Trong báo cáo mới đây về kế hoạch triển khai dự án cảng trung chuyển Cần Giờ, Sở Kế hoạch và Đầu tư TP HCM cho biết một trong những vướng mắc lớn nhất khi triển khai dự án là quy định giải ngân vốn đầu tư.

Cụ thể, theo quy định về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển của TP HCM, nhà đầu tư phải giải ngân vốn trong 5 năm kể từ ngày được cấp chứng nhận, chấp thuận chủ trương đầu tư dự án. Trong thời gian này, nhà đầu tư chiến lược không được chuyển nhượng dự án.

Tuy nhiên, theo Sở Kế hoạch và Đầu tư, quy định trên là không khả thi, nhất là với các dự án hạ tầng có quy mô lớn, thời gian triển khai dài như cảng trung chuyển Cần Giờ. Dự án này hiện có tổng mức đầu tư hơn 113.500 tỷ đồng (tương đương 4,8 tỷ USD), phân kỳ đầu tư thành 7 giai đoạn với thời gian thực hiện trong 22 năm (15-19 cầu cảng và 4 bến sà lan). Giai đoạn I đến năm 2030, đầu tư xây dựng 2-4 cầu cảng và 2 bến sà lan với kinh phí 38.500 tỷ đồng.

Khi đăng ký triển khai dự án, liên danh nhà đầu tư đã nghiên cứu để phân kỳ đầu tư phù hợp mang lại hiệu quả và chỉ cam kết trong 5 năm sẽ hoàn tất việc đầu tư giai đoạn I và II (gồm 4 bến cảng có tổng mức đầu tư hơn 34.400 tỷ đồng).

Sở Kế hoạch và Đầu tư nhận định, việc yêu cầu nhà đầu tư hoàn tất giải ngân toàn bộ vốn phát triển dự án trong 5 năm sẽ phá vỡ phương án tài chính trước đó. Yêu cầu này cũng không phù hợp với khả năng hấp thụ của thị trường, phá vỡ quy hoạch chi tiết nhóm cảng biển, cầu cảng, bến phao, khu nước, vùng nước thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Ngoài ra, việc này cũng ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động của các cảng lân cận đã được tính toán theo quy hoạch được duyệt. Do đó, việc đáp ứng yêu cầu giải ngân 4,8 tỷ USD trong 5 năm là khó khả thi.

Để đảm bảo hành lang pháp lý có thể kêu gọi được nhà đầu tư đủ năng lực tài chính, kinh nghiệm làm dự án cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, Sở này đề xuất UBND TP HCM tiếp tục trình Quốc hội nghiên cứu, xem xét, theo hướng chỉ yêu cầu nhà đầu tư phải giải ngân số vốn đầu tư bắt buộc (tối thiểu từ 50.000 tỷ đồng trở lên) trong thời hạn 10 năm kể từ ngày bàn giao đất, mặt nước trên thực địa, tương tự tiêu chí đặc thù của TP Đà Nẵng với dự án cảng Liên Chiểu.

Theo quyết định được Thủ tướng phê duyệt, dự án cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ thực hiện ở cù lao Gò Con Chó, huyện Cần Giờ, TP HCM. Dự án quy mô 571 ha đất, tổng kinh phí đầu tư theo đề xuất không thấp hơn 50.000 tỷ đồng. Thời gian hoạt động của dự án là 50 năm kể từ ngày có quyết định chủ trương đầu tư.

Theo đề án phát triển, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ sẽ thực hiện các dịch vụ liên quan khai thác cảng container, cảng biển và các dịch vụ khác. Dự án chia làm 7 giai đoạn, trong đó giai đoạn đầu xong năm 2027, hoàn thành toàn bộ cuối năm 2045. Tính toán sơ bộ của cơ quan chức năng, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ khi được đầu tư hoàn chỉnh, sẽ mang lại nguồn thu 34.000-40.000 tỷ đồng mỗi năm, tạo việc làm cho 6.000-8.000 nhân viên, lao động.

Phương Uyên

Văn phòng UBND TP HCM vừa thông báo kết luận của Phó chủ tịch UBND thành phố Bùi Xuân Cường về việc quản lý mô hình cho thuê lưu trú ngắn hạn tại căn hộ chung cư.

