Trong báo cáo gửi UBND TP HCM về thí điểm cho thuê căn hộ chung cư ngắn hạn mới đây, Sở Xây dựng cho biết đã soạn dự thảo hướng dẫn mô hình này và lấy ý kiến góp ý từ các sở ngành, UBND phường, xã. Sở dự kiến phối hợp các cơ quan liên quan để công bố danh mục các chung cư có căn hộ đủ điều kiện cho thuê ngắn hạn nếu mô hình được triển khai.

Tuy nhiên, trong phần đóng góp ý kiến, Sở Tư pháp cho rằng hiện dự thảo có nhiều nội dung mang tính quy phạm pháp luật, như điều kiện sử dụng căn hộ, nguyên tắc áp dụng và trách nhiệm của cơ quan, cá nhân liên quan… chưa phù hợp với pháp luật hiện hành. Vì vậy, cơ quan này khuyến nghị rà soát, tránh ban hành nội dung trái luật, đồng thời nếu cần, các điều khoản nên được bổ sung vào Quyết định 26 về quản lý và sử dụng nhà chung cư.

Sở Du lịch cũng có đề xuất tạm dừng một số nhiệm vụ liên quan việc khai thác căn hộ cho lưu trú du lịch phục vụ phát triển kinh tế, để tập trung đánh giá kỹ các điều kiện pháp lý và thực tiễn.

Trên thực tế, dư luận tại TP HCM cũng có hai luồng ý kiến trái chiều. Một số cư dân và ban quản trị chung cư phản đối việc thí điểm, lo ngại ảnh hưởng đến môi trường sống tập thể, tiện ích chung và an ninh trật tự. Ngược lại, một số chủ căn hộ mong muốn khai thác lưu trú du lịch để tăng thu nhập.

Tại hội nghị đối thoại Doanh nghiệp – Chính quyền do Sở Xây dựng thành phố phối hợp với Trung tâm Xúc tiến Thương mại – Đầu tư TP tổ chức gần đây, nhiều ý kiến phản đối gay gắt việc thí điểm, lo ngại ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và quá trình sử dụng tiện ích chung.

Trên cơ sở rà soát pháp lý, thực tiễn và góp ý từ người dân, Sở Xây dựng TP HCM sẽ tiếp tục nghiên cứu, bổ sung thêm các điều khoản liên quan cho thuê lưu trú ngắn hạn vào Quyết định 26, nhằm hài hòa giữa phát triển kinh tế – du lịch và đảm bảo môi trường sống an toàn, ổn định cho cư dân.

Trước đó, theo dự thảo hướng dẫn sử dụng căn hộ chung cư để cho thuê lưu trú ngắn hạn của Sở Xây dựng, chỉ những chung cư có mục đích sử dụng hỗn hợp – kết hợp ở với thương mại, dịch vụ – mới được xem xét cho thuê lưu trú ngắn hạn. Các tòa nhà đủ điều kiện phải đảm bảo hệ thống kỹ thuật như điện, nước, thang máy, phòng cháy chữa cháy, xử lý rác thải đúng hồ sơ thiết kế được phê duyệt.

Chủ căn hộ muốn cho thuê phải đăng ký với UBND cấp xã, ban quản trị và đơn vị quản lý, khai báo lưu trú cho khách và tuân thủ các quy định về du lịch, cư trú, thuế, phòng cháy chữa cháy, bảo hiểm. Việc cho thuê chỉ được thực hiện khi nghị quyết hội nghị nhà chung cư thông qua, xác định số căn hộ, số khách tối đa và mức phí quản lý tăng thêm. Vi phạm các quy định có thể bị xử phạt hành chính, tái phạm nhiều lần có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Hiện TP HCM vẫn áp dụng Quyết định 26/2025 về quản lý, sử dụng nhà chung cư, trong đó quy định căn hộ chỉ được sử dụng đúng mục đích để ở, không cho thuê theo giờ hoặc theo ngày. Quy định này hiện vẫn là vấn đề có nhiều phản ứng từ các chủ căn hộ cho thuê qua Airbnb và một số nhà đầu tư dịch vụ lưu trú.

Phương Uyên

Bộ Xây dựng đang tham vấn ý kiến về dự thảo Nghị quyết thí điểm phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp ngay sau khi Thủ tướng yêu cầu cần có chính sách nhà ở cho người thu nhập trung bình (mức trên 20 triệu đồng mỗi tháng).

