng hiệu quả khai thác kéo dài kém khả quan, áp lực tài chính ngày càng chồng chất. Khi buộc phải bán ra, mức giá thị trường chấp nhận thường thấp hơn nhiều so với kỳ vọng, khiến phân khúc này rơi vào trạng thái thanh khoản yếu.

Dữ liệu từ Batdongsan cho thấy đây là năm thứ ba liên tiếp nhu cầu thuê nhà mặt phố sụt giảm. Giai đoạn 2023-2025, lượng tìm thuê giảm trung bình 20-30% mỗi năm, trong khi giá chào thuê đã hạ 15-20%, thậm chí 25-30% tại nhiều tuyến đường nội thành. Từ vị thế được xem là loại hình “hái ra tiền”, nhà phố dần trở thành phân khúc có biên lợi nhuận mỏng.

Savills Việt Nam cũng ghi nhận mặt bằng nhà phố truyền thống chịu áp lực cạnh tranh lớn từ trung tâm thương mại. Trong khi giá thuê tại trung tâm thương mại vẫn tăng nhờ nhu cầu từ các thương hiệu lớn, tỷ lệ hấp thụ của nhà phố giảm 30-40%, kéo giá thuê đi xuống qua từng năm.

Tỷ suất lợi nhuận vì thế giảm sâu. Trước năm 2020, lợi suất cho thuê nhà phố theo ghi nhận của Biggee, Batdongsan và Nhà Tốt, phổ biến ở mức 6-8% mỗi năm, đủ hấp dẫn so với gửi tiết kiệm. Sau dịch Covid-19, mức sinh lời thu hẹp còn 2-3% với nhà phố và 1-2% với shophouse. Đến năm 2025, lợi suất tiếp tục co lại, chỉ còn khoảng 1,5-2% với nhà phố và dưới 1% với shophouse, thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng ban đầu và kém cạnh tranh so với nhiều kênh đầu tư tài chính khác.

Lý giải thực trạng này, bà Cao Thị Thu Hương, quản lý cấp cao Savills Việt Nam, cho rằng phân khúc nhà phố cho thuê đang chịu tác động đồng thời từ sự suy yếu của sức mua và thay đổi hành vi tiêu dùng. Nhóm khách thuê chủ lực như ngân hàng, F&B, y tế, giáo dục đang trong quá trình tái cơ cấu, thu hẹp mạng lưới và tiết giảm chi phí. Bên cạnh đó, thương mại điện tử và xu hướng mua sắm tại các điểm tập trung khiến hiệu quả kinh doanh tại nhà phố suy giảm, trong khi chi phí thuê vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu chi phí của doanh nghiệp.

Với loại hình nhà phố thương mại, khó khăn thường xuất phát từ việc định hướng phát triển và khai thác sai ngay từ đầu. Nhiều nhà đầu tư coi đây là tài sản nắm giữ chờ tăng giá, trong khi chủ đầu tư tập trung bán hàng mà ít chú trọng xây dựng mô hình vận hành thương mại. Khi yếu tố kinh doanh không được phát huy, giá trị shophouse thậm chí kém cạnh tranh hơn nhà phố hay biệt thự liền kề.

Bàn về khả năng phục hồi, bà Mai Võ, Trưởng bộ phận Bán lẻ CBRE Việt Nam, cho rằng yếu tố then chốt vẫn là sự phục hồi của tiêu dùng. Với nhà mặt phố, phân khúc này còn dư địa phục hồi nhưng khó quay lại giai đoạn “giá cao, dễ thuê”, mà sẽ vận động theo hướng chọn lọc, gắn chặt với hiệu quả kinh doanh thực tế. Năm 2025, câu chuyện của nhiều chủ nhà phố cho thuê tại TP HCM không còn xoay quanh lợi nhuận, mà là làm sao để giữ dòng tiền không âm.

Theo bà, mặt bằng cần được định giá lại theo sức mua và khả năng khai thác, thay vì neo theo kỳ vọng quá khứ. Lợi thế vị trí không còn đủ nếu khó tiếp cận, thiếu chỗ đậu xe hoặc không phù hợp công năng; việc giảm giá thuê đơn thuần cũng không hiệu quả nếu không đi kèm điều chỉnh mô hình khai thác như hợp đồng linh hoạt, chia sẻ doanh thu hay cho thuê từng phần. Nhà mặt phố cần ưu tiên các ngành đòi hỏi hiện diện vật lý như F&B, y tế, giáo dục, dịch vụ cá nhân hoặc showroom trải nghiệm.

