Sau 5 năm lao động, tích lũy được 1 tỷ đồng, chị Hằng (36 tuổi) nhân viên văn phòng đang trọ tại TP Thủ Đức, dự kiến vay thêm tối đa 700 triệu đồng, mua căn hộ 52 m2 tại dự án sắp mở bán ở Bình Dương. Đầu năm, dự án này được giới thiệu giá khoảng 33 triệu đồng mỗi m2 (đã gồm VAT). Nhưng đến đầu tháng 6 khi dự án chính thức mở đặt chỗ, giá chưa thuế đã tăng lên 40 triệu đồng mỗi m2, đẩy tổng giá căn hộ lên hơn 2,1 tỷ đồng.

Với khoản chênh lên đến 400 triệu đồng một căn, gia đình chị Hằng không đủ khả năng vay thêm vì thu nhập hạn chế và ngại rủi ro lãi suất. “Chúng tôi đã tính toán rất kỹ, nhưng giá nhà cứ tăng liên tục, trong khi mức thu nhập gần như không đổi, khiến cơ hội mua nhà ngày càng xa vời”, chị Hằng nói.

Tương tự, anh Văn Nghị (41 tuổi, quận 12) đang tìm nhà tại khu vực rìa TP Thủ Đức. Dù vị trí bất tiện, di chuyển hơn 90 phút vào trung tâm, anh vẫn cân nhắc vì giá chào ban đầu khoảng 46 triệu đồng mỗi m2. Nhưng khi hỏi thực tế, giá các căn đều trên 55 triệu, chỉ vài căn vị trí xấu giữ mức 50 triệu đồng mỗi m2. “Giá nhà quá cao, nguồn tài chính eo hẹp, tôi không biết nên tiếp tục tìm căn vừa túi tiền hay dừng kế hoạch mua nhà lại”, anh nói.

Trường hợp anh Nguyễn Văn Tùng (39 tuổi), kỹ thuật viên điện lạnh, vào TP HCM từ 2014, sau hơn 10 năm thuê trọ vẫn chưa mua được nhà. Với thu nhập 18-22 triệu đồng mỗi tháng, anh dành dụm được 850 triệu đồng, dự tính vay thêm 700-800 triệu để tìm mua căn hộ nhỏ ở vùng ven TP HCM hoặc giáp Bình Dương.

Thế nhưng, sau gần một năm tìm kiếm, anh chưa tìm được căn phù hợp. Những dự án giá dưới 35 triệu đồng mỗi m2 đã hết hàng, còn lại đa phần báo giá 40-50 triệu đồng, đẩy tổng giá lên quá 2 tỷ đồng.

“Làm nghề tự do nên tôi khó vay ngân hàng. Do đó, tôi cứ chần chừ mãi và giá nhà lại tăng cao liên tục, vượt khỏi tầm với”, anh chia sẻ.

Theo Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), trong quý I, cả nước có khoảng 14.500 căn hộ chào bán mới, trong đó hơn 80% thuộc phân khúc cao cấp và hạng sang. Ngược lại, phân khúc bình dân, vốn đáp ứng nhu cầu ở thực, chỉ chiếm gần 13%, tương đương khoảng 2.000 căn, quá ít so với nhu cầu hàng triệu căn của người lao động.

Xu hướng này cũng được ghi nhận bởi các đơn vị nghiên cứu quốc tế. Báo cáo của Cushman & Wakefield cho thấy tại TP HCM, hơn 75% nguồn cung là căn hộ cao cấp, trong khi nhà giá rẻ gần như không xuất hiện. Giá sơ cấp trung bình tại thành phố đã vượt 120 triệu đồng mỗi m2, tăng 47% so với năm 2024.

Số liệu từ Batdongsan cũng chỉ ra, trong 5 năm qua, giá chung cư TP HCM tăng trung bình 46-60%, hiện đạt khoảng 60 triệu đồng mỗi m2. Các tỉnh phía Nam ghi nhận đà tăng mạnh, như Long An tăng 30%, Cần Thơ 46%, Bình Dương 12% trong năm qua. Khoảng 90% nguồn cung tại TP HCM có giá trên 55 triệu đồng mỗi m2, còn ở các tỉnh, khoảng 40% dao động 35-55 triệu đồng mỗi m2.

Trái với tốc độ tăng giá nhà, thu nhập người lao động tăng không tương xứng. Theo Tổng cục Thống kê, năm 2024, thu nhập bình quân đầu người mỗi tháng đạt 7,7 triệu đồng, thành thị là 9,3 triệu đồng, nông thôn 6,7 triệu đồng. Con số này chỉ tăng 8,6% so với năm trước, mức lương tối thiểu cũng chỉ tăng 6%.

