Hàng loạt các thương vụ mua bán và sáp nhập (M&A) đã được thực hiện trong thời gian gần đây, giúp các doanh nghiệp có tiềm lực mở rộng quỹ đất, đặc biệt là quỹ đất “vàng” khu vực trung tâm.

Những thương vụ đắt giá

Tập đoàn Bất động sản Phát Đạt vừa công bố chủ trương nhận chuyển nhượng cổ phần doanh nghiệp sở hữu dự án nhà ở thương mại tại khu đất “vàng” số 239 Cách Mạng Tháng Tám, Phường Bàn Cờ, TPHCM. Dự kiến tổng mức đầu tư vào dự án này khoảng 5.500 tỷ đồng, triển khai trong giai đoạn 2026-2030.

Đây không phải là lần đầu tiên “ông lớn” này quan tâm đến các quỹ đất khu trung tâm thành phố, bên cạnh việc đẩy mạnh phát triển nhiều dự án tại khu vực miền Trung và các tỉnh lân cận TPHCM. Vào cuối năm ngoái, công ty cũng đã có chủ trương mua lại bất động sản tại số 61 Cao Thắng, Quận 3 (cũ), với giá trị không vượt quá 650 tỷ đồng.

Ngược lại, doanh nghiệp này cũng muốn bán toàn bộ cổ phần một công ty con là chủ đầu tư dự án bất động sản tại số 223-225 Trần Phú, Đà Nẵng. Dự án này được giới thiệu có 3 mặt tiền đắt giá hướng về sông Hàn, vốn đầu tư hơn 2.900 tỷ đồng.

Tại khu vực quận 2 cũ, Tập đoàn Keppel Land (Singapore) đã chuyển nhượng toàn bộ 42% cổ phần tại Công ty TNHH Nam Rạch Chiếc City – đơn vị phát triển dự án Palm City (Quận 2 cũ) – cho Công ty cổ phần Gateway Thủ Thiêm. Thương vụ này có giá trị 2.612 tỷ đồng.

Quỹ đất hơn 9,6ha trên mặt tiền đường Mai Chí Thọ cũng được cho là đã sang tay ông lớn đang phát triển dự án dưới chân cầu Ba Son, trong Khu đô thị mới Thủ Thiêm.

Một giao dịch khác là Tập đoàn UOA Group (Malaysia) chi 68 triệu USD (khoảng 1.700 tỷ đồng) để sở hữu quỹ đất “vàng” tại phường Tân Định, TPHCM. Theo kế hoạch, UOA sẽ phát triển dự án văn phòng hạng A tại đây.

 Công ty hạ tầng Gelex cũng đang có kế hoạch mua lại toàn bộ phần vốn góp của Savico tại khu dân cư cao cấp Cần Giờ, quy mô gần 30ha tại xã Cần Giờ, TPHCM, với giá chuyển nhượng hơn 619 tỷ đồng.

Đất “sạch” được ưu tiên

Theo thống kê của JLL, tổng giá trị các thương vụ M&A trong lĩnh vực bất động sản đạt khoảng 2,4 tỷ USD trong 11 tháng qua. Bất động sản nhà ở dẫn đầu khi chiếm hơn 70% tổng giá trị giao dịch, tiếp theo là phân khúc thương mại và nghỉ dưỡng.

JLL cho biết việc bất động sản nhà ở chiếm tỷ trọng lớn cho thấy nhu cầu “xây dựng quỹ đất” ngày càng mạnh mẽ từ các nhà đầu tư. Xu hướng này trở nên cấp thiết trong bối cảnh nguồn cung đất sạch hạn chế và thủ tục pháp lý ngày càng siết chặt theo hướng minh bạch.

Dòng vốn đầu tư đang tập trung vào những dự án có tính minh bạch pháp lý cao, đặc biệt là các quỹ đất thương mại đã được chấp thuận quy hoạch, có đầy đủ giấy tờ về quyền sử dụng đất và lộ trình triển khai xây dựng rõ ràng.

Từ tháng 4, chính sách cho phép thỏa thuận quyền sử dụng đất không phải đất ở để phát triển dự án nhà ở thương mại đã mở ra cơ hội lớn cho việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất, nhất là từ đất công nghiệp và đất nông nghiệp. JLL đánh giá quy định này sẽ tiếp tục thúc đẩy hoạt động M&A trong phân khúc nhà ở.