Đối với nhà phố thương mại, bà Mai nhấn mạnh cần định vị đúng bản chất là bất động sản thương mại, gắn với bài toán kinh doanh thực tế từ ngành hàng, quy mô mặt bằng đến lưu lượng khách và dòng tiền. Quản lý vận hành chuyên nghiệp đóng vai trò quyết định, đòi hỏi chủ đầu tư tham gia sâu hơn vào tổ chức không gian và thu hút khách thuê, thay vì mô hình “xây xong rồi bán đứt”. Khi có chiến lược vận hành rõ ràng và giá thuê phù hợp sức mua, giá trị thương mại được khôi phục sẽ là nền tảng để giá trị tài sản tăng lên tương xứng với tiềm năng thực tế của loại hình này.

“Một khi giá trị thương mại của nhà phố được cải thiện, giá trị tài sản mới có thể tăng tương xứng với tiềm năng thực tế của loại hình này”, bà Mai nhấn mạnh.

Phương Uyên

Theo báo cáo của Viện Nghiên cứu Datxanh Services, năm 2025 nguồn cung nhà ở mới tại Hà Nội và TP HCM tiếp tục tập trung dọc các tuyến hạ tầng giao thông lớn như vành đai, quốc lộ và hệ thống metro. Tổng lượng sản phẩm đang và chuẩn bị triển khai quanh các trục này ước đạt hơn 90.000 căn.

Tại Hà Nội, nguồn cung phân bổ theo các tuyến vành đai với xu hướng tăng dần ra khu vực ngoại vi. Dọc Vành đai 1 và Vành đai 2, nguồn cung năm 2025 đạt khoảng 10.914 sản phẩm, chủ yếu đến từ các dự án cải tạo, tái phát triển đô thị và khu phức hợp quy mô vừa. Khu vực dọc Vành đai 3 và Vành đai 3.5 ghi nhận khoảng 17.232 sản phẩm. Riêng tuyến Vành đai 4 phía Bắc chiếm tỷ trọng lớn nhất, với hơn 35.350 sản phẩm đang được triển khai.

Tương tự, TP HCM và khu vực lân cận cũng ghi nhận nguồn cung mới tập trung dọc các trục giao thông liên vùng. Cụ thể, khu vực Vành đai 2 hiện có gần 7.000 sản phẩm nhà ở đang triển khai; Vành đai 3 ghi nhận 11.066 sản phẩm; tuyến Vành đai 4 là khoảng 15.469 sản phẩm. Riêng trục Quốc lộ 13 cũng đã có hơn 11.090 sản phẩm bất động sản đang triển khai. Bên cạnh hàng chục nghìn căn hộ khác đang được phát triển quanh tuyến Quốc lộ 1K, cao tốc Mỹ Phước – Tân Vạn và tuyến metro số 2 (Bình Dương cũ)…

Ở góc nhìn dài hạn, các số liệu cũng cho thấy xu hướng phát triển bất động sản gắn với hạ tầng ngày càng rõ nét. Theo nghiên cứu của chuyên trang Batdongsan, sau một thập kỷ, số dự án triển khai dọc các tuyến vành đai tại Hà Nội tăng gấp 2,6 lần, còn TP HCM tăng gấp 3,2 lần.

Cụ thể, trước năm 2015, khu vực TP HCM và vùng ven quanh các tuyến Vành đai 2, 3 và 4 chỉ có khoảng 324 dự án chung cư. Đến nay, con số này đã tăng lên khoảng 1.050 dự án, với tỷ trọng lớn nằm trong bán kính 20-40 km tính từ trung tâm, dọc các tuyến Vành đai 3 và 4. Tại Hà Nội, số dự án quanh các tuyến Vành đai 1, 2 và 3 tăng từ gần 270 dự án năm 2015 lên hơn 700 dự án hiện nay, phản ánh sự mở rộng không gian đô thị theo các trục giao thông chính.