Theo đó, với các chung cư có mục đích sử dụng hỗn hợp, Thành phố giao Sở Xây dựng chủ trì phối hợp Sở Tư pháp rà soát đầy đủ các quy định của Luật hiện hành cùng các yêu cầu về phòng cháy chữa cháy, đăng ký kinh doanh, điều kiện pháp nhân, thể nhân… để ban hành hướng dẫn điều kiện cần và đủ cho phép sử dụng căn hộ làm lưu trú du lịch.

Đồng thời, Sở Xây dựng phối hợp Công an thành phố, UBND các phường, xã rà soát, công bố danh mục các chung cư đủ điều kiện đáp ứng tiêu chí cho thuê lưu trú ngắn hạn.

Với các chung cư không có chức năng hỗn hợp, Thành phố giao Sở Xây dựng phối hợp Sở Du lịch nghiên cứu, đề xuất lập đề án khai thác căn hộ phục vụ kinh tế, du lịch, đồng thời bảo đảm an ninh, an toàn cho cư dân, hoàn thành trước 15/9.

Trước đó, Sở Xây dựng đã kiến nghị UBND TP HCM chấp thuận cơ chế thí điểm cho thuê căn hộ để ở trong nhà chung cư theo hình thức lưu trú ngắn hạn, thời gian thực hiện 12 tháng, bắt đầu từ ngày 1/9.

Theo đề xuất, chương trình thí điểm sẽ áp dụng tại các căn hộ thuộc những tòa chung cư có hệ thống kỹ thuật đảm bảo như điện, nước, thang máy, phòng cháy chữa cháy và xử lý rác thải, được xây dựng đúng theo hồ sơ thiết kế đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Thông tin thu thập trong quá trình thí điểm sẽ được tổng hợp làm cơ sở kiến nghị các cơ quan trung ương bổ sung, hoàn thiện quy định pháp luật.

Bên cạnh đó, Sở Du lịch cũng đang phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, cùng các đơn vị liên quan xây dựng Chính sách thúc đẩy phát triển mô hình kinh tế chia sẻ trong lĩnh vực lưu trú du lịch trên địa bàn TP HCM, dự kiến hoàn thiện năm 2027.

Hiện tại, TP HCM vẫn áp dụng Quyết định 26/2025 về quản lý, sử dụng nhà chung cư, trong đó quy định căn hộ chỉ được sử dụng đúng mục đích để ở, không được cho thuê theo giờ, theo ngày. Quy định này đã vấp phải nhiều phản ứng từ nhà đầu tư dịch vụ lưu trú Airbnb và các hộ dân sở hữu chung cư.

Trước thực tế này, nhiều chuyên gia đề xuất thay vì cấm, thành phố có thể nghiên cứu các quy định để quản lý, thí điểm mô hình kinh doanh này nhằm gia tăng nguồn thu ngân sách, phát triển du lịch và hài hòa lợi ích cho người sở hữu chung cư.

Việc thí điểm cho phép lưu trú ngắn hạn trong chung cư được kỳ vọng giúp TP HCM dung hòa giữa yêu cầu quản lý chặt chẽ và xu hướng phát triển mô hình kinh tế chia sẻ hiện đại, góp phần thúc đẩy kinh tế đô thị và đảm bảo hài hòa lợi ích của cả người dân lẫn doanh nghiệp.

Phương Uyên

Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội, để trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 9 đang diễn ra.

Trong báo cáo thẩm định dự thảo Nghị quyết, Bộ Tư pháp đề nghị Bộ Xây dựng bổ sung giá trần với nhà xã hội để bán và cho thuê nhằm đảm bảo quyền tiếp cận nhà ở của người dân, lao động thu nhập thấp… Bộ này cũng cho rằng cần có quy định về “hậu kiểm” để tránh lạm dụng chính sách về nhà xã hội.

Theo quy định hiện hành, giá bán nhà xã hội do chủ đầu tư xác định trên cơ sở tính đủ các chi phí để thu hồi vốn đầu tư, lãi vay (nếu có) và lợi nhuận định mức (không quá 10%). Giá này do UBND tỉnh thẩm duyệt, không tính các khoản ưu đãi của Nhà nước.

Đề nghị của Bộ Tư pháp được đưa ra trong bối cảnh liên tiếp dự án nhà xã hội mới ra mắt thời gian qua với giá bán tăng cao. Tại Hà Nội, mức cao nhất hiện thuộc về dự án tại Khu đô thị Hạ Đình, xã Tân Triều, huyện Thanh Trì (Hà Nội) với giá tạm tính khoảng 25 triệu đồng một m2, tương đương 1,75 tỷ đồng cho căn diện tích lớn nhất. Tương tự, tại huyện Mê Linh, hơn 700 căn nhà xã hội thuộc xã Kim Hoa có mức dự kiến 21,2 triệu đồng một m2. Trong khi đó, giá dự kiến dự án tại ô đất CT3, Khu đô thị mới Kim Chung, huyện Đông Anh là 18,4 triệu đồng mỗi m2.

