Chị Lê Thu Trang và chồng hiện là môi giới nhà đất đang làm việc tại TP HCM. Cả hai đã hành nghề gần 4 năm nhưng vẫn chưa có chứng chỉ môi giới. Chị Trang nói mình đang làm “chui”, nếu theo đúng quy định mới. Dù vậy, chị không thể bỏ nghề hay tìm việc khác vì đây là kế sinh nhai của gia đình.

Từ giữa năm ngoái khi có quy định yêu cầu môi giới phải có chứng chỉ hành nghề, chị và chồng đã đăng ký học tại một cơ sở và nộp đơn chờ thi lấy bằng. Tuy nhiên, chị vẫn chưa được thi vì không biết cơ sở nào tổ chức sát hạch, cấp bằng.

“Tôi đã hỏi thăm nhiều nơi nhưng vẫn không có câu trả lời, giờ dù học xong mà không thi cũng đâu có bằng cấp”, chị Trang nói.

Anh Hùng, môi giới đang làm việc tại một sàn giao dịch ở quận Bình Thạnh, TP HCM, cũng tham gia một lớp học lấy chứng chỉ vào tháng 9/2024, khi công ty thông báo tổ chức. Chương trình học đã kết thúc từ cuối năm ngoái, đến nay chưa ai trong công ty được thi lấy chứng chỉ. Khi tìm hiểu, anh được lãnh đạo công ty cho biết hiện chưa liên hệ được với cơ quan có trách nhiệm tổ chức sát hạch và cấp chứng chỉ.

“Trong khi đó, công việc vẫn phải tiếp tục chứ không thể chờ có giấy phép mới làm được”, anh Hùng chia sẻ.

Nói với VnExpress, lãnh đạo một doanh nghiệp bất động sản với gần 800 môi giới cho biết ngay khi có quy định về chứng chỉ hành nghề, công ty đã lên danh sách cho 100% nhân viên đi học. Tuy nhiên, doanh nghiệp gặp khó khăn vì không rõ học và thi ở đâu. Từ cuối năm 2024 đến nay, mọi hoạt động đăng ký học và thi chứng chỉ đều bị đình trệ do không có cơ quan nào tổ chức.

Người này cho biết đã tự liên hệ nhiều sở, ngành địa phương để xin hướng dẫn, nhưng ngay cả các cơ quan chức năng cũng lúng túng trong khâu xử lý, khiến doanh nghiệp không biết xoay xở ra sao. Hiện nay, chính quyền vẫn chưa ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể, cũng chưa xác định rõ cơ quan hoặc đơn vị nào có trách nhiệm tổ chức đào tạo và thi cấp chứng chỉ môi giới.

“Doanh nghiệp muốn làm đúng quy định, nghiêm túc nhưng gặp quá nhiều khó khăn”, người này nói thêm.

Đồng tình, đại diện một doanh nghiệp môi giới trụ sở tại quận 5, TP HCM nói gần 150 hồ sơ đăng ký cấp chứng chỉ hành nghề môi giới của công ty vẫn chưa được duyệt vì không tìm được đơn vị tổ chức sát hạch. Hầu hết môi giới làm việc tại công ty đã hoàn thành khóa học nhưng chưa được cấp chứng chỉ, buộc phải làm việc trái quy định.

“Chúng tôi không rõ cơ quan nào chịu trách nhiệm tổ chức kỳ thi tại TP HCM”, đại diện công ty nói.

Luật Kinh doanh bất động sản 2023 quy định, cá nhân hành nghề môi giới bất động sản phải có chứng chỉ và phải hành nghề trong một sàn giao dịch bất động sản hoặc doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới bất động sản.

Tuy nhiên, một khảo sát mới đây từ Viện Nghiên cứu bất động sản Việt Nam (VARS IRE) cho thấy bức tranh không mấy sáng sủa về tình hình cấp chứng chỉ môi giới bất động sản. Theo đó, cả nước hiện có hơn 300.000 môi giới đang hoạt động, nhưng 89% trong số đó chưa có chứng chỉ, đang sử dụng chứng chỉ hết hiệu lực. Điều này đồng nghĩa với việc có khoảng 260.000 môi giới đang hành nghề trái luật.

