Theo đồ án quy hoạch, khu phi thuế quan gắn với bến cảng Tam Hòa có vị trí thuộc xã Tam Hòa (Núi Thành), gồm nhiều phân khu chức năng phục vụ thương mại, công nghiệp và logistics.

Cụ thể, đất sản xuất công nghiệp, kho bãi và bến cảng chiếm diện tích lớn nhất với gần 489 ha; tiếp đến là hạ tầng kỹ thuật 110 ha, cây xanh hơn 93 ha, thương mại dịch vụ hơn 31 ha, còn lại là đất công cộng và đất an ninh.

Quy hoạch xác định ba khu vực trọng tâm: Khu vực 1 là trung tâm hành chính – thương mại dịch vụ với các công trình công cộng, khách sạn, trung tâm thương mại được thiết kế hiện đại, đồng bộ về kiến trúc. Khu vực 2 là tổ hợp công nghiệp, kho tàng và bến bãi với các công trình thấp tầng quy mô lớn, tập trung theo cụm. Khu vực 3 là cảng và khu hậu cần logistics.

Ngoài ra, quy hoạch còn bố trí các công trình điểm nhấn tại từng khu chức năng như: cụm trung tâm thương mại ven sông Trường Giang ở phía Bắc, trung tâm điều hành khu công nghiệp phía Nam và trung tâm điều hành logistics tại khu bến cảng phía Đông.

Về giao thông kết nối, khu phi thuế quan có hai cửa ngõ chính: phía Tây kết nối đô thị Tam Hòa và phía Nam kết nối các khu công nghiệp Tam Hiệp, cảng – logistics Chu Lai – Trường Hải, thông qua cầu nối Tam Hòa – Tam Hiệp. Cửa ngõ phía Nam cũng là tuyến huyết mạch kết nối khu vực với cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi, Quốc lộ 1A và ga hàng hóa tuyến đường sắt tốc độ cao trong tương lai.

Cùng với đó, đồ án Quy hoạch phân khu xây dựng Khu dân cư đô thị, dịch vụ, du lịch Tam Hòa – Tam Tiến (cũng tại Núi Thành) được phê duyệt. Dự án có quy mô hơn 1.678 ha, với khoảng 3.800 hộ dân, dự kiến di dời 980 hộ để bố trí lại. Khu vực này được định hướng phát triển theo 6 khu chức năng chính, trong đó nổi bật là trung tâm hành chính – tài chính, công viên sinh thái, khu quảng trường biển và tổ hợp dịch vụ ven sông.

Theo UBND tỉnh, các đồ án đã được lấy ý kiến từ Bộ Xây dựng, cơ quan liên quan và cộng đồng dân cư. Trong quá trình triển khai, tỉnh sẽ ưu tiên bảo đảm hạ tầng cấp, thoát nước, giao thông đồng bộ, vệ sinh môi trường và chống ngập úng.

Đồng thời, chính quyền yêu cầu thực hiện đầy đủ công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư, bố trí nhà ở xã hội, hỗ trợ sinh kế và chuyển đổi nghề cho người dân bị ảnh hưởng, nhằm đảm bảo ổn định lâu dài.

Theo quy hoạch thời kỳ 2021-2030, Khu kinh tế mở Chu Lai được định hướng trở thành hạt nhân, trung tâm phát triển lớn của vùng và cả nước. Với quy mô hơn 27.000 ha, đến cuối năm 2023, khu kinh tế đã thu hút gần 200 dự án với tổng vốn đăng ký khoảng 74.000 tỷ đồng. Trong đó, 48 dự án FDI với vốn đăng ký khoảng 17.000 tỷ đồng.

Phương Uyên

Ngày 25/6, ông Nguyễn Toàn Thắng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP HCM (Tổ trưởng Tổ công tác gỡ vướng cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân), đã họp cùng các sở ngành, xem xét tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến việc cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà (sổ hồng) cho người dân tại 5 dự án nhà ở thương mại trên địa bàn.

Đợt này, 5 dự án được xem xét gỡ vướng gồm: khu nhà ở thấp tầng Phodong Village, chung cư The Park Residence, chung cư Tam Phú, khu nhà ở thấp tầng Phú Hữu (Park Villa), khu nhà ở Khang Điền.

Tại dự án Phodong Village (TP Thủ Đức), chủ đầu tư là Công ty Cổ phần Xây dựng Sài Gòn hiện đã hoàn tất nghĩa vụ tài chính và bàn giao hơn 255.000 m2 đất công cộng cho Nhà nước quản lý. Doanh nghiệp đề nghị cấp sổ hồng cho 15 căn nhà đã hoàn thiện, chưa được cấp giấy chứng nhận. Tổ công tác thống nhất cấp sổ cho người mua nhà, yêu cầu chủ đầu tư khắc phục các tồn tại nếu có.

