Trong dự thảo sửa đổi Nghị định 103 về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất vừa gửi Chính phủ, Bộ Tài chính đề xuất hai phương án tính tiền sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân chuyển mục đích sử dụng từ đất nông nghiệp sang đất ở. Ngoài phương án giữ nguyên quy định hiện hành, tức phải nộp toàn bộ phần chênh lệch giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp theo bảng giá mới, Bộ đề xuất áp dụng lại cơ chế tính theo tỷ lệ phần trăm như trước đây.

Cụ thể, với những trường hợp chuyển đổi phần đất là vườn, ao nằm trong cùng thửa đất có nhà ở, hoặc có nguồn gốc liền kề nhà ở (nhưng bị tách thửa do yếu tố kỹ thuật từ trước năm 2004), Bộ Tài chính đề xuất thu tiền sử dụng đất theo tỷ lệ phần trăm thay vì toàn bộ chênh lệch. Mức thu là 30% phần chênh lệch giữa giá đất ở và đất nông nghiệp nếu diện tích nằm trong hạn mức giao đất ở. Với phần vượt hạn mức, người dân sẽ nộp 50% phần chênh lệch.

Theo Bộ Tài chính, nhóm đất vườn, ao liền kề nhà ở vốn được xem là “đất dự trữ để ở”, thường phát sinh khi người dân có nhu cầu tách hộ, xây nhà mới nhưng chưa được công nhận đất ở. Trước đây, những trường hợp này được áp dụng cơ chế tính tiền ưu đãi, giúp người dân chuyển đổi mục đích sử dụng đất với chi phí hợp lý.

Tuy nhiên, từ khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực, quy định này bị bãi bỏ. Người dân phải nộp toàn bộ phần chênh lệch, tính trên toàn bộ diện tích chuyển đổi và thời gian sử dụng đất còn lại, không phân biệt nguồn gốc sử dụng đất hay hoàn cảnh cụ thể.

Trong khi đó, bảng giá đất mới tại nhiều địa phương được xây dựng tiệm cận với giá thị trường, khiến số tiền sử dụng đất mà hộ dân phải nộp tăng vọt. Có trường hợp, tiền sử dụng đất sau chuyển mục đích cao gấp nhiều lần so với trước đây, gây khó khăn lớn cho người dân, nhất là ở khu vực nông thôn, vùng ven đô thị, nơi nhu cầu tách hộ và hợp thức hóa nhà ở rất cao.

Bộ Tài chính cho rằng, trong bối cảnh chưa thể sửa đổi ngay luật, việc khôi phục cách tính cũ theo tỷ lệ phần trăm sẽ góp phần tháo gỡ khó khăn, giảm áp lực tài chính cho người dân. Đồng thời, phương án này vẫn bảo đảm được nguyên tắc tài chính đất đai và dễ thực hiện vì đã từng áp dụng ổn định trong thời gian dài.

Tuy nhiên, cơ chế đề xuất chỉ áp dụng cho các trường hợp có đất vườn, ao liền kề hoặc trong cùng thửa đất có nhà ở. Những trường hợp chuyển đổi từ đất nông nghiệp thuần túy như đất trồng trọt, canh tác sang đất ở vẫn phải nộp toàn bộ phần chênh lệch theo bảng giá đất mới, không thuộc diện ưu đãi.

Để có cơ sở đánh giá tác động chính sách, Bộ Tài chính đã có văn bản đề nghị các địa phương báo cáo nhanh về tình hình thực tế khi tính tiền sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân chuyển mục đích sử dụng. Qua tổng hợp, nhiều địa phương bày tỏ đồng thuận với phương án áp dụng lại cơ chế tính theo tỷ lệ phần trăm, cho rằng phương án này vừa giảm nghĩa vụ tài chính cho người dân, vừa không ảnh hưởng đến việc quản lý đất đai.

Chính phủ đang xem xét các phương án để quyết định ban hành trong thời gian tới. Đồng thời, Bộ Tài chính cũng kiến nghị cơ quan soạn thảo Luật Đất đai, sửa đổi bổ sung nội dung này vào luật, nhằm đảm bảo thống nhất giữa quy định ở cấp luật và nghị định, đồng thời tạo hành lang pháp lý phù hợp với thực tiễn sử dụng đất của người dân.

Trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực, người dân khi chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở thường chỉ phải nộp một phần tiền sử dụng đất, tính theo tỷ lệ phần trăm chênh lệch giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp. Với diện tích trong hạn mức, mức thu là 30%; nếu vượt hạn mức, mức thu là 50%. Nhờ cách tính này, nhiều hộ dân, đặc biệt là ở nông thôn hoặc ven đô, có thể dễ dàng chuyển đổi đất vườn, ao liền kề nhà ở sang đất ở với chi phí hợp lý.

