Tại hội nghị trực tuyến toàn quốc về phát triển nhà ở xã hội ngày 6/3, Chủ tịch Tập đoàn Kim Oanh đề xuất mở rộng diện tích và phân khúc nhà ở xã hội. Ví dụ, Singapore xây nhà ở xã hội 3-4 phòng ngủ, phù hợp gia đình đa thế hệ, phân loại theo thu nhập.

“Những căn nhà này ở Singapore bền vững 2-3 thế hệ, giá trị tăng dần”, bà Oanh nói.

Việc xây dựng cũng nên theo nhu cầu, tức là đăng ký trước, xây dựng sau để tránh lãng phí nguồn lực. Ngoài ra, nhà điều hành cần hỗ trợ tài chính linh hoạt với lãi suất ưu đãi 1-2% cho người thu nhập thấp, phù hợp từng nhóm.

Để tăng nguồn cung nhà ở xã hội, bà Oanh cho rằng Việt Nam có thể áp dụng mô hình nhà bêtông lắp ghép. Ưu điểm của mô hình này là thi công nhanh, tiết kiệm chi phí, bền vững 50 năm, phù hợp địa chất yếu.

Thủ tướng Phạm Minh Chính cho rằng có thể tổ chức cuộc thi thiết kế kiến trúc nhà ở xã hội, để có các mẫu nhà phù hợp điều kiện, cảnh quan, văn hóa, khí hậu từng vùng miền, nhu cầu người sử dụng. Ông gợi ý nghiên cứu việc xây dựng nhà ở xã hội bằng lắp ghép cấu kiện bêtông cốt thép.

Nhà lắp ghép (hay nhà tiền chế) là công trình được chế tạo trước một phần hoặc phần khung được sản xuất trước tại xưởng, sau đó mang đến lắp ghép tại địa điểm công trình. Gần đây, nhiều gia đình bắt đầu lựa chọn nhà lắp ghép như một giải pháp kinh tế.

Theo các chuyên gia, mô hình này được sử dụng nhiều hơn bởi tối ưu thời gian thi công. Chi phí đầu tư, thi công nhà lắp ghép thấp hơn nhà bêtông cốt thép truyền thống vì trọng lượng và khối lượng công trình nhẹ hơn. Kết cấu móng cũng được giảm thiểu, từ đó giảm chi phí.

Mặt khác, phần khung xương công trình đa phần được hoàn thiện tại xưởng, thi công tại công trường chỉ cần thao tác móng, lắp dựng khung xương, thi công vách. Điều này làm rút ngắn thời gian, từ đó giảm được chi phí nhân công.

Trên thế giới, gần đây Hawaii (Mỹ) định sản xuất nhà lắp ghép để giải quyết nhu cầu cho 29.000 người đang chờ có nhà. Sở Đất đai Người Hawaii (DHHL) tính toán nhà lắp ghép có chi phí thấp hơn và thời gian nhanh hơn, với kỳ vọng xuất xưởng 40 căn mỗi tháng.

Việt Nam đặt mục tiêu có 1 triệu căn nhà ở xã hội vào 2030. Từ 2021 đến nay, theo số liệu của Bộ Xây dựng, cả nước có 655 dự án nhà ở xã hội được triển khai với quy mô 593.428 căn. Trong đó, chỉ 103 dự án được hoàn thành với quy mô hơn 66.755 căn. 137 dự án đã khởi công với trên 114.618 căn. Còn lại 415 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư sẽ cung cấp thêm hơn 412.200 căn nếu xây xong.

Tổng số tiền giải ngân theo Chương trình 120.000 tỷ đồng cho vay ưu đãi nhà ở xã hội là 2.845 tỷ đồng. Số này gồm 2.580 tỷ đồng cho chủ đầu tư tại 20 dự án, 265 tỷ đồng cho người mua nhà tại 15 dự án.

Theo bà Oanh, thách thức lớn nhất trong phát triển nhà ở xã hội là giải ngân vốn vay. Bởi nhiều dự án của tập đoàn này hoàn thiện sớm nhưng ngân hàng chậm giải ngân, gây lãng phí và khó khăn cho doanh nghiệp, người mua.

Bà kiến nghị cơ quan quản lý đảm bảo chương trình tín dụng cho vay 120.000 tỷ đồng với lãi suất ổn định 10 năm, tạo cơ chế hỗ trợ quỹ đất, đặc biệt tại TP HCM.

“Kim Oanh sẵn sàng đầu tư với nguồn lực hiện có, mong nhận hỗ trợ vay ưu đãi để đẩy nhanh tiến độ”, bà nói, cho biết tập đoàn này đặt mục tiêu phát triển 40.000 căn từ nay đến 2028.

Còn theo đại diện Tập đoàn Phú Cường, quỹ đất tại TP HCM không còn nhiều nhưng có nhiều khu bỏ hoang trong thời gian dài vì vướng mắc pháp lý. Do đó, ông đề xuất nhà chức trách có chính sách, thủ tục gọn nhẹ để doanh nghiệp có thể đầu tư dự án tại đây.

“Chẳng hạn, Bộ Xây dựng trình Chính phủ cho dự án thí điểm với thủ tục nhanh gọn, được làm song song với thực hiện dự án”, ông nói.

