Tại sự kiện báo cáo thị trường bất động sản quý I do chuyên trang Batdongsan tổ chức sáng 11/4, ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc Batdongsan khu vực miền Nam, cho biết chỉ riêng trong tháng 3 sau khi bùng nổ thông tin về sáp nhập các tỉnh thành, giá và lượng tìm kiếm đất nền trên cả nước biến động mạnh, tăng trung bình từ 20-67% so với cùng kỳ.

Cụ thể, tại khu vực phía Bắc, giá rao bán đất nền Hà Nội tăng 42%, Bắc Giang (+80%), Hải Dương (+100%), Hưng Yên (+75%), Bắc Ninh (+52%), Hà Nam (+50%), Nam Định và Thái Bình (+44%). Còn ở khu vực miền Trung, giá bán đất nền Hội An (Quảng Nam) tăng 100%; các quận Cẩm Lệ, Liên Chiểu, Điện Bàn (Đà Nẵng) tăng lần lượt 80%, 75% và 52%. Những quận, huyện còn lại của Đà Nẵng như Hoà Vang, Sơn Trà, Ngũ Hành Sơn cũng có giá bán đất nền tăng 44-50%.

Với thị trường miền Nam, đà tăng giá đất nền ghi nhận ở mức nhẹ hơn dao động trong khoảng 20-30%. Đồng Nai và Bà Rịa – Vũng Tàu có biến động giá mạnh nhất, trung bình tăng 30%, Bình Dương tăng 25%, Cần Thơ tăng 11%, TP HCM tăng 7%.

Đi cùng với giá, lượt tìm mua đất nền tháng 3 cũng tăng trung bình 50% so với tháng 2 trước đó. Đất nền Hà Nội có lượt tìm kiếm tăng 52%, TP HCM tăng 31%, các tỉnh còn lại tăng từ 54-140% so với tháng 2. Phân khúc đất nền cũng được các đơn vị sàn môi giới đánh giá là tăng trưởng mạnh nhất về giao dịch trong quý I. Có hơn 44% sàn môi giới nhận định giao dịch tăng trên dưới 10% và 24% cho biết giao dịch tăng từ 10-50%.

Tương tự, báo cáo của Hội Môi giới bất động sản (Vars) cũng cho thấy, trong tháng 3 chỉ sau vài tuần kể từ khi có thông tin đề xuất sáp nhập tỉnh thành, giá đất tại một số địa phương đã bị đẩy lên cao, có nơi lên tới 20-30%. Tuy nhiên thực tế lượng giao dịch ghi nhận chỉ tăng trưởng tại các tỉnh thành được dự đoán là trung tâm sáp nhập, có mặt bằng giá bất động sản chưa quá cao.

Còn theo DKRA Group, trong quý I, giá bán đất nền có hiện tượng tăng cục bộ tại một vài tỉnh, thành như Nhơn Trạch (Đồng Nai) tăng 30-50%, Phú Mỹ, Châu Đức (Bà Rịa – Vũng Tàu) tăng 20-30% còn phần lớn các tỉnh phía Nam chỉ tăng trung bình 6-8%. Đà tăng cục bộ này được dẫn dắt bởi các thông tin về việc sáp nhập tỉnh thành.

Ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc khu vực miền Nam của Batdongsan, cho biết đà tăng giá đất nói trên ghi nhận ở lượng tin rao, cụ thể hơn là mức tăng kỳ vọng từ bên bán, không hoàn toàn là mức giá được giao dịch trên thực tế. Xu hướng tăng mạnh hơn ở các tỉnh miền Bắc và vẫn “khiêm tốn” với các tỉnh phía Nam. Với tin tức về sáp nhập tỉnh, nhà đầu tư miền Bắc cũng thể hiện sự quan tâm nhiều hơn những khu vực khác trên cả nước.

Theo dữ liệu tổng hợp từ Google vào tháng 2, khu vực Miền Bắc và Hà Nội ghi nhận lượng tìm kiếm từ khoá “sáp nhập tỉnh” cao nhất, các tỉnh thành còn lại gồm Vĩnh Phúc, Ninh Bình, Thái Bình, Bắc Ninh, Bình Dương…

Nhìn nhận về đà tăng giá “nóng” của đất nền, giới chuyên gia cho rằng xu hướng tăng này không bền vững và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Tiến sĩ Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam, nhận định diễn biến tăng giá đất theo biến động quy hoạch không mới với thị trường bất động sản Việt Nam. Lịch sử cho thấy mỗi khi xuất hiện thông tin về quy hoạch mới, giá đất ở khu vực liên quan thường tăng mạnh trong ngắn hạn. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) của nhà đầu tư.