Giá nhà tăng quá nhanh trong 2-3 năm gần đây đang trở thành rào cản lớn với người mua nhà. Theo báo cáo của Savills, Knight Frank và DKRA, thanh khoản căn hộ những tháng đầu năm giảm sâu, tỷ lệ hấp thụ chỉ đạt 15-16% trên tổng lượng hàng mở bán, dù nguồn cung không nhiều và cạnh tranh thấp.

Đánh giá về thực trạng chênh lệch giữa giá nhà và thu nhập, ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc Bộ phận Tiếp thị nhà ở tại CBRE Việt Nam, cho rằng giá nhà đang bỏ xa thu nhập người dân. Thị trường hiện nay gần như không có nhiều sản phẩm phù hợp với người mua ở thực. Giá nhà tăng quá nhanh khiến không chỉ người có thu nhập trung bình mà cả nhóm thu nhập khá cũng khó tiếp cận. Điều này làm gia tăng rào cản sở hữu nhà, đặc biệt sau giai đoạn kinh tế suy giảm kéo dài.

Theo ông Kiệt, không thể đổ hoàn toàn trách nhiệm cho chủ đầu tư, bởi doanh nghiệp buộc phải đảm bảo lợi nhuận. Giá bán tăng không chỉ do định giá kỳ vọng, mà còn chi phí đầu vào đội lên như bảng giá đất mới, chi phí bồi thường, xây dựng, và lãi vay tích lũy từ giai đoạn thị trường trầm lắng 2020-2023.

Dù vậy, ông Kiệt thừa nhận một số dự án vẫn định giá cao hơn giá trị thực mà người mua có thể cảm nhận, chẳng hạn bán ngang hoặc cao hơn các dự án nổi bật trong khu vực, dù chưa tương xứng về vị trí, tiện ích hay chất lượng xây dựng.

Chuyên gia Lê Quốc Kiên bổ sung, thị trường đang lệch pha nghiêm trọng về cung – cầu. Các dự án mở bán trong 3-4 năm qua đều có giá từ 45 triệu đồng mỗi m2 trở lên; hiện nay, giao dịch thứ cấp phổ biến ở mức 55 triệu đồng mỗi m2. Một căn hộ nhỏ 50 m2 hiện tiệm cận 3 tỷ đồng, vượt xa khả năng chi trả của số đông người mua ở thực, vốn chỉ xoay quanh ngưỡng 2 tỷ đồng.

Người mua để ở ngày càng khó tiếp cận nhà khi thu nhập không theo kịp giá bất động sản. Trong khi đó, nhóm khách này lại có xu hướng tìm kiếm căn hộ mới để được hỗ trợ thanh toán trả góp. Tuy nhiên, giá sơ cấp tăng nhanh kéo theo mặt bằng giá thứ cấp biến động mạnh, khiến cơ hội an cư gần như khép lại với lao động thu nhập trung bình.

Theo các chuyên gia, để hạ nhiệt giá nhà và gia tăng cơ hội sở hữu cho người mua ở thực, cần có sự phối hợp đồng bộ từ Chính phủ, doanh nghiệp, ngân hàng. Trong đó, yếu tố then chốt là quỹ đất. Không chỉ dừng ở đất trống, quỹ đất phát triển nhà ở cần đi kèm hạ tầng hoàn chỉnh, từ giao thông, tiện ích, an ninh đến hệ thống an sinh xã hội… mới có thể hình thành các dự án nhà ở giá hợp lý một cách bền vững.

Thị trường hiện cũng ghi nhận những tín hiệu tích cực khi Chính phủ yêu cầu xây dựng Quỹ nhà ở quốc gia, khuyến khích doanh nghiệp lớn tham gia phát triển nhà ở phù hợp khả năng chi trả. Tuy vậy, để chính sách đi vào thực tế, các chuyên gia cho rằng cần có thêm cơ chế hỗ trợ cụ thể dành cho doanh nghiệp phát triển nhà giá thấp, tạo điều kiện để tăng nguồn cung và đưa giá nhà tiệm cận với thu nhập của người dân. Bên cạnh đó, cần có cơ chế phân phối minh bạch, đảm bảo sản phẩm đến đúng tay người có nhu cầu thật.

Phương Uyên

Hơn một thập kỷ trước, Thủ Thiêm từng là vùng đất hoang sơ bên kia sông Sài Gòn, hạ tầng chưa hoàn thiện, kết nối hạn chế Tuy nhiên, sau khi được quy hoạch và đầu tư hạ tầng, khu vực này đã ghi nhận sự phát triển nhanh cả về dân cư lẫn giá trị bất động sản. Một số dự án như The River, Sala, The Metropole có tỷ lệ lấp đầy cao, giá bán và cho thuê tăng so với thời điểm ban đầu.

