Trong phiên thảo luận tại Quốc hội vừa qua, nhiều đại biểu đã lên tiếng về bất cập trong cách thu tiền sử dụng đất khi người dân chuyển mục đích sang đất ở. Hiện nay, phần lớn địa phương vẫn thu 100% chênh lệch theo bảng giá đất, không phân biệt trong hay ngoài hạn mức, khiến nhiều hộ có đất tổ tiên để lại cũng rơi vào cảnh phải nộp số tiền vượt quá khả năng – thậm chí ví như “mua lại đất của chính mình”.

Trong thực tế, quá trình hộ gia đình, cá nhân chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở, nhiều trường hợp phải nộp số tiền lên tới nhiều tỷ đồng.

Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) vừa đưa một ví dụ ông bà A có 3 người con trưởng thành, đã kết hôn, sống trên thửa đất 2.000m2 trồng cây ăn trái, nguồn gốc do tổ tiên để lại.

Bảng giá đất khu vực đó là 10 triệu đồng/m2, giá đất nông nghiệp 300.000 đồng/m2, hệ số điều chỉnh giá đất 1,5 và có hạn mức giao đất ở 200m2. Ông bà A có nhu cầu tách thửa đồng thời chuyển mục đích sử dụng đất thành 4 lô đất, mỗi lô 500m2.

Theo dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai, tiền sử dụng đất có mức thu bằng 30% chênh lệch giữa đất ở và đất nông nghiệp, 50% chênh lệch với hạn mức 1 lần chuyển đổi, 100% chênh lệch vượt quá 1 lần chuyển đổi. Mức thu tiền được tính một lần trên 1 thửa đất.

Như vậy, khi chuyển đổi trong hạn mức, lô đất đầu tiên 500m2 cần phải nộp tiền sử dụng đất hơn 3 tỷ đồng. Với 3 lô sau, khi vượt hạn mức, tiền phải nộp là 100% giá đất, tương đương gần 22 tỷ đồng.

Hiệp hội tính toán tổng 4 lô phải nộp gần 25 tỷ đồng, gần như ông bà A phải “mua lại đất” của chính mình sát với giá thị trường.

Từ đó, HoREA đề nghị tính tiền sử dụng đất theo mức thu: 20% với khoản chênh lệch giữa tiền sử dụng đất tính theo giá đất ở và tiền sử dụng đất tính theo giá đất nông nghiệp; 30% chênh lệch đối với diện tích đất vượt hạn mức đối với hộ gia đình, cá nhân.

Hiệp hội cho rằng đề xuất phù hợp với nhiều hộ gia đình, cá nhân tạo lập, thừa kế từ nhiều đời, không phải là đất do Nhà nước giao đất và có nhiều hộ gia đình nhiều thế hệ cùng sống chung, cùng canh tác và có nhu cầu chuyển mục đích sử dụng đất để chia cho các thành viên trong gia đình “ra riêng”.

Số tiền mà gia đình ông A có thể cần phải nộp theo đề xuất này còn gần 12 tỷ đồng, giảm một nửa so với cách tính ban đầu.

HoREA nhận thấy trong cả nước, nhất là tại các tỉnh phía Nam thì nguồn gốc sử dụng đất phổ biến thuộc trường hợp trên. Trong đó, nhu cầu chuyển nhượng, bán một phần đất ở (sau khi đã chuyển mục đích sử dụng từ đất nông nghiệp sang đất ở) để có tiền xây dựng nhà ở và trang trải chi tiêu cũng xảy ra nhiều nên cần có chính sách hợp tình hợp lý.

Tuy nhiên, đơn vị này cũng cho rằng cần kiểm soát chặt chẽ để phòng ngừa trường hợp “đầu nậu”, doanh nghiệp nấp bóng xin chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp để lợi dụng chính sách, trục lợi bất chính.

Theo Sở Xây dựng thành phố Đà Nẵng, từ ngày 1/8/2024, Luật Kinh doanh bất động sản và Nghị định 96 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Kinh doanh bất động sản có hiệu lực thi hành.

Trước khi hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới, tư vấn, quản lý bất động sản phải gửi thông tin về doanh nghiệp đến Sở Xây dựng để được đăng tải trên hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản.

