Nhìn nhận về diễn biến thị trường nhà đất năm nay, bà Trang Lê, Tổng giám đốc JLL Việt Nam, cho rằng bất động sản vẫn có nền tảng tích cực nhờ tốc độ đô thị hóa cao và nhu cầu nhà ở lớn. Tuy nhiên, thị trường không còn nhiều dư địa để “đi chậm và sửa sai”, phát triển dựa trên kỳ vọng tăng giá đơn thuần. Theo bà, áp lực tăng trưởng bền vững đòi hỏi bất động sản phải chuyển sang mô hình minh bạch hơn, kiểm soát rủi ro tốt hơn và tập trung vào giá trị sử dụng thực tế.

Giai đoạn trước, thị trường ghi nhận những đợt tăng giá nhanh tại nhiều địa phương, đặc biệt ở các khu vực có thông tin quy hoạch, hạ tầng hoặc điều chỉnh địa giới hành chính. Tuy nhiên, khi mặt bằng giá đã neo cao trong khi thu nhập người dân tăng chậm hơn, dư địa cho các chiến lược “lướt sóng” dần co lại. Biên lợi nhuận ngắn hạn không còn hấp dẫn như trước, trong khi lãi suất tăng, tín dụng bị kiểm soát khiến rủi ro thanh khoản gia tăng.

Ngoài ra, theo bà Trang, một trong những thay đổi đáng chú ý là việc đẩy mạnh minh bạch hóa dữ liệu và quản lý giao dịch. Khi thông tin pháp lý, quy hoạch, lịch sử giao dịch ngày càng được công khai và chuẩn hóa, không gian cho các đợt “thổi giá” theo tin đồn bị thu hẹp. Điều này có thể khiến dòng tiền đầu cơ suy giảm trong ngắn hạn, nhưng lại tạo nền tảng cho thị trường tái cân bằng và quay về phục vụ nhu cầu ở thực.

Ở góc độ hành vi, ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc Batdongsan khu vực miền Nam, cho rằng việc tiếp cận tín dụng được kiểm soát chặt chẽ, chi phí vốn không còn rẻ như trước khiến nhà đầu tư cân nhắc kỹ hiệu quả khai thác thay vì chỉ chờ tăng giá. Các khảo sát gần đây cho thấy người mua ngày càng quan tâm đến uy tín chủ đầu tư, tiến độ xây dựng, pháp lý và khả năng cho thuê, thay vì kỳ vọng lợi nhuận ngắn hạn. Tâm lý tích lũy tài sản dài hạn thay thế tư duy lướt sóng. Điều này phản ánh một bước dịch chuyển quan trọng: bất động sản quay trở lại bản chất là tài sản gắn với nhu cầu ở và tạo dòng tiền ổn định.

Ngoài ra, ông Tuấn nhìn nhận tâm lý lo ngại về khả năng đánh thuế bất động sản trong tương lai khiến nhà đầu tư thận trọng hơn với tài sản không tạo dòng tiền. Trong bối cảnh mới, bất động sản phải chứng minh được giá trị khai thác thực tế; những doanh nghiệp mỏng vốn, phụ thuộc tín dụng hoặc phát triển sản phẩm lệch nhu cầu sẽ sớm bộc lộ rủi ro.

Đồng tình, bà Phạm Thị Miền, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đánh giá Thị trường Bất động sản Việt Nam, cho rằng năm 2026 sẽ chứng kiến sự phân hóa mạnh giữa các phân khúc và chủ đầu tư. Dòng vốn đang ưu tiên sản phẩm phục vụ nhu cầu ở thực, thay cho đầu cơ ngắn hạn. Theo bà, “cuộc chơi mới không dành cho dòng tiền nóng”, nhà đầu tư phải hướng tới giá trị thực và khả năng khai thác dài hạn. Áp lực chi phí đất đai, phát triển dự án và tài chính sẽ sàng lọc những doanh nghiệp yếu vốn hoặc phát triển sản phẩm lệch nhu cầu.

Cùng lúc, việc tháo gỡ pháp lý cho khoảng 1.000 dự án giúp nguồn cung cải thiện, đẩy thị trường vào cạnh tranh thực chất. Thời kỳ “mua đâu cũng có lãi” đã qua; thanh khoản trở nên chọn lọc, biên lợi nhuận lướt sóng thu hẹp, rủi ro tăng cao, nhất là với nhà đầu tư dùng đòn bẩy. Dự án muốn hấp thụ tốt phải bảo đảm pháp lý, hạ tầng và mức giá phù hợp sức mua trong bối cảnh giá nhà đã tăng nhanh hơn thu nhập.

Theo giới chuyên gia, triển vọng trung hạn của thị trường địa ốc vẫn được đánh giá tích cực nhờ các yếu tố nền tảng như khung pháp lý dần hoàn thiện, thủ tục được tháo gỡ và hạ tầng liên vùng tiếp tục mở rộng. Hệ thống cao tốc, vành đai và các trục kết nối mới giúp giãn dân ra các đô thị vệ tinh, nơi mặt bằng giá còn thấp hơn khu vực trung tâm, tạo thêm cơ hội cho người mua ở thực.

Tuy nhiên, hạ tầng không còn là yếu tố đủ để đảm bảo thành công. Trong bối cảnh dòng tiền có nhiều kênh thay thế như chứng khoán, vàng hay gửi tiết kiệm, bất động sản phải cạnh tranh bằng hiệu quả khai thác thực tế. Dự án muốn hấp thụ tốt cần có pháp lý rõ ràng, mức giá hợp lý và khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng ngay.

