Báo cáo “Tiêu điểm bất động sản công nghiệp” của Savills Việt Nam mới đây cho thấy nhu cầu thuê đang thay đổi rõ rệt trong năm qua. Nếu trước đây dòng vốn chủ yếu tìm đến các khu công nghiệp có giá cạnh tranh để phục vụ sản xuất thâm dụng lao động, nay lực cầu tập trung vào những ngành có giá trị gia tăng cao như thương mại điện tử, bán dẫn, xe điện và trung tâm dữ liệu. Điều này buộc thị trường chuyển từ tăng trưởng đại trà sang tăng trưởng chọn lọc.

Theo ông John Campbell, Giám đốc Dịch vụ bất động sản Công nghiệp Savills Việt Nam, khu công nghiệp hiện không còn đơn thuần là nơi đặt nhà máy mà trở thành một mắt xích trong chuỗi vận hành của doanh nghiệp. Các nhà đầu tư tìm kiếm hệ sinh thái hoàn chỉnh, từ nguồn điện ổn định, kết nối giao thông đến dịch vụ logistics và khả năng mở rộng dài hạn.

Sự thay đổi này thể hiện rõ nhất ở thương mại điện tử. Quy mô thị trường năm 2025 ước đạt 26-28 tỷ USD. Riêng 9 tháng đầu năm ngoái, bốn nền tảng lớn gồm Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki ghi nhận tổng giá trị giao dịch 11,62 tỷ USD, tăng hơn 34% so với cùng kỳ. Khi cạnh tranh chuyển sang tốc độ giao hàng và tối ưu chi phí, kho vận trở thành trung tâm vận hành. Doanh nghiệp ưu tiên thuê nhà kho, trung tâm hoàn tất đơn hàng gần khu dân cư và trục giao thông lớn, chấp nhận chi phí cao hơn để rút ngắn thời gian giao nhận.

“Các khu công nghiệp vùng ven TP HCM, Hà Nội và dọc hành lang logistics trọng điểm được hưởng lợi, trong khi khu xa trung tâm, thiếu kết nối dần mất lợi thế”, ông Campbell nhận định.

Bên cạnh logistics, nhóm sản xuất công nghệ cao – gồm bán dẫn, điện tử và xe điện – đang nâng chuẩn thị trường. Giai đoạn 2023-2025, Việt Nam thu hút khoảng 11,6 tỷ USD vốn đầu tư vào bán dẫn và điện tử giá trị cao. Chiến lược quốc gia đặt mục tiêu tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, với mốc năm 2026 khi nhà máy chế tạo chip đầu tiên dự kiến vận hành.

Thị trường xe điện cũng tăng trưởng nhanh, quy mô ước đạt 3,2 tỷ USD trong năm 2025, trong đó xe điện chạy pin chiếm 42% tổng doanh số xe mới nửa đầu năm. Sự phát triển của các ngành này kéo theo nhu cầu lớn về đất công nghiệp chất lượng cao, hạ tầng kỹ thuật đồng bộ và nguồn điện ổn định.

Khác với ngành thâm dụng lao động, sản xuất bán dẫn yêu cầu quỹ đất sạch, hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, nguồn điện ổn định và khả năng mở rộng dài hạn. Tiêu chuẩn phòng sạch, xử lý nước và kiểm soát môi trường cao khiến nhiều khu công nghiệp đại trà khó đáp ứng, tạo lợi thế cho các dự án được đầu tư bài bản và xu hướng hình thành cụm công nghiệp chuyên biệt.

Trung tâm dữ liệu cũng là phép thử rõ nét nhất của “cuộc chơi mới”. Đến năm 2025, Việt Nam có 41 trung tâm dữ liệu với tổng công suất khoảng 524,7 MW và dự kiến có thể tăng gần gấp đôi vào năm 2030. Sự bùng nổ của kinh tế số, trí tuệ nhân tạo và điện toán đám mây khiến nhu cầu lưu trữ, xử lý dữ liệu tăng nhanh. Tuy nhiên, đây là phân khúc có tính chọn lọc cao. Nhà đầu tư chỉ tìm đến những khu công nghiệp có nguồn điện ổn định, khả năng dự phòng lớn, hạ tầng viễn thông chất lượng và tiêu chuẩn an toàn vận hành cao.

Điều đó đồng nghĩa, thị trường đang phân hóa mạnh. Một nhóm khu công nghiệp đạt chuẩn cao, nằm gần hành lang logistics và trung tâm kinh tế sẽ hưởng lợi từ làn sóng đầu tư mới. Phần còn lại, nếu không nâng cấp hạ tầng và dịch vụ, có nguy cơ tụt lại trong cuộc cạnh tranh.

