Sau 5 năm lao động, tích lũy được 1 tỷ đồng, chị Hằng (36 tuổi) nhân viên văn phòng đang trọ tại TP Thủ Đức, dự kiến vay thêm tối đa 700 triệu đồng, mua căn hộ 52 m2 tại dự án sắp mở bán ở Bình Dương. Đầu năm, dự án này được giới thiệu giá khoảng 33 triệu đồng mỗi m2 (đã gồm VAT). Nhưng đến đầu tháng 6 khi dự án chính thức mở đặt chỗ, giá chưa thuế đã tăng lên 40 triệu đồng mỗi m2, đẩy tổng giá căn hộ lên hơn 2,1 tỷ đồng.

Với khoản chênh lên đến 400 triệu đồng một căn, gia đình chị Hằng không đủ khả năng vay thêm vì thu nhập hạn chế và ngại rủi ro lãi suất. “Chúng tôi đã tính toán rất kỹ, nhưng giá nhà cứ tăng liên tục, trong khi mức thu nhập gần như không đổi, khiến cơ hội mua nhà ngày càng xa vời”, chị Hằng nói.

Tương tự, anh Văn Nghị (41 tuổi, quận 12) đang tìm nhà tại khu vực rìa TP Thủ Đức. Dù vị trí bất tiện, di chuyển hơn 90 phút vào trung tâm, anh vẫn cân nhắc vì giá chào ban đầu khoảng 46 triệu đồng mỗi m2. Nhưng khi hỏi thực tế, giá các căn đều trên 55 triệu, chỉ vài căn vị trí xấu giữ mức 50 triệu đồng mỗi m2. “Giá nhà quá cao, nguồn tài chính eo hẹp, tôi không biết nên tiếp tục tìm căn vừa túi tiền hay dừng kế hoạch mua nhà lại”, anh nói.

Trường hợp anh Nguyễn Văn Tùng (39 tuổi), kỹ thuật viên điện lạnh, vào TP HCM từ 2014, sau hơn 10 năm thuê trọ vẫn chưa mua được nhà. Với thu nhập 18-22 triệu đồng mỗi tháng, anh dành dụm được 850 triệu đồng, dự tính vay thêm 700-800 triệu để tìm mua căn hộ nhỏ ở vùng ven TP HCM hoặc giáp Bình Dương.

Thế nhưng, sau gần một năm tìm kiếm, anh chưa tìm được căn phù hợp. Những dự án giá dưới 35 triệu đồng mỗi m2 đã hết hàng, còn lại đa phần báo giá 40-50 triệu đồng, đẩy tổng giá lên quá 2 tỷ đồng.

“Làm nghề tự do nên tôi khó vay ngân hàng. Do đó, tôi cứ chần chừ mãi và giá nhà lại tăng cao liên tục, vượt khỏi tầm với”, anh chia sẻ.

Theo Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), trong quý I, cả nước có khoảng 14.500 căn hộ chào bán mới, trong đó hơn 80% thuộc phân khúc cao cấp và hạng sang. Ngược lại, phân khúc bình dân, vốn đáp ứng nhu cầu ở thực, chỉ chiếm gần 13%, tương đương khoảng 2.000 căn, quá ít so với nhu cầu hàng triệu căn của người lao động.

Xu hướng này cũng được ghi nhận bởi các đơn vị nghiên cứu quốc tế. Báo cáo của Cushman & Wakefield cho thấy tại TP HCM, hơn 75% nguồn cung là căn hộ cao cấp, trong khi nhà giá rẻ gần như không xuất hiện. Giá sơ cấp trung bình tại thành phố đã vượt 120 triệu đồng mỗi m2, tăng 47% so với năm 2024.

Số liệu từ Batdongsan cũng chỉ ra, trong 5 năm qua, giá chung cư TP HCM tăng trung bình 46-60%, hiện đạt khoảng 60 triệu đồng mỗi m2. Các tỉnh phía Nam ghi nhận đà tăng mạnh, như Long An tăng 30%, Cần Thơ 46%, Bình Dương 12% trong năm qua. Khoảng 90% nguồn cung tại TP HCM có giá trên 55 triệu đồng mỗi m2, còn ở các tỉnh, khoảng 40% dao động 35-55 triệu đồng mỗi m2.

Trái với tốc độ tăng giá nhà, thu nhập người lao động tăng không tương xứng. Theo Tổng cục Thống kê, năm 2024, thu nhập bình quân đầu người mỗi tháng đạt 7,7 triệu đồng, thành thị là 9,3 triệu đồng, nông thôn 6,7 triệu đồng. Con số này chỉ tăng 8,6% so với năm trước, mức lương tối thiểu cũng chỉ tăng 6%.