Theo ông Đính, việc sáp nhập các tỉnh, thành sẽ có tác động tích cực tới thị trường bất động sản, có thể hỗ trợ giảm bớt một số thủ tục pháp lý thực hiện dự án, giúp thị trường có thêm nguồn cung, nhất là ở phân khúc nhà ở vừa túi tiền. Người dân sẽ có thêm nhiều lựa chọn mua nhà với mức giá hợp lý hơn.

Tuy nhiên, giá trị bất động sản muốn tăng lên một cách bền vững cần có nền tảng, nghĩa là phải có sự phát triển đồng bộ về hạ tầng giao thông, kinh tế xã hội. Nếu chỉ tăng theo thông tin đồn đoán về hạ tầng, quy hoạch rất dễ rủi ro chôn vốn, thua lỗ.

Đồng tình, ông Đinh Minh Tuấn cho rằng có 3 yếu tố quyết định sự tăng giá bất động sản bền vững tại một địa phương là đầu tư công, nền tảng kinh tế địa phương và tỷ lệ xuất, nhập cư. Còn nếu chỉ tăng dựa trên tin sáp nhập vào một địa phương, đô thị trong thời gian ngắn, không loại trừ khả năng là tăng ảo. Nếu đầu tư theo sóng tin đồn nguy cơ gặp rủi ro là rất lớn, đặc biệt với những nhà đầu tư mới tham gia thị trường hoặc sử dụng đòn bẩy tài chính.

Khuyến cáo đầu tư trước tình trạng sốt đất ảo do thông tin sáp nhập tỉnh, chuyên gia bất động sản Lê Quốc Kiên cho rằng, cần hết sức thận trọng và không nên chạy theo tâm lý đám đông. Sáp nhập dễ tạo làn sóng đầu cơ, đẩy giá đất lên cao theo xu hướng và “trò chơi” tâm lý, không dựa vào nhu cầu thực. Nếu quy hoạch chậm trễ hoặc chậm công bố thông tin chính thức, thị trường có thể “vỡ bong bóng”.

Theo ông Kiên, giá bất động sản phụ thuộc vào những yếu tố kỳ vọng tương lai gồm đường sá, hạ tầng, khả năng khai thác cộng thêm tình hình kinh tế và việc làm ở địa phương cũng như khả năng kéo dân về. Tất cả những thứ này tạo nên giá trị tăng trưởng thực tế cho một bất động sản. Một thị trường tiềm năng vẫn tăng trưởng tốt dù có biến động điạ giới hay không và ngược lại.

Các chuyên gia lưu ý nhà đầu tư cẩn trọng và đi dài hạn, hạn chế lướt sóng theo thông tin tăng giá nếu không phải dân chuyên nghiệp và vốn không đủ mạnh.

Phương Uyên

Vài tháng qua, thị trường bất động sản liên tục ghi nhận các thương vụ mua bán sáp nhập (M&A) dự án. Tại phía bắc, Sun Group trở lại thị trường nhà ở Thủ đô với dự án Feliza Suites, gần 1.700 căn hộ tại vị trí đắc địa ở phường Cầu Giấy, tiếp giáp ba mặt đường Xuân Thủy, Phạm Hùng và Trần Quốc Vượng. Hồi cuối tháng 5, HĐQT CTX Holdings đã thông qua việc chuyển nhượng toàn bộ dự án trên “khu đất vàng” này.

Sunshine Group gần đây cũng liên tục đón thêm các dự án về tay. Cuối tháng 6, họ công bố một công ty con trong hệ sinh thái nhận chuyển nhượng cổ phần tại doanh nghiệp là chủ đầu tư khu đô thị nhà vườn sinh thái ở Văn Giang, Hưng Yên để phát triển một phần đại dự án. Sau đó, tập đoàn này cho biết phát triển thêm một tổ hợp 8.000 căn hộ chung cư cũng nằm ở Hưng Yên. Trước đó hồi tháng 2, một chủ đầu tư trong nước khác đã tổ chức khởi công dự án tại vị trí này.

Sau nhiều năm tìm kiếm đối tác để chuyển nhượng khu đô thị du lịch Cái Giá (tên thương mại Cát Bà Amatina), Công ty cổ phần Vinaconex ITC đón thêm sự hiện diện của các cổ đông lớn, gồm hai doanh nghiệp liên quan MIK Group.