Cùng chung nhận định, bà Chương Quốc Đoan, Quản lý cấp cao dịch vụ bất động sản Công nghiệp Cushman & Wakefield Việt Nam, cho rằng thị trường đang bước qua giai đoạn điều chỉnh để quay lại quỹ đạo tăng trưởng sau giai đoạn điều chỉnh bởi thuế quan và bất ổn thương mại toàn cầu.

Các yếu tố nền tảng nguồn cầu của bất động sản công nghiệp đang dần được củng cố. Doanh nghiệp vẫn thận trọng trong ngắn hạn, nhưng nhu cầu đối với đất khu công nghiệp, nhà xưởng xây sẵn và cơ sở logistics hiện đại tại vị trí thuận lợi đã cải thiện, phản ánh xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng theo hướng linh hoạt và kiểm soát chi phí tốt hơn.

Giai đoạn 2026-2029, khoảng 8.800 ha đất công nghiệp dự kiến gia nhập thị trường, đặc biệt tại khu vực phía Nam. Nguồn cung tăng nhưng các chuyên gia cho rằng không đồng nghĩa mọi dự án đều dễ dàng thu hút khách thuê. Trong bối cảnh mới, khả năng lấp đầy sẽ phụ thuộc vào chất lượng hạ tầng, kết nối vùng và mức độ đáp ứng các ngành chuyên biệt.

Về triển vọng trung hạn, bà Đoan đánh giá bất động sản công nghiệp Việt Nam đang chuyển từ cuộc đua về diện tích sang chất lượng. Chu kỳ tăng trưởng mới sẽ mang tính chọn lọc rõ rệt, nơi những khu công nghiệp đáp ứng chuẩn kỹ thuật cao và thích ứng nhanh với sự thay đổi của chuỗi cung ứng toàn cầu chiếm ưu thế. Phần còn lại, nếu tiếp tục dựa vào lợi thế giá rẻ hay quỹ đất lớn sẽ khó giữ được vị trí trong cuộc chơi đang ngày càng nâng chuẩn.

Phương Uyên

Tại nhóm ngân hàng quốc doanh, lãi suất ghi nhận mức điều chỉnh đáng kể. Theo thông báo mới nhất của một chi nhánh Vietcombank tại TP HCM, lãi suất vay mua căn hộ, nhà phố đã có giấy chứng nhận hoặc hợp đồng mua bán, cũng như tái tài trợ khoản vay, hiện thấp nhất từ 9,6% mỗi năm. So với cùng kỳ năm ngoái, khi lãi suất vay mua nhà tại ngân hàng này chỉ khoảng 6% cố định cho 12 tháng và 7% cho 24 tháng, mặt bằng hiện nay đã tăng lên đáng kể.

Không riêng Vietcombank, các ngân hàng quốc doanh khác cũng có động thái tăng lãi suất. VietinBank đã nâng lãi suất vay mua bất động sản cố định 24 tháng lên hơn 12% mỗi năm. BIDV đưa lãi suất cho vay bất động sản lên ngưỡng tối thiểu 9,7% trong 6 tháng đầu, 10% cho 12 tháng và lên tới 13,5% cho 18 tháng. Trước đó, lãi suất ngân hàng này chỉ dao động 6,5-8% cho các kỳ hạn.

Agribank áp dụng mức thấp hơn trong ngắn hạn, khoảng 8% cho 6 tháng, 8,5% cho 12 tháng, nhưng cũng tăng lên gần 9,8% nếu cố định trong 18 tháng.

Tại khối ngân hàng tư nhân, lãi suất cho vay mua nhà tiếp tục neo ở mức cao và tăng dần theo thời gian vay. MB Bank áp dụng lãi suất phổ biến 9-9,5% cho gói vay cố định 12-24 tháng; VIB dao động 9,9-12% cùng kỳ hạn. ACB cho vay khoảng 9,5-10,5%, trong khi Techcombank ở mức 8,5-9,5% trong thời gian 6-12 tháng.

Nhiều ngân hàng tư nhân khác cũng điều chỉnh tăng lãi suất bình quân, dù mức tăng nhẹ hơn, như LPBanK, BVBank, Sacombank… tăng 1,2-2 điểm phần trăm. Lãi suất thả nổi tại nhóm này hiện dao động khoảng 11-15% mỗi năm, tùy ưu đãi.

Như vậy, các gói lãi suất cho vay mua nhà của nhóm ngân hàng quốc doanh hiện nay lên ngang ngửa và thậm chí cao hơn so với các nhà băng tư nhân. Đây là hiện tượng lạ so với diễn biến thông thường khi lãi suất của nhóm ngân hàng có vốn nhà nước được biết đến là thấp nhất thị trường.