Giá nhà tăng quá nhanh trong 2-3 năm gần đây đang trở thành rào cản lớn với người mua nhà. Theo báo cáo của Savills, Knight Frank và DKRA, thanh khoản căn hộ những tháng đầu năm giảm sâu, tỷ lệ hấp thụ chỉ đạt 15-16% trên tổng lượng hàng mở bán, dù nguồn cung không nhiều và cạnh tranh thấp.

Đánh giá về thực trạng chênh lệch giữa giá nhà và thu nhập, ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc Bộ phận Tiếp thị nhà ở tại CBRE Việt Nam, cho rằng giá nhà đang bỏ xa thu nhập người dân. Thị trường hiện nay gần như không có nhiều sản phẩm phù hợp với người mua ở thực. Giá nhà tăng quá nhanh khiến không chỉ người có thu nhập trung bình mà cả nhóm thu nhập khá cũng khó tiếp cận. Điều này làm gia tăng rào cản sở hữu nhà, đặc biệt sau giai đoạn kinh tế suy giảm kéo dài.

Theo ông Kiệt, không thể đổ hoàn toàn trách nhiệm cho chủ đầu tư, bởi doanh nghiệp buộc phải đảm bảo lợi nhuận. Giá bán tăng không chỉ do định giá kỳ vọng, mà còn chi phí đầu vào đội lên như bảng giá đất mới, chi phí bồi thường, xây dựng, và lãi vay tích lũy từ giai đoạn thị trường trầm lắng 2020-2023.

Dù vậy, ông Kiệt thừa nhận một số dự án vẫn định giá cao hơn giá trị thực mà người mua có thể cảm nhận, chẳng hạn bán ngang hoặc cao hơn các dự án nổi bật trong khu vực, dù chưa tương xứng về vị trí, tiện ích hay chất lượng xây dựng.

Chuyên gia Lê Quốc Kiên bổ sung, thị trường đang lệch pha nghiêm trọng về cung – cầu. Các dự án mở bán trong 3-4 năm qua đều có giá từ 45 triệu đồng mỗi m2 trở lên; hiện nay, giao dịch thứ cấp phổ biến ở mức 55 triệu đồng mỗi m2. Một căn hộ nhỏ 50 m2 hiện tiệm cận 3 tỷ đồng, vượt xa khả năng chi trả của số đông người mua ở thực, vốn chỉ xoay quanh ngưỡng 2 tỷ đồng.

Người mua để ở ngày càng khó tiếp cận nhà khi thu nhập không theo kịp giá bất động sản. Trong khi đó, nhóm khách này lại có xu hướng tìm kiếm căn hộ mới để được hỗ trợ thanh toán trả góp. Tuy nhiên, giá sơ cấp tăng nhanh kéo theo mặt bằng giá thứ cấp biến động mạnh, khiến cơ hội an cư gần như khép lại với lao động thu nhập trung bình.

Theo các chuyên gia, để hạ nhiệt giá nhà và gia tăng cơ hội sở hữu cho người mua ở thực, cần có sự phối hợp đồng bộ từ Chính phủ, doanh nghiệp, ngân hàng. Trong đó, yếu tố then chốt là quỹ đất. Không chỉ dừng ở đất trống, quỹ đất phát triển nhà ở cần đi kèm hạ tầng hoàn chỉnh, từ giao thông, tiện ích, an ninh đến hệ thống an sinh xã hội… mới có thể hình thành các dự án nhà ở giá hợp lý một cách bền vững.

Thị trường hiện cũng ghi nhận những tín hiệu tích cực khi Chính phủ yêu cầu xây dựng Quỹ nhà ở quốc gia, khuyến khích doanh nghiệp lớn tham gia phát triển nhà ở phù hợp khả năng chi trả. Tuy vậy, để chính sách đi vào thực tế, các chuyên gia cho rằng cần có thêm cơ chế hỗ trợ cụ thể dành cho doanh nghiệp phát triển nhà giá thấp, tạo điều kiện để tăng nguồn cung và đưa giá nhà tiệm cận với thu nhập của người dân. Bên cạnh đó, cần có cơ chế phân phối minh bạch, đảm bảo sản phẩm đến đúng tay người có nhu cầu thật.

