Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Công điện số 190 ngày 7/10 về việc quyết liệt thực hiện các giải pháp để tăng nguồn cung, giảm giá nhà ở, bất động sản, ổn định thị trường.

Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu Bộ trưởng Bộ Tài chính khẩn trương báo cáo Thủ tướng trước ngày 15/10 về chính sách thuế bất động sản theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc.

Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Xây dựng và các bộ liên quan nghiên cứu, thực hiện chuyển đổi số để liên thông các thủ tục từ giao dịch bất động sản, công chứng, thuế và đăng ký giao dịch đất đai trên môi trường điện tử.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến lĩnh vực đất đai, đặc biệt là quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, giao đất, cho thuê đất, xác định giá đất… để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến giá đất, trình cơ quan có thẩm quyền ban hành trong tháng 10.

Trong đó tăng cường vai trò của nhà nước trong việc kiểm soát giá đất và quy định về thu tiền sử dụng đất bảo đảm phù hợp với pháp luật đất đai, phù hợp với thực tiễn, đặc biệt là thu nhập của người dân.

Bên cạnh đó, khẩn trương hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, kết nối và đồng bộ với cơ sở dữ liệu về dân cư và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành có liên quan nhằm góp phần nâng cao hiệu quả cung cấp dịch vụ công trực tuyến và quản lý nhà nước về đất đai.

Thủ tướng yêu cầu Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chủ động điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, hiệu quả, kiểm soát, kiểm tra, thanh tra hướng tín dụng vào các lĩnh vực ưu tiên.

Cụ thể, hướng tín dụng vào các dự án nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, nhà ở thương mại có giá phù hợp với khả năng tiếp cận của người dân…

Nghiên cứu, có giải pháp quản lý chặt chẽ, thẩm định, đánh giá kỹ khi cấp tín dụng đối với các dự án bất động sản có giá sản phẩm ở mức cao hoặc có dấu hiệu “thổi giá”, “đẩy giá”.

Ngân hàng Nhà nước cũng cần có phương án thường xuyên nghiêm túc theo dõi, kiểm tra các tổ chức tín dụng cho vay có tài sản bảo đảm là bất động sản cần được định giá khách quan, hợp lý, tuân thủ quy định để bảo đảm hiệu quả và an toàn tín dụng.

Tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành liên quan sửa đổi tiêu chuẩn điều kiện, quy trình vay vốn thuận lợi hơn và quyết liệt thúc đẩy giải ngân Chương trình tín dụng 120.000 tỷ đồng cho vay nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, nhà ở cho lực lượng vũ trang.

Đẩy mạnh triển khai có hiệu quả các gói tín dụng hỗ trợ chính sách nhà ở xã hội, chương trình cho vay ưu đãi đối với người trẻ dưới 35 tuổi để mua nhà ở thương mại lần đầu, nhà ở xã hội với lãi suất và kỳ hạn phù hợp, bảo đảm giải ngân đúng tiến độ, đúng đối tượng.

Bộ Quốc phòng, Bộ Công an chủ động phối hợp với các địa phương triển khai đầu tư xây dựng nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân, đảm bảo hoàn thành chỉ tiêu được Thủ tướng Chính phủ giao hoàn thành nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân đến năm 2030.

Ngày 22/12/2025, Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường (thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TPHCM) đã ban hành Công văn số 74/CV-TNMT gửi Thường trực Thành ủy và UBND TPHCM liên quan đến việc xây dựng bảng giá đất áp dụng từ năm 2026.

Đây là lần kiến nghị thứ ba của đơn vị này trong nỗ lực thúc đẩy một khung giá đất tiệm cận với bản chất thị trường, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và đảm bảo quyền lợi chính đáng của người dân

Đề xuất mức giá đất nông nghiệp bằng 40% đất ở cùng thửa đất

Tâm điểm của bản kiến nghị là đề xuất nâng giá đất nông nghiệp lên mức bằng khoảng 40% giá đất ở cùng thửa đất. Con số này được đưa ra sau khi có những diễn biến mới trong quá trình xây dựng bảng giá.

Theo dự thảo trước đó của Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM, mức 40% đã được trình Hội đồng thẩm định và được đánh giá là tương đối phù hợp với thực tế. Tuy nhiên, theo Kết luận số 30/KL-ĐU, mức giá này lại bị điều chỉnh giảm xuống, làm nảy sinh tâm lý lo lắng và bất an trong nhân dân.

Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường nhấn mạnh rằng, việc ấn định giá đất nông nghiệp ở mức quá thấp (chỉ vài trăm nghìn đồng mỗi mét vuông) không chỉ gây khó khăn trong quá trình thực hiện mà còn thiếu sự đồng thuận từ xã hội.

Trong các lần kiến nghị trước đó vào tháng 6 và tháng 11/2025, đơn vị này từng đề xuất các mức từ 30% đến 70%. Việc duy trì mức tối thiểu 40% ở thời điểm hiện tại được coi là phương án trung dung, có thể chấp nhận được để hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người sử dụng đất.

