Tại hội thảo “Thúc đẩy kết nối Long Thành – TP HCM” do báo Tuổi Trẻ tổ chức ngày 27/6, TS. KTS Hoàng Hữu Phê, Viện Kiến trúc quốc gia, cho rằng Long Thành không nên chỉ được nhìn nhận là một đô thị vệ tinh, mà cần đóng vai trò đối tác chức năng với TP HCM trong mô hình twin city (thành phố song sinh), tương tự Phố Đông – Thượng Hải hay Thâm Quyến – Hong Kong.

Mô hình thành phố song sinh được hình thành dựa trên nguyên lý tăng trưởng cân bằng. Trong đó, cả 2 thành phố củng cố thế mạnh của nhau trong giải quyết những thách thức chung. Theo ông Phê, việc hình thành một cặp đô thị song sinh có thể giúp TP HCM chia sẻ áp lực không gian, hạ tầng và dân cư, đồng thời tạo điều kiện để Long Thành trở thành cực phát triển mới, có vai trò như đối tác chiến lược thay vì chỉ là vùng “vệ tinh”.

Đồng quan điểm, Tiến sĩ Phạm Văn Đại, giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, ví Long Thành với Phố Đông nếu lấy sông Đồng Nai làm trục phát triển vùng, tương tự cách Thượng Hải đã dùng sông Hoàng Phố để phát triển Phố Đông đối trọng với Phố Tây.

Với dân số hơn 10 triệu người, TP HCM đã dần cạn kiệt dư địa phát triển trong nội đô và cần một đô thị đủ lớn, đủ cơ chế, đủ liên kết để chia sẻ không gian tăng trưởng. Long Thành, nơi đặt sân bay quốc tế lớn nhất cả nước, và Nhơn Trạch, khu vực liền kề TP Thủ Đức, sở hữu quỹ đất dồi dào, kết nối thuận lợi tới cảng biển Cái Mép – Thị Vải, cao tốc, vành đai, đang nổi lên như điểm đến hấp dẫn cho làn sóng giãn dân, giãn chức năng từ TP HCM.

Còn theo ông Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Nghiên cứu Phát triển TP HCM, Long Thành không chỉ sở hữu cửa ngõ hàng không quy mô lớn nhất cả nước, mà còn hội đủ các điều kiện để trở thành trung tâm hậu cần, công nghiệp và thương mại quốc tế. Khu vực này có quỹ đất phát triển dồi dào, nằm gần cảng Cái Mép – Thị Vải, kết nối với cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, TP HCM – Long Thành – Dầu Giây, đặc biệt là các tuyến vành đai 3 và 4 đang được triển khai mạnh mẽ.

Ông Vũ nhấn mạnh, cùng với các lợi thế trên, nếu đề án khu thương mại tự do quy mô 8.300 ha được thực hiện đúng hướng, Long Thành sẽ biến thành vùng thử nghiệm thể chế linh hoạt, thu hút đầu tư chiến lược vào các lĩnh vực công nghệ cao, logistics và dịch vụ quốc tế – những chức năng mà TP HCM đang muốn giãn ra vùng ven nhưng thiếu quỹ đất và cơ chế đặc thù.

Ông Vũ khẳng định mối liên kết chiến lược giữa TP HCM – Long Thành không chỉ giúp định hình cấu trúc phát triển đa trung tâm mà còn tăng sức cạnh tranh vùng, phù hợp với xu hướng hình thành megaregion (siêu vùng đô thị) đang diễn ra tại nhiều quốc gia châu Á.

Nói về hướng phát triển của Long Thành, Phó giám đốc Sở Xây dựng Đồng Nai Huỳnh Tấn Lộc cho biết tỉnh xác định hạ tầng giao thông và chuyển đổi số là hai trụ cột phát triển chính. Nhiều dự án trọng điểm đang được triển khai như cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, Dầu Giây – Phan Thiết, Bến Lức – Long Thành và các tuyến vành đai 3, 4 nhằm kết nối trực tiếp Long Thành với TP HCM và vùng kinh tế phía Nam.

