Báo cáo tài chính hợp nhất mới đây của Công ty cổ phần Xi măng Vicem Hà Tiên (HT1) cho thấy công ty có doanh thu gần 1.931 tỷ đồng, nhích nhẹ hơn 1% so với quý II/2024. Phần lớn nguồn thu của công ty đến từ việc sản xuất và buôn bán xi măng, clinker.

Kỳ này, giá vốn của công ty này hạ bớt 4% và duy trì ở mức thấp hơn doanh thu. Nhờ đó, lợi nhuận gộp cải thiện hơn một nửa lên gần 271 tỷ đồng. Biên lãi gộp ghi nhận ở mức 14%.

Chi phí tài chính và bán hàng tăng lên nhưng với tốc độ chậm. Trong khi đó, phần này được cân đối bởi chi phí quản lý doanh nghiệp tiết giảm.

Tổng lại, Vicem Hà Tiên lãi sau thuế hơn 112,3 tỷ đồng, cao gấp 2,45 lần so với cùng kỳ năm 2024. Đây cũng là con số cao nhất trong vòng 3 năm qua, giúp doanh nghiệp lấy lại mốc lợi nhuận trăm tỷ sau nhiều quý thua lỗ hoặc lãi thấp.

Ban lãnh đạo cho biết sản lượng tiêu thụ xi măng trong quý II tăng 8,5% so với cùng kỳ. Thêm vào đó, giá vốn giảm do công ty tăng cường kiểm soát chi phí sản xuất và giá nguyên nhiên liệu đầu vào hạ bớt. Ngoài ra, HT1 còn tăng thu nhập từ việc thu phí hoàn vốn cho dự án xây dựng đường nối từ Nguyễn Duy Trinh vào Khu công nghiệp Phú Hữu, TP HCM.

Lũy kế 6 tháng đầu năm, Vicem Hà Tiên có gần 3.518 tỷ đồng doanh thu và hơn 103 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế. So với cùng kỳ, doanh thu chỉ nhích thêm 3% nhưng lợi nhuận cao hơn gấp gần 5 lần nửa đầu năm 2024.

Năm nay, doanh nghiệp này lên kế hoạch sản xuất 3,6 triệu tấn clinker và 5,84 triệu tấn xi măng. Qua đó, doanh thu đề ra hơn 7.162 tỷ đồng và lãi sau thuế 184 tỷ đồng. Như vậy, công ty đã hoàn thành lần lượt 49% và 56% kế hoạch cả năm.

Vicem Hà Tiên thành lập năm 1964, thuộc Tổng công ty Xi măng Việt Nam (Vicem), nổi tiếng với các sản phẩm mang biểu tượng kỳ lân, có mặt tại hầu hết công trình dân dụng và công nghiệp trên khắp miền Nam. Doanh nghiệp này đang vận hành 2 lò nung clinker và 6 trạm nghiền xi măng tại nhiều tỉnh, thành với tổng công suất khoảng 7,5 triệu tấn mỗi năm – đứng đầu trong nhóm doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán.

Theo Chứng khoán FPT (FPTS), nhu cầu tiêu thụ xi măng nội địa chủ yếu đến từ phân khúc xây dựng nhà ở với tỷ trọng ước tính chiếm 72,3% cơ cấu sản lượng năm 2023. Riêng HT1, tỷ lệ này lên đến khoảng 90%. Do đó những năm gần đây, ngành này đã trải qua giai đoạn khá điêu đứng.

Giai đoạn 2020-2022, nhu cầu xây dựng nhà ở và xi măng trong nước sụt giảm mạnh do dịch đã khiến hoạt động thi công phải tạm dừng. Nhu cầu nhà ở ảm đạm kéo dài sang đến năm 2023 trong bối cảnh tín dụng bị thắt chặt và áp lực thanh toán nợ trái phiếu tăng cao. Năm 2024, diện tích sàn nhà ở tiếp tục sụt giảm khi hoạt động xây dựng gặp nhiều khó khăn khi thủ tục cấp phép dự án chậm trễ. Theo đó, sản lượng tiêu thụ xi măng nội địa tăng chậm với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) chỉ đạt 1,5% trong giai đoạn 2011-2024.