Ngoài ra, VARS IRE cho biết gần 52% môi giới chưa từng qua đào tạo chính quy, 24% đã qua đào tạo nhưng chưa được cấp chứng chỉ và 12,8% sở hữu chứng chỉ hết hạn. Chỉ khoảng 11% môi giới hiện nay có chứng chỉ hợp lệ. Điều này phản ánh sự “lệch chuẩn” nghiêm trọng trong ngành môi giới bất động sản, không chỉ gây ra vấn đề pháp lý mà còn ảnh hưởng đến tính minh bạch và chuyên nghiệp của toàn thị trường.

Báo cáo của Sở Xây dựng TP HCM cho thấy trong năm 2024, thành phố có 2.041 môi giới bất động sản đã được cấp chứng chỉ hành nghề. Con số này được đánh giá là khiêm tốn so với tổng số hàng chục nghìn môi giới đang hoạt động trên địa bàn.

Đánh giá nguyên nhân dẫn đến thực trạng này, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam, cho biết hơn một năm qua, nhiều đơn vị chức năng tổ chức các lớp đào tạo, nhưng không địa phương nào trên cả nước có thể tổ chức thi sát hạch. Hệ thống thi và cấp chứng chỉ được giao cho chính quyền các địa phương nhưng hiện nay chưa có nới nào tổ chức. Điều này dẫn đến môi giới phải hành nghề “chui”, trái quy định của pháp luật.

“Nếu các địa phương tiếp tục chờ nhau hoặc lo ngại trách nhiệm, kỳ thi sát hạch sẽ mãi chỉ nằm trên giấy”, ông Đính nhấn mạnh.

Tiến sĩ Trần Xuân Lượng, Phó viện trưởng Viện Nghiên VARS IRE, nhận xét thị trường đang tồn tại một nghịch lý đáng buồn là đội ngũ môi giới chưa được cấp chứng chỉ, doanh nghiệp chưa có nhân lực đạt chuẩn, nhưng lại không thể tổ chức thi. Trong khi đó, có đến 416 doanh nghiệp môi giới báo cáo thiếu hụt nhân sự đạt chuẩn, dẫn đến việc nhiều doanh nghiệp môi giới không thể tuyển đủ nhân sự hợp pháp, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động giao dịch và quá trình phục hồi thị trường.

Nói về tình hình cấp chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản thời gian qua, Sở Xây dựng TP HCM cho biết, hoạt động cấp chứng chỉ hành nghề môi giới đang chững lại do thay đổi cơ quan tổ chức theo Nghị định 96/2024 của Chính phủ.

Trước đây, theo Luật Kinh doanh bất động sản 2014, Sở Xây dựng là đơn vị phụ trách tổ chức kỳ thi sát hạch và cấp chứng chỉ hành nghề. Tuy nhiên, hiện nay thẩm quyền này thuộc UBND cấp tỉnh. Để đảm bảo tính liên tục trong công tác quản lý, Sở Xây dựng đã kiến nghị UBND TP HCM ủy quyền để tiếp tục thực hiện nhiệm vụ này. Đồng thời, Sở cũng đang xây dựng quy trình tổ chức thi và cấp chứng chỉ theo quy định mới.

Bên cạnh việc góp ý Bộ Xây dựng cần sớm ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể để UBND các tỉnh, thành phố có cơ sở triển khai kỳ thi theo đúng quy định pháp luật, Hội Môi giới bất động sản Việt Nam cũng kiến nghị cơ quan quản lý cho phép các đơn vị đào tạo đủ điều kiện được phối hợp tổ chức kỳ sát hạch. Đồng thời, Hội đề xuất xây dựng hệ thống thi trực tuyến hoặc liên tỉnh, giảm tải áp lực cho từng địa phương và đảm bảo tính công khai, minh bạch, sớm khôi phục dòng chảy nhân lực môi giới trên thị trường.