Đồng Nai cũng định hướng phát triển giao thông công cộng hiện đại theo mô hình TOD, kết nối metro và đường sắt từ Long Thành đến TP HCM – Biên Hòa – Thủ Đức, đồng thời xây dựng hệ thống logistics đa phương thức phục vụ sân bay Long Thành. Đáng chú ý, tỉnh đang quy hoạch thành phố sân bay Long Thành với vùng lõi là khu thương mại tự do hơn 8.000 ha.

“Chúng tôi muốn Long Thành không chỉ là sân bay hiện đại mà là đô thị sân bay thế hệ mới, hình thành cặp đô thị song sinh với TP HCM, cùng chia sẻ động lực phát triển toàn vùng”, ông Lộc nói.

Tuy nhiên, để mô hình đô thị song sinh đi vào thực tế, các chuyên gia cho rằng Long Thành cần vượt qua hàng loạt thách thức. Trước hết là đầu tư hạ tầng liên kết, đặc biệt là tuyến metro và đường sắt đô thị nối từ TP Thủ Đức tới sân bay Long Thành, kết nối hành khách, lao động và hàng hóa một cách liền mạch.

Tiếp theo, hai địa phương cần thúc đẩy nhanh tiến độ các tuyến cao tốc, vành đai, cầu Cát Lái và hạ tầng xã hội tại Long Thành – Nhơn Trạch, nhằm tránh tình trạng phát triển mất cân đối giữa hạ tầng cứng và hạ tầng dịch vụ. Quan trọng không kém là thiết lập cơ chế điều phối vùng đủ mạnh, có sự tham gia của Chính phủ, TP HCM và Đồng Nai, nhằm bảo đảm quy hoạch liên thông, tránh mâu thuẫn về lợi ích địa phương và chồng chéo chức năng đô thị.

Giới chuyên gia cũng kiến nghị cần mở rộng phạm vi áp dụng cơ chế đặc thù Nghị quyết 98 của TP HCM ra khu vực Đồng Nai, đặc biệt là các dự án liên kết vùng và sử dụng nguồn lực hỗn hợp. Nếu chỉ để TP HCM đơn phương triển khai, hiệu quả đầu tư sẽ khó lan tỏa. Việc thiết kế chính sách vùng thay vì địa phương hóa từng dự án sẽ giúp mô hình twin city phát huy đúng tiềm năng, tránh rơi vào tình trạng một bên phát triển nóng, bên kia tụt hậu.

Theo các chuyên gia, Long Thành – TP HCM nếu được tổ chức và đầu tư đúng hướng có thể trở thành cặp đô thị song sinh đầu tiên của cả nước, hình thành một đại đô thị kết nối sân bay – cảng biển – trung tâm tài chính, góp phần đưa vùng Đông Nam Bộ trở thành cực tăng trưởng chiến lược mới của Việt Nam.

Phương Uyên

Cuối tháng 5, chuỗi nhà hàng của chị Phạm Thị Hải đã đóng cửa hai điểm thuê tại quận 3 và quận 11, sau thời gian dài hoạt động cầm chừng. Trong đó, mặt bằng rộng 230 m2 trên đường Cách Mạng Tháng Tám (quận 3) có giá thuê 190 triệu đồng mỗi tháng.

“Dù chủ nhà đồng ý giảm thêm giá thuê, tôi vẫn phải đóng cửa vì không thể gánh nổi khoản chi cố định quá lớn trong bối cảnh kinh doanh ế ẩm”, chị Hải nói và cho biết sẽ chuyển sang mặt bằng nhỏ hơn trên cùng tuyến đường thuộc quận 10.

