Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về một số cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật và chỉ tiêu pháp lệnh đột phá phát triển nhà ở xã hội.

Bộ này đề xuất tiêu chí ưu tiên giao chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội có năng lực tài chính, kinh nghiệm đã triển khai các dự án nhà ở; cam kết và trách nhiệm với xã hội.

Trong đó, doanh nghiệp có cam kết tiến độ hoàn thành dự án nhanh nhất và không vượt quá 3 năm kể từ ngày được nhà nước giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất để thực hiện dự án nhà ở xã hội.

Về tiêu chí năng lực tài chính, kinh nghiệm triển khai, doanh nghiệp phải có đủ năng lực, kinh nghiệm, có cam kết tiến độ hoàn thành dự án nhanh nhất theo quy định nêu trên, có cam kết bảo hành chất lượng về nhà ở và giá thành hợp lý.

Tại dự thảo, Bộ cũng nêu 5 cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc phát triển nhà ở xã hội.

Trong đó, nếu nhà đầu tư đề xuất dự án tại khu đất chưa phù hợp với quy hoạch hoặc chưa có trong chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở, Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan xem xét, trình UBND cấp tỉnh quyết định chỉ tiêu về sử dụng đất, cũng như các yêu cầu khác. Từ đó, UBND tỉnh sẽ quyết định chấp thuận chủ trương, đồng thời giao chủ đầu tư.

Trường hợp chủ đầu tư dành tối đa 20% diện tích trong dự án nhà xã hội để làm nhà thương mại thì phải nộp tiền sử dụng theo bảng giá đất. Trường hợp không xây dựng công trình dịch vụ, thương mại, nhà ở thương mại, chủ đầu tư có thể được dùng tối đa 20% diện tích sàn tại dự án nhà ở xã hội cho mục đích trên (không gồm diện tích cho nhu cầu sinh hoạt chung của cư dân).

Bộ cũng đề xuất bổ sung đối tượng được ưu tiên mua, thuê mua nhà ở xã hội mà không phải đáp ứng điều kiện về nhà ở và điều kiện về thu nhập là cá nhân, hộ gia đình bị thu hồi đất hoặc thỏa thuận chuyển nhượng cho chủ đầu tư làm nhà ở xã hội.

Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội vừa công bố dự thảo tờ trình về xây dựng bảng giá đất, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Bảng giá đất mới được đánh giá sẽ tác động trực tiếp đến đời sống, tài chính và hoạt động kinh doanh của người dân Thủ đô.

Cụ thể, bảng giá đất sẽ là cơ sở pháp lý để tính hàng loạt nghĩa vụ, quyền lợi liên quan đến đất đai của người dân và doanh nghiệp, gồm: Tiền sử dụng đất, tiền thuê đất khi Nhà nước giao hoặc cho thuê; thuế thu nhập cá nhân, thuế sử dụng đất; tính bồi thường, xử phạt; tiền đền bù khi thu hồi đất; cơ sở xác định giá trị tài sản khi thế chấp, vay vốn ngân hàng…

Việc giá đất tại khu vực trung tâm có thể vượt 700 triệu đồng/m2, trong khi vùng ven tăng tới 26%, làm tăng giá trị tài sản của người dân, từ đó cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng khi thế chấp đất đai. Tuy nhiên, nghĩa vụ tài chính về đất cũng sẽ tăng, như khi chuyển nhượng, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng.

“Điều này có thể gây khó khăn cho một số nhóm dân cư thu nhập thấp”, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đánh giá.

Còn với những khu vực cần giải phóng mặt bằng, giá đền bù được xác định không thấp hơn giá đất quy định tại bảng giá đất. Điều này giúp đảm bảo quyền lợi của người dân, hạn chế việc khiếu nại, đồng thời đẩy nhanh tiến độ hoàn thành dự án.

Theo cơ quan dự thảo, việc ban hành bảng giá đất mới nhằm phản ánh sát giá thị trường, giảm khoảng cách giữa giá Nhà nước và giao dịch thực tế. Hơn nữa, giá đất tăng giúp tăng thu ngân sách Nhà nước thông qua việc thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất của tổ chức, cá nhân.

Theo ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, nếu được xây dựng khoa học và minh bạch, bảng giá đất mới sẽ giúp nâng cao tính công bằng trong quản lý, hạn chế tình trạng “hai giá”, đảm bảo Nhà nước thu đúng, thu đủ, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho công tác bồi thường, tái định cư và đấu giá đất công. Về lâu dài, điều này sẽ góp phần thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển lành mạnh, bền vững và có trật tự.

Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo trong ngắn hạn, mức điều chỉnh tăng tại một số khu vực có thể khiến chi phí tài chính liên quan đến đất (như tiền sử dụng đất, lệ phí, thuế chuyển nhượng) tăng lên, tác động trực tiếp đến người mua nhà ở thực và doanh nghiệp phát triển dự án. Nếu không có lộ trình phù hợp, giá thành sản phẩm và chi phí đầu tư có thể tăng, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nhà ở và tính thanh khoản của thị trường.

Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hưng Yên vừa phát đi thông báo mời đầu tư Khu B – Khu đô thị phía Đông huyện Văn Giang cũ, với tổng vốn đầu tư hơn 12.101 tỷ đồng. Tiến độ hoàn thành dự án trong 4 năm kể từ ngày chấp thuận nhà đầu tư.

Cụ thể, dự án nằm trên địa bàn xã Nghĩa Trụ và xã Phụng Công, quy mô dân số khoảng 9.400 người. Khu đất làm dự án có diện tích hơn 28ha, nguồn gốc là đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân và đất công ích do địa phương quản lý.

Theo quy hoạch được duyệt, dự án xây dựng 406 căn nhà ở liền kề; 44 căn biệt thự; 2 công trình hỗn hợp CT-01 và CT-02 cao 36 tầng nổi và 3 tầng ngầm, dùng để ở kết hợp thương mại dịch vụ; 2 tòa nhà ở xã hội cao 9 tầng nổi và 1 tầng hầm; 2 công trình thương mại dịch vụ cao 5 tầng.

Bên cạnh đó, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hưng Yên cũng đang tìm chủ cho 2 dự án khác trên địa bàn. Đầu tiên là Khu đô thị Tân Tiến (Ecoland City) tại xã Việt Tiến, có tổng vốn đầu tư gần 7.661 tỷ đồng, quy mô sử dụng đất khoảng 66ha và quy mô dân số khoảng 9.800 người.

Dự án gồm 780 căn nhà ở liền kề, 546 căn biệt thự, công trình hỗn hợp cao 18 tầng, 2 tòa nhà ở xã hội cao 9 tầng, 2 công trình thương mại dịch vụ cao 3 tầng. Ngoài ra, khu đô thị còn có các công trình trường mầm non, trường tiểu học, trường trung học cơ sở cao 3 tầng, nhà văn hóa cao 2 tầng, công trình y tế cao 2 tầng. Tiến độ hoàn thành dự án trong 5 năm.

Thứ hai là Khu nhà ở đô thị mới thị trấn Ân Thi 1 tại xã Ân Thi. Dự án có tổng vốn đầu tư gần 777 tỷ đồng, quy mô sử dụng đất gần 9ha (chủ yếu là đất trồng lúa, đất giao thông, thủy lợi), quy mô dân số khoảng 730 người.

Công trình sẽ xây dựng 185 căn nhà ở liền kề, 38 căn biệt thự cùng các công trình thương mại dịch vụ, trường mầm non, nhà văn hóa, bãi đỗ xe. Tiến độ hoàn thành dự án trong 4 năm.

Sôi động khu vực vệ tinh TPHCM

Nói tại sự kiện gần đây, bà Trịnh Thị Kim Liên – Giám đốc Phát triển kinh doanh sản phẩm, Dat Xanh Services – cho biết từ cuối quý III, loạt dự án hạ tầng trọng điểm như đường Vành đai 3, 4 TPHCM, sân bay Long Thành, cao tốc Bắc – Nam giai đoạn 2 và 9 tuyến metro bắt đầu tăng tốc, kéo theo làn sóng dịch chuyển dòng vốn đầu tư bám hạ tầng.

Các khu vực ở phía Nam như TPHCM, Đồng Nai, Tây Ninh… hay ở phía Bắc như Bắc Ninh, Thái Nguyên, Hưng Yên… đều ghi nhận dòng tiền đổ về rõ rệt.

Hạ tầng kết nối hoàn thiện là yếu tố góp phần thúc đẩy xu hướng giãn dân ra các khu vệ tinh. Nhiều chủ đầu tư cũng đẩy mạnh các hoạt động giới thiệu, khởi công, hoàn thiện dự án giai đoạn này.