Sàn giao dịch bất động sản trước khi hoạt động phải gửi hồ sơ đến Sở Xây dựng để được cấp giấy phép hoạt động.

Đến nay Sở Xây dựng thành phố Đà Nẵng đã tiếp nhận, đăng tải thông tin của các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới, tư vấn, quản lý bất động sản trên hệ thống thông tin về nhà ở, thị trường bất động sản và cấp giấy phép hoạt động các sàn giao dịch bất động sản trên địa bàn.

Cụ thể, có 9 doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới, dịch vụ tư vấn, dịch vụ quản lý bất động sản. Riêng sàn giao dịch bất động sản, theo số liệu cập nhật của Sở Xây dựng, đến nay vẫn chưa có sàn nào.

Sở Xây dựng thành phố Đà Nẵng lưu ý, từ ngày 1/2, các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ bất động sản (dịch vụ sàn, dịch vụ môi giới, dịch vụ tư vấn, dịch vụ quản lý bất động sản) đang hoạt động trước ngày 1/8/2024 mà chưa đáp ứng điều kiện theo quy định của Luật Kinh doanh bất động sản số 29/2023/QH15 thì không đảm bảo điều kiện hoạt động.

Trường hợp đơn vị có thay đổi một trong các thông tin (tên doanh nghiệp, mã số doanh nghiệp, địa chỉ trụ sở, người đại diện theo pháp luật, danh sách nhân viên môi giới, số điện thoại liên lạc,…) phải có văn bản đề nghị thay đổi thông tin kèm theo giấy tờ chứng minh việc thay đổi gửi đến Sở Xây dựng.

Trường hợp có sự thay đổi tên, địa chỉ trụ sở, người đại diện theo pháp luật, các nội dung khác trong hồ sơ đăng ký hoạt động sàn giao dịch bất động sản, trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày quyết định thay đổi, sàn giao dịch bất động sản phải có văn bản gửi Sở Xây dựng để được cấp lại giấy phép hoạt động.

Trước đó, ông Phạm Đức Ấn, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, đã có công văn yêu cầu các sở, ngành, địa phương kiểm tra, rà soát, chấn chỉnh, xử lý việc thao túng giá, đầu cơ bất động sản.

Bên cạnh đó, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng yêu cầu rà soát công tác quản lý, sử dụng đất nhằm kịp thời ngăn chặn, chấn chỉnh và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật, đặc biệt là hành vi lợi dụng đấu giá quyền sử dụng đất để thao túng giá, thổi giá lên cao nhằm trục lợi, gây nhiễu loạn thị trường bất động sản.

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 291/2025/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 103 về tiền sử dụng đất và tiền thuê đất. Nghị định có hiệu lực từ ngày 6/11.

Theo quy định mới, trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực, nếu doanh nghiệp hoặc cá nhân đã được giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, gia hạn hoặc điều chỉnh thời hạn, quy hoạch dự án, nhưng chưa được cơ quan nhà nước xác định giá đất cụ thể để tính tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất, thì mức thu bổ sung tạm tính được ấn định là 3,6%/năm trên số tiền đất phải nộp.

Thời gian tính khoản thu bổ sung được xác định từ thời điểm lẽ ra phải nộp tiền sử dụng đất cho đến ngày làm việc thứ 8 kể từ khi có quyết định giá đất chính thức.

Cơ quan nhà nước có tối đa 180 ngày để hoàn tất việc xác định giá đất cụ thể dùng để tính tiền sử dụng đất hoặc thuê đất.

Nghị định cũng quy định cách xử lý phần tiền đã nộp bổ sung trước đây theo Nghị định 103. Nếu tính lại cao hơn, người sử dụng đất phải nộp thêm phần chênh lệch. Nếu tính lại thấp hơn, được hoàn trả hoặc trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất hoặc các nghĩa vụ tài chính khác. Nếu không còn nghĩa vụ tài chính nào để trừ, thì được hoàn trả bằng tiền theo quy định của pháp luật ngân sách nhà nước.

Nghị định 291/2025/NĐ-CP quy định, hộ gia đình và cá nhân là người dân tộc thiểu số thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo, khi được Nhà nước cho thuê đất lần đầu để sản xuất, kinh doanh tại vùng đồng bào dân tộc và miền núi, sẽ được giảm 50% tiền thuê đất cho toàn bộ thời gian thuê.