Tuy nhiên, kể từ khi áp dụng luật mới, quy định này bị bãi bỏ. Người dân giờ đây phải nộp toàn bộ phần chênh lệch giữa giá đất nông nghiệp và giá đất ở, không còn được giảm theo tỷ lệ như trước, dù đất đã có nhà ở từ lâu. Bên cạnh đó, bảng giá đất mới tại nhiều địa phương lại tăng cao, khiến tiền sử dụng đất mà người dân phải nộp tăng đột biến, có trường hợp cao gấp nhiều lần so với trước đây. Điều này khiến không ít gia đình gặp khó khăn trong việc hợp thức hóa đất ở, nhất là khi nhu cầu tách hộ, xây nhà mới vẫn rất lớn.

Phương Uyên

Sáng 15/4, Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng thừa ủy quyền Thủ tướng trình Thường vụ Quốc hội dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp.

Miễn thuế đất nông nghiệp được Nhà nước duy trì trong 20 năm qua và sẽ hết hạn vào cuối 2025. Ở lần trình này, Chính phủ đề nghị kéo dài thực hiện chính sách này tới 2030, tức thêm 5 năm.

Bộ trưởng Thắng cho biết tổng số thuế miễn, giảm giai đoạn 2001-2010 trung bình khoảng 3.268 tỷ đồng một năm và tăng dần lên 7.500 tỷ đồng trong 3 năm gần đây. Chính sách này khuyến khích tập trung đất đai để sản xuất quy mô lớn, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng hiện đại hóa.

Miễn giảm thuế này cũng giúp tạo việc làm cho khu vực nông thôn, góp phần nâng cao sức cạnh tranh sản phẩm nông nghiệp trên thị trường trong bối cảnh hội nhập kinh tế.

Theo ông Thắng, việc tiếp tục miễn thuế đất nông nghiệp tới 2030 là cần thiết, nhằm bảo đảm an ninh lương thực quốc gia và ổn định kinh tế – xã hội.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế – Tài chính Phan Văn Mãi nói cơ quan thẩm tra đồng tình với đề xuất của Chính phủ. Theo ông, giai đoạn vừa qua, ngày càng có nhiều doanh nghiệp, tập đoàn lớn đầu tư vào nông nghiệp, phát triển sản xuất các sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, việc miễn thuế đất nông nghiệp một cách đại trà không tạo ra động lực sử dụng đất hiệu quả. Tích tụ đất cho sản xuất nông nghiệp theo quy mô lớn kèm theo miễn thuế có phần dẫn đến tình trạng sử dụng đất lãng phí, để hoang hóa.

Cụ thể, theo ông Mãi, chỉ nên miễn thuế với trường hợp sử dụng đất vào mục đích sản xuất nông nghiệp. Đất nông nghiệp bị bỏ hoang, không được đưa vào sản xuất trong thời gian dài hoặc sử dụng sai mục đích… sẽ không trong diện miễn thuế.

Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ rà soát, đánh giá thực trạng sử dụng đất nông nghiệp để thiết kế chính sách miễn giảm thuế “trúng đích” hơn, thúc đẩy sử dụng đất, tránh lãng phí nguồn lực.

Cuối phiên thảo luận, Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét dự thảo Nghị quyết này tại kỳ họp thứ 9, khai mạc đầu tháng 5.

Sơn Hà

Yêu cầu trên được Bộ Xây dựng nêu trong công văn gửi UBND các tỉnh, thành phố về rà soát quy hoạch đô thị và đánh giá chất lượng đô thị trong giai đoạn sắp xếp, sáp nhập xã phường.

Theo chủ trương được Trung ương thống nhất, chính quyền địa phương tổ chức theo hai cấp, gồm cấp tỉnh (tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương) và cấp xã (xã, phường, đặc khu).

Bộ Xây dựng cho biết Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn đang được sửa đổi, bổ sung để đồng bộ với mô hình hai cấp chính quyền địa phương. Với các quy hoạch đô thị đã được duyệt, UBND cấp tỉnh tiếp tục thực hiện đến khi có quy hoạch mới thay thế. Đây vẫn là cơ sở triển khai các hoạt động đầu tư xây dựng.

Với các quy hoạch đô thị chưa được duyệt, Bộ đề nghị UBND cấp tỉnh quyết định việc tiếp tục hoặc dừng lập, thẩm duyệt đến khi luật mới có hiệu lực từ ngày 1/7. Các nội dung nếu tiếp tục thực hiện phải đảm bảo kế thừa quy hoạch mới sau khi tổ chức sáp nhập xã phường.

