Chị Thu Hà, nhân viên văn phòng tại TP HCM, cho biết đặt cọc mua căn hộ 2 phòng ngủ tại một dự án ở TP Dĩ An (Bình Dương) vào cuối năm 2024 với giá khoảng 35 triệu đồng mỗi m2. Tổng giá trị căn hộ 65 m2, gồm thuế và các khoản phí khác gần 2,5 tỷ đồng. Thời điểm đó, dự án mới được công bố ra thị trường, chưa hoàn tất các thủ tục pháp lý, nên chủ đầu tư chỉ nhận đặt cọc giữ chỗ.

Đến đầu năm nay, dự án được cấp phép xây dựng và bắt đầu triển khai, chủ đầu tư bất ngờ điều chỉnh giá bán lên 42 triệu đồng mỗi m2, tăng gần 25% so với ban đầu. Lý do chủ đầu tư đưa ra là tiền sử dụng đất tăng cao hơn nhiều so với trước, sau khi cơ quan chức năng xác định nghĩa vụ tài chính đất đai của dự án. “Tôi nghĩ giá chỉ tăng nhẹ, ai ngờ đắt thêm vài trăm triệu đồng”, chị Hà cho hay.

Tương tự, anh Quốc Tuấn, làm việc tại một công ty xây dựng ở TP Thủ Đức, chia sẻ từng tính mua căn hộ tại dự án được triển khai từ năm 2023. Lúc đó, giá bán đợt đầu khoảng 55 triệu đồng mỗi m2, nhưng chưa đủ pháp lý nên anh lưỡng lự xuống tiền. Cuối năm ngoái, khi dự án tái mở bán, giá căn hộ đã vọt lên hơn 67 triệu đồng một m2, tăng trên 25%.

Anh Tuấn cho hay chủ đầu tư thông báo giá tăng mạnh do tiền sử dụng đất nộp cao hơn dự tính, cộng thêm khoản phạt chậm nộp gần 4 năm và chi phí bù lỗ cho đợt mở bán trước với giá thấp.

Ghi nhận của VnExpress cũng cho thấy nhiều dự án mới sắp mở bán trên địa bàn TP HCM, Bình Dương, Long An… có giá tăng cao ngay sau khi chủ đầu tư hoàn tất nghĩa vụ tài chính. Cụ thể, dự án Bcons Solary của chủ đầu tư Bcons được giới thiệu ra thị trường đầu năm nay, giá dự kiến từ 32 triệu đồng mỗi m2. Nhưng đợt đặt chỗ mới đây, mức giao dịch được nâng thêm gần 6 triệu đồng một m2, lên 38 triệu đồng.

Một số dự án khác chuẩn bị mở bán trong quý III cũng điều chỉnh thêm 3-4 triệu đồng mỗi m2 so với giới thiệu trước đó, sau khi chủ đầu tư cập nhật số tiền sử dụng đất phải đóng.

Lý giải việc giá tăng cao, ông Ngỗ Quang Phúc, Tổng giám đốc Phú Đông Group, cho biết doanh nghiệp cũng đang rơi vào bài toán buộc phải tăng giá nhà hoặc làm “không công” sau khi có thông báo về tiền sử dụng đất phải nộp.

Ông Phúc chia sẻ, dự án đã phải chờ đợi hơn 3 năm mới nhận được thông báo đóng tiền sử dụng đất. Tuy nhiên, số tiền phải nộp cao gấp đôi so với dự toán ban đầu. Trong bối cảnh đó, nếu không muốn thua lỗ, doanh nghiệp buộc điều chỉnh giá bán cao hơn 4-5 triệu đồng mỗi m2 so với dự kiến.

“Chúng tôi không thể không tăng giá vì còn phải gánh thêm khoản truy thu do nộp chậm nhiều năm, chi phí triển khai dự án. Nếu không cộng tất cả chi phí này vào giá thành, doanh nghiệp sẽ đứng trước nguy cơ lỗ nặng”, ông Phúc chia sẻ.