Phương Uyên

Trong tờ trình kế hoạch kinh doanh năm nay, Hội đồng quản trị Tập đoàn Novaland (NVL) đưa ra hai phương án. Phương án tích cực nhất, NVL có thể đạt 13.411 tỷ đồng doanh thu, ngược lại chỉ ghi nhận 10.453 tỷ đồng. So với năm trước, doanh thu dự kiến tăng 15-48%.

Dù ở phương án nào, Novaland đều dự kiến lợi nhuận sau thuế âm. Nếu lạc quan, họ lỗ 12 tỷ đồng, còn ít thuận lợi hơn, mức lỗ lên tới 688 tỷ đồng. Nếu đúng kế hoạch, đây sẽ là năm thứ 2, chủ đầu tư bất động sản này kinh doanh thua lỗ. Tuy nhiên so với khoản thâm hụt lợi nhuận gần 4.395 tỷ đồng của năm trước, kế hoạch năm nay đã cải thiện 84-97%.

Novaland cho biết yếu tố ảnh hưởng nhất đến kết quả kinh doanh vẫn là tiến độ tháo gỡ vướng mắc pháp lý dự án. Do vậy, hai phương án về kế hoạch kinh doanh được doanh nghiệp này đưa ra căn cứ vào kịch bản tháo gỡ pháp lý.

“Chúng tôi bám sát chiến lược kinh doanh, nhìn thẳng vào thực tế, dự phòng các yếu tố bất lợi, đặc biệt trong bối cảnh thị trường bất động sản còn nhiều khó khăn và áp lực”, đại diện NVL chia sẻ.

Năm nay, ban lãnh đạo Novaland kỳ vọng Aqua City có thể hoàn thành quy hoạch chi tiết 1/500 và giấy phép bán hàng cho các phân khu phù hợp quy hoạch mới trong quý II.

Cùng lúc, NovaWorld Phan Thiet dự kiến hoàn thiện quyết định đóng tiền sử dụng đất một lần và cấp phép xây dựng cho một số phân khu. NovaWorld Ho Tram có thể được hoàn tất phê duyệt các phân kỳ Binh Chau Onsen, Happy Beach Villas, Long Island. Ngoài ra, họ kỳ vọng cụm dự án tại TP HCM tiếp tục đạt nhiều bước tháo gỡ pháp lý để cấp sổ, cũng như triển khai các dự án mới.

Ở phiên họp thường niên vào tháng tới, doanh nghiệp này cũng trình cổ đông việc hủy phương án phát hành thêm tối đa 1,17 tỷ cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu theo phương thức thực hiện quyền mua.

Đồng thời, công ty cũng ngưng triển khai phương án phát hành tối đa 200 triệu cổ phiếu riêng lẻ cho 5 nhà đầu tư chuyên nghiệp và phát hành cổ phiếu theo chương trình lựa chọn cho người lao động (ESOP) năm 2023. Ban lãnh đạo cho biết do diễn biến thị trường chưa thuận lợi cho việc phát hành cổ phiếu nên họ cần đảm bảo lợi ích cho cổ đông.

Thay vào đó, Novaland muốn phát hành tối đa 350 triệu cổ phiếu riêng lẻ cho khoảng 20 nhà đầu tư chuyên nghiệp, với mức giá không thấp hơn 10.000 đồng một đơn vị. Số tiền huy động được sẽ dùng thanh toán một phần các khoản phải trả, thuế, chi trả tiền lương, chi phí vận hành, bổ sung vốn lưu động và góp vốn vào công ty con.

Ban lãnh đạo Novaland kỳ này cũng có sự biến động. Ông Ng Tech Yow từ nhiệm vị trí thành viên Hội đồng quản trị theo định hướng tái cấu trúc của công ty. Ông sẽ tập trung vào thực hiện nhiệm vụ tại các ủy ban trực thuộc Hội đồng quản trị. Doanh nhân người Malaysia này vừa rời ghế CEO từ tháng 11/2024, thế chỗ là ông Dương Văn Bắc.

Ngoài ra, bà Nguyễn Thị Mỹ Hạnh cũng từ nhiệm thành viên độc lập Hội đồng quản trị. Đây vừa là nguyện vọng cá nhân của bà, vừa theo định hướng tái cấu trúc của Novaland.

Tất Đạt

Chia sẻ tại diễn đàn “Cơ chế đặc thù và dòng vốn cho thị trường bất động sản” do Đài Hà Nội tổ chức ngày 9/4, Tiến sĩ Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội môi giới bất động sản Việt Nam, cho biết Chính phủ đã có nhiều cơ chế đặc thù như Nghị quyết 170 và 171 nhằm tháo gỡ khó khăn cho các dự án bất động sản. Các cơ chế này tạo động lực lớn cho nhà đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, giải quyết các điểm nghẽn, vướng mắc pháp lý về đất đai.