Giai đoạn trước 2023, giá bán nhà ở xã hội tại Thủ đô được duyệt thường dao động 13-17 triệu đồng một m2. Từ đó đến nay, giá căn hộ đã tăng phi mã, dù suất đầu tư được Bộ Xây dựng công bố với loại nhà ở này dưới 20 tầng chỉ khoảng 5,6-8,8 triệu đồng một m2.

Giá bán nhà ở xã hội tại nhiều địa phương cũng có xu hướng tăng mạnh. Chẳng hạn, tại Thanh Hóa, dự án tại lô đất NOXH-02 thuộc khu đô thị trung tâm TP Thanh Hóa (tên thương mại Vinhomes Star City) có giá 20,65 triệu đồng một m2.

Đây không phải lần đầu đề nghị áp giá trần nhà xã hội được đưa ra. Tháng 6/2023, thời điểm dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) được lấy ý kiến, Bộ Tài chính cho rằng nhà ở xã hội do Nhà nước hay doanh nghiệp bỏ vốn đầu tư đều cần “Nhà nước duyệt giá” và quy định mức trần. Giải pháp này giúp nhà ở xã hội mới bán, cho thuê đúng đối tượng, “nếu không, sẽ rơi vào kênh nhà ở thương mại”. Tuy nhiên, Luật Nhà ở 2023 có hiệu lực từ 1/8/2024 không nêu quy định trên.

Phản hồi đề nghị của Bộ Tư pháp, Bộ Xây dựng cho biết việc quy định giá trần bán, cho thuê nhà xã hội “cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng”.

Bộ này cho biết theo Luật Nhà ở 2023, giá thuê nhà xã hội gồm kinh phí bảo trì, do chủ đầu tư thỏa thuận với người thuê dựa trên khung giá cho UBND cấp tỉnh quy định. Ví dụ, tại Hà Nội, khung giá cho thuê cao nhất 198.000 đồng một m2 sàn một tháng, tương đương gần 14 triệu đồng với căn 70 m2. Hay Hải Phòng cao nhất 121.900 đồng mỗi m2, tương đương hơn 8,5 triệu đồng căn 70 m2 một tháng.

Do đó, Bộ Xây dựng đề nghị chưa bổ sung quy định giá trần với nhà xã hội vào dự thảo Nghị quyết. Còn quy định về “hậu kiểm” dự án nhà xã hội được Bộ này tiếp thu và bổ sung vào dự thảo.

Ngoài ra, Bộ Tư pháp cũng đề nghị cơ quan Nhà nước xét duyệt thông tin, hồ sơ của người mua nhà xã hội thay vì doanh nghiệp, để đảm bảo minh bạch. Bộ này cho rằng cần có chế tài với chủ đầu tư không đáp ứng tiến độ triển khai dự án nhà xã hội, như cơ chế bắt buộc phải chuyển nhượng cho nhà đầu tư khác tiếp tục thực hiện để tránh lãng phí thời gian, đảm bảo cơ hội tiếp cận nhà ở cho người dân.

Bộ Xây dựng cho biết cơ quan này đang xây dựng hệ thống thông tin nhà ở và thị trường bất động sản, trong đó tích hợp dữ liệu về người đã được mua nhà xã hội để theo dõi, quản lý. Còn quy định doanh nghiệp chịu trách nhiệm toàn diện về tiến độ, không trục lợi chính sách, tham nhũng… đã được bổ sung trong dự thảo Nghị quyết.

Theo Đề án phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội tới 2030, đến năm 2024 cả nước phát triển 130.000 căn. Tuy nhiên, báo cáo từ Bộ Xây dựng cho thấy dù nỗ lực, các địa phương chỉ hoàn thành được 21.000 căn, tương ứng hơn 16% kế hoạch.

Giai đoạn 2025-2030, Thủ tướng giao nhiệm vụ cả nước cần đạt mục tiêu hơn 995.000 căn hộ. Trong đó, Hà Nội phải hoàn thành gần 45.000 căn, còn TP HCM khoảng 67.000 căn.

Ngọc Diễm