Trên đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa (quận 3), một căn nhà phố từng được thương hiệu thời trang thuê gần hai năm, đã treo biển tìm khách mới từ tháng 4 đến nay. Cách đó không xa, đoạn gần chùa Vĩnh Nghiêm, có ba mặt bằng liền kề cũng rao cho thuê từ đầu năm, hiện chưa có người chốt.

Tình trạng tương tự diễn ra trên đường 3 Tháng 2 (quận 10), nơi nhiều căn nhà mặt tiền bị bỏ trống, phủ kín bảng cho thuê. Một số mặt bằng đã treo biển từ cuối năm 2023, đến nay chưa giao dịch được. Anh Kiên, môi giới phụ trách một căn nhà ba tầng trên tuyến đường này, cho biết có mặt bằng rộng gần 300 m2, từng được thuê với giá khoảng 180 triệu đồng mỗi tháng. Hiện chủ nhà giữ nguyên mức giá chào thuê nhưng sẵn sàng thương lượng giảm 15-20% nếu có khách chốt hợp đồng.

Trên đường Nguyễn Văn Trỗi (quận Phú Nhuận), một cửa hàng kinh doanh đồ gia dụng đã dừng hoạt động từ tháng 4. Mặt bằng rộng khoảng 120 m2, từng có giá thuê 90 triệu đồng mỗi tháng. Chủ nhà cũng chấp nhận giảm 10 triệu đồng để giữ khách, nhưng do doanh thu giảm sút và chi phí vận hành cao, đơn vị thuê quyết định không gia hạn hợp đồng.

Ghi nhận của VnExpress cho thấy nhiều tuyến đường trung tâm khác như Cách Mạng Tháng Tám, Điện Biên Phủ, Nguyễn Trãi, Phan Xích Long… cũng xuất hiện dày đặc biển hiệu “cho thuê”, dán kín số điện thoại trên kính và tường nhà.

Theo dữ liệu từ Batdongsan, giá thuê nhà phố tại TP HCM trong tháng 5 tiếp tục giảm 10%, nhà riêng giảm 19% so với đầu năm. Tương tự, thống kê từ nền tảng Nhà Tốt ghi nhận giá thuê nhà phố kinh doanh bán lẻ tại các quận nội thành trong tháng 1 giảm trung bình 10-18%. Mức giảm mạnh nhất tại quận 1 và Bình Thạnh, khoảng 20-32% so với cuối năm ngoái. Đến cuối tháng 3, giá chào thuê tiếp tục giảm thêm 4%, trong khi nhu cầu thuê vẫn duy trì trạng thái đi ngang từ đầu năm.

Báo cáo quý I của Savills Việt Nam cũng cho biết giá thuê trung bình hiện thấp hơn 10-20% so với trước đại dịch. Dù chủ nhà đã đưa ra nhiều ưu đãi như giữ nguyên giá lâu dài, giãn tiến độ thanh toán, giảm tiền cọc… tình trạng mặt bằng trống vẫn phổ biến, kể cả ở các vị trí đắc địa.

Lý giải nguyên nhân giá thuê giảm, mặt bằng nhà phố cho thuê vẫn ế ẩm, ông Nguyễn Ngọc Tuần, môi giới lâu năm trong phân khúc nhà phố trung tâm TP HCM, nhìn nhận nhóm khách có tiềm lực tài chính mạnh như ngân hàng, F&B, y tế, giáo dục – vốn là mục tiêu của các mặt bằng lớn – đang trong làn sóng cơ cấu lại hoạt động, nên họ tiết giảm nhu cầu thuê.

Còn ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc Batdongsan khu vực miền Nam, nói sự phát triển mạnh của thương mại điện tử đã làm thay đổi hành vi tiêu dùng. Người dân ít ra phố mua sắm, chuyển sang mua hàng trực tuyến, kéo theo nhu cầu thuê mặt bằng bán lẻ sụt giảm rõ rệt.