Với dự án The Park Residence (huyện Nhà Bè) do Công ty Cổ phần Phú Hoàng Anh làm chủ đầu tư. Dự án có quy mô 1.220 căn hộ, đã được nghiệm thu đưa vào sử dụng từ năm 2020. Tuy nhiên, chủ đầu tư bị đánh giá quản lý yếu, chưa hoàn thiện hạ tầng, xây dựng sai quy hoạch ở một số hạng mục. Dù vậy, Tổ công tác vẫn cho phép cấp sổ hồng cho cư dân, riêng phần thương mại và sở hữu riêng của chủ đầu tư chỉ được xem xét sau khi khắc phục vi phạm.

Chung cư Tam Phú (TP Thủ Đức) do Công ty Đạt Gia làm chủ đầu tư, gồm 971 căn hộ và 34 nhà liên kế vườn, cũng đã hoàn tất nghĩa vụ tài chính. Dự án đang vướng phần tầng hầm xây lấn ranh quy hoạch gần 691 m2. Cư dân đã vào ở từ năm 2018, nhưng chưa được cấp sổ. Tổ công tác đồng ý cấp sổ hồng cho người mua nhà, yêu cầu chủ đầu tư làm việc với cơ quan chức năng để điều chỉnh ranh đất và nộp bổ sung tiền sử dụng đất.

Với hai dự án còn lại gồm Villa Park và khu nhà ở Khang Điền (TP Thủ Đức), do đã hoàn tất nghĩa vụ tài chính, cơ quan chức năng sẽ cấp sổ hồng cho người mua nhà theo quy định.

TP HCM hiện chủ trương đẩy nhanh cấp sổ hồng cho người dân, tách bạch quyền lợi hợp pháp của cư dân với trách nhiệm của chủ đầu tư. Các sai phạm sẽ được xử lý độc lập, không để ảnh hưởng đến quyền sử dụng nhà ở của người dân.

Trong 3 tháng đầu năm, thành phố đã cấp khoảng 100.000 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho cá nhân, trong đó có 138 giấy cấp lần đầu. Đáng chú ý, hơn 92.500 giấy chứng nhận (tương đương 92%) được cấp từ hồ sơ biến động do chuyển nhượng. Số còn lại là giấy chứng nhận cho người mua nhà trong các dự án.

Còn theo Chi Cục Thống kê, 4 tháng đầu năm, tổng doanh thu từ hoạt động kinh doanh bất động sản trên địa bàn TP HCM ước đạt 95.176 tỷ đồng, tăng 14,7% so với cùng kỳ. Năm ngoái, tổng nguồn thu từ đất đạt hơn 25.300 tỷ đồng, tăng hơn 8.000 tỷ đồng so với năm 2023 (trên 17.200 tỷ đồng).

Phương Uyên

Chị Thu Hà, nhân viên văn phòng tại TP HCM, cho biết đặt cọc mua căn hộ 2 phòng ngủ tại một dự án ở TP Dĩ An (Bình Dương) vào cuối năm 2024 với giá khoảng 35 triệu đồng mỗi m2. Tổng giá trị căn hộ 65 m2, gồm thuế và các khoản phí khác gần 2,5 tỷ đồng. Thời điểm đó, dự án mới được công bố ra thị trường, chưa hoàn tất các thủ tục pháp lý, nên chủ đầu tư chỉ nhận đặt cọc giữ chỗ.

Đến đầu năm nay, dự án được cấp phép xây dựng và bắt đầu triển khai, chủ đầu tư bất ngờ điều chỉnh giá bán lên 42 triệu đồng mỗi m2, tăng gần 25% so với ban đầu. Lý do chủ đầu tư đưa ra là tiền sử dụng đất tăng cao hơn nhiều so với trước, sau khi cơ quan chức năng xác định nghĩa vụ tài chính đất đai của dự án. “Tôi nghĩ giá chỉ tăng nhẹ, ai ngờ đắt thêm vài trăm triệu đồng”, chị Hà cho hay.

Tương tự, anh Quốc Tuấn, làm việc tại một công ty xây dựng ở TP Thủ Đức, chia sẻ từng tính mua căn hộ tại dự án được triển khai từ năm 2023. Lúc đó, giá bán đợt đầu khoảng 55 triệu đồng mỗi m2, nhưng chưa đủ pháp lý nên anh lưỡng lự xuống tiền. Cuối năm ngoái, khi dự án tái mở bán, giá căn hộ đã vọt lên hơn 67 triệu đồng một m2, tăng trên 25%.

Anh Tuấn cho hay chủ đầu tư thông báo giá tăng mạnh do tiền sử dụng đất nộp cao hơn dự tính, cộng thêm khoản phạt chậm nộp gần 4 năm và chi phí bù lỗ cho đợt mở bán trước với giá thấp.

Ghi nhận của VnExpress cũng cho thấy nhiều dự án mới sắp mở bán trên địa bàn TP HCM, Bình Dương, Long An… có giá tăng cao ngay sau khi chủ đầu tư hoàn tất nghĩa vụ tài chính. Cụ thể, dự án Bcons Solary của chủ đầu tư Bcons được giới thiệu ra thị trường đầu năm nay, giá dự kiến từ 32 triệu đồng mỗi m2. Nhưng đợt đặt chỗ mới đây, mức giao dịch được nâng thêm gần 6 triệu đồng một m2, lên 38 triệu đồng.

