Sáng 3/12, tại hội thảo “Tạo cơ hội để kiều bào an cư tại quê nhà” trong khuôn khổ chuỗi sự kiện “Kỷ nguyên vươn mình – Kiều bào đồng hành cùng Tổ quốc”, nhiều ý kiến cho thấy nhu cầu đầu tư và an cư của cộng đồng người Việt ở nước ngoài đang gia tăng mạnh, đặc biệt ở phân khúc nhà ở xã hội và bất động sản nghỉ dưỡng.

3 triệu kiều bào có nhu cầu mua nhà ở xã hội

TS Lê Hoàng Thế – kiều bào Nhật Bản – cho biết một bộ phận lớn kiều bào, đặc biệt là nhóm “kiều bào loại 2” (sinh sống ở nước ngoài nhưng khó chứng minh thu nhập), có nguyện vọng trở về Việt Nam an cư và đầu tư.

Hiện nay, chính sách pháp luật cho phép kiều bào mua nhà nhưng chưa được phép mua đất. Tuy nhiên sắp tới đây, quy định có thể thay đổi để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho kiều bào nên vị này dự đoán sẽ có “làn sóng” đầu tư lớn từ nhóm đối tượng này với bất động sản nhà ở trong nước.

Theo ước tính, trong khoảng 6 triệu người Việt ở nước ngoài hiện nay có khoảng 3 triệu người thuộc nhóm “loại 2”, tương ứng nhu cầu tiềm năng khoảng 3 triệu căn nhà ở xã hội.

Ông Võ Thành Đăng – Ủy viên Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài (BAOOV) – cho biết nhu cầu của kiều bào đối với bất động sản tại Việt Nam đang rất lớn, đặc biệt ở phân khúc nghỉ dưỡng và bất động sản hưu trí.

Nhiều doanh nghiệp kiều bào ưu tiên các dự án ven biển, khu nghỉ dưỡng và những mô hình phục vụ người lớn tuổi như trung tâm giải trí, khu vui chơi, kèm theo hệ thống tiện ích đồng bộ. Đây thường là các dự án phát triển theo tiêu chuẩn quốc tế, chú trọng trải nghiệm sống và kết nối cộng đồng.

Ông Lê Hoàng Châu – Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) – cho biết Việt Nam hiện có khoảng 100 triệu dân và 6 triệu kiều bào đang sinh sống ở nước ngoài, trong đó cộng đồng tại Mỹ chiếm tới 80%. Đây là nguồn lực tài chính đáng kể, thể hiện qua lượng kiều hối năm 2024 lên tới 16 tỷ USD chuyển qua hệ thống ngân hàng; con số thực tế còn cao hơn do nhiều kênh chuyển tiền chưa được thống kê đầy đủ. Riêng TPHCM nhận 9,6 tỷ USD kiều hối, trong đó khoảng 20-21% được rót vào lĩnh vực bất động sản.

Ông Châu nhấn mạnh kiều bào là bộ phận không thể tách rời của dân tộc. Những người còn quốc tịch Việt Nam hoặc chứng minh được nguồn gốc Việt được hưởng chính sách đất đai như công dân trong nước. Theo quy định hiện hành, kiều bào được phép mua và sở hữu nhà ở tương tự người Việt Nam; chỉ người nước ngoài mới bị giới hạn phạm vi dự án được mua.

Kiến nghị tạo điều kiện cho kiều bào an tâm về nước an cư

Luật sư Lâm Quang Quý, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ kiều bào TPHCM, cho biết yếu tố được kiều bào quan tâm nhất khi quyết định hồi hương đầu tư hay sinh sống là hệ thống pháp luật và các thủ tục hành chính liên quan đến nhập cảnh, tạm trú, xác nhận quốc tịch, sở hữu nhà đất và hoạt động kinh doanh.

Theo ông Quý, khung chính sách cần thực sự thông thoáng, ổn định và có tính khả thi cao. “Nếu quy định chỉ tốt trên giấy nhưng không được triển khai đầy đủ, kiều bào rất khó tiếp cận quyền lợi của mình”, ông nói. Ông ghi nhận thời gian gần đây, chính sách đất đai và nhà ở đã cởi mở hơn, tạo điều kiện cho kiều bào đứng tên trực tiếp trên giấy chứng nhận, qua đó giảm rủi ro pháp lý và củng cố niềm tin khi trở về đầu tư.

Dù vậy, nhiều vướng mắc vẫn tồn tại trong thực tế. Những thủ tục như xác nhận quốc tịch, cấp căn cước hay mở tài khoản ngân hàng vẫn gây trở ngại cho không ít kiều bào. Thậm chí, nhiều người dù có hộ chiếu Việt Nam vẫn bị yêu cầu bổ sung hồ sơ nhiều lần khi giao dịch trực tuyến, do quy định đối chiếu sinh trắc học và dữ liệu từ cơ sở dữ liệu quốc gia.

Ông Quý cũng phản ánh tình trạng hồ sơ nhà đất bị kéo dài do quy trình xử lý thiếu nhất quán. “Chính sách thì thông thoáng, nhưng triển khai lại gây phiền hà. Rào cản lớn nhất nằm ở con người và quy trình thực thi”, ông nhấn mạnh.