Theo cơ quan soạn thảo, việc ban hành nghị quyết này là cấp bách trong bối cảnh bình quân giá bán sơ cấp chung ở Hà Nội năm ngoái đạt 100 triệu đồng mỗi m2 (tăng 40% so với 2024), còn tại TP HCM đạt 111 triệu mỗi m2 (tăng 23%). “Mức tăng giá nhà ở, đất ở cao hơn nhiều so với đà tăng thu nhập bình quân, khiến khả năng tiếp cận nhà ở của người dân thêm khó khăn”, Bộ Xây dựng nêu.

Các cơ chế, chính sách về nhà ở xã hội đã được hoàn thiện, thực thi đạt nhiều kết quả tích cực thời gian qua. Tuy nhiên, theo Bộ Xây dựng, các dự án nhà xã hội chưa nhiều và cần sự hỗ trợ của Nhà nước, nhất là cơ chế miễn tiền sử dụng đất và hỗ trợ đầu tư hạ tầng. Đồng thời, nhà xã hội cũng chỉ giải quyết được một phần chỗ ở cho các đối tượng thu nhập thấp. Bộ nhận định rất nhiều người thu nhập trung bình “còn rất khó khăn” về nhà ở với mức giá hiện tại, đặc biệt ở các đô thị lớn.

Chính sách dự kiến để phát triển nhà thương mại giá phù hợp cũng có một số điểm tương đồng với nhà ở xã hội, theo dự thảo. Trong đó, giá bán của hai loại hình nhà ở đều được xác định theo nguyên tắc tính đúng, đủ các chi phí đất đai, xây dựng, lãi vay… cộng với một mức lợi nhuận định mức.

Chủ đầu tư của nhà xã hội và thương mại giá phù hợp đều được tiếp cận nguồn vốn với lãi suất ưu đãi thấp hơn, thời gian vay dài hơn so với các dự án thương mại thông thường.

Với người mua, họ chỉ mua được sở hữu 1 sản phẩm thuộc hai loại hình nhà ở được Nhà nước ưu đãi này. Cùng với đó, sản phẩm này cũng bị hạn chế chuyển nhượng, không được bán lại trong ít nhất 5 năm kể từ ngày thanh toán đủ tiền.

Cơ quan quản lý cũng yêu cầu chủ đầu tư nhà xã hội, nhà thương mại giá phù hợp phải kiểm toán, quyết toán và gửi cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh để kiểm tra giá bán, giá thuê mua.

Về điểm khác biệt, nhà ở xã hội được miễn tiền sử dụng đất và tiền thuê đất đối với toàn bộ diện tích dự án, còn loại hình nhà giá phù hợp dự kiến vẫn phải nộp tiền sử dụng đất.

Căn cứ để tính toán nghĩa vụ tài chính của nhà đầu tư với loại hình nhà ở giá phù hợp là bảng giá đất và hệ số điều chỉnh. Việc áp dụng bảng giá đất có thể giúp chủ đầu tư xác định được chi phí đầu vào về đất đai một cách ổn định và cũng thấp hơn so với đấu giá (như dự án thương mại thông thường), qua đó có cơ sở để giảm giá bán nhà cho người dân.

Tuy nhiên, UBND cấp tỉnh có thể chấp thuận chủ trương đồng thời giao chủ đầu tư dự án nhà thương mại giá phù hợp không thông qua đấu giá, đấu thầu. Với dự án nhà xã hội khi có từ hai nhà đầu tư quan tâm trở lên, cơ quan quản lý vẫn cần thực hiện đấu thầu để lựa chọn doanh nghiệp thực hiện.

Chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại giá phù hợp cũng có thể không cần bố trí quỹ đất 20% để xây dựng nhà xã hội trong phạm vi dự án. Đây là một nghĩa vụ bắt buộc đối với các dự án nhà thương mại ở các đô thị lớn.

Về lợi nhuận định mức, doanh nghiệp làm nhà ở thương mại giá phù hợp có thể được hưởng tối đa 15% tổng vốn đầu tư, cao hơn 5% so với các dự án nhà xã hội. Ngoài ra, chủ đầu tư nhà giá phù hợp dự kiến được giảm bớt điều kiện để huy động vốn khi không yêu cầu phải có quyết định giao, cho thuê đất.

