Theo Nghị định 357 của Chính phủ, từ ngày 1/3, mỗi căn nhà, căn hộ chung cư và sản phẩm bất động sản sẽ được gắn một mã định danh điện tử riêng.

Mã là chuỗi ký tự số và chữ, tối đa 40 ký tự. Cấu trúc của mã định danh điện tử cho các sản phẩm bất động sản bao gồm các trường thông tin: mã thông tin dự án, công trình; mã định danh địa điểm (nếu có); dãy ký tự tự nhiên.

Bước đi nhằm minh bạch hóa thị trường

Trao đổi với phóng viên báo Dân trí, ông Nguyễn Anh Quê – Chủ tịch G6 Group, Ủy viên Ban chấp hành Hiệp hội Bất động sản Việt Nam – cho rằng về bản chất, bất động sản không phải đến bây giờ mới được định danh. Trước đây, mỗi thửa đất đã có số tờ, số thửa; mỗi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đều có số sổ riêng và các thông tin này không trùng nhau.

Việc gắn mã định danh điện tử theo nghị định mới không tạo ra một khái niệm hoàn toàn mới, mà là thống nhất cách định danh trên phạm vi cả nước và đưa dữ liệu lên môi trường số.

Đồng quan điểm, GS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, chỉ ra khi dữ liệu được số hóa và liên thông ở quy mô quốc gia, các hoạt động như tra cứu thông tin, thống kê, chuyển nhượng hay thực hiện các nghiệp vụ liên quan đến bất động sản sẽ trở nên thuận lợi và minh bạch hơn.

Trước khi có nghị định mới, hạn chế lớn nhất không nằm ở việc có hay không có định danh, mà ở phạm vi quản lý dữ liệu. Việc quản lý chủ yếu dừng ở cấp huyện, sau đó mở rộng lên cấp tỉnh khi có liên thông nội bộ, nhưng chưa cho phép quản lý tài sản nhà ở và đất đai ở quy mô quốc gia. Điều này khiến công tác thống kê, tổng hợp dữ liệu phải đi qua nhiều tầng nấc, mất thời gian và thiếu tính đồng bộ.

Về tác động, GS Võ cho rằng việc gắn mã định danh điện tử là cơ sở quan trọng để minh bạch hóa thị trường. Đây là điều kiện tiên quyết để bất động sản phát triển bền vững.

Phân tích kỹ hơn, ông Nguyễn Anh Quê nhấn mạnh một trong những nguyên nhân khiến thị trường vận hành thiếu lành mạnh là thiếu minh bạch thông tin và lịch sử giao dịch.

“Khi mỗi bất động sản được gắn mã định danh, tài sản đó sẽ có số hiệu riêng, gắn với chủ sở hữu cụ thể. Quan trọng hơn, toàn bộ lịch sử giao dịch, từ mua bán, chuyển nhượng đến cho tặng đều được ghi nhận xuyên suốt theo mã định danh”, vị ông Quê nói.

Mua, bán, cho ai đều biết

Theo ông Nguyễn Anh Quê, khi bất động sản được định danh đầy đủ, việc chuyển nhượng cho con cái, cho tặng hay mua bán qua nhiều lần đều để lại dấu vết dữ liệu rõ ràng, qua đó hạn chế các giao dịch mập mờ, giao dịch ngầm hoặc khai báo không đầy đủ.

Để làm được việc này, cơ sở dữ liệu bất động sản không thể tồn tại độc lập, mà cần được kết nối với các cơ sở dữ liệu khác như thuế, ngân hàng và công chứng. Khi đó, việc quản lý không chỉ dừng lại ở “ai sở hữu tài sản gì”, mà còn tiến tới làm rõ nguồn tiền hình thành bất động sản, hạn chế tình trạng đầu cơ hoặc đứng tên hộ.

