Hàng loạt các thương vụ mua bán và sáp nhập (M&A) đã được thực hiện trong thời gian gần đây, giúp các doanh nghiệp có tiềm lực mở rộng quỹ đất, đặc biệt là quỹ đất “vàng” khu vực trung tâm.

Những thương vụ đắt giá

Tập đoàn Bất động sản Phát Đạt vừa công bố chủ trương nhận chuyển nhượng cổ phần doanh nghiệp sở hữu dự án nhà ở thương mại tại khu đất “vàng” số 239 Cách Mạng Tháng Tám, Phường Bàn Cờ, TPHCM. Dự kiến tổng mức đầu tư vào dự án này khoảng 5.500 tỷ đồng, triển khai trong giai đoạn 2026-2030.

Đây không phải là lần đầu tiên “ông lớn” này quan tâm đến các quỹ đất khu trung tâm thành phố, bên cạnh việc đẩy mạnh phát triển nhiều dự án tại khu vực miền Trung và các tỉnh lân cận TPHCM. Vào cuối năm ngoái, công ty cũng đã có chủ trương mua lại bất động sản tại số 61 Cao Thắng, Quận 3 (cũ), với giá trị không vượt quá 650 tỷ đồng.

Ngược lại, doanh nghiệp này cũng muốn bán toàn bộ cổ phần một công ty con là chủ đầu tư dự án bất động sản tại số 223-225 Trần Phú, Đà Nẵng. Dự án này được giới thiệu có 3 mặt tiền đắt giá hướng về sông Hàn, vốn đầu tư hơn 2.900 tỷ đồng.

Tại khu vực quận 2 cũ, Tập đoàn Keppel Land (Singapore) đã chuyển nhượng toàn bộ 42% cổ phần tại Công ty TNHH Nam Rạch Chiếc City – đơn vị phát triển dự án Palm City (Quận 2 cũ) – cho Công ty cổ phần Gateway Thủ Thiêm. Thương vụ này có giá trị 2.612 tỷ đồng.

Quỹ đất hơn 9,6ha trên mặt tiền đường Mai Chí Thọ cũng được cho là đã sang tay ông lớn đang phát triển dự án dưới chân cầu Ba Son, trong Khu đô thị mới Thủ Thiêm.

Một giao dịch khác là Tập đoàn UOA Group (Malaysia) chi 68 triệu USD (khoảng 1.700 tỷ đồng) để sở hữu quỹ đất “vàng” tại phường Tân Định, TPHCM. Theo kế hoạch, UOA sẽ phát triển dự án văn phòng hạng A tại đây.

 Công ty hạ tầng Gelex cũng đang có kế hoạch mua lại toàn bộ phần vốn góp của Savico tại khu dân cư cao cấp Cần Giờ, quy mô gần 30ha tại xã Cần Giờ, TPHCM, với giá chuyển nhượng hơn 619 tỷ đồng.

Đất “sạch” được ưu tiên

Theo thống kê của JLL, tổng giá trị các thương vụ M&A trong lĩnh vực bất động sản đạt khoảng 2,4 tỷ USD trong 11 tháng qua. Bất động sản nhà ở dẫn đầu khi chiếm hơn 70% tổng giá trị giao dịch, tiếp theo là phân khúc thương mại và nghỉ dưỡng.

JLL cho biết việc bất động sản nhà ở chiếm tỷ trọng lớn cho thấy nhu cầu “xây dựng quỹ đất” ngày càng mạnh mẽ từ các nhà đầu tư. Xu hướng này trở nên cấp thiết trong bối cảnh nguồn cung đất sạch hạn chế và thủ tục pháp lý ngày càng siết chặt theo hướng minh bạch.

Dòng vốn đầu tư đang tập trung vào những dự án có tính minh bạch pháp lý cao, đặc biệt là các quỹ đất thương mại đã được chấp thuận quy hoạch, có đầy đủ giấy tờ về quyền sử dụng đất và lộ trình triển khai xây dựng rõ ràng.