Nói với VnExpress, lãnh đạo một ngân hàng quốc doanh lý giải động thái họ tăng cao lãi suất cho vay mua nhà nhằm theo định hướng chính sách. Hạn mức tăng trưởng tín dụng cho bất động sản năm nay hạn chế. Do đó, việc tăng lãi suất cho vay với lĩnh vực bất động sản nhằm nắn dòng tín dụng và ưu tiên dòng vốn vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh.

Tại hội nghị nhà đầu tư mới đây, ông Lưu Trung Thái, Chủ tịch Ngân hàng Quân đội (MB), cũng cho biết những ngành có mức độ rủi ro cao sẽ không thể áp dụng lãi suất thấp, tuy nhiên nhìn tổng thể, mặt bằng lãi suất của nền kinh tế cần được giữ ở mức hợp lý nhằm cân bằng giữa huy động vốn và kích thích đầu tư, tiêu dùng.

Ông đánh giá mặt bằng lãi suất cho vay sẽ được duy trì hợp lý với từng ngành được ưu tiên. Gần đây, lãi suất tiết kiệm cũng tăng trên diện rộng, trong đó có ngân hàng quốc doanh tăng mạnh lên cao nhất hai năm. Lãi suất liên ngân hàng có thời điểm vọt lên 17-19%, sau đó hạ nhiệt, nhưng cũng được giới chuyên gia dự báo mặt bằng sẽ duy trì ở mức cao hơn trước ít nhất đến hết quý I năm nay.

Bên cạnh đó, lãnh đạo một nhà băng lớn cũng nhận xét, thanh khoản sẽ là vấn đề khó khăn với ngành trong năm nay.

Nhận định về diễn biến này, ông Võ Hồng Thắng, Phó tổng giám đốc DKRA Group, cho biết tốc độ điều chỉnh lãi suất trong thời gian ngắn vừa qua là rất nhanh. Chỉ cách đây khoảng 4-5 tháng, nhiều ngân hàng vẫn áp dụng lãi suất cố định hai năm quanh 6,5% mỗi năm. Tuy nhiên, mức này đã tăng dần qua các mốc 7,3%, 8,4%, 9%, 9,8% và hiện phổ biến ở mức 13-14%. Một số ngân hàng thậm chí rút ngắn thời gian cố định xuống còn 12-18 tháng thay vì 24 tháng như trước.

Theo ông Thắng, lãi suất vay tăng đã khiến chi phí trả nợ hàng tháng của người vay bị đội lên đáng kể. Với mặt bằng lãi suất hiện nay, khoản vay 1 tỷ đồng ở mức quanh 14% tạo áp lực trả lãi tương đương khoản vay 2 tỷ đồng khi lãi suất còn 6,5% trước đây. Dù số tiền vay không đổi, nghĩa vụ tài chính thực tế đã tăng lên gần gấp đôi, tăng gánh nặng chi trả của phần lớn người vay mua nhà.

Ông Phan Thành Chương, Giám đốc Công ty bất động sản TC Land, nói lãi suất vay đã được điều chỉnh tăng dần từ giữa năm 2025, song mức tăng nhỏ nên chưa tạo tác động rõ rệt. Từ tháng 11 năm ngoái đến nay, mặt bằng lãi suất tăng nhanh hơn, khiến thanh khoản thị trường tiếp tục suy giảm. Nhiều doanh nghiệp ghi nhận khách hàng kéo dài thời gian cân nhắc, trì hoãn ký hợp đồng hoặc chờ tín hiệu ổn định hơn từ lãi suất và chính sách tín dụng.

Theo ông, thu nhập của người lao động khó theo kịp tốc độ điều chỉnh của lãi suất, trong khi nghĩa vụ trả nợ ngày càng lớn. Ngay cả nhóm khách hàng có nhu cầu ở thực cũng thận trọng hơn trong quyết định mua nhà, do lãi suất thường khó giảm trong ngắn hạn 1-3 tháng.

“Khi bất động sản không còn là lĩnh vực được ưu tiên phân bổ vốn, việc phải chịu mức lãi suất cao hơn là điều tất yếu”, ông Thắng nói.

Theo các chuyên gia, mặt bằng lãi suất hiện nay sẽ đẩy nhanh quá trình sàng lọc của thị trường. Dòng tiền đầu cơ ngắn hạn có xu hướng rút lui, trong khi người mua nhà để ở buộc phải cân nhắc kỹ hơn giữa thu nhập, khả năng trả nợ và giá trị thực của sản phẩm. Lãi suất cao không phải là dấu chấm hết của thị trường, nhưng gần như khép lại giai đoạn đầu cơ dễ dãi. Thị trường được kỳ vọng sẽ phục hồi theo hướng chậm hơn, bền vững hơn và khó xuất hiện những đợt tăng giá nóng như trước.

Phương Uyên – Quỳnh Trang