Tại Tây Ninh, các doanh nghiệp trong hệ sinh thái của Tập đoàn TTC đầu tư và phát triển dự án công nghiệp – đô thị – dịch vụ hơn 42ha, phường Trảng Bàng. Trong đó, khoảng 4.000 căn hộ cho công nhân sẽ được xây dựng. Một dự án khác là Khu đô thị Bình An Đức Hòa mới khởi công gồm 6.000 căn hộ thương mại với tổng vốn đầu tư gần 10.000 tỷ đồng.

Tại khu vực TPHCM, Tập đoàn Bcons công bố đã hoàn tất xây dựng hơn 5.000 căn hộ, gần 200 căn nhà phố, trung tâm thương mại, khách sạn tại khu Bcons City.

Ngoài ra, nhiều chủ đầu tư như Masterise Homes, Phú Mỹ Hưng, Gamuda Land, TT Capital, An Gia, Đất Xanh… cũng giới thiệu ra thị trường nhiều sản phẩm ở các phân khúc khác nhau.

Đại diện PropertyGuru cho rằng nhiều chủ đầu tư rầm rộ giới thiệu sản phẩm nhưng điểm sáng thị trường thuộc về Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu cũ. Đặc biệt, Bình Dương có nguồn cung tập trung dọc các tuyến giao thông chiến lược như Vành đai 3, Vành đai 4 và các tuyến metro cho thấy xu hướng giãn dân và phát triển đô thị vệ tinh đang được hiện thực hóa rõ nét.

Nguồn cung vẫn mất cân đối

Chia sẻ với phóng viên Dân trí, bà Đỗ Thu Hằng, Giám đốc Cấp cao, Bộ phận Nghiên cứu và Tư vấn tại Savills Hà Nội, cho biết từ đầu năm nay, các chủ đầu tư đã bắt đầu khảo sát và chuẩn bị ra mắt nhiều dự án mới, trong khi thanh khoản tại nhiều phân khúc cũng cải thiện hơn.

Tuy nhiên, đại diện Savills chỉ ra một điểm nghẽn mang tính cấu trúc là sự mất cân đối nguồn cung. Hiện phân khúc căn hộ tầm trung vẫn chiếm ưu thế, trong khi căn hộ bình dân, vừa túi tiền phù hợp với đa số người dân vẫn còn hạn chế. Nếu các chính sách phát triển nhà ở được triển khai kịp thời và quyết liệt, sự mất cân đối này sẽ sớm được giải quyết, tạo nên thị trường bền vững hơn.

Nhận định về thị trường trong năm sau, bà Hằng cho rằng đà phục hồi của thị trường căn hộ sẽ tiếp tục được củng cố nếu các yếu tố thuận lợi như nguồn cung, thanh khoản và chính sách hỗ trợ được duy trì. Vị này đánh giá cao các động thái như siết tín dụng với căn nhà thứ 2, thành lập sàn giao dịch do Nhà nước quản lý hay đẩy mạnh nhà ở xã hội, là nền tảng giúp thị trường phát triển bền vững, hướng tới nhu cầu ở thực.

Tuy nhiên, vị chuyên gia cũng lưu ý rào cản lớn nhất vẫn là thủ tục pháp lý và chi phí đầu vào cao. Để giải quyết, bà kiến nghị cần đẩy nhanh sửa đổi văn bản hướng dẫn, ưu tiên phát triển dự án ở khu vực có chi phí đất hợp lý và kết hợp phát triển hạ tầng, giãn dân khỏi khu vực nội đô.

Điều 140 Luật Đất đai quy định đất được giao không đúng thẩm quyền cho hộ gia đình, cá nhân hoặc sử dụng đất do mua, nhận thanh lý, hóa giá, phân phối nhà ở, công trình xây dựng gắn liền với đất không đúng quy định thì việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (sổ đỏ) vẫn được thực hiện nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Trường hợp đầu tiên là đất đã được sử dụng ổn định trước ngày 15/10/1993, nay được UBND cấp xã nơi có đất xác nhận không có tranh chấp.

Thứ 2 là trường hợp đất đã được sử dụng ổn định từ ngày 15/10/1993 đến trước ngày 1/7/2004, nay được UBND cấp xã nơi có đất xác nhận không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất cấp huyện hoặc quy hoạch chung hoặc quy hoạch phân khu hoặc quy hoạch xây dựng hoặc quy hoạch nông thôn.