Bộ Xây dựng cho rằng những ưu đãi này khuyến khích doanh nghiệp tham gia làm nhà giá phù hợp, thúc đẩy tăng nguồn cung cho thị trường nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của người dân.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) cũng đánh giá thị trường bất động sản tại các đô thị hiện nay rất thiếu nhà ở giá phù hợp. Theo ông, đây là các loại căn hộ 1-2 phòng ngủ, diện tích 50-70 m2. Với đơn giá 30-70 triệu đồng mỗi m2, căn hộ sẽ có giá trị 2-5 tỷ đồng.

Ông Châu chỉ ra năm 2020, TP HCM cũ trước sáp nhập chỉ có 163 căn nhà giá phù hợp, tương đương khoảng 1% tổng nguồn cung mới ra thị trường. Tuy nhiên, từ sau đó đến tháng 6/2025, loại hình nhà ở trên đã biến mất ở thành phố này, chỉ còn nhà trung và cao cấp, trong đó nhà cao cấp chiếm 70% nguồn cung.

Theo ông, tình trạng này bởi thị trường thiếu nguồn cung dự án nhà ở thương mại, nhà xã hội. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp sẵn dự án, có điều kiện chiếm lĩnh thị trường và thường chọn phân khúc cao cấp hoặc “làm giá” sản phẩm để tối đa hóa lợi nhuận. Đồng thời, chuyên gia này cũng cho rằng Luật Nhà ở 2023 vẫn chưa có quy định cơ chế tạo điều kiện để hỗ trợ người thu nhập trung bình, thu nhập thấp ở đô thị có nhà ở giá phù hợp.

Vì vậy, ông Lê Hoàng Châu đề nghị bổ sung vào Luật Nhà ở quy định tạo điều kiện để người thu nhập thấp, trung bình ở đô thị được vay với lãi suất 6-7% mỗi năm để mua, thuê mua nhà thương mại giá phù hợp trong kỳ hạn 10-12 năm.

Ông Phạm Đức Toản, Tổng giám đốc EZ Property đánh giá đề xuất ưu tiên nhóm thu nhập trung bình được mua nhà giá phù hợp sẽ là chính sách ưu việt, giúp đảm bảo an sinh xã hội với mục tiêu “không ai bị bỏ lại phía sau”. Đây là nhóm phần lớn mắc kẹt trong giấc mơ an cư khi thu nhập vượt qua ngưỡng mua nhà xã hội song không thể với đến nhà ở thương mại.

Tuy nhiên, ông vẫn lo ngại tình trạng chủ đầu tư thiếu mặn mà với phân khúc này bởi ưu đãi có thể chưa thực sự hấp dẫn. Chuyên gia này cho rằng doanh nghiệp vẫn phải trả tiền sử dụng đất, thuê đất – vốn chiếm tỷ lệ lớn trong chi phí cấu thành giá nhà ở – giống như các dự án nhà thương mại khác. Trong khi đó, từ đầu năm nay, bảng giá đất mới ở nhiều địa phương tiếp tục tăng mạnh, kéo chi phí liên quan đất đai từ giải phóng mặt bằng, đền bù thu hồi đất, thuế phí đều leo thang.

Theo ông Toản, mức lợi nhuận định mức làm nhà giá phù hợp chỉ cao hơn nhà xã hội 5% cũng có thể khiến doanh nghiệp chịu nhiều rủi ro. “Chỉ cần quá trình triển khai gặp vướng mắc khiến tiến độ chậm quá hai năm, doanh nghiệp sẽ phải chịu chi phí tài chính rất lớn khi hết giai đoạn ưu đãi lãi suất”, ông nói.

Để chính sách khả thi và thực sự thu hút doanh nghiệp, CEO EZ Property đề xuất chủ đầu tư xây nhà thương mại giá phù hợp được hưởng cơ chế miễn hoặc giảm một phần ba tiền sử dụng đất. Điều này vừa giúp đảm bảo công bằng giữa các địa phương vừa đảm bảo lợi nhuận cho chủ đầu tư.

Ông cũng cho rằng dự thảo cần quy định cụ thể hơn về điều kiện nhà ở và thu nhập người thụ hưởng. Việc giới hạn khung thu nhập rất cần thiết thay vì chỉ đưa ra mức sàn (trên 20 triệu mỗi tháng) mà thiếu mức trần.

Anh Tú – Ngọc Diễm