Cuối tháng 6, một dự án chung cư quy mô gần 1.300 căn hộ tại phường Lái Thiêu (TP HCM) được chủ đầu tư thông báo “bán hết 90%” ngay trong ngày mở bán đầu tiên. Tuy nhiên, sau sự kiện, hàng chục sàn môi giới vẫn liên tục chào hàng với giỏ sản phẩm gần như đầy đủ, từ tầng thấp đến căn góc. Một số sàn thừa nhận đang “ôm” lượng hàng lớn nhưng chưa thể thoát do phần lớn lượng giữ chỗ trước chưa chuyển thành giao dịch thật, giá cao hơn quảng cáo.

Tại khu vực Vũng Tàu cũ, một dự án nghỉ dưỡng từng gây chú ý khi công bố gần 6.000 lượt đặt mua, kèm thông tin toàn bộ sản phẩm thấp tầng đã “cháy hàng”, căn hộ chỉ còn vài suất cuối. Tuy nhiên, khi khách hàng liên hệ, các sàn vẫn sẵn sàng cung cấp nhiều lựa chọn với đa dạng vị trí, diện tích và mức giá. Theo một số đơn vị phân phối, lượng hàng thực tế còn lại không hề khan hiếm như quảng cáo.

Kịch bản này cũng lặp lại ở khu Đông TP HCM. Một dự án chung cư cao cấp hơn 2.500 căn hộ thương mại mở bán từ đầu tháng 7 công bố gần 5.000 lượt booking và khoảng 90% giỏ hàng đã có chủ. Ngay sau đợt công bố này, giá bán thực tế được điều chỉnh 3-5 triệu đồng mỗi m2, trong khi các sàn vẫn tiếp tục tìm khách cho nhiều block chưa tiêu thụ.

Theo một đơn vị phân phối dự án, tỷ lệ khách mua thật chỉ chiếm một phần nhỏ so với số lượng booking đã được công bố do đến thời điểm ký hợp đồng, không ít khách rút lui. “Phần lớn đặt cọc chỉ nhằm “giữ suất” chờ sóng giá, không có nhu cầu mua ở thực, khiến dự án liên tục được quảng bá là cháy hàng trong khi giao dịch thực diễn ra chậm”, một sàn môi giới chia sẻ.

Không chỉ dừng ở con số booking, nhiều sàn còn lan truyền hình ảnh chuyển khoản, thông báo “đặt chỗ thành công” trên mạng xã hội để tạo hiệu ứng đám đông. Một số trường hợp được phản ánh là tự chuyển tiền giữa các tài khoản nội bộ với nội dung đặt cọc mua căn hộ, nhằm đánh vào tâm lý người mua rằng dự án đang thu hút lượng quan tâm lớn. Thực tế, đến cuối năm, các dự án này vẫn tiếp tục được rao bán giỏ hàng sơ cấp từ chủ đầu tư.

Những thông báo “cháy booking”, “sold out 90-100% giỏ hàng” xuất hiện dày đặc trong các đợt mở bán dự án tại TP HCM vào nửa cuối năm, tạo cảm giác thị trường bất động sản đã sôi động trở lại. Không ít dự án quy mô 1.000-2.000 căn hộ chỉ sau một đến hai tháng mở bán đã ghi nhận 3.000-4.000 lượt đặt mua và liên tục thông báo bán hết giỏ hàng. Cùng lúc, giá bán thực tế lại được tăng thêm hàng triệu đồng mỗi m2 so với mức quảng cáo ban đầu, với lý do “nhu cầu cao”.

Tuy nhiên, phía sau các con số được công bố là thực tế hoàn toàn trái ngược: nhiều dự án vẫn âm thầm tìm khách, hàng tồn chưa thoát, thanh khoản thấp hơn xa so với kỳ vọng. Theo báo cáo từ CBRE Việt Nam, năm nay lệ hấp thụ căn hộ của TP HCM chỉ mức 62% đến 73%, kém xa so với giai đoạn sôi động trước Covid 19. Còn theo DKRA Consulting, tỷ lệ hấp thụ căn hộ phía Nam (gồm TP HCM, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu và Long An cũ) năm nay trung bình chỉ khoảng 54%, có thời điểm chỉ đạt 20-30% trên tổng rổ hàng mở bán.