Từ góc độ thị trường, Chủ tịch HoREA kiến nghị cần xem xét giảm mức chênh lệch nghĩa vụ tài chính khi tách thửa hoặc chuyển mục đích sử dụng đất lên thổ cư, đồng thời đẩy mạnh đầu tư hạ tầng – đặc biệt là giao thông – để tạo môi trường sống thuận lợi, giúp kiều bào an tâm trở về an cư và đầu tư lâu dài.

Sự kiện có sự hiện diện của lãnh đạo tỉnh Đồng Nai, đại diện các sở ban ngành, đối tác chiến lược, nhà đầu tư và đông đảo cư dân Aqua City – minh chứng cho niềm tin đối với hành trình “hồi sinh” dự án trọng điểm của Novaland tại tỉnh Đồng Nai.

Aqua City là điển hình cho mô hình chính quyền – doanh nghiệp đồng hành tháo gỡ vướng mắc pháp lý, đưa dự án quay lại quỹ đạo, tạo động lực mới cho thị trường bất động sản và phát triển kinh tế – xã hội địa phương.

Novaland khẳng định sẽ tập trung toàn lực để đưa dự án về đích theo kế hoạch với sự đồng hành của các đối tác, nhà thầu uy tín trong và ngoài nước. Chủ đầu tư cho biết, hiện các ngân hàng và tổ chức tài chính đã giải ngân và cam kết cấp thêm với tổng hạn mức xây dựng hơn 18.000 tỷ đồng để Novaland có dòng tiền tiếp tục triển khai dự án.

Cụ thể, dự kiến toàn đô thị Aqua City sẽ được thi công hoàn thiện trong năm 2026. Dự án sẽ tiếp tục bàn giao khoảng 9.200 sản phẩm trong năm 2026-2027.

Đến nay, hơn 1.000 căn nhà phố và biệt thự đã được bàn giao, hàng trăm gia đình chuyển về sinh sống, gần 2.400 bất động sản tại dự án đã được phép ký hợp đồng mua bán. Song song, Aqua City đã đưa vào vận hành nhiều tiện ích trọng điểm, mang lại sức sống mới cho toàn khu đô thị. Đơn cử như Citigym Lifestyle Center, tổ hợp quảng trường – bến du thuyền Aqua Marina, Nova Mall, Trung tâm an ninh và hệ thống clubhouse…

Theo lộ trình, Aqua City cũng sẽ triển khai bàn giao sổ hồng cho hơn 700 cư dân và khách hàng trong năm 2026.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Võ Tấn Đức, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND Tỉnh Đồng Nai đánh giá cao nỗ lực và tinh thần cầu thị của Tập đoàn Novaland trong việc đồng hành cùng chính quyền địa phương hoàn thiện pháp lý Aqua City, đưa dự án trở lại đúng hướng.

“Chúng tôi đánh giá cao tinh thần hợp tác, sự kiên trì và trách nhiệm của Tập đoàn Novaland trong quá trình đồng hành cùng chính quyền tháo gỡ khó khăn, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa nhà nước – doanh nghiệp – người dân. Aqua City là một trong những dự án trọng điểm, có ý nghĩa đặc biệt trong chiến lược phát triển đô thị của tỉnh Đồng Nai, được kỳ vọng góp phần định hình diện mạo chuỗi đô thị ven sông hiện đại, thúc đẩy phát triển hạ tầng – kinh tế – xã hội – du lịch – dịch vụ”, ông Võ Tấn Đức nhấn mạnh.

Tại sự kiện, đại diện Tập đoàn Novaland, ông Dương Văn Bắc – Tổng giám đốc chia sẻ: “Nhờ sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ và lãnh đạo tỉnh ủy, ủy ban, các sở ban ngành tỉnh Đồng Nai, Aqua City đã có cơ hội vượt qua giai đoạn khó khăn. Chúng tôi vui mừng và cảm kích khi cuối tháng 6, UBND TP Biên Hòa đã phê duyệt điều chỉnh cục bộ quy hoạch chi tiết 1/500 cho các dự án thành phần, đánh dấu việc hoàn thiện pháp lý của đô thị Aqua City. Đây là bước ngoặt lớn giúp dự án tái khởi động toàn diện”.

Đại diện Tập đoàn Novaland cho biết, Đồng Nai là một trong những địa phương tiên phong hiện thực hóa Nghị quyết 68-NQ/TW của trung ương về phát triển kinh tế tư nhân, thể hiện tinh thần “lắng nghe – tháo gỡ – hành động – kết quả” rõ nét. Điều đó thể hiện trong việc chỉ đạo tháo gỡ pháp lý cho Aqua City sau hơn 3 năm vướng mắc, đưa dự án quay lại đúng quỹ đạo phát triển.