Phương Uyên

Báo cáo về thị trường nhà ở của JLL Việt Nam cho thấy, trong quý I, giá bán sơ cấp nhà liền thổ tại TP HCM đạt trung bình 17.051 USD mỗi m2 (khoảng 430 triệu đồng), tăng 4,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là mức giá do các chủ đầu tư chào bán sản phẩm mới ra thị trường. Trong khi đó, giá nhà liền thổ trên thị trường thứ cấp, nơi người mua rao bán lại với nhau, cũng tăng 4,2% so với cùng kỳ nhưng chỉ vào khoảng 6.371 USD mỗi m2 (khoảng 160 triệu đồng).

Mức chênh lệch lớn này cho thấy đà tăng giá ở thị trường sơ cấp đang vượt quá khả năng chi trả của phần lớn người mua, trong khi thị trường thứ cấp vẫn còn nhiều lựa chọn giá “mềm” hơn.

Dữ liệu từ Cushman & Wakefield cũng cho thấy, trong quý I/2025, giá sơ cấp biệt thự và nhà liền kề tại TP HCM dao động từ 300-410 triệu đồng mỗi m2, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, theo ghi nhận từ nền tảng giao dịch trực tuyến Batdongsan, giá sang tay nhà liền thổ TP HCM chỉ từ 90-280 triệu đồng mỗi m2.

Bộ Xây dựng trong một báo cáo gần đây cũng xác nhận giá bán phổ biến trên thị trường TP HCM chỉ từ 90-250 triệu đồng mỗi m2. Theo đó, số dự án biệt thự, nhà liền kề đã hoàn thiện và đưa vào sử dụng nhiều năm hiện có giá chào bán khá cạnh tranh như Verosa Park (65–100 triệu đồng mỗi m2), Melosa Garden (90–115 triệu đồng mỗi m2), Classia (168–230 triệu đồng mỗi m2), Vinhomes Grand Park (120–305 triệu đồng mỗi m2) và Lucasta Villa (125–167 triệu đồng mỗi m2)…

Lý giải nguyên nhân khiến giá bán sơ cấp nhà liền thổ tại TP HCM vượt xa so với thị trường thứ cấp, bà Trang Lê, Giám đốc cấp cao JLL Việt Nam, cho biết mức giá bị đẩy lên quá cao do phần lớn giỏ hàng mở bán là tồn kho từ những dự án hạng sang, có chi phí phát triển đắt đỏ như The Global City, The Rivus Elie Saab hay L’Arcade. Ngoài ra, sự khan hiếm quỹ đất, chi phí giải phóng mặt bằng và các khoản nghĩa vụ tài chính ngày càng cao cũng đẩy giá sơ cấp lên mức vượt xa nhu cầu thực.

Ngược lại, thị trường thứ cấp chủ yếu bao gồm sản phẩm đã được giao dịch từ các chu kỳ trước, với mức giá khởi điểm thấp hơn đáng kể nên mặt bằng giá vẫn còn ở mức vừa túi tiền hơn.

Bà Trang cũng cho biết thêm, nguồn cung sơ cấp hiện phần lớn tập trung vào phân khúc nhà phố thương mại (shophouse), loại hình có giá trị cao, trong khi giỏ hàng thứ cấp lại đa dạng hơn với nhiều loại hình như nhà liền kề, biệt thự, vốn có mức giá mỗi mét vuông thấp hơn đáng kể. Chính sự khác biệt về cấu trúc sản phẩm đã tạo ra khoảng cách lớn giữa giá bán sơ cấp và thứ cấp trên thị trường.

Giá bán cao đang ảnh hưởng rõ nét đến thanh khoản của phân khúc nhà liền thổ trên thị trường sơ cấp. Theo báo cáo từ JLL Việt Nam, trong quý đầu năm, toàn TP HCM chỉ ghi nhận 29 căn nhà liền thổ được tiêu thụ, giảm một nửa so với quý liền trước. Cùng thời điểm, Savills thống kê có 698 căn mở bán mới, nhưng tỷ lệ hấp thụ chỉ đạt khoảng 10%, tương đương 69 căn được giao dịch thành công.