Lãnh đạo một sàn môi giới tại TP HCM cho rằng chiêu tạo “sóng ảo” qua booking đã xuất hiện nhiều năm nhưng hiện được đẩy lên mức tinh vi hơn. “Có dự án công bố đã bán 95% nhưng sau đó vẫn rao bán kéo dài nhiều tháng. Thực chất, sàn bỏ tiền ký quỹ giữ chỗ rồi tìm người mua thật để sang tay và thu hồi tiền cọc”, ông nói.

Theo vị này, thông tin booking vượt xa rổ hàng thường được lý giải là ưu tiên khách đặt trước theo thứ tự, nhưng thực tế bị phóng đại nhằm tạo tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO), thúc đẩy người mua xuống tiền nhanh. Một số chủ đầu tư nhận giữ chỗ từ nhiều đơn vị cùng lúc, miễn đủ tiền, không phân biệt giao dịch thật hay không. Có dự án chỉ khoảng 500 căn hộ nhưng ghi nhận tới 5.500 lượt đặt mua trước, tạo cảm giác cầu lớn để nâng giá bán. Booking vì thế không còn là bước thăm dò nhu cầu mà trở thành công cụ tạo sốt ảo, đẩy giá lên cao.

“Cách mua bán này nếu không siết lại, người mua nhà thật sẽ khó tiếp cận sản phẩm, thị trường kém minh bạch và lành mạnh”, vị này nhấn mạnh.

Chuyên gia bất động sản Trần Khánh Quang cho rằng booking chỉ phản ánh mức độ quan tâm ban đầu, không đại diện cho giao dịch thành công. Trong điều kiện thị trường bình thường, tỷ lệ chuyển đổi từ booking sang giao dịch thực chỉ khoảng 10–30%. Với những dự án có lượng đăng ký gấp đôi rổ hàng như hiện nay, số giao dịch thật có thể chỉ đạt 5-10%, thậm chí thấp hơn.

Theo ông, thị trường đang có tín hiệu phục hồi nhưng chưa trở lại giai đoạn sôi động. Việc nhiều chủ đầu tư công bố bán hết 100% sản phẩm trong thời gian ngắn là thiếu cơ sở. Trong bối cảnh tâm lý nhà đầu tư và người mua ở thực vẫn thận trọng, ông Quang đánh giá các chiêu tạo sóng ảo vì vậy chỉ làm gia tăng biến động và rủi ro cho cả doanh nghiệp lẫn khách hàng.

Ở góc độ quản lý, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM (HoREA), cho rằng để thị trường phát triển lành mạnh cần tăng cường giám sát và công khai dữ liệu giao dịch. Các sàn môi giới phải tuân thủ pháp luật, tránh tiếp tay cho việc thổi giá, tạo sốt ảo. Đồng thời, Nhà nước cần có cơ chế kiểm soát thông tin nhằm bảo vệ người tiêu dùng và ổn định thị trường.

Ông Châu cảnh báo, nếu các hành vi thao túng tâm lý người mua không được kiểm soát trong giai đoạn đầu chu kỳ phục hồi, hệ quả lâu dài sẽ là mất cân đối cung – cầu và cản trở sự phát triển bền vững của thị trường bất động sản.

Phương Uyên

Nhận định này được VinaCapital – tập đoàn quản lý đầu tư hàng đầu tại Việt Nam nêu trong báo cáo Chiến lược 2026 vừa công bố.

Theo VinaCapital, giá bất động sản sơ cấp có thể được điều chỉnh giảm nhẹ trong năm nay sau đà tăng mạnh (hơn 30%) trong 2025 nhờ hai yếu tố chính. Thứ nhất là nguồn cung gia tăng khi các dự án mới lần lượt ra thị trường. Thứ hai, lãi suất cho vay mua nhà tăng 1 điểm phần trăm, lên khoảng 11% vào cuối 2025.

Công ty quản lý quỹ này đánh giá mức lãi suất trên “đủ cao để hạn chế hoạt động đầu cơ”, nhưng vẫn nằm trong ngưỡng có thể chấp nhận đối với người mua nhà để ở.

VinaCapital giải thích thêm rằng nhiều nhà đầu tư thường áp dụng một ngưỡng tâm lý về lãi suất vay khoảng 1% mỗi tháng, tương ứng 12-13% một năm). Vì vậy, khi lãi suất vượt mức này, VinaCapital cho rằng họ sẽ có xu hướng thận trọng hơn và giảm các hoạt động mua bán bất động sản với mục đích lướt sóng.