Ông lớn bất động sản Singapore – Capitaland trong tháng 6 đã khởi công dự án nhà ở thấp tầng đầu tiên tại miền Bắc với tổng vốn đầu tư 800 triệu USD nằm trong đại đô thị Ocean Park 3, sau hợp tác chiến lược cùng Vinhomes. Lãnh đạo Capitaland cho biết công ty kỳ vọng tăng gấp đôi vốn đầu tư tại Việt Nam 5 năm tới thông qua cái bắt tay chủ đầu tư lớn nhất thị trường hiện nay.

Tại phía nam, theo hãng tư vấn bất động sản Savills, những thương vụ M&A nổi bật gần đây như Capitaland mua dự án tại Bình Dương (trước sáp nhập với TP HCM) từ Becamex IDC trị giá 553 triệu USD; Nishi Nippon Railroad mua 25% cổ phần dự án Paragon Đại Phước từ Nam Long hay nhóm Sumitomo Forestry, Kumagai Gumi, NTT Urban Development cùng hợp tác với Kim Oanh Group phát triển dự án The One World.

Doanh nghiệp ngoại cũng chuyển nhượng dự án cho nhà đầu tư trong nước như Keppel Land thoái toàn bộ 42% cổ phần tại Công ty Nam Rạch Chiếc – chủ dự án Palm City tại TP HCM. Bên mua là Công ty cổ phần Gateway Thủ Thiêm, với giá trị thương vụ trên 2.600 tỷ đồng (tương đương hơn 100 triệu USD).

Bà Nguyễn Lê Dung, Trưởng phòng Dịch vụ tư vấn đầu tư, Savills Hà Nội đánh giá thị trường M&A bất động sản tại Việt Nam có dấu hiệu phục hồi tốt từ cuối năm ngoái đến nay sau khi Luật Đất đai, Luật Kinh doanh bất động sản mới có hiệu lực. Điều này giúp môi trường pháp lý được cải thiện đáng kể, từ đó góp phần tạo niềm tin và động lực để các thương vụ diễn ra thuận lợi hơn.

Tương tự, trong báo cáo mới đây, đơn vị nghiên cứu thị trường của Đất Xanh Services cũng cho biết các chủ đầu tư đang vào mùa triển khai dự án, đẩy mạnh hoạt động đầu tư, cũng như M&A quỹ đất. Nhiều chủ đầu tư đã qua thời kỳ tái cấu trúc để vào giai đoạn đầu tư trở lại theo đà phục hồi của thị trường. Đất Xanh cũng đang thông báo cần mua, M&A dự án, quỹ đất lớn trên toàn quốc. Trong đó, họ ưu tiên dự án có pháp lý rõ ràng (nhất là quy hoạch 1/500), đã nộp thuế đất, có giấy phép xây dựng hay đủ điện kiện bán hàng, khởi công.

Theo các chuyên gia, nhà đầu tư có xu hướng chọn dự án để thâu tóm kỹ lưỡng hơn trước. Khẩu vị của họ dịch chuyển rõ rệt sang các dự án có pháp lý minh bạch, đã hoàn tất nghĩa vụ tài chính, vị trí tốt, có khả năng triển khai hoặc khai thác dòng tiền trong ngắn hạn. Ví dụ, An Gia cho biết họ chọn tập trung vào M&A để tiếp cận quỹ đất có thể làm dự án nhanh. Năm nay, công ty đặt mục tiêu mua lại các dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư ven TP HCM.

Hay Nam Long cũng chọn M&A dự án cùng với tham gia đấu giá đất sạch và tìm mua đất thô, đất nông nghiệp chuyển mục đích sử dụng. Tuy nhiên, nguồn cung sản phẩm đấu giá hạn chế đã đẩy mức trúng lên cao, kéo theo việc định giá đất cho các dự án cũng tăng, gây áp lực lớn về chi phí đầu vào và có thể làm chậm quá trình triển khai dự án. Còn việc phát triển quỹ đất nông nghiệp cần nhiều thời gian, cùng với chi phí chuyển đổi cũng có thể lên cao với việc áp dụng bảng giá đất mới.

Ông Lê Trọng Hiếu, Giám đốc bộ phận Tư vấn kinh doanh văn phòng và bất động sản công nghiệp hãng tư vấn CBRE cũng cho rằng nhà đầu tư trong và ngoài nước đều đang tích cực theo đuổi các cơ hội M&A dự án bất động sản. “Điều này xuất phát từ việc quỹ đất sạch về pháp lý và sẵn sàng để phát triển ngày càng khan hiếm”, ông nói.