Một số dự án khác chuẩn bị mở bán trong quý III cũng điều chỉnh thêm 3-4 triệu đồng mỗi m2 so với giới thiệu trước đó, sau khi chủ đầu tư cập nhật số tiền sử dụng đất phải đóng.

Lý giải việc giá tăng cao, ông Ngỗ Quang Phúc, Tổng giám đốc Phú Đông Group, cho biết doanh nghiệp cũng đang rơi vào bài toán buộc phải tăng giá nhà hoặc làm “không công” sau khi có thông báo về tiền sử dụng đất phải nộp.

Ông Phúc chia sẻ, dự án đã phải chờ đợi hơn 3 năm mới nhận được thông báo đóng tiền sử dụng đất. Tuy nhiên, số tiền phải nộp cao gấp đôi so với dự toán ban đầu. Trong bối cảnh đó, nếu không muốn thua lỗ, doanh nghiệp buộc điều chỉnh giá bán cao hơn 4-5 triệu đồng mỗi m2 so với dự kiến.

“Chúng tôi không thể không tăng giá vì còn phải gánh thêm khoản truy thu do nộp chậm nhiều năm, chi phí triển khai dự án. Nếu không cộng tất cả chi phí này vào giá thành, doanh nghiệp sẽ đứng trước nguy cơ lỗ nặng”, ông Phúc chia sẻ.

Một đại diện doanh nghiệp triển khai dự án căn hộ tại Thuận An cho biết do chưa xác định được tiền sử dụng đất nên giai đoạn mở bán năm 2022 buộc phải tạm tính chi phí, chào giá 33 triệu đồng mỗi m2 để tạo thanh khoản và giữ tiến độ. Nhưng đến cuối năm ngoái, sau khi nộp tiền sử dụng đất cao hơn nhiều lần dự kiến và chịu thêm chi phí chậm nộp, giá bán phải điều chỉnh lên, mức thấp nhất 38 triệu đồng mỗi m2 nhằm bù đắp chi phí và đảm bảo hiệu quả tài chính. “Việc tăng giá là bất khả kháng, phản ánh đúng chi phí thực tế, không nhằm tối đa hóa lợi nhuận”, ông nói.

Việc xác định nghĩa vụ tài chính về đất vẫn là vướng mắc lớn nhất của các dự án bất động sản hiện nay, đặc biệt là phần truy thu bổ sung sau nhiều năm triển khai.

Trước đây, nhiều dự án được tạm tính khoản này để doanh nghiệp kịp xây dựng và mở bán. Con số tạm tính đã được phân bổ vào giá bán cho khách hàng. Tuy nhiên, khi dự án đã hoàn thiện và cư dân vào ở nhiều năm, cơ quan chức năng mới tính lại tiền sử dụng đất theo mức giá hiện tại, cao hơn gấp nhiều lần so với mức ban đầu. Điều này khiến chi phí đội lên đột biến, nhiều dự án từ lãi thành lỗ, doanh nghiệp không đủ khả năng nộp, còn người mua nhà cũng chịu thiệt.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA), cho rằng khi nghĩa vụ tài chính về đất quá cao, chi phí đầu tư bị đội lên, buộc doanh nghiệp phải cộng thêm vào giá bán để bảo toàn lợi nhuận. Thực chất, đây là khoản tạm ứng mà doanh nghiệp nộp thay cho Nhà nước, nhưng cuối cùng lại do người mua nhà gánh chịu.

Theo ông, áp lực chi phí đất đang tạo ra một vòng lặp bất lợi: giá đầu vào tăng, giá bán bị đẩy lên, sức mua giảm, nguồn cung mới co lại, từ đó tiếp tục gây thêm áp lực tăng giá. Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở thực vẫn cao nhưng khả năng tiếp cận bị thu hẹp, việc giá bất động sản tiếp tục đi lên có thể gây hệ lụy dài hạn cho vấn đề an sinh và sự bền vững của thị trường.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), cũng cho rằng chi phí sử dụng đất hiện chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành bất động sản. Khi chi phí phát sinh, việc tăng giá nhà là điều khó tránh khỏi. Trong bối cảnh giá nhà tại TP HCM và Hà Nội đã liên tục lập đỉnh, xu hướng này sẽ tiếp tục đẩy cơ hội mua nhà xa khỏi tầm tay người thu nhập trung bình và thấp, kéo theo những hệ lụy dài hạn về an sinh xã hội.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia kiến nghị cần thận trọng khi quy định tỷ lệ phần trăm tính đơn giá đất, sao cho phù hợp với điều kiện từng địa phương. Từ nay đến thời điểm bảng giá đất mới áp dụng vào ngày 1/1/2026, chính quyền cần đánh giá tác động tại các địa phương để kịp thời điều chỉnh chính sách, đảm bảo hài hòa lợi ích và không tạo thêm rào cản cho thị trường. Bên cạnh đó, doanh nghiệp và giới chuyên môn cũng đề xuất bỏ quy định truy thu tiền sử dụng đất bổ sung cho giai đoạn chậm xác định trước ngày 1/8/2024 để tránh gây thiệt hại cho doanh nghiệp.

Phương Uyên