Một đại diện doanh nghiệp triển khai dự án căn hộ tại Thuận An cho biết do chưa xác định được tiền sử dụng đất nên giai đoạn mở bán năm 2022 buộc phải tạm tính chi phí, chào giá 33 triệu đồng mỗi m2 để tạo thanh khoản và giữ tiến độ. Nhưng đến cuối năm ngoái, sau khi nộp tiền sử dụng đất cao hơn nhiều lần dự kiến và chịu thêm chi phí chậm nộp, giá bán phải điều chỉnh lên, mức thấp nhất 38 triệu đồng mỗi m2 nhằm bù đắp chi phí và đảm bảo hiệu quả tài chính. “Việc tăng giá là bất khả kháng, phản ánh đúng chi phí thực tế, không nhằm tối đa hóa lợi nhuận”, ông nói.

Việc xác định nghĩa vụ tài chính về đất vẫn là vướng mắc lớn nhất của các dự án bất động sản hiện nay, đặc biệt là phần truy thu bổ sung sau nhiều năm triển khai.

Trước đây, nhiều dự án được tạm tính khoản này để doanh nghiệp kịp xây dựng và mở bán. Con số tạm tính đã được phân bổ vào giá bán cho khách hàng. Tuy nhiên, khi dự án đã hoàn thiện và cư dân vào ở nhiều năm, cơ quan chức năng mới tính lại tiền sử dụng đất theo mức giá hiện tại, cao hơn gấp nhiều lần so với mức ban đầu. Điều này khiến chi phí đội lên đột biến, nhiều dự án từ lãi thành lỗ, doanh nghiệp không đủ khả năng nộp, còn người mua nhà cũng chịu thiệt.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA), cho rằng khi nghĩa vụ tài chính về đất quá cao, chi phí đầu tư bị đội lên, buộc doanh nghiệp phải cộng thêm vào giá bán để bảo toàn lợi nhuận. Thực chất, đây là khoản tạm ứng mà doanh nghiệp nộp thay cho Nhà nước, nhưng cuối cùng lại do người mua nhà gánh chịu.

Theo ông, áp lực chi phí đất đang tạo ra một vòng lặp bất lợi: giá đầu vào tăng, giá bán bị đẩy lên, sức mua giảm, nguồn cung mới co lại, từ đó tiếp tục gây thêm áp lực tăng giá. Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở thực vẫn cao nhưng khả năng tiếp cận bị thu hẹp, việc giá bất động sản tiếp tục đi lên có thể gây hệ lụy dài hạn cho vấn đề an sinh và sự bền vững của thị trường.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), cũng cho rằng chi phí sử dụng đất hiện chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành bất động sản. Khi chi phí phát sinh, việc tăng giá nhà là điều khó tránh khỏi. Trong bối cảnh giá nhà tại TP HCM và Hà Nội đã liên tục lập đỉnh, xu hướng này sẽ tiếp tục đẩy cơ hội mua nhà xa khỏi tầm tay người thu nhập trung bình và thấp, kéo theo những hệ lụy dài hạn về an sinh xã hội.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia kiến nghị cần thận trọng khi quy định tỷ lệ phần trăm tính đơn giá đất, sao cho phù hợp với điều kiện từng địa phương. Từ nay đến thời điểm bảng giá đất mới áp dụng vào ngày 1/1/2026, chính quyền cần đánh giá tác động tại các địa phương để kịp thời điều chỉnh chính sách, đảm bảo hài hòa lợi ích và không tạo thêm rào cản cho thị trường. Bên cạnh đó, doanh nghiệp và giới chuyên môn cũng đề xuất bỏ quy định truy thu tiền sử dụng đất bổ sung cho giai đoạn chậm xác định trước ngày 1/8/2024 để tránh gây thiệt hại cho doanh nghiệp.

Phương Uyên

Dự án do Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển hạ tầng Khu công nghiệp Bình Nghi làm chủ đầu tư, xây dựng trên diện tích 207,6 ha tại xã Bình Nghi, huyện Tây Sơn. Tổng vốn đầu tư dự án hơn 900 tỷ đồng, trong đó vốn góp của doanh nghiệp chiếm 135 tỷ, còn lại là vốn vay thương mại.