Từ tháng 4, chính sách cho phép thỏa thuận quyền sử dụng đất không phải đất ở để phát triển dự án nhà ở thương mại đã mở ra cơ hội lớn cho việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất, nhất là từ đất công nghiệp và đất nông nghiệp. JLL đánh giá quy định này sẽ tiếp tục thúc đẩy hoạt động M&A trong phân khúc nhà ở.

Trong bối cảnh thị trường nhiều biến động, doanh nghiệp bất động sản đã xem M&A như chiến lược then chốt nhằm duy trì tăng trưởng. Nhiều tập đoàn sau tái cơ cấu đang đẩy mạnh mở rộng danh mục đầu tư thông qua các thương vụ sáp nhập và mua bán tài sản.

Đơn vị tư vấn khuyến nghị doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý của tài sản, đặc biệt là giấy tờ quyền sử dụng đất và các giấy phép liên quan, đồng thời hoàn thiện báo cáo thẩm định pháp lý chi tiết để tăng tính hấp dẫn với nhà đầu tư.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần thực hiện định giá chuyên nghiệp theo chuẩn mực quốc tế và cập nhật thường xuyên để phản ánh đúng giá trị thị trường, vì đây là yếu tố quan trọng trong quá trình đàm phán. Doanh nghiệp cũng nên mở rộng xem xét các mô hình hợp tác khác nhau, từ liên doanh, hợp tác chiến lược đến chuyển nhượng toàn bộ tài sản.

Trong tờ trình dự thảo Nghị quyết xử lý vướng mắc về đấu giá quyền sử dụng đất khi giao, cho thuê đất theo quy định của Luật Đất đai, cơ quan soạn thảo là Bộ Tư pháp nhận định, hoạt động đấu giá đất thời gian qua có nhiều bất cập.

Đơn cử là tình trạng người tham gia đấu giá đất trả giá cao bất thường, có dấu hiệu cấu kết thao túng giá rồi “bỏ cọc”, ảnh hưởng đến sự phát triển lành mạnh của thị trường bất động sản. Trong khi đó, luật pháp hiện hành chưa có chế tài đủ răn đe các hành vi trên.

Để khắc phục, Bộ Tư pháp đề xuất cơ chế liên quan đến xử lý hành vi bỏ cọc đấu giá đất.

Bộ Tư pháp đề xuất người bỏ cọc đấu giá đất phải bồi thường toàn bộ các thiệt hại phát sinh từ việc tổ chức cuộc đấu giá (giá dịch vụ đấu giá, chi phí tổ chức đấu giá) do phải hủy kết quả đấu giá quyền sử dụng đất.

Đồng thời, người bỏ cọc đấu giá đất còn bị cấm tham gia đấu giá theo thời hạn nhất định. Nếu trúng đấu giá mà không nộp tiền thì cấm từ 2 đến 5 năm, trúng đấu giá mà nộp tiền không đầy đủ thì cấm từ 6 tháng đến 3 năm.

Nếu được thông qua, Nghị quyết này sẽ có hiệu lực từ ngày ban hành đến ngày 28/2/2027.

Tuy nhiên, đề xuất về chế tài bỏ cọc đấu giá đất cũng gây lo ngại như hạn chế quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân. Bởi những nội dung về nhóm quyền trên theo Hiến pháp phải do luật định, không áp dụng phương án ban hành nghị quyết của Chính phủ.

Phản hồi ý kiến trên, Bộ Tư pháp cho biết Bộ luật Dân sự quy định cá nhân, pháp nhân lạm dụng quyền dân sự để thực hiện hành vi trái pháp luật, Tòa án có thể không bảo vệ một phần hoặc toàn bộ quyền của họ, buộc bồi thường nếu gây thiệt hại. Như vậy, việc quy định chế tài cấm tham gia đấu giá đất nếu bỏ cọc “không được coi là hạn chế quyền công dân, quyền con người”.