Tuy nhiên, triển vọng ngành này đang ngày càng rộng cửa. Theo công ty nghiên cứu thị trường BMI thuộc Fitch Solutions, tốc độ tăng trưởng xây dựng nhà ở của Việt Nam sẽ đạt đỉnh năm 2026 ở mức 7,5% với kỳ vọng khung pháp lý bất động sản mới dần thẩm thấu vào thị trường cùng triển vọng dài hạn khả quan nhờ thời kỳ “dân số vàng” và đẩy mạnh đô thị hóa. Theo đó, FPTS dự phóng sản lượng tiêu thụ xi măng nội địa năm 2025 sẽ đạt mức 60,3 triệu tấn (tăng 2,4%) với tốc độ CAGR giai đoạn 2024-2030 ước đạt 2,38%.

Tất Đạt

“Thành phố áp dụng bảng giá đất mới theo Quyết định 79 với mức tăng đột biến đã khiến thị trường bất động sản gần như đóng băng, dòng tiền khó lưu thông”, Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP HCM nêu tại hội thảo “Giá đất, thuế đất thế nào cho hợp lý” sáng 22/7.

Ông Thuận nhận định Luật Đất đai 2024 quy định việc xác định giá đất theo nguyên tắc thị trường, nhưng không yêu cầu bảng giá đất phải bám sát giá thị trường – vốn luôn biến động. Trong quá trình soạn thảo Nghị định 103, Bộ Tài chính từng chủ trương không làm biến động lớn nghĩa vụ tài chính về đất, nhưng khi triển khai thực tế lại xuất hiện nhiều bất cập, đặc biệt là khoảng cách quá lớn giữa giá đất ở và đất nông nghiệp.

“Giá đất ở được xem xét theo hướng tiệm cận thị trường, trong khi đất nông nghiệp lại được định giá rất cảm tính, không bám sát thực tế”, ông nói.

Ông dẫn chứng một thửa đất mặt tiền đường Đồng Khởi (TP HCM) có 210 m2 đất ở được định giá 687 triệu đồng mỗi m2 trong bảng giá đất, còn 6 m2 chưa chuyển mục đích vẫn là đất nông nghiệp chỉ được định giá 810.000 đồng/m2.

Theo ông, sự chênh lệch gấp hơn 840 lần này không phù hợp với nguyên tắc thị trường như quy định tại Nghị định 71. “Để công bằng, cần điều chỉnh giá đất nông nghiệp lên khoảng 65-70% so với đất ở tại các thửa đất nằm trong khu dân cư hoặc xen cài trong thửa đất ở”, ông Thuận nói thêm.

Bà Võ Nhật Liễu, Giám đốc Viện đào tạo phát triển dự án bất động sản PROPIIN, cũng đặt vấn đề áp giá thị trường vào bảng giá đất có thực sự công bằng và liệu có khiến giá đất ở vô hình chung chạy đua với giá ảo.

Bà Liễu cho biết, tiền sử dụng đất hiện chiếm hơn 20% tổng mức đầu tư dự án và là một biến số mà doanh nghiệp rất khó kiểm soát do chưa có công thức thống nhất. Nếu tính theo mức giá thị trường hiện nay, nhiều doanh nghiệp không thể triển khai được dự án nhà ở trung cấp, bình dân, thậm chí rất khó có lãi. Khi đó, thị trường dễ rơi vào vòng xoáy lệch cung – cầu, chỉ còn giới đầu tư đủ tài chính mua nhà, còn người lao động thì mất dần cơ hội an cư.

Ngoài ra, bà Liễu cho rằng việc xây dựng bảng giá đất theo thị trường đòi hỏi cách tiếp cận khoa học, có hệ thống dữ liệu đầy đủ và minh bạch. Để phản ánh sát giá thực, cần khảo sát trên một lượng lớn giao dịch kéo dài ít nhất 5-10 năm, thay vì dựa vào các thương lượng rời rạc giữa người mua và người bán. Nếu vội vàng áp dụng giá thị trường trong bối cảnh còn nhiều yếu tố bất thường, sẽ dễ dẫn đến hợp thức hóa giá ảo.