Khu công nghiệp này được quy hoạch với hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, đáp ứng các tiêu chuẩn hiện đại. Thời gian hoạt động của dự án là 50 năm kể từ ngày được cho thuê đất, tiến độ triển khai không quá 45 tháng. Dự kiến đến cuối năm 2028, khu công nghiệp sẽ đi vào vận hành.

Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển hạ tầng KCN Bình Nghi thành lập từ năm 2015, có trụ sở tại TP Quy Nhơn. Đây là một trong nhiều nhà đầu tư đang quan tâm phát triển hạ tầng công nghiệp tại Bình Định gần đây.

Theo quy hoạch, đến năm 2030, Bình Định sẽ có 15 khu công nghiệp với tổng diện tích hơn 6.700 ha. Hiện tỉnh đã cấp chủ trương đầu tư cho 9 khu công nghiệp như Phú Tài, Long Mỹ, Nhơn Hòa, Hòa Hội, Becamex, Nhơn Hội (Khu A, B), trong đó một số đang điều chỉnh quy hoạch hoặc chờ hoàn tất thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất.

Trước đó, tại Hội nghị xúc tiến đầu tư cuối tháng 3, tỉnh Bình Định đã ký bản ghi nhớ với Công ty cổ phần Đầu tư hạ tầng Công nghiệp Bình Hưng về dự án Khu công nghiệp Tây Giang (huyện Tây Sơn), quy mô vốn 1.000 tỷ đồng. Tỉnh cung cấp mới một dự án hạ tầng lớn là Khu công nghiệp Phù Mỹ giai đoạn 1, diện tích 436 ha, vốn đầu tư hơn 4.569 tỷ đồng. Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp khác cũng đề xuất nghiên cứu các khu công nghiệp mới như Khu công nghiệp Cát Trinh, các tổ hợp đô thị – công nghiệp tại địa phương. Quý I, các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh đã thu hút 13 dự án với tổng vốn hơn 5.378 tỷ đồng, đạt gần 24% kế hoạch năm.

Theo quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Bình Định sẽ trở thành tỉnh phát triển thuộc nhóm dẫn đầu vùng Bắc Trung Bộ và duyên hải Trung Bộ. Ngoài sân bay Phù Cát, tỉnh này có nhiều hạ tầng quan trọng như quốc lộ 19B, các khu kinh tế, cảng biển, trường đại học, là trung tâm về khoa học công nghệ của vùng Nam Trung bộ. Những yếu tố này thu hút nhiều cư dân đến sinh sống.

Thông qua chủ trương hợp nhất, sáp nhập đơn vị hành chính của Nghị quyết 60, tỉnh Bình Định sẽ sáp nhập vào tỉnh Gia Lai, thành lập tỉnh Gia Lai mới trực thuộc Trung ương. Tỉnh Gia Lai sau sắp xếp có diện tích tự nhiên là 21.576km2, dân số hơn 3,5 triệu người. Trung tâm chính trị – hành chính của tỉnh Gia Lai đặt tại TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Định hiện nay.

Phương Uyên

Số liệu từ Công ty tư vấn dịch vụ DKRA Group cho thấy, thị trường bất động sản phía Nam đã có sự phục hồi tích cực cả về nguồn cung lẫn thanh khoản trong quý II.

Cụ thể, ba tỉnh thành phía Nam là TP HCM (gồm cả Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu cũ), Tây Ninh (gồm Long An cũ) và Đồng Nai (gồm Bình Phước cũ) ghi nhận hơn 10.000 căn hộ mở bán mới (chủ đầu tư bán lần đầu), tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Tổng nguồn cung sơ cấp tại khu vực này đạt hơn 20.580 căn (tăng 40%), trong đó TP HCM chiếm khoảng 80% tổng rổ hàng.