Ngoài nhóm ngành ăn uống cần không gian trải nghiệm, phần lớn mô hình kinh doanh đều gặp khó do chi phí mặt bằng cao, thường chiếm khoảng 30% doanh thu. Trong khi đó, sức mua yếu khiến nhiều cửa hàng không đủ khả năng duy trì hoạt động.

Song song đó, ông Tuấn cho rằng xu hướng tiêu dùng hiện đại cũng không còn ưu ái nhà phố. Người dân ngày càng ưa chuộng các trung tâm thương mại tích hợp như Vincom, Aeon Mall hay Crescent Mall – nơi tiện lợi hơn về hạ tầng và trải nghiệm mua sắm. Trong khi đó, nhà phố vốn nhỏ hẹp, thiếu chỗ đậu xe và khó cải tạo không gian, ngày càng lép vế dù đã hạ giá thuê.

Bà Cao Thị Thu Hương, quản lý cấp cao Savills Việt Nam, cũng nhìn nhận mô hình “tất cả trong một” tại trung tâm thương mại đang chiếm ưu thế nhờ giúp các thương hiệu tiếp cận khách hàng dễ hơn, đồng thời được phân bổ ngành hàng hợp lý. Số khác, họ tìm mặt bằng trong hẻm để tiết giảm chi phí.

“Trước đây, nhiều doanh nghiệp chấp nhận lỗ để quảng bá thương hiệu ở các mặt bằng trung tâm. Tuy nhiên, khi truyền thông đa phương tiện lên ngôi, việc thuê nhà phố đắt đỏ để nhận diện thương hiệu không còn là ưu tiên”, bà Hương đánh giá.

Thực tế, nhiều đơn vị kinh doanh nhỏ lẻ đã chuyển hướng sang thuê nhà trong hẻm, nhà riêng hoặc tầng trệt các chung cư để giảm chi phí, kết hợp mô hình “giao nhanh, tiêu dùng gần”.

Ngọc Anh, chủ một cửa hàng mỹ phẩm, chia sẻ rằng sau gần một năm thuê mặt bằng nhà phố trên đường 3 Tháng 2 với giá 45 triệu đồng mỗi tháng, chị đã chuyển về căn hộ tầng trệt trong một khu chung cư gần đó. “Khách hàng cũ vẫn tìm đến, mà chi phí thuê giảm một nửa”, chị nói.

Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng nhà phố cho thuê chưa hẳn đã “hết thời”. Với sức mua lớn tại TP HCM, tiềm năng bán lẻ vẫn còn, nhưng chủ nhà cần định giá hợp lý, linh hoạt và cùng đồng hành với khách thuê để vượt qua giai đoạn khó khăn.

Phương Uyên

Theo kháo sát từ Vinhomes, tại châu Á, những khu vực có sân bay quốc tế lớn thường hình thành các vành đai đô thị vệ tinh phát triển, có sức hút và biên độ tăng giá bền vững. Chẳng hạn tại Singapore, khu Tampines hay Pasir Ris cách sân bay Changi 10-15 phút di chuyển có quy hoạch đồng bộ và kết nối hệ thống giao thông công cộng (MRT) thuận tiện. Giá căn hộ tại đây dao động 12.000 – 20.000 USD một m2. Khu vực gần đường bay chính, quỹ đất thường được quy hoạch cho logistics hoặc thương mại, còn các đô thị dân cư cách sân bay khoảng 15-40 km.

Ở Hàn Quốc, khu vực gần sân bay Incheon được phát triển thành như một thành phố quốc tế, nổi bật là Songdo Smart City. Giá căn hộ tại đây dao động 4.000 – 8.000 USD một m2, được thúc đẩy bởi tuyến AREX (Airport Railroad Express)- tuyến đường sắt cao tốc dài 63 km kết nối trực tiếp giữa sân bay Incheon, sân bay Gimpo và trung tâm Seoul.