GS Đặng Hùng Võ nhìn nhận việc định danh bất động sản là xu hướng mà nhiều quốc gia đã áp dụng từ lâu. Ở các thị trường phát triển, minh bạch bất động sản không chỉ là thông tin về thửa đất hay vị trí, mà còn bao gồm toàn bộ lịch sử chuyển nhượng và dòng tiền liên quan đến tài sản. Việt Nam, theo ông, đang từng bước tiến tới mô hình quản lý này.

Dẫu vậy, cả 2 vị chuyên gia đều cho rằng người dân chỉ thực sự hưởng lợi khi việc gắn mã định danh điện tử đi kèm cải cách thủ tục hành chính thực chất. Theo ông Quê, nếu chỉ dừng lại ở việc gắn mã, trong khi các giao dịch như chuyển nhượng, thừa kế, chỉnh lý biến động vẫn phải nộp hồ sơ giấy và chờ đợi theo quy trình cũ, thì người dân sẽ khó cảm nhận được lợi ích rõ ràng.

GS Đặng Hùng Võ thì nhấn mạnh sự cần thiết của cải cách đồng bộ các quy định pháp luật liên quan, từ đất đai, công chứng đến căn cước. Nếu dữ liệu đã điện tử hóa nhưng các luật vẫn yêu cầu xuất trình giấy tờ bản cứng, cải cách sẽ không triệt để, thậm chí tạo thêm chồng chéo.

Về dài hạn, mã định danh điện tử sẽ giúp thị trường bất động sản vận hành mạch lạc hơn. Mọi giao dịch đều có thể truy xuất rõ ràng: ai bán cho ai, giao dịch vào thời điểm nào, và trong những bước tiếp theo, thậm chí phải giải trình nguồn tiền mua bất động sản. Khi đó, thị trường sẽ tiến gần hơn tới trạng thái minh bạch, lành mạnh và bền vững.

Thị trường bất động sản năm qua chứng kiến nhiều vụ đấu giá đất có giá trúng gấp nhiều lần giá khởi điểm, thậm chí cao hơn 18-20 lần. Thậm chí, có trường hợp tại Sóc Sơn, Hà Nội, người tham gia còn trả giá tới 30 tỷ đồng/m2 cho 3 thửa đất, sau đó rút lui ở vòng sau, khiến các lô đất không thể đấu giá thành công.

Viện Nghiên cứu và Đánh giá Thị trường Bất động sản Việt Nam (VARS IRE) cho rằng nhiều phiên đấu giá đất thời gian qua bị biến tướng, trở thành “sân chơi” của giới đầu cơ thay vì công cụ phân bổ đất đai công bằng, hiệu quả.

Nhiều nhà đầu tư tham gia không nhằm sử dụng thực tế mà để “thổi giá”, thông đồng dìm giá hoặc tạo mặt bằng giá ảo cho dự án khác. Sau đó, họ bỏ cọc, khiến đất bị bỏ hoang, thất thu ngân sách và gây nhiễu thị trường.

VARS IRE đề xuất siết chặt điều kiện tham gia đấu giá, yêu cầu người dự phải chứng minh năng lực tài chính, mục đích sử dụng rõ ràng và có bảo lãnh ngân hàng. Tỷ lệ đặt cọc nên nâng lên 20-30% giá trị khu đất để tăng tính ràng buộc.

Cơ quan này cũng kiến nghị tăng chế tài xử lý, cấm tham gia đấu giá 2-10 năm hoặc vĩnh viễn với hành vi thao túng, bỏ cọc, đồng thời xem xét xử lý hình sự nếu có dấu hiệu trục lợi có tổ chức.

Bên cạnh đó, cần hoàn thiện dữ liệu và quy định quản lý, kết nối với hệ thống định danh điện tử (VNeID) để ngăn “người ảo”, kiểm soát dòng vốn đầu cơ, đồng thời yêu cầu đất trúng đấu giá phải được đưa vào sử dụng đúng tiến độ, không sang nhượng sớm.

Cùng quan điểm trên, Hiệp hội bất động sản TP HCM (HoREA) nêu nhiều đề xuất góp ý với dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về xử lý vướng mắc trong đấu giá quyền sử dụng đất.