Trong bối cảnh thị trường nhiều biến động, doanh nghiệp bất động sản đã xem M&A như chiến lược then chốt nhằm duy trì tăng trưởng. Nhiều tập đoàn sau tái cơ cấu đang đẩy mạnh mở rộng danh mục đầu tư thông qua các thương vụ sáp nhập và mua bán tài sản.

Đơn vị tư vấn khuyến nghị doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý của tài sản, đặc biệt là giấy tờ quyền sử dụng đất và các giấy phép liên quan, đồng thời hoàn thiện báo cáo thẩm định pháp lý chi tiết để tăng tính hấp dẫn với nhà đầu tư.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần thực hiện định giá chuyên nghiệp theo chuẩn mực quốc tế và cập nhật thường xuyên để phản ánh đúng giá trị thị trường, vì đây là yếu tố quan trọng trong quá trình đàm phán. Doanh nghiệp cũng nên mở rộng xem xét các mô hình hợp tác khác nhau, từ liên doanh, hợp tác chiến lược đến chuyển nhượng toàn bộ tài sản.

Trọng tâm xuyên suốt được xác định rõ: Dứt điểm quy hoạch treo, khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai để tạo dư địa tài chính đầu tư hạ tầng, qua đó đưa Đồng Nai trở thành điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước.

Hạ tầng giao thông là nền móng để Đồng Nai cất cánh

Ngày 16/1, chia sẻ tại Hội nghị tổng kết công tác HĐND tỉnh Đồng Nai khóa X, nhiệm kỳ 2021-2026, ông Vũ Hồng Văn – Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai cho rằng, một trong những lợi thế lớn nhất của tỉnh hiện nay là hạ tầng giao thông đang được đầu tư đồng bộ với quy mô chưa từng có.

Từ chỗ chỉ có vài cây cầu kết nối liên vùng, đến nay tỉnh đang triển khai đồng loạt 6 cây cầu lớn gồm: Cầu Đồng Nai, Long Thành, Nhơn Trạch, Long Hưng, Cát Lái và Phú Mỹ. Song song đó, toàn bộ các tuyến cao tốc và đường vành đai phía Nam đều hội tụ, đấu nối vào địa bàn Đồng Nai.

Đặc biệt, sân bay quốc tế Long Thành được xác định là “động cơ tăng trưởng chiến lược”. Theo định hướng, sân bay này sẽ vươn lên trở thành một trong 100 sân bay thương mại lớn nhất thế giới, tạo cú hích mạnh mẽ cho logistics, công nghiệp công nghệ cao, thương mại – dịch vụ và đô thị sân bay.

Bí thư Tỉnh ủy khẳng định, hạ tầng không chỉ phục vụ phát triển các khu vực trung tâm mà còn là công cụ điều tiết, tái phân bổ nguồn lực để đầu tư cho vùng sâu, vùng xa. Muốn làm được điều đó, tỉnh phải chủ động tạo nguồn tài chính bền vững, trong đó khai thác quỹ đất công thông qua đấu giá là giải pháp then chốt.

Tuy nhiên, việc đấu giá đất phải gắn với thay đổi tư duy định giá. “Không thể để tư vấn định giá quá cao, xa rời thực tế thị trường, khiến nhà đầu tư bỏ đi. Định giá đất phải hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và doanh nghiệp, tính đến bài toán tài chính dài hạn 5-10 năm của nhà đầu tư”, ông Vũ Hồng Văn nêu rõ.

Dứt điểm quy hoạch treo, quản lý chặt dự án để tăng thu ngân sách bền vững

Thông điệp quan trọng khác được Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai nhấn mạnh là phải chấm dứt tình trạng quy hoạch treo, dự án treo – căn bệnh kéo dài nhiều năm, gây lãng phí tài nguyên và bức xúc trong nhân dân. Hiện toàn tỉnh có hàng chục dự án chậm triển khai, chủ yếu là dự án khu dân cư tại các khu vực có giá trị đất đai cao như Nhơn Trạch, Long Thành, Trảng Bom, Biên Hòa.