Tuy nhiên, hoạt động M&A dự án địa ốc vẫn còn tồn tại một số lực cản. Theo ông Hiếu, giá đất tại Việt Nam không còn rẻ như trước. Việc sáp nhập đơn vị hành chính cũng khiến một số nhà đầu tư chờ đợi xem bảng giá đất sẽ được điều chỉnh thế nào, ảnh hưởng đến chi phí mua dự án, mục tiêu phân khúc bất động sản sẽ phát triển.

Cùng quan điểm, ông Phan Xuân Cần, Chủ tịch HĐQT Sohovietnam – công ty có hơn chục năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn M&A dự án – nói rằng nhà đầu tư cũng chờ đợi kết quả từ việc sắp xếp lại các đơn vị hành chính cấp tỉnh, quy hoạch mới của các tỉnh, thành phố hậu sáp nhập.

Ngoài bảng giá đất tăng, ông Phan Xuân Cần, Chủ tịch HĐQT Sohovietnam – công ty có hơn chục năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn M&A dự án – cho biết một số doanh nghiệp sở hữu dự án cũng đưa ra mức định giá bán quá cao, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận của nhà đầu tư.

Dù vậy, các chuyên gia vẫn kỳ vọng thị trường M&A từ nay đến cuối năm sẽ tăng trưởng tốt. Theo bà Nguyễn Lê Dung nhà đầu tư trong nước chiếm ưu thế trên thị trường M&A về số lượng giao dịch nhờ khả năng quyết định nhanh và am hiểu thị trường. Còn xét về các thương vụ lớn, nhất là phân khúc nhà ở cao cấp, khu đô thị và bất động sản khu công nghiệp, nhà đầu tư ngoại vẫn đóng vai trò chủ đạo.

Ngoài ra, bà Dung nhận xét các khu vực ven Hà Nội như Hưng Yên, Bắc Ninh hay thị trường Hải Phòng với hạ tầng ngày càng hoàn thiện đang chứng kiến sự gia tăng về nhu cầu khảo sát, chuyển nhượng và hợp tác đầu tư. Tại khu vực phía nam là TP HCM, Long An.

“Việc mở rộng các đô thị trung tâm cùng với sự nâng cấp hệ thống giao thông liên vùng đang thúc đẩy những địa phương này trở thành điểm đến tiềm năng cho hoạt động M&A giai đoạn tới”, chuyên gia tại Savills chia sẻ.

M&A dự án tăng nhiệt cũng là một tín hiệu tốt với thị trường, có thể giúp nguồn cung tăng mạnh. Đơn vị tư vấn bất động sản BHS Group dự báo nửa cuối năm cả nước sẽ có thêm hơn 78.600 sản phẩm nhà ở cao tầng và khoảng 82.800 căn thấp tầng. Tuy nguồn cung dồi dào, giá nhà vẫn neo ở mức cao tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP HCM và Đà Nẵng. Một trong những khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp khi muốn phát triển nhà ở vừa túi tiền là các chi phí đầu vào tăng cao, trong đó giá đất và chi phí sử dụng đất chiếm phần lớn.

Anh Tú – Ngọc Diễm

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã có yêu cầu Ngân hàng Nhà nước và các nhà băng nghiên cứu các gói tín dụng ưu đãi để phát triển nhà ở cho người trẻ dưới 35 tuổi. Chính sách này nhận được nhiều sự ủng hộ, tuy nhiên theo giới chuyên môn, có thể mở rộng nhóm ưu đãi sang cả người mua nhà lần đầu.

Chia sẻ tại tọa đàm gần đây, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM, cho rằng không riêng người trẻ, ngay cả người tạo lập căn nhà đầu tiên (có thể ở tuổi 50, 55 hay 60) đều là nhóm có nhu cầu về mua nhà giá rẻ và cần sự hỗ trợ tài chính từ chính phủ.

Theo ông Châu, nhà ở giá rẻ hiện nay bao gồm nhà ở xã hội và phân khúc nhà thương mại giá vừa túi tiền. Loại hình này không chỉ dành cho người trẻ mà còn hướng đến những người mua căn nhà đầu tiên. Rất nhiều người lao động, công chức nhà nước làm lụng cả đời, bước qua tuổi trẻ (trên 35 tuổi theo định nghĩa của chính phủ) vẫn không thể mua nổi căn nhà đầu tiên trong bối cảnh giá bất động sản tăng cao, thiếu ưu đãi về lãi suất và chính sách hỗ trợ từ nhà nước.

Vì vậy, ông đề xuất bổ sung thêm nhóm người lần đầu mua nhà vào nhóm được ưu đãi vay gói tín dụng.