Trong đó, hiệp hội đề xuất mở rộng lệnh cấm đối với cả cá nhân và tổ chức, áp dụng cho mọi trường hợp giao đất hoặc cho thuê đất với 2 hành vi vi phạm gồm bỏ cọc và không hoàn thành nghĩa vụ thanh toán. Vì nếu chỉ cấm cá nhân sẽ không bao quát hết thực tiễn, bởi các doanh nghiệp mới là nhóm tham gia nhiều và có tác động lớn đến thị trường.

Đồng thời, HoREA ủng hộ đề xuất nâng mức tiền đặt trước lên tối thiểu 20% và tối đa 50% giá khởi điểm, thay cho mức 10-20% hiện nay, nhằm sàng lọc nhà đầu tư thiếu năng lực tài chính và ngăn người tham gia chỉ để đẩy giá rồi rút lui.

Gần đây, Bộ Tư pháp cũng đề xuất người bỏ cọc đấu giá đất còn bị cấm tham gia đấu giá theo thời hạn nhất định. Nếu trúng đấu giá mà không nộp tiền thì cấm từ 2 đến 5 năm, trúng đấu giá mà nộp tiền không đầy đủ thì cấm từ 6 tháng đến 3 năm.

Đơn vị này cũng đề xuất nâng mức tiền đặt cọc của cá nhân tham gia đấu giá đất lên tối thiểu 20%, tối đa 50%. Theo quy định hiện hành, mức tiền đặt trước khi đấu giá tối thiểu 5% nếu giao đất ở cho cá nhân và 10% nếu là dự án đầu tư, tối đa 20%. Bộ Tư pháp cho rằng đây là giải pháp giúp ngăn chặn tình trạng lợi dụng hoạt động đấu giá để trả giá cao nhằm trục lợi rồi sau đó bỏ cọc.

Đầu tư khách sạn có tỷ suất sinh lời ra sao?

Ngành du lịch Việt Nam duy trì đà tăng trưởng tích cực trong thời gian gần đây, khi nhu cầu du lịch quốc tế phục hồi mạnh. Trong 10 tháng, cả nước đón hơn 17 triệu lượt khách quốc tế, tăng gần 22% so với cùng kỳ, theo số liệu từ Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam. Con số kỷ lục này đưa Việt Nam là một trong 2 quốc gia dẫn đầu thế giới về mức tăng trưởng lượng khách quốc tế.

Xu hướng tăng trưởng của ngành du lịch được giới chuyên gia kỳ vọng mở đường cho dịch vụ lưu trú, bao gồm khách sạn. Theo báo cáo từ JLL, nguồn cung khách sạn tại Việt Nam tập trung ở 3 thị trường chính gồm TPHCM, Hà Nội và Đà Nẵng. Trong đó, Đà Nẵng và Hội An dẫn đầu các dự án đang trong xây dựng hoặc quy hoạch đến năm 2028, với 33% nguồn cung tương lai dự kiến thuộc phân khúc trung cấp.

Đơn vị này nêu nguồn cung khách sạn đã tăng trưởng bền vững với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm 7% đến năm 2024. Tính đến tháng 7 năm nay, các khách sạn đang duy trì đà tăng trưởng 20% so với cùng kỳ nhờ tỷ lệ lấp đầy phòng nghỉ tăng liên tục. Doanh thu trên phòng hiện hữu tăng trung bình 21%/năm cho giai đoạn 2020-2024.

Trong đó, TPHCM đã vượt qua mức hiệu suất năm 2019 trong năm 2024 và tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực trong năm nay. Còn Hà Nội có hiệu suất vượt trội so với mức trung bình toàn quốc nhờ thu hút đa dạng khách du lịch từ khách công tác đến khách nghỉ dưỡng.

Báo cáo từ đơn vị này cũng chỉ ra việc đầu tư khách sạn cũng có tỷ suất sinh lời mỗi năm từ 6% đến 7,5%, tiệm cận mức kỳ vọng của nhà đầu tư (8-9%).