Theo đó, dự án nào còn năng lực thì cho cam kết tiến độ cuối cùng, giám sát bằng mốc thời gian cụ thể; dự án nào không còn khả năng triển khai thì kiên quyết thu hồi theo đúng pháp luật, không gia hạn tràn lan, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Việc thu hồi các dự án chậm triển khai không chỉ nhằm lập lại kỷ cương pháp luật, mà còn để đưa quỹ đất trở lại thị trường thông qua đấu giá công khai, minh bạch, tạo nguồn thu lớn cho ngân sách. Đây chính là cơ sở để Đồng Nai đầu tư trở lại cho hạ tầng, đặc biệt là các khu vực khó khăn, bảo đảm phát triển cân bằng giữa các vùng.

Kết quả thu ngân sách năm 2025 cho thấy dư địa tăng trưởng rất lớn. Tổng thu ngân sách của Đồng Nai đạt hơn 102.000 tỷ đồng, vượt xa dự toán được giao. Trên cơ sở đó, tỉnh đặt mục tiêu đầy tham vọng: Năm 2026, thu ngân sách đạt từ 150.000 tỷ đồng trở lên.

Để đạt mục tiêu này, lãnh đạo Tỉnh ủy khẳng định vai trò then chốt của quy hoạch tổng thể. Quy hoạch phải đi trước một bước, khoa học, đồng bộ, có tầm nhìn dài hạn và đặc biệt là phải khả thi. “Không thể mở cửa thu hút đầu tư nếu quy hoạch còn treo, còn chồng chéo”, lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh.

Sự thay đổi của thị trường

Theo ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt – Giám đốc Bộ phận Nhà ở CBRE Việt Nam, thị trường bất động sản đang bước vào giai đoạn chuyển giao với những quy định mới, thay đổi hoàn toàn tư duy của người mua và nhà đầu tư.

Trước hết, việc Chính phủ tiến tới xây dựng bảng giá đất hằng năm, áp dụng làm cơ sở tính thuế và các nghĩa vụ tài chính về đất đai, được dự báo sẽ tác động mạnh đến cách thị trường xác định giá trị bất động sản. Thay đổi quan trọng này buộc nhà đầu tư phải đánh giá lại danh mục của mình một cách thận trọng hơn.

Câu chuyện thuế tài sản, dù Bộ Tài chính chưa áp dụng, vẫn là vấn đề khiến giới đầu tư đặc biệt quan tâm. Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy việc đánh thuế sở hữu bất động sản là xu hướng tất yếu nhằm kiểm soát đầu cơ và điều tiết thị trường. Vì vậy, khả năng Việt Nam triển khai sắc thuế này trong 3-5 năm tới được nhiều chuyên gia đánh giá là kịch bản hoàn toàn khả thi. Khi đó, tâm lý và chiến lược đầu tư chắc chắn sẽ có sự dịch chuyển đáng kể.

Song song đó, Chính phủ cũng đang siết chặt quản lý các dòng vốn đầu tư và cơ cấu sản phẩm trên thị trường. Những phân khúc từng được coi là “miền đất hứa” như đất nền phân lô đã bị siết chặt tại một số địa phương, cho thấy mức độ ảnh hưởng rất lớn của chính sách lên hành vi đầu tư của cá nhân. Kỳ vọng “nhân đôi tài sản” trong 6 tháng từ nguồn cung đất nền phân lô đã trở nên không thực tế.

Cùng quan điểm, TS Đinh Thế Hiển – Chuyên gia kinh tế – cho rằng việc Nhà nước đang có những điều chỉnh, kiểm soát lại và dòng vốn vào “lướt sóng” sẽ bị kiểm soát. Trong ngắn hạn, những dự án mở ra phục vụ nhu cầu các nhà đầu tư “đón sóng” sẽ gặp khó khăn. Ngược lại, những dự án tốt vẫn tiềm năng thu hút vốn.

‏‏Theo quan sát và phân tích thị trường bất động sản của chuyên gia trong suốt 30 năm qua, giai đoạn mang lại lợi nhuận cao nhất, thậm chí là siêu lợi nhuận, được hình thành dựa trên 3 yếu tố nền tảng là pháp lý, vĩ mô và hạ tầng.