Thứ 3 là trường hợp đất đã được sử dụng ổn định từ ngày 1/7/2004 đến trước ngày 1/7/2014, nay được UBND cấp xã nơi có đất xác nhận không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất cấp huyện hoặc quy hoạch chung hoặc quy hoạch phân khu hoặc quy hoạch xây dựng hoặc quy hoạch nông thôn.

Đối với thửa đất có nhà ở, nhà ở và công trình phục vụ đời sống thì diện tích thửa đất bằng hoặc lớn hơn hạn mức giao đất ở thì diện tích đất ở được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất bằng hạn mức giao đất ở.

Đối với thửa đất có nhà ở, nhà ở và công trình phục vụ đời sống nếu diện tích thửa đất nhỏ hơn hạn mức giao đất thì diện tích đất ở được xác định là toàn bộ diện tích thửa đất đó.

Phần diện tích còn lại nếu có sau khi đã xác định diện tích đất ở theo quy định thì được công nhận theo hiện trạng sử dụng đất.

Thứ 4 là trường hợp đất được giao từ ngày 1/7/2014 đến trước ngày 1/8/2024 thì được UBND cấp xã nơi có đất xác nhận không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất và người sử dụng đất có giấy tờ chứng minh đã nộp tiền để được sử dụng đất thì hạn mức đất cấp sổ đỏ được xác định theo quy định.

Đặc biệt, Nhà nước không cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất đối với đất đã giao, cho thuê không đúng thẩm quyền từ ngày 1/7/2014 trở về sau, trừ 4 trường hợp nêu trên.

Tại dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính về xây dựng, Bộ Xây dựng đề xuất quy định mới xử phạt vi phạm quy định về kinh doanh bất động sản.

Không nộp hồ sơ cấp sổ đỏ cho khách mua bị phạt đến 1 tỷ đồng

Theo dự thảo, nếu chủ đầu tư không nộp hồ sơ đề nghị cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bên mua, thuê mua nhà ở (trừ trường hợp bên mua, bên thuê mua tự nguyện làm thủ tục) thì hình thức và mức xử phạt tương ứng với thời gian và mức độ vi phạm.

Cụ thể, trường hợp không nộp hồ sơ từ 50 ngày đến 6 tháng, đề xuất phạt tiền 30-50 triệu đồng đối với trường hợp vi phạm dưới 50 căn hộ, nhà ở riêng lẻ; phạt tiền 50-80 triệu đồng nếu từ 50 đến dưới 200 căn; phạt tiền 80-160 triệu đồng nếu từ 200 căn trở lên.

Trường hợp nộp chậm từ trên 6 tháng đến 12 tháng, đề xuất phạt tiền 160-200 triệu đồng đối với trường hợp vi phạm dưới 50 căn hộ, nhà ở riêng lẻ; phạt tiền 200-300 triệu đồng nếu từ 50 đến dưới 200 căn; phạt tiền 300-500 triệu đồng nếu từ 200 căn trở lên.

Trường hợp nộp chậm từ 12 tháng trở lên, phạt tiền 200-300 triệu đồng đối với trường hợp vi phạm dưới 50 căn hộ, nhà ở riêng lẻ; phạt tiền 300-500 triệu đồng nếu từ 50 đến dưới 200 căn; phạt tiền từ 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng nếu từ 200 căn trở lên.

Thời điểm để xác định thời gian được tính từ ngày chủ đầu tư bàn giao nhà cho bên mua hoặc kể từ ngày bên thuê mua thanh toán đủ tiền theo thỏa thuận đến thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính. Trường hợp chủ đầu tư đã khắc phục sai phạm sau thời hạn thì thời gian vi phạm được tính đến ngày chủ đầu tư khắc phục sai phạm.

Trường hợp trong một dự án mà chủ đầu tư vi phạm về số lượng khác nhau, thời gian khác nhau thì tiền phạt tính theo từng mức phạt theo quy định.

Vi phạm quy định về hợp đồng trong kinh doanh bất động sản

Dự thảo nêu rõ, phạt tiền 180-260 triệu đồng đối với chủ đầu tư dự án, doanh nghiệp kinh doanh bất động sản không sử dụng hợp đồng mẫu, hoặc sử dụng hợp đồng không đầy đủ nội dung chính; chủ đầu tư không xác nhận vào hợp đồng chuyển nhượng hoặc xác nhận không đúng quy định; thu tiền từ khách hàng khi xác nhận vào hợp đồng chuyển nhượng…

Chủ đầu tư dự án ký hợp đồng bán, cho thuê mua căn hộ chung cư, công trình xây dựng hoặc phần diện tích sàn xây dựng trong công trình xây dựng không xác định rõ các nội dung theo quy định cũng chịu mức phạt tương tự.