Ghi nhận của VnExpress cho thấy, dọc các trục hạ tầng lớn tại TP HCM, nhiều dự án nhà ở đang được các chủ đầu tư triển khai với quy mô từ vài trăm đến hàng nghìn căn mỗi dự án. Riêng trên tuyến Quốc lộ 13, hiện có hơn 20 dự án chung cư đã và đang xây dựng, gồm Diamond Sky, Happi One Mori, Ava Center, Habitat, A&T Saigon Riverside, Thuận An 1 & 2, One Era, Bcons New Sky, Emerald Garden View, Hồ Gươm Xanh…

Tại khu vực Vành đai 3, bên cạnh các khu đô thị quy mô lớn đã hình thành như Vinhomes Grand Park và Đông Tăng Long, thị trường tiếp tục ghi nhận nguồn cung mới từ các dự án The Gió, MT Eastmark City, The 9 Stellars, Sycamore. Trong khi đó, dọc tuyến Quốc lộ 1K và cao tốc Mỹ Phước – Tân Vạn, hàng loạt dự án chung cư của các chủ đầu tư như Bcons, Phú Đông Group, Hưng Thịnh, TBS Group, Gamuda Land, Lê Phong, An Gia đang được triển khai, với tổng quy mô lên tới hàng chục nghìn căn.

Diễn biến này theo giới chuyên gia là phù hợp với xu hướng phát triển tất yếu của các đô thị trong dài hạn, khi hạ tầng giao thông ngày càng đóng vai trò dẫn dắt không gian nhà ở. Ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc thị trường nhà ở CBRE Việt Nam, cho rằng nếu nhìn trong lát cắt khoảng 10 năm, không gian phát triển đô thị tại Hà Nội và TP HCM đã mở rộng rõ rệt theo các trục hạ tầng lớn, đặc biệt là hệ thống vành đai và metro. Sự gia tăng nguồn cung chung cư dọc các tuyến này phản ánh xu hướng chuyển dịch từ mô hình phát triển tập trung sang đa cực, hình thành các hành lang đô thị mới gắn với giao thông.

Theo ông Kiệt, hạ tầng được đầu tư đồng bộ không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển mà còn mở ra dư địa phát triển cho khu vực ven đô. Khi chi phí và thời gian đi lại ngày càng được người mua coi trọng, những dự án có khả năng kết nối trung tâm trong khoảng 20-30 phút đang có lợi thế, khi tiêu chí lựa chọn nhà ở dần chuyển từ vị trí hành chính sang khả năng tiếp cận và chất lượng sống.

Ở góc độ thị trường, ông Nguyễn Quốc Anh, Phó tổng giám đốc Batdongsan, đánh giá dòng vốn dịch chuyển ra các khu vực vành đai là hệ quả tất yếu trong bối cảnh quỹ đất trung tâm hạn hẹp, chi phí phát triển tăng cao, trong khi nhu cầu nhà ở tại các đô thị lớn vẫn duy trì ở mức cao. Hạ tầng giao thông trở thành yếu tố then chốt giúp bất động sản vùng ven cải thiện khả năng cạnh tranh về sử dụng thực tế.

Ông Quốc Anh đánh giá, khác với các giai đoạn trước, làn sóng phát triển hiện nay gắn chặt hơn với tiến độ triển khai hạ tầng, thay vì chỉ dựa vào kỳ vọng đón đầu quy hoạch. Thị trường đang đánh giá lại giá trị dự án dựa trên khả năng khai thác, qua đó giúp mặt bằng giá và thanh khoản ổn định hơn.

Từ góc độ quy hoạch, các chuyên gia cho rằng xu hướng bám hạ tầng đang góp phần tái cấu trúc không gian đô thị theo hướng đa trung tâm, giảm áp lực cho khu vực lõi. Tuy nhiên, hiệu quả chỉ đạt được khi việc phát triển nhà ở đi kèm quy hoạch đồng bộ về hạ tầng xã hội, việc làm và dịch vụ. Nếu thiếu các yếu tố này, nguy cơ hình thành những khu đô thị kém sức sống vẫn hiện hữu.

Trong trung và dài hạn, bất động sản bám hạ tầng được dự báo tiếp tục là trục phát triển chính khi đầu tư công được đẩy mạnh và mô hình đô thị đa trung tâm dần hình thành. Điều này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về quản lý quy hoạch và kiểm soát phát triển dự án nhằm đảm bảo chất lượng đô thị và tính bền vững của thị trường.

Phương Uyên