Đối với thời gian chưa tính tiền sử dụng đất không chẵn năm thì khoản tiền người sử dụng đất phải nộp bổ sung được tính bằng mức thu bổ sung/365 ngày nhân cho số ngày không tròn năm phải nộp bổ sung, nhân số tiền sử dụng đất phải nộp.

Việc tính khoản tiền người sử dụng đất phải nộp bổ sung nêu trên được thực hiện và thông báo cùng với thông báo nộp tiền sử dụng đất. Việc tính tiền chậm nộp (nếu có) thực hiện theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

Trường hợp đã có quyết định giao đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, điều chỉnh quy hoạch chi tiết theo quy định của pháp luật về đất đai và pháp luật có liên quan trước ngày 1/8/2024 nhưng chưa quyết định giá đất để tính tiền sử dụng đất thì thực hiện tính và thu tiền sử dụng đất theo quy định tại khoản 2 Điều 257 Luật Đất đai năm 2024.

Trước đó, trong dự thảo sửa đổi Nghị định 103, Bộ Tài chính đề xuất giữ nguyên mức thu bổ sung 5,4%/năm đối với các khoản tiền đất chưa nộp. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, mức này không hợp lý, có thể làm tăng chi phí và gây áp lực tài chính lớn cho doanh nghiệp bất động sản trong giai đoạn chờ xác định giá đất.

Sáng 19/12, hơn 230 công trình, dự án trên địa bàn 34 tỉnh, thành khởi công, khánh thành hoặc thông xe kỹ thuật. Lễ khởi công, khánh thành được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến với 79 điểm cầu trên cả nước, gồm 12 điểm cầu trực tiếp và 67 điểm cầu trực tuyến, tượng trưng cho 79 năm Ngày Toàn quốc kháng chiến.

Vốn tư nhân chiếm khoảng 82%

Phát biểu tại điểm cầu Trung tâm đô thị thể thao Olympic, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết thời gian qua, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương khẩn trương hoàn thiện thủ tục đầu tư, trình Quốc hội thông qua các cơ chế đặc thù và chủ trương đầu tư đối với nhiều dự án hạ tầng có quy mô lớn nhất từ trước đến nay, mang tính đồng bộ và liên vùng.

Trong số này có các dự án trọng điểm như tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng; đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam; các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội và TPHCM; sân bay Gia Bình; Khu đô thị lấn biển Cần Giờ; Dự án Khu đô thị thể thao Olympic; Dự án trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng.

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, Thủ tướng Chính phủ đã thành lập các Ban Chỉ đạo đối với các dự án trọng điểm nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai.

Đồng thời, Chính phủ phát động phong trào thi đua “Đẩy mạnh phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí giai đoạn năm 2022-2030”, trong đó có đợt thi đua cao điểm “500 ngày đêm thi đua hoàn thành 3.000km đường bộ cao tốc” và “Chiến dịch Quang Trung”, đạt được nhiều kết quả cụ thể.

Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng, chỉ riêng trong năm 2025, Trung ương và địa phương đã khởi công, khánh thành 564 công trình, dự án với tổng mức đầu tư hơn 5,14 triệu tỷ đồng, trong đó vốn tư nhân chiếm khoảng 74,6%.

Riêng trong ngày 19/12, 234 dự án, công trình với tổng mức đầu tư hơn 3,4 triệu tỷ đồng tiếp tục được khởi công, khánh thành và thông xe kỹ thuật, trải rộng trên nhiều lĩnh vực hạ tầng trọng yếu của nền kinh tế.

Trong đó, nguồn vốn tư nhân đạt 2,79 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 82% tổng vốn. Các dự án trải rộng trên nhiều lĩnh vực, có ý nghĩa về kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh và mở rộng không gian phát triển.

Theo kế hoạch, đến hết năm 2025, cả nước sẽ hoàn thành 3.345km tuyến chính cao tốc và 458km nút giao, đường dẫn, với tổng chiều dài 3.803km.