Tuy nhiên, khi các yếu tố này đã gần đạt tới ngưỡng, bản chất của thị trường sẽ có sự chuyển đổi lớn, dần chuyển đổi theo mô hình của các nước phát triển: Trở thành một kênh đầu tư phát triển bền vững chứ không còn là kênh siêu lợi nhuận như trước đây.

“Khẩu vị” mới trong đầu tư

Ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt cho rằng trong bối cảnh mới, nhà đầu tư cần chuyển đổi tư duy từ đầu tư “lướt sóng” sang đầu tư giá trị. Theo đó, nhà đầu tư cần tìm kiếm sản phẩm tạo dòng tiền ổn định, ưu tiên các tài sản cho thuê. Dòng tiền hàng tháng từ việc cho thuê sẽ bù đắp chi phí vốn, đồng thời chờ hưởng lợi từ tăng giá vốn trong tương lai.

‏Phân khúc tiềm năng của tương lai cần kết hợp giữa thu nhập và khai thác cũng là quan điểm TS Đinh Thế Hiển nhấn mạnh. Về thu nhập, người mua để ở hoặc đầu tư sẽ ra quyết định dựa trên thu nhập thực tế của họ. Một căn nhà được xem là hợp lý khi việc chi trả (kể cả phần vốn vay) phải phù hợp với khả năng tài chính.

Về hiệu quả khai thác (cho thuê, vận hành), giá trị một bất động sản (dù là 5 tỷ đồng hay 50 tỷ đồng) sẽ được đánh giá thông qua tỷ suất sinh lời phải đạt khoảng 3-3,5%/năm trên tổng vốn đầu tư bỏ ra.

Không chỉ nhà đầu tư, hành vi và chiến lược của người mua bất động sản cũng đang thay đổi đáng kể trước những biến động về chính sách và xu hướng phát triển đô thị.

Theo đại diện CBRE Việt Nam, giá nhà tại Hà Nội và TPHCM trong năm qua đều tăng mạnh. Người mua ở thực lẫn nhà đầu tư đều đặt yếu tố giá lên hàng đầu, tiếp theo là xu hướng lựa chọn các dự án ở giai đoạn mở bán sớm để hưởng lợi thế về giá và phương thức thanh toán.

Người mua cũng chấp nhận đi xa hơn để sở hữu không gian sống tốt hơn, thay vì cố bám lấy khu vực trung tâm với giá quá cao. Câu hỏi “cách trung tâm bao nhiêu km” dần được thay bằng “mất bao lâu để di chuyển”. 

Người mua cũng chú trọng nhiều hơn đến chất lượng vận hành, tiện ích và tiêu chuẩn sống. Điều này thúc đẩy các chủ đầu tư tập trung vào mô hình đại đô thị – xu hướng đã định hình rõ rệt tại Hà Nội và đang lan xuống phía Nam. Những dự án quy mô hàng trăm đến hàng nghìn hecta, kết nối hạ tầng tốt, sẽ trở thành “điểm đến” chủ đạo của nguồn cung mới.

Cuối cùng, yếu tố pháp lý và uy tín chủ đầu tư trở thành ưu tiên hàng đầu. Những biến cố xảy ra trong 5 năm qua đã khiến nhà đầu tư thận trọng hơn, xem pháp lý đầy đủ như “lá chắn” bảo vệ an toàn vốn và khả năng thanh khoản.

Thông tin trên được ông Phạm Minh Mẫn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM đưa ra tại hội thảo “Phát triển nhà ở xã hội tại TPHCM – từ mô hình đến hành động”, diễn ra ngày 16/1.

Áp lực mục tiêu tăng gấp 10 lần

Theo Đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội của Chính phủ, đến năm 2030, TPHCM được giao chỉ tiêu phát triển khoảng 200.000 căn, chiếm 20% tổng số lượng nhà ở xã hội cả nước. Đây là mức phân bổ cao nhất trong các tỉnh thành. Cụ thể, trong giai đoạn 2026-2030, thành phố cần hoàn thành khoảng 180.000 căn, cao gấp 10 lần so với giai đoạn trước đó,.