Hong Kong cũng phát triển theo xu hướng tương tự. Nổi bật là khu đô thị Tung Chung, liền kề sân bay quốc tế Chek Lap Kok, kết nối với trung tâm bằng tuyến tàu điện ngầm MTR. Đây là nơi an cư của giới chuyên gia làm việc tại sân bay hoặc các tổ chức logistics quanh đảo Lantau. Giá căn hộ dao động 10.000 – 20.000 USD một m2 dù nằm xa trung tâm.

Bangkok (Thái Lan) với sân bay Suvarnabhumi cũng sở hữu những “thỏi nam châm” như Lat Krabang hay Hua Mak, nơi các dự án chạy dọc theo Airport Rail Link giúp giá bất động sản đạt tới 4.000 USD một m2. Điểm chung của các khu vực này là kết nối giao thông đồng bộ, quy hoạch và sự gia tăng nhu cầu nhà ở từ lực lượng lao động chuyên gia gắn liền với ngành hàng không và logistics.

Tại TP HCM, Vinhomes Grand Park đang đi theo mô hình tương tự khi nằm trong khu vực giao thoa giữa sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (cách khoảng 25-30 km) và sân bay quốc tế Long Thành (cách khoảng 30-40 km). Khi các tuyến hạ tầng lớn như vành đai 3, cao tốc TP HCM – Long Thành – Dầu Giây mở rộng và cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu hoàn thành, cư dân tại Vinhomes Grand Park có thể tiếp cận cả hai đầu mối hàng không quốc tế trong 30-45 phút di chuyển.

Việc không nằm trong vùng quá gần sân bay vốn bị giới hạn quy hoạch hoặc ảnh hưởng bởi tiếng ồn cũng là điểm cộng của dự án để vừa đảm bảo kết nối, vừa duy trì được chất lượng sống cho cư dân.

Theo ông Max Hirsh, GS tại Đại học Hong Kong, chuyên gia về phát triển bất động sản tại sân bay, các khu vực sân bay có mức tăng giá bất động sản dài hạn trên tất cả các loại hình sử dụng đất, trong đó, mức tăng giá mạnh nhất diễn ra trong 10 năm đầu phát triển. Với công suất giai đoạn 1 của sân bay Long Thành lên tới 25 triệu khách một năm, khu Đông TP HCM sẽ trở thành trung tâm kết nối mới, theo đó, Vinhomes Grand Park có cơ hội trở thành điểm đón đầu luồng dịch chuyển này.

Hiện, giá căn hộ tại Vinhomes Grand Park dao động 50-70 triệu đồng một m2 (khoảng 1.900-2.700 USD một m2), thấp hơn 50-70% so với các khu đô thị vệ tinh quanh sân bay ở các nước phát triển. Một số chuyên gia cho biết, dư địa tăng giá còn lớn, đặc biệt trong bối cảnh Thủ Đức được định hướng trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của TP HCM giai đoạn 2025-2030.

Đại đô thị quy mô 271 ha được quy hoạch theo mô hình tích hợp all in one quốc tế gồm: công viên trung tâm 36 ha Vincom Mega Mall 50.000 m2, Bệnh viện đa khoa quốc tế Vinmec, hệ thống trường học quốc tế gồm Vinschool – Brighton College Vietnam – Korea Global School, tòa nhà văn phòng hiện đại cao 43 tầng, các tuyến phố mua sắm, bến du thuyền, sân golf hai tầng…. Hệ sinh thái tiện ích đồng bộ không chỉ đáp ứng nhu cầu mua để ở, mà còn phục vụ nhà đầu tư trung, dài hạn và cả đối tượng khách thuê quốc tế.

“Bất động sản hưởng lợi từ sân bay không đơn thuần nhờ khoảng cách, mà nhờ tính kết nối và khả năng hội nhập vào mạng lưới kinh tế toàn cầu”, đại diện Vinhomes nhấn mạnh.

An Mai