“Novaland cũng tri ân hàng chục nghìn khách hàng, nhà đầu tư đã kiên định đồng hành cùng Novaland, chia sẻ, thấu hiểu và giữ vững niềm tin trong suốt giai đoạn thử thách. Chính niềm tin đó là động lực, tài sản quý giá nhất để chúng tôi kiên trì theo đuổi mục tiêu kiến tạo những đô thị văn minh, nhân văn và đáng sống”, đại diện Tập đoàn chia sẻ.

Aqua City có quy mô hơn 1.000ha, bao quanh bởi 32km đường sông tự nhiên, được quy hoạch theo mô hình đô thị sinh thái bền vững – dành tới 70% diện tích cho mảng xanh, hạ tầng và tiện ích nội khu.

Dự án tọa lạc trên trục Hương Lộ 2, kết nối trực tiếp Quốc lộ 51 và cao tốc TPHCM – Long Thành – Dầu Giây và hưởng lợi từ hàng loạt công trình hạ tầng trọng điểm như cầu Đồng Nai 2, cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, tuyến Metro Suối Tiên – Long Thành, cũng như động lực phát triển vượt trội từ sân bay quốc tế Long Thành.

Từng là “điểm nóng” thu hút giới đầu tư bất động sản sau thông tin sáp nhập Gia Lai – Bình Định và đề xuất xây dựng Trung tâm chính trị – hành chính tỉnh Gia Lai mới, khu vực Nhơn Phước, phường Quy Nhơn Đông đã qua giai đoạn “sốt giá”.

Ghi nhận của phóng viên vào những ngày đầu tháng 1 cho thấy, cảnh môi giới tấp nập, chào mời mua bán nhộn nhịp đã không còn. Giá đất gần như “giậm chân tại chỗ”, giao dịch thưa thớt, thậm chí nhiều nhà đầu tư trước đó chấp nhận bỏ cọc.

Đáng chú ý, ngay cả khi 3 vị trí được đề xuất xây dựng Trung tâm hành chính tỉnh mới tại Khu kinh tế Nhơn Hội (phường Quy Nhơn Đông) đã được công bố, thị trường bất động sản khu vực này vẫn không có nhiều biến động tích cực.

Bà Dương Thị Tám (50 tuổi, trú khu phố Hội Thành, phường Quy Nhơn Đông) chia sẻ: “Trước đây môi giới về nườm nượp, có khi ban đêm cũng chốt giao dịch. Giờ đất đứng giá, lâu lâu mới thấy vài người đến hỏi mua đất, nhà ở đây”.

Bà Tám cũng cho biết có trường hợp đặt cọc 150 triệu đồng nhưng không sang nhượng được nên đành chấp nhận mất cọc.

Người dân địa phương cho hay, trong giai đoạn “sốt” đất, nhiều người đổ xô mua với kỳ vọng sinh lời. Khi thị trường chững lại, những người không vay ngân hàng thì giữ đất chờ thời, trong khi một số khác buộc phải bán hòa vốn, thậm chí lỗ 100-200 triệu đồng.

Ông Nguyễn Văn Chỉnh (74 tuổi, trú khu phố Nhơn Phước) kể lại: “Trước thời điểm sáp nhập tỉnh Gia Lai và Bình Định, người môi giới đất hoạt động rầm rộ, chủ yếu dẫn khách từ Gia Lai cũ xuống mua”.

Liên quan đến vị trí xây dựng Trung tâm hành chính tỉnh mới, qua nghiên cứu khu vực bán đảo Phương Mai (phường Quy Nhơn Đông), liên ngành gồm Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh đã đề xuất UBND tỉnh 3 phương án.

Phương án 1: Khu đất ven đầm Thị Nại, rộng khoảng 50ha. Ưu điểm là giao thông thuận lợi, gần trung tâm Quy Nhơn. Tuy nhiên, khu này hẹp, địa hình thấp, nền địa chất yếu, tiếp giáp khu công nghiệp nên không phù hợp và chi phí xây dựng cao.

Phương án 2: Khu đô thị C, Khu kinh tế Nhơn Hội, quy mô khoảng 50ha. Khu đất có vị trí trung tâm, cao độ thuận lợi, hạ tầng và giao thông kết nối tốt, gần sân bay Phù Cát, cao tốc Quy Nhơn – Pleiku và trục Bắc – Nam. Dù đã được giao cho chủ đầu tư hạ tầng trước đây, phương án này được đánh giá phù hợp nhất.

Phương án 3: Khu đô thị A, Khu kinh tế Nhơn Hội, cũng rộng khoảng 50ha, đã san nền, chi phí đầu tư thấp. Tuy nhiên, phương án này nằm giữa các khu sản xuất, hạn chế không gian mở và ảnh hưởng cảnh quan.

Sau khi xem xét, liên ngành thống nhất đề xuất lựa chọn phương án 2 để xây dựng Khu Trung tâm hành chính tỉnh Gia Lai.

Tuy nhiên, lãnh đạo Sở Xây dựng tỉnh Gia Lai khuyến cáo đây mới chỉ là bước đề xuất, tỉnh đang tiếp tục họp bàn, xem xét các phương án. Người dân được khuyến cáo không nên vội vàng mua đất “đón đầu” tại các khu vực được đề xuất quy hoạch, nhằm tránh rủi ro và thiệt hại không đáng có.