Với nhà đầu tư, chiến lược phù hợp trong giai đoạn mới là kiểm soát tỷ lệ vay ở mức an toàn, ưu tiên sản phẩm có thể tạo dòng tiền và xác định chu kỳ nắm giữ dài hơn. Với doanh nghiệp, việc nâng chuẩn quản trị rủi ro, minh bạch thông tin và phát triển sản phẩm bám sát nhu cầu thị trường sẽ quyết định khả năng tồn tại.

Năm 2026 vì thế được xem là bước chuyển quan trọng của thị trường bất động sản. Khi dư địa tăng trưởng dựa trên kỳ vọng ngắn hạn dần khép lại, cuộc chơi sẽ nghiêng về những chủ thể đủ năng lực tài chính và tầm nhìn dài hạn. Quá trình sàng lọc không chỉ loại bỏ dòng tiền nóng, mà còn đặt nền móng cho một thị trường phát triển bền vững hơn, nơi nhu cầu ở thực và giá trị khai thác dài hạn giữ vai trò trung tâm.

Phương Uyên

Nhận định trên được Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS) nêu trong báo cáo về thị trường bất động sản nhà ở phát hành tháng 2.

Nhóm nghiên cứu của VCBS cho biết 2026 sẽ là một năm phân hóa giữa các thị trường, phân khúc và doanh nghiệp bất động sản. Trong đó, môi trường tín dụng, lãi suất có thể là những yếu tố ảnh hưởng lớn tới thị trường nhà đất.

Theo VCBS, tín dụng bất động sản vẫn duy trì xu hướng tăng khi nhiều dự án bước vào giai đoạn mở bán và đẩy nhanh tiến độ thi công, làm gia tăng nhu
cầu vốn trung và dài hạn. Tuy nhiên, đơn vị này cho rằng khả năng tiếp cận vốn tín dụng của ngành bất động sản sẽ kém thuận lợi hơn so với năm 2025.

Dự báo này được VCBS đưa ra dựa trên ba yếu tố. Thứ nhất, định hướng duy trì tỷ trọng cho vay bất động sản khoảng 24-25% tổng dư nợ, trong bối cảnh rủi ro nợ xấu của nhóm ngành này có xu hướng gia tăng. “Vì vậy, tín dụng bất động sản vẫn tăng trưởng nhưng được kiểm soát chặt, tránh tăng nóng”, công ty chứng khoán này nêu.

Thứ hai, Bộ Tài chính đã phát đi tín hiệu đề xuất siết tỷ lệ cho vay đối với bất động sản thứ hai (chưa chính thức), có thể ảnh hưởng đến cầu đầu tư. Cuối cùng, theo VCBS, mặt bằng lãi suất được dự báo có xu hướng tăng trong thời gian tới.

Thực tế, thời gian gần đây, một số ngân hàng cũng có những chính sách thắt chặt hơn với việc cho vay bất động sản. Đầu tháng 2, BIDV đề nghị các chi nhánh tạm dừng trình trụ sở chính tiếp cận mới các dự án, phương án kinh doanh bất động sản của khách hàng doanh nghiệp cho đến khi có thông báo hoặc văn bản mới thay thế.

Động thái này nhằm thực hiện theo chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước về việc kiểm soát tốc độ tăng trưởng tín dụng với lĩnh vực bất động sản năm 2026 không quá tốc độ tăng trưởng tín dụng chung.

Với nhóm khách hàng cá nhân vay mua nhà, cả 4 ngân hàng quốc doanh gồm Vietcombank, BIDV, VietinBank và Agribank gần đây cũng tăng mạnh lãi suất cho vay mới lên ngang, thậm chí cao hơn so với nhà băng tư nhân.

Theo dữ liệu của VCBS, lãi suất cho vay mua nhà thả nổi bình quân tại các ngân hàng thương mại cổ phần vượt 10% trong quý IV/2025. Đơn vị này nhận định lãi suất cao, làm nhu cầu đầu cơ hạn chế.

“Áp lực càng rõ rệt khi lãi suất chuyển sang thả nổi từ năm thứ hai, làm khó cân đối dòng tiền và hạn chế động lực đầu cơ, đặc biệt trong bối cảnh mặt bằng giá nhà ở đã vượt quá khả năng chi trả của phần lớn người dân. Qua đó, giá nhà có xu hướng chững lại”, nhóm phân tích của VCBS viết trong báo cáo.

Tương tự, Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cũng đánh giá mặt bằng lãi suất cho vay có dấu hiệu tăng nhanh trong thời gian ngắn sẽ tạo áp lực lên cả doanh nghiệp phát triển dự án và người mua nhà ở thực.

Trong bối cảnh giá bất động sản tại các đô thị lớn đã ở mức cao so với thu nhập bình quân, chi phí vốn gia tăng khiến thị trường thu hẹp nhóm khách hàng có khả năng tham gia, nhất là những người sử dụng đòn bẩy tài chính. Việc này có thể ảnh hưởng đến thanh khoản của thị trường.

Bên cạnh lãi suất, VCBS nhận định các chủ đầu tư còn phải đối mặt với áp lực đáo hạn trái phiếu doanh nghiệp gia tăng trong quý II, IV/2026. Khả năng các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn mới, bao gồm phát hành trái phiếu và vay tín dụng được dự báo tiếp tục bị kiểm soát chặt chẽ hơn, cả về điều kiện phát hành lẫn chi phí vốn. Trong đó, doanh nghiệp có năng lực tài chính yếu, đòn bẩy cao, danh mục dự án kém thanh khoản sẽ đối mặt với rủi ro tái cấp vốn lớn hơn.

Anh Tú