Bà Trang Bùi, Tổng giám đốc Cushman & Wakefield Việt Nam, nhận định phần lớn nguồn cung hiện nay tập trung vào các sản phẩm cao cấp, hướng tới nhóm khách hàng thượng lưu với giá trị tài sản lớn. Điều này khiến nhiều người mua có tâm lý e ngại, nhất là trong bối cảnh thanh khoản của phân khúc nhà liền thổ đang thấp hơn đáng kể so với căn hộ chung cư, vốn có mức giá vừa túi tiền và thanh khoản cao hơn.

Một kết quả khảo sát mới đây từ chuyên trang Nhà Tốt cho thấy, phần lớn người mua nhà liền thổ trong nửa đầu năm nay đều chọn mức giá mục tiêu dưới 10 tỷ đồng. Nghiên cứu từ Batdongsan cũng ghi nhận 70% người tìm kiếm bất động sản đang tập trung vào các căn hộ thấp tầng dưới 10 tỷ, trong khi loại hình trên 30 tỷ chỉ chiếm chưa đến 10% nhu cầu.

Dự báo thị trường trong thời gian tới, các đơn vị nghiên cứu ước tính TP HCM sẽ có khoảng 1.000-1.300 căn nhà liền thổ mở bán mới, trong đó một nửa tập trung tại TP Thủ Đức. Tuy nhiên, phần lớn vẫn là sản phẩm cao cấp có giá trị trên 30 tỷ đồng. Xu hướng tăng giá sơ cấp nhà liền thổ sẽ tiếp tục duy trì do áp lực chi phí đầu vào gia tăng. Việc áp dụng cơ chế xác định giá đất theo thị trường và khung giá đất mới sẽ làm tăng chi phí phát triển dự án, từ đó khiến các chủ đầu tư khó giảm giá sản phẩm.

Giá bán sơ cấp sẽ vẫn neo ở mức cao nhằm đảm bảo lợi nhuận, dẫn đến giá thứ cấp được dự báo tăng theo. Tuy nhiên, tốc độ tăng giá thứ cấp nhà liền thổ sẽ chậm hơn so với giai đoạn 5 năm trước, do phần lớn dự án mới sẽ nằm xa trung tâm, mức giá bị giới hạn bởi sức mua thực tế. Trong cùng một khu vực, các dự án mới sẽ tiếp tục thiết lập mặt bằng giá cao hơn, đẩy các căn cũ trở thành lựa chọn phù hợp hơn với người mua có ngân sách hạn chế.

Trước bối cảnh giá sơ cấp cao, giao dịch chậm, nhiều chủ đầu tư sẽ tung ra thêm các chính sách bán hàng ưu đãi nhằm kích cầu. Tuy nhiên, áp lực tài chính và khoảng cách giữa nhu cầu thực và mức giá hiện tại vẫn là rào cản lớn của phân khúc này trong việc đạt được sự phục hồi bền vững.

Phương Uyên

Ngày 24/5, Thường trực Chính phủ có cuộc họp về thị trường bất động sản. Cùng dự có lãnh đạo Chính phủ, các bộ ngành, hiệp hội, ngân hàng, doanh nghiệp trong lĩnh vực bất động sản và lĩnh vực liên quan.

Theo báo cáo tại hội nghị, quản lý hoạt động kinh doanh, môi giới bất động sản còn hạn chế, có hiện tượng tạo giá ảo, đầu cơ. Do đó, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu các bộ ngành, địa phương phải quyết liệt xử lý các hành vi tạo giá ảo, đầu cơ, thao túng trục lợi trong đấu giá đất, lũng đoạn thị trường bất động sản, không để người dân bị lừa đảo.

Bộ Tài chính được giao chỉ đạo Uỷ ban nhân dân các tỉnh thành đánh giá, ban hành bảng giá đất, nâng mức đặt cọc trong đấu giá đất, xử nghiêm các hành vi lợi dụng đấu giá để gây nhiễu loạn thị trường. Bộ Công an phải vào cuộc xử lý ngay những phần tử thao túng, lũng đoạn thị trường.