Bên cạnh đó, sẽ phạt tiền 260-300 triệu đồng đối với hành vi ký hợp đồng mua bán nhà ở, công trình xây dựng, phần diện tích sàn xây dựng trong công trình xây dựng không gắn với quyền sử dụng đất theo quy định.

Phạt tiền 300-500 triệu đồng đối với chủ đầu tư, doanh nghiệp kinh doanh bất động sản có hành vi không tuân thủ các quy định về giá bán, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê mua bất động sản, dự án trong trường hợp Nhà nước có quy định về giá.

Phạt tiền từ 800 triệu đồng đến 1 tỷ đồng đối với hành vi chuyển nhượng hợp đồng mua bán, thuê mua nhà ở, công trình xây dựng không bảo đảm các điều kiện theo quy định.

Không đáp ứng điều kiện kinh doanh bị phạt đến 600 triệu đồng

Dự thảo đề xuất phạt tiền 120-160 triệu đồng đối với hành vi kinh doanh bất động sản nhưng không thành lập doanh nghiệp hoặc không thành lập hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong trường hợp pháp luật kinh doanh bất động sản quy định phải thành lập.

Phạt tiền 160-200 triệu đồng đối với doanh nghiệp kinh doanh bất động sản không đáp ứng điều kiện theo quy định. Các vi phạm trên còn chịu hình thức phạt bổ sung là đình chỉ hoạt động kinh doanh bất động sản từ 3 đến 6 tháng.

Phạt tiền 240-300 triệu đồng đối với chủ đầu tư, doanh nghiệp kinh doanh bất động sản có hành vi nhận tiền thanh toán theo hợp đồng mà không thông qua tài khoản mở tại tổ chức tín dụng trong nước hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài đang hoạt động hợp pháp tại Việt Nam.

Phạt tiền 300-400 triệu đồng đối với doanh nghiệp kinh doanh bất động sản không công khai hoặc công khai không đầy đủ, không chính xác, không trung thực về bất động sản, dự án trước khi đưa vào kinh doanh hoặc không cập nhật thông tin thay đổi.

Phạt tiền 400-500 triệu đồng đối với hành vi kinh doanh nhà ở, công trình xây dựng quyền sử dụng đất đã có hạ tầng kỹ thuật trong dự án bất động sản không đúng hình thức, phạm vi kinh doanh.

Phạt tiền 500-600 triệu đồng đối với hành vi thu các khoản tiền liên quan đến kinh doanh bất động sản không đúng theo quy định.

Nhiều địa phương gần đây rục rịch chuẩn bị cho công tác hoàn tất dữ liệu hoặc lấy ý kiến về dự thảo bảng giá đất lần đầu, áp dụng từ ngày 1/1/2026.

Tại Hà Nội, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã công bố dự thảo tờ trình về xây dựng bảng giá đất lần đầu. Theo dự thảo, giá đất sẽ được chia thành 17 khu vực, thay cho cách xác định theo ranh giới quận, huyện như trước đây.

Giá đất cao nhất được đề xuất tại khu vực 1, bao gồm các phường nằm trong vành đai 1, với mức tối đa hơn 702 triệu đồng/m2, tăng khoảng 2% so với bảng giá hiện hành. Ở khu vực ngoại thành, một số vị trí dự kiến tăng mạnh 25-26%, như khu vực 9, nơi giá đất vị trí 1 trên Quốc lộ 32 có thể đạt khoảng 65 triệu đồng/m2.

Tại TPHCM, Sở Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị xây dựng bảng giá đất lần đầu áp dụng từ ngày 1/1/2026 theo trình tự, thủ tục rút gọn. Đồng thời, đơn vị này đề nghị 168 xã, phường, đặc khu, thuế thành phố và các thuế cơ sở, Văn phòng đăng ký đất đai thành phố, các chi nhánh cùng các cơ quan liên quan khẩn trương cung cấp dữ liệu giá đất các tuyến đường, tuyến đường dự kiến, gửi trước ngày 5/11.