Tính đến ngày 19/12, đã hoàn thành và thông xe kỹ thuật 3.188km tuyến chính cao tốc và 325km nút giao, đường dẫn, đạt tổng cộng 3.513km. Những con số này vượt mục tiêu Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm 2021-2025 do Quốc hội và Chính phủ giao. Ngoài ra, đã hoàn thành 1.586km đường quốc lộ và 1.701km đường bộ ven biển.

Tính chung giai đoạn năm 2021-2025, cả nước đã hoàn thành và thông xe 2.025km đường cao tốc, gấp gần 2 lần tổng số km cao tốc được xây dựng trong 20 năm trước nhiệm kỳ.

Đặc biệt, đã hoàn thành và thông xe kỹ thuật toàn tuyến cao tốc Bắc – Nam từ Cao Bằng đến Cà Mau. Riêng năm 2025, hoàn thành 1.491km đường cao tốc, 456km đường quốc lộ và 251km đường ven biển; đồng thời tiếp tục triển khai các tuyến cao tốc Cà Mau – Cái Nước, các tuyến trục ngang như Tân Phú – Bảo Lộc, Quy Nhơn – Pleiku và tuyến giao thông Đất Mũi – Cảng Hòn Khoai.

Nhiều dự án góp phần thay đổi cơ bản hạ tầng quốc gia

Trong lĩnh vực hàng không, đã hoàn thành đầu tư, nâng cấp các cảng hàng không Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Phú Bài, Điện Biên; cơ bản hoàn thành Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1 và đón chuyến bay kỹ thuật đầu tiên trong ngày 19/12.

Tổng công suất các cảng hàng không trên cả nước được nâng từ 92,4 triệu lượt khách năm 2020 lên 155 triệu lượt khách năm 2025, tăng 1,6 lần so với năm 2020.

Cùng với đó, ba dự án cảng biển lớn tại Lạch Huyện (Hải Phòng), Cái Mép – Thị Vải và Sông Hậu đã được đưa vào khai thác, nâng năng lực hệ thống cảng biển từ 730 triệu tấn năm 2020 lên 900 triệu tấn vào năm 2025.

Việc khởi công các cảng Hòn Khoai và Bãi Gốc trong năm 2025 được xác định là bước đi phục vụ phát triển kinh tế, bảo đảm quốc phòng, an ninh và góp phần thực hiện Nghị quyết số 36 về chiến lược phát triển kinh tế biển.

Trong lĩnh vực đường sắt, các khó khăn, vướng mắc được tập trung tháo gỡ để đưa vào khai thác ba tuyến đường sắt đô thị gồm Bến Thành – Suối Tiên, Cát Linh – Hà Đông và đoạn trên cao tuyến Nhổn – ga Hà Nội.

Đồng thời, cơ bản hoàn thành cải tạo, nâng cấp tuyến đường sắt Hà Nội – TPHCM đoạn Vinh – Nha Trang và Nha Trang – Sài Gòn. Các thủ tục đầu tư đối với dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, tuyến số 5 đường sắt đô thị Văn Cao – Ngọc Khánh – Láng – Hòa Lạc (Hà Nội) và tuyến tàu điện đô thị đoạn Phú Quốc đã được hoàn thiện để khởi công trong dịp này.

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam tiếp tục được chuẩn bị để phấn đấu khởi công trong năm 2026.

Đối với lĩnh vực xây dựng dân dụng, tỷ lệ đô thị hóa hiện đạt 45%, tăng 5% so với cuối năm 2020. Diện tích nhà ở bình quân đạt 30m² sàn/người, tăng 5,6m². Từ năm 2021 đến nay, cả nước đã triển khai 698 dự án nhà ở xã hội với quy mô hơn 637.000 căn.

Riêng năm 2025, đã hoàn thành 102.146 căn nhà ở xã hội, đạt 102% kế hoạch năm. Cùng với đó, hơn 334.200 căn nhà tạm, nhà dột nát đã được xóa bỏ, hoàn thành sớm so với mục tiêu đề ra tại Nghị quyết 42.

Trong lĩnh vực điện, năng lượng và dầu khí, các đường dây truyền tải 500kV mạch 3 và mạch 4 đã được đưa vào khai thác; các nhà máy điện Nhơn Trạch 3 và Nhơn Trạch 4 được hoàn thành, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.