Theo số liệu từ Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE), nguồn cung nhà ở mới trong năm nay ghi nhận tăng khoảng 50% so với 2024. Loạt dự án được tháo gỡ vướng mắc pháp lý, tái khởi động hoặc phê duyệt mới tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Tây Ninh. Riêng 5 địa phương này đã có tới 1.759 dự án được “cởi trói”.

Báo cáo của Bộ Xây dựng cũng cho thấy trên cả nước hiện có 3.297 dự án nhà ở với quy mô khoảng 5,9 triệu căn, tổng vốn đầu tư hơn 7,42 triệu tỷ đồng. Trong đó, nhà ở thương mại và khu đô thị chiếm tỷ trọng áp đảo với hơn 5,2 triệu căn. Phân khúc nhà ở xã hội cũng ghi nhận những con số tích cực, với 698 dự án hơn 657.000 căn, tăng 13% so với cuối năm ngoái. Riêng năm nay, số lượng nhà ở xã hội hoàn thành vượt kế hoạch hơn 102%.

Cung tăng nhưng giá nhà vẫn không có xu hướng hạ nhiệt. Theo thống kê của VARS IRE, năm nay, giá căn hộ tại Hà Nội tăng tới 96%, TP HCM tăng gần 57%, Đà Nẵng tăng hơn 72% so với năm 2019. Các phân khúc nhà ở khác như đất nền, biệt thự, liền kề, nhà ở riêng lẻ,… cũng ghi nhận mức giá tăng cao, tới 30% trong năm. Quý IV, giá nhà có dấu hiệu chững lại và đi ngang tại một số thị trường nhưng thực tế chưa ghi nhận dấu hiệu giảm.

Còn theo CBRE Việt Nam, năm nay giá chung cư Hà Nội và TP HCM ghi nhận mức trung bình 91-95 triệu đồng mỗi m2, tăng 21-23% so với cùng kỳ năm ngoái. Các địa phương lân cận hai thành phố lớn cũng ghi nhận mức giá nhà tăng 15-30% so với năm ngoái dù nguồn cung nhà ở cải thiện rõ rệt.

Lý giải việc nguồn cung cải thiện nhưng giá nhà chưa hạ nhiệt, giới chuyên môn cho rằng nguyên nhân chủ yếu đến từ sự mất cân đối cơ cấu sản phẩm và chi phí phát triển dự án ngày càng tăng.

Bà Dương Thùy Dung, Giám đốc điều hành CBRE Việt Nam, cho biết năm nay TP HCM và các tỉnh vệ tinh có gần 30.000 sản phẩm nhà ở được triển khai. Tuy nhiên, tại TP HCM, phân khúc cao cấp chiếm tới 90% rổ hàng, còn với Bình Dương cũ và Tây Ninh là gần một nửa. Trong khi đó, nguồn cung nhà ở vừa túi tiền cho nhóm thu nhập trung bình tiếp tục thiếu hụt, khiến nguồn cung tăng nhưng không giải quyết được áp lực giá.

Cùng quan điểm, ông Trần Minh Tiến, Giám đốc One Mount Group, cho rằng tình trạng lệch pha cung – cầu đã kéo dài nhiều năm và ngày càng nghiêm trọng khi phần lớn dự án mở bán mới năm nay thuộc phân khúc hạng sang, siêu sang và cao cấp. Các dự án giá trị vừa phải gần như vắng bóng, khiến thị trường thiếu nền tảng cầu ở thực.

Nhà ở xã hội, phân khúc được kỳ vọng đóng vai trò “van xả áp” cũng chưa phát triển đúng kỳ vọng. VARS IRE cho biết loại hình này hiện chỉ chiếm khoảng 5-6% tổng số dự án. Dù cả nước đang triển khai khoảng 657.000 căn, con số này vẫn quá nhỏ so với nhu cầu nhà ở của hàng triệu lao động đô thị.

Theo chuyên gia, sự lệch pha nguồn cung không chỉ do chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp mà còn xuất phát từ cấu trúc chi phí. Tiền sử dụng đất, chi phí vật liệu, chi phí tài chính và pháp lý đều tăng mạnh, khiến giá thành dự án bị đội lên và làm thu hẹp dư địa phát triển nhà giá thấp.

Một chủ đầu tư tại khu Đông TP HCM cho biết doanh nghiệp đang triển khai dự án trên tuyến quốc lộ 13, với tiền sử dụng đất khoảng 68 triệu đồng mỗi m2, trong khi chi phí giải phóng mặt bằng theo cơ chế thị trường đã lên gần 100 triệu đồng mỗi m2. Cùng với đó, họ phải vay vốn ngân hàng trong suốt quá trình triển khai, còn chi phí vật liệu xây dựng tăng mạnh. Riêng giá cát xây dựng đã tăng từ mức 300.000-400.000 đồng mỗi khối lên gần 1 triệu đồng. “Chi phí cao khiến giá nhà khó có khả năng giảm”, ông này nói.

Bà Nguyễn Thị Thanh Thảo, Phó tổng giám đốc Phú Đông Group, cho rằng việc phát triển nhà ở “giá mềm” không hề dễ. Tiền đất thường chiếm khoảng 40% tổng giá thành dự án, thậm chí cao hơn nếu mua lại quỹ đất từ thị trường thứ cấp. Khoản chi này phải thanh toán ngay từ đầu bằng vốn tự có và vốn vay, khiến doanh nghiệp chịu áp lực lãi suất ngay cả khi dự án chưa khởi động. Ngoài ra, chi phí xây dựng và hạ tầng chiếm khoảng 25-30%, phần còn lại là marketing, bán hàng, pháp lý và quản lý dự án.

Đáng chú ý, theo bà Thảo tiến độ triển khai đóng vai trò quyết định hiệu quả kinh doanh: nếu dự án hoàn thành đúng hạn, chi phí được kiểm soát; nhưng chỉ cần chậm một vài năm, lãi vay, marketing hay quản lý xây dựng có thể phát sinh thêm hàng chục tỷ đồng, khiến lợi nhuận bị bào mòn.

Trước thực tế nguồn cung cải thiện nhưng giá bán chưa có dấu hiệu giảm, Bộ Xây dựng đã đề xuất nhiều nhóm giải pháp như hoàn thiện thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính, nghiên cứu thành lập trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý, đồng thời tăng cường kiểm soát tín dụng và thị trường trái phiếu.

Ở góc độ thị trường, TS Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam, kiến nghị chính phủ cần tạo điều kiện để đẩy mạnh phát triển các dự án có giá phù hợp với khả năng chi trả của người dân, đồng thời tháo gỡ các “nút thắt” pháp lý và tiền sử dụng đất. Chỉ khi chi phí đầu vào được kiểm soát và thời gian triển khai dự án rút ngắn, thị trường mới có dư địa điều chỉnh giá theo hướng bền vững hơn.

Phương Uyên