Hiện thực hóa nguyên tắc thị trường theo quy định mới

Cơ sở pháp lý cho các kiến nghị này dựa trên Luật Đất đai 2024 và các văn bản dưới luật vừa được ban hành. Đáng chú ý là Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội ngày 11/12/2025, trong đó định hướng giảm nghĩa vụ tài chính khi người dân chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở.

Đồng thời, Nghị định số 226/2025/NĐ-CP và Nghị định số 291/2025/NĐ-CP đã chính thức cho phép cấp tỉnh được quyền quyết định và điều chỉnh bảng giá đất nông nghiệp theo nguyên tắc thị trường.

Theo số liệu thực tế từ các giao dịch chuyển nhượng, giá đất nông nghiệp tự do thường đạt khoảng 70% giá đất ở. Do đó, việc xác định giá trong bảng giá mới cần được nghiên cứu khoa học, sát thực tiễn cho từng khu vực, thậm chí từng thửa đất khi dữ liệu đồng bộ. 

TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng, khẳng định hiện không có quy định pháp luật nào yêu cầu phải ấn định cứng giá đất nông nghiệp ở mức thấp. Việc bám sát nguyên tắc thị trường không chỉ đúng với các Nghị quyết 57-NQ/TW và 66-NQ/TW của Bộ Chính trị mà còn là chìa khóa để kiến tạo hệ sinh thái dữ liệu đất đai minh bạch.

Vướng mắc về đất đai đang trở thành trở ngại lớn nhất trong tiến trình cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước, khiến hàng loạt đơn vị rơi vào tình trạng “đứng im” nhiều năm liền dù có quỹ đất lớn cần khai thác.

Theo Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA), trên địa bàn thành phố hiện có hơn 1.000 doanh nghiệp Nhà nước thuộc diện cổ phần hóa, phần lớn đang sử dụng quỹ đất có nguồn gốc Nhà nước quản lý. Tuy nhiên, khung pháp lý liên quan đến quyền sử dụng đất của nhóm doanh nghiệp này vẫn chưa rõ ràng, khiến việc thực hiện cổ phần hóa gặp nhiều khó khăn.

HoREA dẫn ví dụ trường hợp Công ty Cổ phần Phát triển Địa ốc Sài Gòn 5 – doanh nghiệp có nguồn gốc từ doanh nghiệp Nhà nước, trong đó Nhà nước vẫn nắm đến 99,78% vốn điều lệ, còn cán bộ công nhân viên chỉ sở hữu 0,22%. Dù có quỹ đất, doanh nghiệp nhiều năm không thể triển khai dự án do chưa được phê duyệt phương án sử dụng đất, dẫn tới lãng phí nguồn lực.

Theo HoREA, đa số doanh nghiệp Nhà nước cổ phần hóa giai đoạn 2007-2021 đều chưa có phương án sử dụng đất được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ách tắc kéo dài. Một vướng mắc khác là cách hiểu khác nhau về việc doanh nghiệp sau cổ phần hóa có được phép chuyển mục đích sử dụng đất hay không.

Nhiều khu đất khi cổ phần hóa có mục đích sử dụng không còn phù hợp với quy hoạch hiện nay, nhưng doanh nghiệp lại không thể điều chỉnh do thiếu phương án sử dụng đất ban đầu hoặc phương án cũ không còn hiệu lực.

Trong khi đó, có ý kiến cho rằng đây là quỹ “đất công” nên phải thu hồi và đấu giá lại. Ngược lại, doanh nghiệp lập luận họ vẫn nộp đầy đủ tiền sử dụng đất và tiền thuê đất theo quy định, nên không gây thất thoát ngân sách Nhà nước.

Trước thực trạng trên, HoREA kiến nghị bổ sung cơ chế xử lý đối với trường hợp doanh nghiệp cổ phần hóa chưa lập hoặc lập chưa đúng phương án sử dụng đất trong giai đoạn 2007-2021.

Theo đề xuất, doanh nghiệp phải rà soát, kê khai và trình phương án sử dụng đất trong thời hạn 24 tháng. Nếu quỹ đất đang quản lý không còn nhu cầu sử dụng hoặc không phù hợp quy hoạch đã phê duyệt, Nhà nước sẽ thu hồi theo quy định.

Với phần đất phù hợp quy hoạch và doanh nghiệp có nhu cầu chuyển mục đích sử dụng, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét theo hướng giao đất hoặc cho thuê đất có thu tiền, tùy mục đích sử dụng. Doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính kể từ thời điểm có quyết định giao đất, thuê đất hoặc cho phép chuyển mục đích.

Sau thời hạn 24 tháng, nếu doanh nghiệp không nộp phương án hoặc hồ sơ liên quan, Nhà nước sẽ thu hồi đất và không bồi thường về đất cũng như chi phí đầu tư trên đất.