Phương Dung

Theo đề xuất, chương trình thí điểm sẽ áp dụng tại các căn hộ thuộc những tòa chung cư có hệ thống kỹ thuật đảm bảo như điện, nước, thang máy, phòng cháy chữa cháy và xử lý rác thải, được xây dựng đúng theo hồ sơ thiết kế đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Để tham gia thí điểm, các chủ hộ phải đáp ứng một số điều kiện. Đầu tiên, việc cho thuê phải được Hội nghị nhà chung cư đồng thuận và thông qua nội dung điều chỉnh phí quản lý vận hành phù hợp. Chủ căn hộ cần đăng ký mục đích sử dụng với chính quyền địa phương, ban quản trị và đơn vị vận hành tòa nhà.

Bên cạnh đó, chủ nhà có nghĩa vụ khai báo thông tin lưu trú của khách thuê, đảm bảo tuân thủ các quy định về du lịch, cư trú, thuế, phòng cháy chữa cháy và bảo hiểm. Hoạt động cho thuê cũng phải đảm bảo an toàn, an ninh, trật tự, vệ sinh môi trường và không ảnh hưởng đến quyền lợi của các cư dân khác.

Trường hợp chủ căn hộ vi phạm các quy định trên sẽ bị xử lý hành chính, nếu tái phạm nhiều lần có thể bị tạm ngừng thí điểm.

Về giải pháp lâu dài, sau khi kết thúc giai đoạn thí điểm, TP HCM sẽ tổ chức đánh giá hiệu quả và tác động của mô hình, làm cơ sở kiến nghị các bộ, ngành Trung ương điều chỉnh, bổ sung quy định trong Luật Nhà ở, Luật Du lịch và các văn bản liên quan.

Sở Xây dựng cho biết động thái này nhằm từng bước hoàn thiện cơ chế quản lý và tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho loại hình kinh doanh đang ngày càng phổ biến, trong bối cảnh nhu cầu thuê ngắn hạn từ khách du lịch và người đi công tác ngắn ngày gia tăng.

Để triển khai đồng bộ, Sở Xây dựng đề xuất được chủ trì phối hợp với Sở Du lịch, Công an TP HCM, Sở Khoa học và Công nghệ xây dựng bộ tiêu chí đánh giá và hướng dẫn thực hiện. Sở Du lịch cũng được giao hoàn thiện Đề án phát triển mô hình kinh tế chia sẻ trong lĩnh vực lưu trú du lịch, tạo nền tảng pháp lý và thực tiễn cho hoạt động này.

Hiện tại, TP HCM vẫn áp dụng Quyết định 26/2025 về quản lý, sử dụng nhà chung cư, trong đó quy định căn hộ chỉ được sử dụng đúng mục đích để ở, không được cho thuê theo giờ, theo ngày. Quy định này đã vấp phải nhiều phản ứng từ nhà đầu tư dịch vụ lưu trú Airbnb và các hộ dân sở hữu chung cư.

Trước thực tế này, nhiều chuyên gia đề xuất thay vì cấm, thành phố có thể nghiên cứu các quy định để quản lý, thí điểm mô hình kinh doanh này nhằm gia tăng nguồn thu ngân sách, phát triển du lịch và hài hòa lợi ích cho người sở hữu chung cư.

Việc thí điểm mô hình mới được kỳ vọng giúp TP HCM dung hòa giữa yêu cầu quản lý chặt chẽ và xu hướng phát triển mô hình kinh tế chia sẻ hiện đại, góp phần thúc đẩy kinh tế đô thị và đảm bảo hài hòa lợi ích của cả người dân lẫn doanh nghiệp.

Phương Uyên

Với hơn 90% đại biểu tán thành, Quốc hội thông qua Nghị quyết về một số cơ chế tháo gỡ khó khăn thực hiện Luật Đất đai, sáng 11/12.

Nghị quyết bổ sung thêm 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội. Thứ nhất là thu hồi đất để thực hiện dự án khu thương mại tự do hay trong trung tâm tài chính quốc tế.

Thứ hai là trường hợp chủ đầu tư đã đàm phán được trên 75% diện tích và hơn 75% người có đất. HĐND cấp tỉnh sẽ xem xét, thông qua việc thu hồi phần đất còn lại để giao cho chủ đầu tư. Cuối cùng, trường hợp Nhà nước thu hồi để tạo quỹ đất thanh toán theo hợp đồng BT, cho thuê đất, tiếp tục sản xuất kinh doanh.

Các trường hợp bổ sung này được thực hiện từ 1/1/2026.

Luật hiện hành có 32 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội, được chia theo 3 nhóm chính gồm xây dựng công trình công cộng, trụ sở cơ quan Nhà nước hay các dự án quan trọng (như khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao, hoạt động lấn biển…).

Cũng theo Nghị quyết, bảng giá và hệ số điều chỉnh được áp dụng làm căn cứ bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Hiện tại, việc bồi thường theo giá đất cụ thể do UBND địa phương quyết định tại thời điểm duyệt phương án bồi thường, tái định cư.

Bảng giá đất sẽ được xây dựng theo loại, vị trí và khu vực đất. HĐND cấp tỉnh quyết định bảng giá này, và áp dụng từ 1/1/2026. Bảng giá sẽ được sửa đổi, bổ sung khi cần thiết.

Trước khi thu hồi, cơ quan có thẩm quyền phải thông báo cho người có đất bị thu hồi tối thiểu trước 60 ngày với đất nông nghiệp và 120 ngày với đất phi nông nghiệp (thương mại, dịch vụ). Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải được niêm yết công khai trong 10 ngày tại trụ sở UBND cấp xã. Trường hợp vẫn còn ý kiến không đồng thuận, nhà quản lý phải tổ chức đối thoại trong thời hạn 30 ngày từ khi lấy ý kiến người dân.

Anh Tú