Đơn vị trên dự báo giá trị đầu tư vào ngành khách sạn tại Việt Nam sẽ đạt 125 triệu USD, tăng 25% so với ước tính ban đầu, phản ánh sự tin tưởng vào nền tảng tăng trưởng của thị trường cũng như sức hấp dẫn ngày càng gia tăng đối với các dòng vốn đầu tư trong nước và quốc tế.

Báo cáo chỉ ra Việt Nam đang trải qua đợt cải cách pháp lý toàn diện tạo môi trường đầu tư thuận lợi chưa từng có. Sự kết hợp giữa chính sách visa linh hoạt, cải cách pháp lý toàn diện và tái cơ cấu hành chính hiệu quả đang tạo ra một chu kỳ tăng trưởng bền vững cho ngành khách sạn.

Công suất và doanh thu đã phục hồi so với trước đại dịch?

Năm sau, ngành này tiếp tục được đặt nhiều kỳ vọng, với nguồn cung khách sạn đạt chuẩn và số lượng thương vụ sẽ ngày càng tăng, miễn là thị trường duy trì được mức độ minh bạch và môi trường pháp lý ổn định. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất đối với thị trường vẫn là sàng lọc được các tài sản đủ tiêu chuẩn đầu tư tổ chức tham gia thị trường, khi nguồn cung thực tế vẫn còn tương đối hạn chế.

Tình hình hoạt động tích cực của phân khúc bất động sản lưu trú cũng được nhiều đơn vị nghiên cứu đưa ra đánh giá. Báo cáo của Avison Young nêu trong quý III, tại TPHCM, căn hộ dịch vụ thuê dài hạn ghi nhận lực cầu tăng, đặc biệt với sản phẩm lớn (2-3 phòng ngủ) nhiều khi kín phòng.

Sau sáp nhập, TPHCM mới được định vị là điểm đến du lịch, hội nghị và sự kiện quốc tế lớn, tạo ra nhu cầu đa dạng nhưng cũng phân mảnh theo vùng: TPHCM và Bình Dương (cũ) thiên về lưu trú công vụ, thương mại; Bà Rịa -Vũng Tàu (cũ) giữ vị thế nghỉ dưỡng cao cấp với mức giá thuê vượt trội.

Khách quốc tế dự báo tiếp tục tăng nhờ chính sách visa nới lỏng và mở rộng miễn thị thực, kéo theo nhu cầu cho sản phẩm lưu trú có thương hiệu vận hành chuyên nghiệp. Chính sách thuê linh hoạt và khả năng đa dạng hóa trải nghiệm là chiến lược để tối ưu công suất thuê và nâng giá phòng trung bình.

Ông Mauro Gasparotti, Giám đốc cấp cao kiêm Trưởng bộ phận Tư vấn Khách sạn Đông Nam Á của Savills TPHCM, đánh giá thị trường khách sạn TPHCM đang chuyển từ giai đoạn phục hồi sang tái định vị, với trọng tâm là nâng cấp chất lượng sản phẩm. Cơ cấu nguồn khách thay đổi cũng góp phần cải thiện hiệu quả kinh doanh và tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

Dù ghi nhận sự cải thiện liên tục nhưng vị này cho rằng công suất và doanh thu ở các phân khúc vẫn chưa trở lại mức trước đại dịch, khi lượng khách quốc tế còn thấp hơn giai đoạn trước Covid-19. Tốc độ phục hồi của TPHCM cũng chậm hơn mặt bằng chung cả nước, phản ánh việc phân bổ lại thị phần giữa TPHCM và các điểm đến có đường bay quốc tế trực tiếp.

Triển vọng thị trường được vị đại diện dự báo tích cực nhờ các mục tiêu tăng trưởng của Chính phủ, chính sách thị thực nới lỏng và mạng lưới hàng không quốc tế mở rộng. Nguồn cung mới hạn chế đến năm 2028 được dự báo sẽ giúp tránh nguy cơ dư thừa, đồng thời hỗ trợ hoạt động kinh doanh của các khách sạn hiện hữu duy trì ở mức tốt hơn.