Tại miền Bắc, theo nhà phát triển bất động sản Hàn Quốc N.H.O, những dấu hiệu tương tự đang xuất hiện tại Hải Phòng. Thành phố cảng đứng trước những thay đổi mang tính cấu trúc, cả về hành chính lẫn chính sách phát triển. Nổi bật là sáp nhập tỉnh Hải Dương, Hải Phòng, lấy tên mới là Hải Phòng quy mô dân số trên 4 triệu người, trở thành “siêu đô thị” lớn thứ ba cả nước.

Việc chọn huyện Thủy Nguyên làm trung tâm hành chính – chính trị mới được kỳ vọng sẽ tái định hình trục phát triển của thành phố. Điều này kéo theo làn sóng di dân cơ học, từ đó, thúc đẩy nhu cầu nhà ở.

Theo thống kê của hãng dịch vụ tư vấn bất động sản Savills, giá bán sơ cấp bình quân căn hộ tại Hải Phòng đạt 50 triệu đồng một m2. Các khu vực có giá cao hơn như quận Hải An cao nhất 65 triệu đồng một m2, Ngô Quyền 64 triệu một m2, Hồng Bàng 53 triệu một m2.

Savills cho biết, Hải Phòng có nhiều động lực để thị trường địa ốc tăng trưởng như nằm trong vùng tam giác phát triển kinh tế cùng Hà Nội, Quảng Ninh, sở hữu hệ thống cảng biển lớn nhất miền Bắc, hạ tầng giao thông đầy đủ các loại hình.

Bên cạnh quy hoạch, yếu tố then chốt thu hút sự chú ý là Hải Phòng được Quốc hội cho phép thí điểm Khu thương mại tự do (FTZ) nằm trong khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải và khu kinh tế ven biển phía Nam, với diện tích đề xuất khoảng 6.470 ha.

Nhằm thu hút đầu tư, khu thương mại tự do áp dụng loạt chính sách ưu đãi vượt trội. Doanh nghiệp tại FTZ được hưởng mức thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 30 năm, miễn 4 năm đầu và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo; miễn toàn bộ tiền thuê đất – mặt nước (trừ bất động sản thương mại). Chuyên gia nước ngoài được miễn thị thực, cấp thẻ tạm trú 10 năm, giảm 50% thuế thu nhập cá nhân trong một thập kỷ. Thủ tục đầu tư, hải quan, hành chính đều được rút gọn.

Với kinh nghiệm hơn 18 năm trên thị trường bất động sản, ông Jeong Cheol, Thành viên Hội đồng Quản trị N.H.O cho biết, khi một địa phương đồng thời hội tụ các yếu tố như quy hoạch rõ ràng, hạ tầng phát triển và chính sách mang tính đột phá, đó là dấu hiệu của một chu kỳ tăng trưởng mới.

“Hải Phòng đang bước vào giai đoạn này, với các yếu tố thiên thời, địa lợi và nhân hòa cùng lúc hội tụ. Sự phát triển về dân số và kinh tế sẽ kéo theo nhu cầu về nhà ở”, vị này chia sẻ.

Đây cũng là lý do, N.H.O lựa chọn Hải Phòng làm điểm đến chiến lược tại thị trường miền Bắc với dự án Gem Park. Khu căn hộ cao cấp theo tiêu chuẩn Hàn Quốc nằm tại một trong những khu vực trung tâm hiện hữu của Hải Phòng. Dự án có tổng diện tích tiện ích hơn 15.000 m2, hướng đến nhóm khách hàng chuyên gia, người mua ở thực và nhà đầu tư cho thuê.

Theo chủ đầu tư, Gem Park thu hút sự quan tâm từ cộng đồng chuyên gia nước ngoài, đặc biệt là người Hàn Quốc – nhóm có tỷ lệ đầu tư và làm việc cao tại Hải Phòng. Vị trí dự án cũng nằm gần trung tâm hành chính mới Thủy Nguyên, được xem là yếu tố thuận lợi trong bối cảnh tái cấu trúc đô thị.

“Giới đầu tư vẫn quan tâm đến các khu vực có hạ tầng và chính sách hỗ trợ, nhưng việc xuống tiền cần cân nhắc kỹ quy hoạch, sức mua và triển vọng dài hạn”, đại diện N.H.O nhấn mạnh.

Song Anh