Nguồn cung cải thiện kéo theo sức cầu gia tăng đáng kể. DKRA Group ghi nhận hơn 11.000 căn hộ đã bán ra thành công trong quý vừa qua, tỷ lệ hấp thụ đạt trung bình 54%, tăng gấp 3,3 lần so với cùng kỳ và gấp 4 lần so với quý trước. Giá sơ cấp căn hộ nhích thêm 3-8% và giá thứ cấp cũng tăng phổ biến từ 4-11% so với quý I.

Diễn biến tương tự được ghi nhận trong báo cáo của Viện Nghiên cứu Bất động sản Datxanh Services. Đơn vị này cho biết quý II, TP HCM và các tỉnh phía Nam có thêm 12.550 căn hộ chào bán mới, nâng tổng nguồn cung sơ cấp toàn khu vực lên khoảng 28.446 căn, tăng gấp 2,1 lần so với cùng kỳ. Tỷ lệ hấp thụ toàn thị trường trung bình đạt từ 45-50%, tăng 15-20 điểm% so với quý trước, với khoảng gần 10.000 căn hộ giao dịch thành công. Thanh khoản cải thiện giúp giá sơ cấp tiếp tục tăng từ 7-15%, tập trung ở phân khúc trung và cao cấp.

Lý giải nguyên nhân thanh khoản phục hồi, bà Trịnh Thị Kim Liên, Giám đốc Kinh doanh Datxanh Services, cho rằng chủ trương sáp nhập các đơn vị hành chính đã tác động tích cực đến thị trường trong 6 tháng đầu năm. Việc mở rộng không gian phát triển đô thị, tái cấu trúc địa giới giúp quy hoạch tổng thể trở nên bài bản, khoa học hơn. Các khu vực trước đây nhỏ lẻ, manh mún nay được định hướng lại, thuận lợi phát triển khu đô thị mới, khu công nghiệp và cụm dân cư tập trung. Những thay đổi này khơi lại niềm tin của nhà đầu tư, đặc biệt là tại các tỉnh phía Nam.

Đồng thời, xu hướng mở rộng đô thị cũng thúc đẩy sự dịch chuyển đầu tư. Nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến các khu vực được nâng cấp, có tiềm năng trở thành trung tâm hành chính, kinh tế – xã hội mới. Điều này tạo ra làn sóng đón đầu cơ hội, đặc biệt ở phân khúc đất nền, nhà phố và căn hộ tại các khu vực trung tâm mới như Bình Dương (nay là TP HCM), Tây Ninh và Đồng Nai. Bên cạnh đó, thị trường 6 tháng đầu năm còn ghi nhận sự tham gia mạnh mẽ từ các chủ thể trong ngành, tạo nên cục diện tích cực và tiến dần đến kịch bản lý tưởng hơn.

Ông Võ Hồng Thắng, Phó tổng giám đốc DKRA Group, cho biết các chủ đầu tư đang tích cực triển khai dự án, chủ động bắt nhịp thị trường và đẩy mạnh hoạt động đầu tư cũng như mua bán sáp nhập (M&A) quỹ đất. Dòng tiền và nguồn vốn của nhiều doanh nghiệp đã được khơi thông, áp lực tài chính giảm, một số dự án cũng đã gỡ được vướng mắc pháp lý. Phần lớn các chủ đầu tư đã hoàn tất giai đoạn tái cấu trúc và sẵn sàng bước vào chu kỳ mở rộng hoạt động.

Ngoài ra, theo ông Thắng, thị trường cũng ghi nhận sự gia nhập của một số nhà phát triển mới có tiềm lực tài chính mạnh. Sau giai đoạn tích lũy và tháo gỡ pháp lý, hàng loạt dự án đã được tung ra trong nửa đầu năm. Song song đó, nhiều doanh nghiệp còn tích cực tạo hiệu ứng thị trường bằng cách “rục rịch” công bố thông tin các dự án để tạo sức nóng và khơi dậy niềm tin từ người mua.

Bước sang quý III, các đơn vị nghiên cứu dự báo sẽ có khoảng 9.000-11.000 căn hộ được tung ra thị trường, với nguồn cung mới tiếp tục tập trung chủ yếu tại TP HCM và nghiêng về phân khúc cao cấp. Việc các luật, thông tư, nghị định mới bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/7, cùng với động thái duy trì lãi suất cho vay ở mức thấp, được kỳ vọng sẽ tác động tích cực đến sức cầu.