Chung quan điểm, Tiến sĩ Trần Việt Anh, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Hùng Vương, nhìn nhận việc xây dựng bảng giá đất cần có cơ sở khoa học rõ ràng, nếu không sẽ dễ bị cuốn theo giá ảo. Ông chỉ ra thực tế thời gian qua, giá đất liên tục bị đẩy lên bởi các yếu tố như quy hoạch làm đường, xây cầu, có nhà đầu tư lớn đến hoặc gần đây là hiệu ứng sáp nhập tỉnh.

“Nếu các địa phương lấy mức giá bị thổi lên trong giai đoạn sốt nóng làm dữ liệu xây dựng bảng giá đất sẽ dẫn tới nguy cơ bảng giá đất không phản ánh thực tế”, ông cảnh báo.

Theo ông Việt Anh, hậu quả của việc này dẫn đến giá nhà đất bị đẩy lên cao, vượt khả năng chi trả của người dân. Chi phí chuyển nhượng và nghĩa vụ tài chính về đất tăng theo, khiến doanh nghiệp đội chi phí đầu vào, cuối cùng người mua nhà phải gánh chịu.

Ông dẫn chứng tại vòng xoay Cát Lái (TP HCM), giá đền bù lên tới 81 triệu đồng mỗi m2 khiến doanh nghiệp phải đưa giá bán ra thị trường lên khoảng 200 triệu đồng mỗi m2 để đảm bảo lợi nhuận, tạo áp lực lớn lên giá nhà và khả năng tiếp cận của người dân.

“Đây là lý do cần sớm sửa đổi Luật Đất đai 2024, trong đó có quy định liên quan đến bảng giá đất”, ông Việt Anh nói. Bởi theo ông, bảng giá đất mới dự kiến áp dụng đồng loạt trong nửa năm tới, nếu không sửa kịp thời, các bất cập đang diễn ra tại một số địa phương có thể lan rộng. Chưa kể, quá trình sáp nhập tỉnh còn khiến nhiều nơi tồn tại song song nhiều bảng giá đất, gây thiếu nhất quán và khó khăn trong quản lý.

Ông Việt Anh kiến nghị bảng giá đất cần cập nhật theo giá thị trường nhưng phải có lộ trình cụ thể, tránh gây sốc và ảnh hưởng đến an sinh xã hội, đặc biệt là phân khúc nhà ở bình dân và xã hội. Ông cũng đề xuất phân định rõ giữa giá đất thương mại và đất phục vụ mục tiêu an sinh.

Phản hồi ý kiến chuyên gia, ông Võ Anh Tuấn, Phó cục trưởng quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết bảng giá đất đầu tiên theo Luật Đất đai 2024 sẽ được công bố năm 2026, thời gian giãn ra nhằm tránh gây “sốc giá” sau thông tin sáp nhập tỉnh. Nhiều địa phương đã rà soát, điều chỉnh bảng giá để thu hẹp chênh lệch, tránh biến động ảnh hưởng đến quyền lợi người dân, song vẫn còn nơi cập nhật chậm hoặc quá cao, gây tác động xã hội.

Ông cũng ghi nhận phản ánh của người dân về mức thu tiền sử dụng đất quá cao khi chuyển mục đích từ đất nông nghiệp sang đất ở trong khu dân cư, do cách tính hiện hành còn bất hợp lý. Theo ông Tuấn, đây là trách nhiệm của địa phương, song Cục đang đề xuất sửa Nghị định 71 và Luật Đất đai, dự kiến trình Quốc hội tháng 10 tới.

“Các góp ý của đại biểu tại hội thảo hôm nay giúp Cục hiểu rõ hơn các vướng mắc thực tiễn và tự tin trong việc xây dựng quy định điều chỉnh phù hợp”, ông Tuấn chia sẻ. Theo định hướng, bảng giá đất sẽ được ban hành với thời hạn sử dụng 5 năm, đi kèm hệ số điều chỉnh được cập nhật hàng năm nhằm linh hoạt bám sát biến động thị trường.

Phương Uyên