Đánh giá về giai đoạn 2021-2025, lãnh đạo Sở Xây dựng TPHCM cho biết dù gặp nhiều khó khăn trong những năm đầu, nhưng với sự chỉ đạo quyết liệt, ước tính đến hết năm 2025, thành phố đạt khoảng 12.900 đến hơn 13.400 căn, cơ bản hoàn thành 98,7% chỉ tiêu Thủ tướng giao,.

Tuy nhiên, bước sang năm 2026, áp lực là rất lớn khi chỉ tiêu giao cho năm đầu tiên của chu kỳ mới đã lên tới hơn 28.000 căn, và các năm tiếp theo trung bình khoảng 38.000 căn/năm.

Kiên quyết xử lý chủ đầu tư “bán nhà thương mại, quên nhà xã hội”

Một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là việc triển khai quỹ đất 20% nhà ở xã hội trong các dự án thương mại. Theo ông Phạm Minh Mẫn, hiện thành phố có khoảng 197 dự án (bao gồm cả dự án độc lập và dự án trong quỹ đất 20%) với tiềm năng khoảng 230.000 căn.

Tuy nhiên, đa phần các hạng mục nhà ở xã hội trong dự án thương mại triển khai rất chậm so với tiến độ của phần nhà ở thương mại, thậm chí nhiều nhà đầu tư không thực hiện.

Trước thực trạng này, đại diện Sở Xây dựng TPHCM khẳng định sẽ tham mưu cho Thành phố áp dụng các chế tài mạnh trong giai đoạn tới đối với các chủ đầu tư đã bán nhà thương mại nhưng chây ỳ xây dựng nhà ở xã hội.

Cụ thể là kiến nghị không cho phép bán nhà ở hình thành trong tương lai đối với các giai đoạn tiếp theo của dự án; Kiên quyết không xem xét gia hạn tiến độ thực hiện dự án; Xem xét giao lại quỹ đất này cho các đơn vị như Bộ Công an hoặc Liên đoàn Lao động để triển khai.

Đối với các dự án đã quá hạn, kiến nghị không cho phép chủ đầu tư chuyển đổi nghĩa vụ nhà ở xã hội bằng tiền. Không xem xét chấp thuận chủ trương đầu tư các dự án mới đối với những chủ đầu tư vi phạm nghĩa vụ này.

“Đây là chế tài buộc các chủ đầu tư phải thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội”, ông Mẫn nhấn mạnh.

Thúc đẩy pháp lý, chuẩn bị khởi công hàng loạt

Để hiện thực hóa mục tiêu năm 2026, TPHCM đang tập trung rà soát pháp lý cho 47 dự án. Trong đó, nhóm 18 dự án với quy mô khoảng 14.600 căn có pháp lý khả thi, dự kiến có thể khởi công ngay trong Quý 1/2026 hoặc thậm chí trước Tết Nguyên đán nếu tiến độ được đẩy nhanh.

Nhóm 29 dự án còn lại (khoảng 16.100 căn) sẽ tiếp tục được tháo gỡ vướng mắc để triển khai trong các quý tiếp theo.

Về dài hạn, TPHCM định hướng quy hoạch quỹ đất lên tới 2.000ha đến năm 2040, tập trung tại các khu vực động lực phát triển. Thành phố đang nghiên cứu mô hình kêu gọi đầu tư các dự án quy mô lớn (từ 30 đến 200ha). Lãnh đạo Sở Xây dựng nhận định, chỉ cần triển khai thành công 1-2 dự án quy mô 200ha (tương đương 100.000 căn hộ) là có thể đảm bảo chỉ tiêu đề ra,.

Ngoài ra, thực hiện Nghị quyết 07 của Chính phủ, TPHCM cam kết rút ngắn 50% thời gian thực hiện thủ tục hành chính cho các dự án nhà ở xã hội. Đồng thời, thành phố sẽ kiện toàn “Quỹ phát triển nhà ở”, chuyển đổi mô hình để tăng vốn điều lệ và hỗ trợ tài chính trực tiếp cho các dự án phát triển nhà ở.

Với sự chuẩn bị về quỹ đất và thái độ quyết liệt trong xử lý vi phạm, TPHCM kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá về nguồn cung nhà ở xã hội trong chu kỳ 5 năm tới.