Ngoài ra, các đơn vị này cũng cho rằng mặt bằng giá căn hộ khả năng tiếp tục tăng nhẹ tại những khu vực hưởng lợi từ thông tin sáp nhập địa giới hành chính. Các chủ đầu tư hiện nay đã chủ động hơn trong việc điều chỉnh phương thức thanh toán, đưa ra chính sách bán hàng linh hoạt, ưu đãi lãi suất và tặng quà mở bán để kích thích thị trường.

Phương Uyên

Thời gian qua, liên tiếp dự án nhà xã hội mới ra mắt tại Hà Nội với giá bán leo thang. Mức cao nhất hiện thuộc về dự án tại Khu đô thị Hạ Đình, xã Tân Triều, huyện Thanh Trì (Hà Nội) với giá tạm tính khoảng 25 triệu đồng một m2. Với đơn giá này, căn hộ diện tích 70 m2 tại đây khoảng 1,75 tỷ đồng.

Tại huyện Mê Linh, hơn 700 căn nhà xã hội thuộc xã Kim Hoa có mức dự kiến 21,2 triệu đồng một m2, tương đương 1,5 tỷ đồng cho căn diện tích lớn nhất. Trong khi đó, dự án tại ô đất CT3, Khu đô thị mới Kim Chung, huyện Đông Anh có giá dự kiến 18,4 triệu đồng mỗi m2.

Giai đoạn trước 2023, mức giá bán nhà ở xã hội tại Thủ đô được duyệt thường dao động 13-17 triệu đồng một m2. Từ đó đến nay, giá căn hộ đã tăng phi mã, dù suất đầu tư được Bộ Xây dựng công bố với loại nhà ở này dưới 20 tầng chỉ khoảng 5,6-8,8 triệu đồng mỗi m2.

Giá bán nhà ở xã hội tại nhiều địa phương chênh lệch đáng kể so với Hà Nội. Chẳng hạn, tại Thanh Hóa, dự án tại lô đất NOXH-02 thuộc khu đô thị trung tâm TP Thanh Hóa (tên thương mại Vinhomes Star City) được Sở Xây dựng duyệt giá bán 20,65 triệu đồng một m2. Trong khi ở Quảng Ninh, hơn trăm căn nhà ở loại này tại Khu công nghiệp Đông Mai sắp nhận hồ sơ đăng ký có giá tạm tính từ 10,8 triệu đồng mỗi m2.

Theo quy định hiện hành, giá bán nhà xã hội do chủ đầu tư xác định trên cơ sở tính đủ các chi phí để thu hồi vốn đầu tư, lãi vay (nếu có) và lợi nhuận định mức (không quá 10%). Giá bán sẽ được UBND cấp tỉnh thẩm duyệt, không tính các khoản ưu đãi của Nhà nước.

Giá bán nhà xã hội khác nhau theo từng dự án, khu vực do chênh lệch chi phí đầu tư xây dựng và khoản hợp lý khác, theo ông Chử Văn Hải, Trưởng phòng Phát triển và quản lý nhà ở xã hội, Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng).

Ông Hải phân tích chi phí xây dựng, gồm xây lắp và bố trí thiết bị, có thể lên đến 90% tổng mức đầu tư chung cư nhà xã hội, do được miễn tiền sử dụng đất. Tỷ trọng này với chung cư thương mại khoảng 70%. Trong khi mỗi dự án có yêu cầu thiết kế (gồm chiều cao tầng, số lượng hầm, kiểu dáng kiến trúc, kết cấu chịu lực… ) và quy mô riêng biệt, kéo theo chi phí xây dựng khác nhau.

Ví dụ chi phí đầu tư xây dựng dự án nhà xã hội có tầng hầm sẽ cao hơn 10-20% so với dự án không hầm có cùng quy mô. Chưa kể, những dự án sử dụng thiết kế mẫu hay nhà lắp ghép có giá bán thấp hơn.