Tuy nhiên theo ông, cơ chế vẫn đang “tháo không đều”, mới “cởi mở một phần”, còn nhiều vấn đề lớn chưa được giải quyết dứt điểm, gồm pháp lý, dòng vốn và nguồn cung. Trong đó vướng mắc về pháp lý là rào cản lớn nhất, khiến 1.136 dự án trên cả nước “đắp chiếu”, kéo theo gần 3,5 tỷ USD từ các dự án này nằm bất động và liên đới nhiều lĩnh vực như vật liệu, tiêu dùng, nội thất, điện tử… Gói hỗ trợ tín dụng lại chưa có những biện pháp về hành chính thủ tục cụ thể để các nguồn vốn đó được giải ngân.

Một vấn đề nhức nhối khác là giá nhà tăng phi mã vượt tầm tài chính số đông, thị trường toàn nhà cao cấp,”tuyệt chủng” nhà bình dân, còn nhà ở xã hội nguồn cung nhỏ giọt. “Sự lệch pha cung – cầu nghiêm trọng là biểu hiệu cho thấy thị trường đang phát triển thiếu lành mạnh”, ông Đính nhận xét.

Giáo sư Trần Ngọc Thơ, Giảng viên Đại học Kinh tế TP HCM, ví von thị trường bất động sản Việt Nam hiện nay như người già mắc ba thứ bệnh là cao huyết áp, đường huyết và mỡ máu.

Dẫn giải cụ thể hơn, ông cho biết “huyết áp” ở đây chính là giá nhà, “đường huyết” là dòng vốn và “mỡ máu” là hàng tồn kho. Cả 3 thứ này đều đang quá cao theo hướng không ai mong muốn. Giá nhà tính trên thu nhập người dân đã vượt xa mấy chục lần, không xử lý sẽ mất thanh khoản; dòng vốn quá lệ thuộc vào hệ thống ngân hàng, kênh huy động này “bóp lại” là thị trường rơi vào nguy cơ tắc nghẽn vốn. Cuối cùng là hàng tồn kho, nợ xấu bất động sản tích luỹ dần như những mảng xơ vữa trong hệ thống ngân hàng, âm thầm gây ra đột quỵ tài chính.

Còn theo ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh TP HCM, bất động sản đang quá phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Hiện tổng dư nợ cho vay bất động sản trên địa bàn TP HCM đạt hơn một triệu tỷ đồng, chiếm 27,5% tổng dư trên địa bàn. Tăng trưởng lĩnh vực này đang cao hơn tăng trưởng chung.

Để chữa căn bệnh của thị trường, Giáo sư Hoàng Văn Cường, Uỷ viên ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội, nói thị trường bất động sản cần có thêm các cơ chế đặc thù khác để giải quyết những tồn đọng vĩ mô hơn. Thủ tục đầu tư và nguồn lực dành cho phát triển các dự án bất động sản cũng phải được tinh gọn, khơi thông hoàn toàn. “Cơ chế phải đột phá, dám bước ra vùng an toàn”, ông Cường nói thêm.

Các chuyên gia cho rằng việc khơi thông nguồn vốn cho thị trường bất động sản là cần thiết. Tuy nhiên, chất lượng dòng vốn cần được ưu tiên cải thiện hơn. Dòng tiền bơm vào thị trường cần kiểm soát tốt, phải hướng vào các phân khúc sản phẩm phù hợp, đưa mức giá bất động sản về giá trị thực, phù hợp với khả năng chi trả của đại đa số người dân.

Ông Vương Duy Dũng, Phó cục trưởng quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng, cho hay cơ quan này đang nghiên cứu các cơ chế chính sách phù hợp để thúc đẩy sự phát triển nhà ở xã hội một cách hiệu quả hơn, đáp ứng nhu cầu thực tế của xã hội, chứ không chỉ giới hạn cho người thu nhập thấp.

Chính phủ hiện xây dựng và trình Quốc hội về các cơ chế chính sách mới để thúc đẩy sự phát triển của thị trường bất động sản. Đặc biệt với vấn đề nguồn vốn đang được đẩy nhanh tiến trình thành lập quỹ phát triển nhà ở xã hội. Bên cạnh đó, thủ tục hành chính và thủ tục đầu tư cũng được nghiên cứu tinh gọn, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp, hướng đến mục tiêu 1 triệu căn nhà ở xã hội như đã đề ra.

Phương Uyên