Khi xây dựng đề án sắp xếp các phường, UBND cấp tỉnh cần lưu ý đồng bộ hạ tầng đô thị và định hướng phát triển không gian đô thị, “hạn chế tối đa xáo trộn hạ tầng, ảnh hưởng chất lượng sống của cư dân đô thị”.

Trường hợp sáp nhập xã với các phường hiện hữu, Bộ Xây dựng đề nghị ưu tiên chọn khu vực được định hướng phát triển thành phường, đã đầu tư cơ bản hạ tầng đô thị.

Quy hoạch đô thị là việc tổ chức không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị, hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật – xã hội và nhà ở để tạo lập môi trường sống thích hợp cho người dân. Đây là cơ sở để lập các loại quy hoạch chung, phân khu và chi tiết. Quy hoạch đô thị cần đảm bảo phát triển hài hoà giữa các khu vực trong đô thị, khai thác, sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, hạn chế sử dụng đất nông nghiệp.

Theo chủ trương của Trung ương, các đơn vị hành chính cấp huyện sẽ kết thúc hoạt động từ 1/7 sau khi nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 (sửa đổi) có hiệu lực.

Dự kiến, cả nước giảm khoảng 60-70% số lượng đơn vị hành chính cấp xã hiện nay. Số lượng xã, phường từ hơn 10.000 sẽ rút xuống còn khoảng 5.000.

Ngọc Diễm

Trong báo cáo gửi Chính phủ mới đây, UBND TP HCM cho biết trung tâm tài chính quốc tế của Việt Nam tại thành phố được quy hoạch ở quận 1 và khu đô thị Thủ Thiêm, với tổng diện tích 783 ha. Trong đó, diện tích mặt đất chiếm 719 ha, phần còn lại là mặt sông Sài Gòn rộng 64 ha. Giai đoạn đầu, khu lõi rộng 9,2 ha tại Thủ Thiêm sẽ được ưu tiên triển khai, là nơi đặt trụ sở các cơ quan quản lý, giám sát và tài phán chuyên trách lĩnh vực tài chính.

Tổng vốn đầu tư sơ bộ của toàn bộ dự án dự kiến khoảng 172.000 tỷ đồng (tương đương 7 tỷ USD). Riêng khu lõi cần khoảng 16.000 tỷ đồng triển khai trong 2-3 năm đầu, trong đó 2.000 tỷ đồng từ ngân sách Nhà nước để xây trụ sở cơ quan nhà nước. Phần còn lại dự kiến huy động từ các nhà đầu tư chiến lược trong và ngoài nước. Hiện TP HCM đang hoàn thiện hồ sơ trình các cấp có thẩm quyền xem xét.

Bên cạnh việc chuẩn bị hạ tầng và cơ chế, TP HCM cũng đang xây dựng đề án phát triển nguồn nhân lực cho trung tâm tài chính quốc tế, tập trung vào khung năng lực, tiêu chí tuyển dụng và phương án huy động nhân sự chất lượng cao. Thành phố dự thảo 5 chương trình đào tạo khung triển khai từ năm 2025, đồng thời cử cán bộ khảo sát mô hình vận hành trung tâm tài chính tại Anh, Hong Kong, Trung Quốc đại lục và Kazakhstan để học hỏi kinh nghiệm phù hợp thực tiễn.

UBND TP HCM cho biết trung tâm tài chính quốc tế là dự án trọng điểm, đóng vai trò thúc đẩy phát triển thị trường tài chính trong nước và nâng cao vị thế thành phố trong khu vực. Hiện TP HCM đã phối hợp với Bộ Tài chính và các bộ, ngành Trung ương hoàn thiện dự thảo nghị quyết trình Bộ Chính trị và Quốc hội tại kỳ họp thứ 9, khóa XV.

Đề án phát triển trung tâm tài chính quốc tế TP HCM được Chính phủ ấp ủ nhiều năm trước. Theo dự thảo, trung tâm tài chính quốc tế này được định hướng phát triển với đầy đủ các cấu phần như thị trường vốn, tiền tệ, hàng hóa phái sinh và thử nghiệm các cơ chế sandbox. Ngoài TP HCM, Đà Nẵng cũng được kỳ vọng trở thành trung tâm tài chính cấp khu vực.

Chính phủ đặt mục tiêu trung tâm tài chính TP HCM sẽ đi vào vận hành từ năm 2025 và hoàn thành trong 5 năm. Đầu năm nay, thành phố đã thành lập Ban chỉ đạo gồm 29 thành viên do Bí thư Thành ủy Nguyễn Văn Nên làm Trưởng ban để đẩy nhanh tiến độ. Dự án được kỳ vọng góp phần vào tăng trưởng dài hạn, tạo động lực thu hút dòng vốn FDI và nhà đầu tư quốc tế đến với TP HCM.

Phương Uyên