Theo ông Hải, nhà xã hội cũng áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư 04/2021 giống nhà thương mại, điểm khác nhau là bị khống chế về diện tích căn hộ nhằm hạ giá bán. Giá nhà ở xã hội thấp hơn đáng kể nhưng chất lượng, quy chuẩn, tiêu chuẩn phải đảm bảo giống dự án thương mại. Việc dự án được đầu tư thêm sân vườn, cảnh quan, thiết kế đường nội bộ làm tăng giá bán của chủ đầu tư.

Tương tự, chi phí hạ tầng xã hội, công trình tiện ích của mỗi dự án cũng khác nhau về mức độ đầu tư. Một số dự án mới được bố trí thiết kế, xây thêm nhà trẻ, trường học, công viên cây xanh… nên giá sẽ đắt hơn. Chi phí đầu tư những hạng mục này có thể được tính cả khấu hao trong khai thác vận hành, nên một phần được phân bổ vào giá thành sản phẩm.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Hoàng Nam, Tổng giám đốc G-Home, doanh nghiệp chuyên phát triển nhà ở xã hội, cho biết suất vốn đầu tư cho công trình cũng được phân theo 8 vùng, với mức chênh giữa vùng thấp và cao nhất lên đến 10%. Do đó giá dự án ở trung tâm đô thị cao hơn so với khu vực vùng ven.

Trong khi đó, suất vốn đầu tư xây dựng chưa gồm một số khoản như chi phí lãi vay, bán hàng, trượt giá, công trình hạ tầng kỹ thuật ngoài nhà, hệ thống phòng cháy chữa cháy…

Ông Nam cho hay các dự án nhà ở thường vay tín dụng thương mại khoảng 30-70% tổng vốn đầu tư dự án. Ngoài chi phí lãi vay trong thời gian xây dựng, chủ đầu tư phải chịu lãi vay quá trình bán hàng thu hồi vốn dự án. Nếu thủ tục đầu tư kéo dài, sản phẩm tồn kho, chủ đầu tư khó có nguồn để trả nợ, kéo chi phí lãi vay tăng mạnh.

Về chi phí bán hàng, dự án nhà xã hội có đặc thù xét duyệt đối tượng được thụ hưởng chính sách nên khoản này chiếm 1-3% giá bán, cho thuê. Tuy nhiên, khoản này nằm trong các chi phí hợp lý, tối đa 2% tổng chi phí đầu tư xây dựng, nên ở nhiều dự án chủ đầu tư phải bù khoản bị thiếu này.

Mới đây, Bộ Xây dựng đề xuất tăng mức lợi nhuận xây nhà ở xã hội lên 13% nhằm khuyến khích các doanh nghiệp tham gia phát triển dự án. Nếu đề xuất này được thông qua, giá bán nhà ở xã hội có thể tiếp tục tăng.

Tổng giám đốc G-Home cho rằng yếu tố trực tiếp giúp hạ nhiệt giá nhà nằm ở thủ tục đầu tư. Nếu thời gian hoàn thành thủ tục được rút ngắn, đơn giản hóa, doanh nghiệp sẽ tích cực hơn trong triển khai dự án.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Đỉnh, chuyên gia pháp lý bất động sản, cho rằng “nên giữ định mức 10%” như quy định cũ. Ông nói, đặt trong bối cảnh trước đây, doanh nghiệp xây nhà xã hội gặp nhiều vướng mắc pháp lý, tốn chi phí. Quy định yêu cầu hạch toán tổng thể dự án nên chủ đầu tư chỉ được hưởng 10% lợi nhuận trên toàn quỹ đất.

Hiện nay, với những đột phá về chính sách phát triển nhà xã hội, ông Đỉnh cho rằng mức trần lợi nhuận 10% là phù hợp. Bởi lãi định mức chỉ tính cho quỹ đất xây nhà, còn lại phần 20% làm thương mại dịch vụ được miễn tiền thuê đất và doanh nghiệp hưởng toàn bộ lợi nhuận từ phần này.

Ngọc Diễm