Ngoài ra, việc đấu giá tài sản là một phương thức mua bán tài sản, không phải ngành nghề kinh doanh nên đề xuất này cũng không hạn chế quyền tự do kinh doanh được quy định trong Hiến pháp, theo cơ quan soạn thảo.

Ngày 28/10 đã diễn ra phiên tòa xét xử sơ thẩm 141 bị cáo trong vụ án đánh bạc xảy ra tại câu lạc bộ King Club (tầng 1 khách sạn Pullman Hà Nội). Trong vụ án trên có 136 bị cáo bị truy tố về tội Đánh bạc đều là người Việt Nam.

Khách sạn Pullman có diện tích gần 1,5ha với 2 khối nhà có chức năng văn phòng và khách sạn, đều cao 14 tầng. Khách sạn này thời điểm ban đầu được hợp tác đầu tư giữa Hanoi Toserco và PT Global Metropolitan (Tập đoàn Ciputra, Tập đoàn Metrolitan, Tập đoàn Prasidha).

Dữ liệu doanh nghiệp thể hiện Hanoi Toserco tiền thân là Công ty TNHH MTV Du lịch Dịch vụ Hà Nội được thành lập vào năm 2005, có trụ sở tại khu Giảng Võ, Ba Đình, Hà Nội. Từ năm 2016, doanh nghiệp cổ phần hóa, đổi tên với vốn điều lệ 748 tỷ đồng.

Về tình hình kinh doanh, theo số liệu của báo cáo tài chính năm 2024, Hanoi Toserco có doanh thu 144 tỷ đồng, trừ đi giá vốn, doanh nghiệp chỉ lãi gộp 31 tỷ đồng. Tuy nhiên, doanh nghiệp gây bất ngờ khi có doanh thu từ hoạt động tài chính đến 74 tỷ đồng. Khoản thu từ tài chính giúp doanh nghiệp báo lãi cả năm lên đến 81 tỷ đồng.

Cũng theo báo cáo tài chính, Hanoi Toserco đang có ­­3 công ty liên doanh và một công ty liên kết gồm Công ty liên doanh khách sạn TNHH Hà Nội Hotel; Công ty TNHH Global Toserco và Công ty cổ phần Du lịch và Thương mại Sao Phương Đông.

Đáng chú ý, các doanh nghiệp trong hệ sinh thái của Hanoi Toserco đều đang quản lý những khu đất “vàng” tại vị trí đắc địa ở Hà Nội.

Cụ thể, Global Toserco có trụ sở tại khách sạn Pullman ở Cát Linh, đồng thời cũng là chủ đầu tư của khách sạn này. Theo thông tin, doanh nghiệp này đang có vốn điều lệ là hơn 566 tỷ đồng. Thành viên góp vốn gồm Best Delta Properties Limited góp 33,39%; Công ty cổ phần du lịch dịch vụ Hà Nội góp 35%; P.T. Global Metropolitan Development góp 18,97%; Bidford Properties Limited góp 12,64%.

Kế đến là Công ty liên doanh khách sạn Hà Nội Hotel, đơn vị này là chủ đầu tư của khách sạn Hanoi Hotel tại khu D8 Giảng Võ. 

Tiếp đó là Công ty Sao Phương Đông – chủ đầu tư của dự án khách sạn Sao Phương Đông (Westin Hà Nội) tại phố Kim Mã, phường Giảng Võ. Dự án này được khởi công từ năm 2011 trên khu đất gần 3.500m2, quy mô 17 tầng. Trải qua nhiều năm chậm tiến độ, đến nay dự án vẫn chưa hoàn thành.

Hanoi Toserco cũng đang nắm 2 khu đất khác tại phường Giảng Võ, bao gồm Toserco Building 273 Kim Mã (1.800m2, 7 tầng) và Tòa nhà Vạn Phúc số 2 Núi Trúc (hơn 3.000m2, cao 6 tầng).