Đồng quan điểm, ông Phạm Lâm, Ủy viên ban chấp hành Hiệp hội bất động sản Việt Nam, cho rằng khi bàn đến nhóm thụ hưởng gói tín dụng ưu đãi mua nhà, không nên chỉ giới hạn ở người trẻ, vì đây là một khái niệm có nhiều cách hiểu khác nhau và thiếu tính bao quát. Quan trọng hơn, chính sách nên hướng đến nhóm người chưa có nhà ở, đây là tiêu chí khách quan, rõ ràng và phù hợp với thực tế hơn. Như vậy, các chính sách hỗ trợ sẽ thực sự đi đúng mục tiêu, thay vì chỉ dựa vào yếu tố độ tuổi.

Ngoài ra, theo ông Lâm cần có tiêu chí rõ ràng và minh bạch để xác định ai đủ điều kiện mua nhà ở xã hội, được hưởng chính sách ưu đãi vay. Chẳng hạn, những người đóng thuế đầy đủ, nghiêm túc trong nhiều năm có thể được xem xét ưu tiên. Đồng thời, cần có cơ chế giám sát và quy định chặt chẽ để tránh tình trạng trục lợi chính sách, bảo đảm công bằng trong tiếp cận nhà ở cho những người thực sự cần.

Tiến sĩ Trương Anh Tuấn, Chủ tịch Tập đoàn Hoàng Quân, cũng kiến nghị cần phát triển gói tín dụng ưu đãi lãi suất thấp, thời gian dài dành cho người trẻ và người lần đầu mua nhà. Bên cạnh nhà ở xã hội, bài toán an cư cho nhóm này còn phụ thuộc vào chính sách phát triển nhà ở thương mại giá rẻ.

Theo ông hiện nay, công nhân đã có chính sách về nhà ở lưu trú, lực lượng vũ trang, người nghèo ở đô thị, người nghèo nông thôn, công chức nhà nước… cũng đều có chính sách hỗ trợ riêng về nhà ở, nhưng người trẻ và người mua nhà lần đầu thì chưa. Trước đây, đã từng có các dự án nhà ở thương mại giá rẻ được xây dựng thành công nhờ gói vay ưu đãi 30.000 tỷ đồng với lãi suất thấp và thời hạn vay dài. Tuy nhiên, hiện nay gói vay này đã ngừng triển khai. Trong khi đó, rất nhiều người dân, đặc biệt là người trẻ, vẫn đang gặp khó khăn do lãi suất cao và thời gian vay ngắn.

Vì vậy, ông Tuấn đề xuất nên xem xét khôi phục hoặc thiết kế lại gói vay tương tự, tiếp tục hỗ trợ cho những người mua nhà lần đầu, hoặc cả những người mua thứ cấp trong các dự án nhà ở xã hội đã hoàn thiện. Nếu có một gói hỗ trợ lãi suất hợp lý, điều này sẽ tiếp thêm sức mạnh tài chính cho nhiều người trong hành trình sở hữu ngôi nhà đầu tiên.

Theo UBND TP HCM, thống kê tổng nhu cầu nhà ở của thành phố giai đoạn 2021-2030 khoảng 37 triệu m2 sàn nhà ở, trong đó chủ yếu là nhu cầu nhà ở của người thu nhập thấp tại đô thị khoảng 15 triệu m2 sàn, công nhân làm việc trong các khu công nghiệp, cụm công nghiệp trên địa bàn khoảng 12 triệu m2 sàn. Trên thực tế, Thành phố xác định khả năng phát triển tối đa nguồn cung nhà ở xã hội giai đoạn 2021-2030 chỉ đáp ứng được 17,8% nhu cầu của người dân, trong đó loại hình nhà lưu trú công nhân đáp ứng được gần 6%.

Báo cáo từ Sở Xây dựng TP HCM cho thấy, nhu cầu về nhà ở xã hội trên địa bàn tính đến năm 2030 là khoảng 850.000 căn hộ. Chỉ tiêu Chính phủ giao TP HCM xây dựng 100.000 căn vẫn chưa thể đáp ứng đủ nhu cầu thực tế. Hiện nay, Chính phủ đang có các gói tín dụng ưu đãi cho vay mua nhà ở xã hội như 120.000 tỷ đồng. Sắp tới Thủ tướng giao Bộ Xây dựng nghiên cứu, đề xuất thành lập Quỹ Nhà ở, hướng đến việc phát triển nhà ở giá rẻ một cách bền vững.

Phương Uyên