Cùng với đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải xây dựng quy định về đấu giá, đủ sức răn đe, phòng ngừa tình trạng này. Ngân hàng Nhà nước thanh tra, tập trung quản lý rủi ro, không được để các ngân hàng tiếp tay cho vi phạm thao túng để tạo mặt bằng giá mới, giá ảo.

Báo cáo của Bộ Xây dựng cho thấy quý đầu năm, cả nước có thêm 14 dự án nhà ở thương mại hoàn thành xây dựng, với quy mô hơn 3.800 căn, tăng 40%, 994 dự án đang triển khai xây dựng, với quy mô gần 400.000 căn. Lượng giao dịch bất động sản căn hộ chung cư, nhà ở riêng lẻ, đất nền đều tăng 16-32% so với quý trước, trong khi giá các loại hình bất động sản tiếp tục có xu hướng tăng.

Về phát triển nhà ở xã hội, hiện cả nước có 679 dự án được triển khai với quy mô hơn 623.000 căn, trong đó 108 dự án hoàn thành (73.000 căn) và 155 dự án đã khởi công xây dựng (hơn 132.000 căn).

Ngoài tình trạng đầu cơ, giá ảo, các đại biểu cho rằng nguồn cung còn hạn chế, lệch pha. Doanh nghiệp còn khó khăn về vốn, kết quả triển khai nhà ở xã hội còn chậm, nhiều dự án bất động sản gặp vướng liên quan đến thủ tục pháp lý về đất đai, đầu tư, đấu thầu, đấu giá, xây dựng, tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất ở một số địa phương còn hạn chế.

Các dự án có vướng mắc đang được tích cực xử lý, nhưng vẫn còn những vấn đề chưa giải quyết, chủ yếu thuộc thẩm quyền của các địa phương.

Các đại biểu đề xuất nhà điều hành tháo gỡ các vướng mắc cho thị trường bất động sản, giảm các chi phí ảnh hưởng tới giá bất động sản. Cơ quan quản lý cũng cần có kế hoạch, chỉ tiêu, điều tiết các phân khúc bất động sản hợp lý.

Kết luận hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu các bộ ngành nghiên cứu, gỡ vướng để giảm chi phí, giá bất động sản, tăng nguồn cung để tăng khả năng tiếp cận nhà ở của người dân. Các bộ ngành, địa phương phải tăng phân cấp, phân quyền, giảm thủ tục hành chính, loại bỏ quy định rườm rà, không cần thiết, xây dựng chính sách thiết thực cho người mua nhà.

Ông giao các địa phương rà soát các dự án vướng pháp lý, đề xuất cơ chế tháo gỡ. Các địa phương quy hoạch phát triển bất động sản phù hợp, trong đó những vị trí đẹp, thuận lợi dành cho sản xuất, kinh doanh, dịch vụ phát triển lâu dài. Đồng thời, họ cũng phải phát triển hạ tầng, tạo quỹ đất để phát triển nhà ở ở những khu vực kém thuận lợi hơn.

Bộ Xây dựng phải nghiên cứu tích hợp quy định về các thủ tục đầu tư thành một nghị định, sớm xây dựng cơ sở dữ liệu về nhà ở kết nối cơ sở dữ liệu về dân cư. Cơ quan này được giao nghiên cứu mô hình trung tâm giao dịch bất động sản và giao dịch đất do Nhà nước quản lý. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Bộ Tài chính rà soát các quy định về đất đai, thủ tục định giá đất, sửa các quy định hiện hành.

Thủ tướng giao Bộ Tài chính sớm nghiên cứu ban hành chính sách đánh thuế bất động sản với đất, nhà ở không sử dụng, phần chênh lệnh giá đất với giá bán, có cơ chế xử lý các giao dịch không trong sáng. Ngành ngân hàng cho vay nhà ở, góp phần tăng trưởng tín dụng, giảm thủ tục, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận vốn.

Bộ Công an rà soát các dự án có dấu hiệu vi phạm, trước mắt cho khắc phục bằng các biện pháp kinh tế, sau đó xem xét các biện pháp khác. Thủ tướng lưu ý không để tình trạng người dân bị lừa đảo liên quan đất đai, kiểm soát phòng cháy, chữa cháy, giảm chi phí cho người dân.

Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị các doanh nghiệp chủ động rà soát, tái cấu trúc danh mục dự án đầu tư, phù hợp nhu cầu của xã hội. Các doanh nghiệp cũng cần giảm giá, tiết kiệm chi phí để hạ giá nhà ở, tập trung nguồn lực để giải quyết các khó khăn, hoàn thiện thủ tục pháp lý sớm triển khai các dự án, tăng nguồn cung cho thị trường.

Phương Dung

Dự án có quy mô gần 786 ha, nằm tại xã Bình Mỹ, xã Tân Lập (huyện Bắc Tân Uyên) và phường Hội Nghĩa (TP Tân Uyên), với tổng vốn đầu tư hơn 75.000 tỷ đồng (tương đương 3 tỷ USD). Theo kế hoạch, dự án sẽ khởi công tháng 8/2025 và đưa vào vận hành giai đoạn đầu từ tháng 9/2026.

Theo quy hoạch chung tỷ lệ 1/5.000 được phê duyệt, khu công nghiệp này định hướng phát triển chuyên sâu lĩnh vực cơ khí và công nghiệp hỗ trợ, phục vụ sản xuất thiết bị, linh kiện, công nghiệp công nghệ cao và thu hút các doanh nghiệp ngành công nghiệp xanh. Khi đi vào vận hành, dự án dự kiến tạo việc làm cho hơn 30.000 lao động, trong đó khoảng 10.000 người có trình độ đại học trở lên.

Để đáp ứng nhu cầu an cư cho người lao động, chủ đầu tư quy hoạch ba khu nhà ở tại phía Tây khu công nghiệp, gồm khu ký túc xá rộng 5 ha cho khoảng 1.700 người (2025-2030); khu nhà ở hơn 10 ha thuộc đô thị số 5 cho 3.660 người (2030-2035); và khu nhà ở xã hội, nhà ở công nhân Bình Mỹ gần 55 ha, đáp ứng hơn 19.550 chỗ ở (2027-2030).

Trước đó vào tháng 3, lãnh đạo tỉnh Bình Dương đã làm việc với Tập đoàn Thaco để bàn kế hoạch triển khai hạ tầng khu công nghiệp và mô hình phát triển đô thị gắn với công nghiệp tại địa phương. Chính quyền tỉnh cam kết hỗ trợ tối đa, tháo gỡ vướng mắc để dự án được triển khai đúng tiến độ.

Hiện Bình Dương có 29 khu công nghiệp với tổng diện tích quy hoạch hơn 12.745 ha, trong đó 28 khu đã đi vào hoạt động, thu hút hơn 3.250 dự án đầu tư, gồm gần 2.600 dự án FDI với tổng vốn đăng ký gần 31,6 tỷ USD. Tỉnh đang xây dựng chính sách khuyến khích chuyển đổi các cơ sở sản xuất cũ ở phía Nam sang phát triển thương mại, dịch vụ, đô thị và công nghiệp công nghệ cao.

Từ ngày 1/7, tỉnh Bình Dương sẽ chính thức sáp nhập vào TP HCM, trở thành “siêu đô thị” với diện tích 6.770 km2, quy mô dân số gần 13 triệu người.

Về Thaco, đây là doanh nghiệp tư nhân đa ngành do ông Trần Bá Dương sáng lập năm 1997, ban đầu phát triển từ lĩnh vực sản xuất và lắp ráp ôtô. Sau hơn 25 năm hoạt động, tập đoàn này đã mở rộng sang các lĩnh vực công nghiệp, logistics, nông nghiệp và đầu tư hạ tầng. Tại Chu Lai (Quảng Nam), Thaco xây dựng khu phức hợp công nghiệp – đô thị quy mô hàng nghìn ha, là cơ sở sản xuất ôtô lớn nhất cả nước. Trong lĩnh vực hạ tầng, doanh nghiệp từng đầu tư các tuyến giao thông nội bộ, cảng, logistics và gần đây bắt đầu đề xuất các dự án lớn cấp quốc gia.

Phương Uyên