Theo dữ liệu của Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), năm ngoái, toàn thị trường ghi nhận khoảng 128.000 sản phẩm mở bán mới – cao nhất giai đoạn 2019-2025 và cũng tiệm cận đỉnh nguồn cung. Tuy nhiên, thị trường nhà ở vẫn mất cân đối khi phần lớn nguồn cung mới đến từ các dự án căn hộ cao cấp hoặc nhà thấp tầng có giá trị lớn. Trong đó, hơn 25% căn hộ mới có giá trên 100 triệu đồng mỗi m2.

Dù giá cao, nhiều dự án vẫn đạt tỷ lệ hấp thụ tốt nhờ loạt thông tin tích cực về triển vọng kinh tế, hạ tầng trên nền tảng lãi suất được duy trì ở mức thấp. Tuy nhiên, VARS cũng nhận thấy thị trường có sự thay đổi từ cuối 2025, nhất là khi lãi suất có xu hướng tăng. “Áp lực tài chính bắt đầu bộc lộ rõ với nhóm nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy cao, kỳ vọng lướt sóng ngắn hạn”, đơn vị này nêu.

Tương tự, VinaCapital đánh giá mức tăng nhẹ lãi suất cũng góp phần tạo ra tình trạng tồn kho ở mức vừa phải với một số chủ đầu tư. Theo ước tính của đội ngũ bất động sản tại VinaCapital, khoảng 30% số căn hộ mới mở bán gần đây chưa được tiêu thụ. “Mức tồn kho này không quá lớn, nhưng đủ kéo mặt bằng giá về mức người mua cuối sẵn sàng chấp nhận”, công ty này cho hay.

Tại phiên họp giữa tháng 1, Thủ tướng đã giao Ngân hàng Nhà nước kiểm soát chặt tín dụng bất động sản, không để dòng vốn đầu cơ, làm méo mó thị trường. Nhà điều hành cũng cần có chính sách quản lý rủi ro với tín dụng rót vào địa ốc.

Theo số liệu của Bộ Xây dựng, đến cuối năm ngoái, tổng dư nợ cho vay kinh doanh bất động sản khoảng 2 triệu tỷ đồng, tăng 28% trong một năm. Cơ quan này cũng khẳng định sẽ phối hợp với Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính kiểm soát chặt tín dụng bất động sản, xử lý các dòng vốn phục vụ đầu cơ, nhằm bảo đảm an toàn hệ thống tài chính – ngân hàng.

Tuy nhiên, VARS cho rằng lãi suất tăng nhanh ảnh hưởng đến cả doanh nghiệp phát triển dự án và người mua nhà ở thực. Vì vậy, Hội Môi giới đề xuất việc kiểm soát tín dụng bất động sản cần thực hiện theo hướng thận trọng, có chọn lọc bởi không chỉ thị trường địa ốc, mà cả nền kinh tế cũng có nguy cơ chịu ảnh hưởng tiêu cực.

VinaCapital cũng dự đoán việc kiểm soát tăng trưởng tín dụng với bất động sản không kéo dài sang nửa cuối 2026 khi xét đến lĩnh vực này là một trong ba động lực quan trọng mà Chính phủ có thể sử dụng để thúc đẩy tăng trưởng GDP năm nay.

Với giả định môi trường vĩ mô ổn định trong nửa đầu năm, VinaCapital dự báo các ngân hàng sẽ trở lại đẩy mạnh cho vay với chủ đầu tư và mở rộng tín dụng bất động sản vào cuối năm. “Qua đó, thị trường bất động sản có thể phục hồi, dù khó xuất hiện một đợt tăng giá mạnh mới”, công ty nêu trong báo cáo.

VinaCapital cũng cho biết thị trường bất động sản Việt Nam khác biệt đáng kể với Trung Quốc. Bởi tỷ lệ nhà trống tại Việt Nam dưới 5%, còn Trung Quốc hơn 25%. Theo đơn vị này, mức độ tăng giá nhà ở Việt Nam gần đây phản ánh tình trạng thiếu nguồn cung, thay vì xây dựng sản phẩm đầu cơ quá mức – đặc trưng cho bong bóng bất động sản Trung Quốc.

Anh Tú