Các địa phương khác như Tây Ninh, Đồng Nai, Đà Nẵng… cũng lấy ý kiến về bảng giá đất lần đầu áp dụng từ đầu năm sau.

Viện Nghiên cứu và Đánh giá Thị trường Bất động sản Việt Nam (VARS IRE) cho rằng việc ban hành bảng giá đất mới là bước tiến tất yếu trong quản lý nhà nước, góp phần minh bạch hóa thị trường. Tuy nhiên, mức tăng “sốc” tại nhiều khu vực đang tạo ra những rủi ro đáng lưu ý cho doanh nghiệp, người dân và cả hoạt động tín dụng của ngân hàng.

Đơn vị này đánh giá bảng giá đất mới sẽ tác động đến 5 nhóm đối tượng: Cá nhân, doanh nghiệp bất động sản, ngân hàng, thị trường chung và chính quyền địa phương.

Đối với doanh nghiệp, mức tăng khiến chi phí bồi thường, tiền sử dụng đất – chi phí chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ cấu chi phí phát triển dự án và tổng mức đầu tư dự án tăng mạnh.

Đối với những dự án đang triển khai, chi phí tiền sử dụng đất tăng mạnh có thể khiến tổng mức đầu tư vượt xa khả năng tài chính. Ngược lại, với các dự án chưa triển khai, doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong việc lập kế hoạch ngân sách và phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, việc thị trường có chấp nhận mức giá bán buộc phải điều chỉnh tăng hay không vẫn là một ẩn số.

Đối với thị trường, chi phí sử dụng đất, tiền thuê đất và chi phí đền bù, giải phóng mặt bằng tăng mạnh, khiến giá thành phát triển dự án đội cao. Giá bán dự kiến tăng theo chi phí đầu vào, gây áp lực lên khả năng tiếp cận nhà ở của người dân.

Trên cơ sở đó, VARS IRE cho rằng bảng giá đất chỉ có ý nghĩa khi được áp dụng cho một mục đích cụ thể như bồi thường, giải phóng mặt bằng. Nếu dùng chung cho các mục đích khác như tính tiền sử dụng đất, đấu giá hay tính thuế, bảng giá sẽ mất tính thực tiễn và cần được điều chỉnh linh hoạt để đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp:

Đơn vị này kiến nghị xác định đúng vai trò của bảng giá đất: Bảng giá là công cụ quản lý và thu thuế của Nhà nước, không phải là công cụ điều tiết cung, cầu thị trường. Việc ổn định chính sách giá đất cần hướng tới mục tiêu dài hạn về minh bạch, công bằng và bền vững.

Đồng thời, giá đất cũng cần được linh hoạt trong điều hành, cho phép địa phương ban hành hệ số điều chỉnh linh hoạt theo từng khu vực, thời điểm, loại hình sử dụng đất và mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội.

VARS IRE nhấn mạnh cần xây dựng lộ trình điều chỉnh phù hợp, tránh gây “sốc” cho thị trường và tác động đột ngột đến doanh nghiệp, người dân, nhất là trong bối cảnh nhiều địa phương vẫn đang hoàn thiện mô hình chính quyền đô thị 2 cấp.

Đồng quan điểm, Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) cũng cho rằng việc xác định giá đất cần nhằm mục tiêu tăng cường cơ hội tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất kinh doanh, kiểm soát biến động giá đất, đặc biệt là giá đất sản xuất kinh doanh, phi nông nghiệp.

Đất đai còn là nguồn lực phát triển quan trọng, có vai trò dẫn dắt nhiều ngành kinh tế. Trong đó, riêng khu vực bất động sản và các ngành liên quan đã đóng góp khoảng 10% GDP, giữ vai trò then chốt trong tăng trưởng, tạo việc làm cho hàng triệu lao động và nguồn thu lớn cho ngân sách.

Trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số từ năm 2026, việc điều chỉnh bảng giá đất cần cân nhắc. Nếu tăng sẽ làm tăng chi phí sản xuất, đầu tư, gây ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Hệ quả dây chuyền từ giá đất tăng còn có thể khiến thị trường bất động sản chững lại, tác động tiêu cực đến các lĩnh vực liên quan như xây dựng, vật liệu, tài chính, ngân hàng…, qua đó ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô. 

Viện này cũng đề nghị các địa phương xem xét trong quá trình điều chỉnh giá đất trong bảng giá đất cần nhằm bảo đảm hài hòa lợi ích Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.