Sự xuất hiện của các công trình giao thông quy mô lớn đang tạo đà phát triển cho đô thị Đông Hà Nội. Trong một năm trở lại đây, khu vực này liên tục được đầu tư hạ tầng, từ các tuyến đường vành đai, cao tốc đến hệ thống cầu mới qua sông Hồng.

Trong đó, nổi bật là trục cảnh quan ven sông Hồng dự kiến khởi công ngày 19/12. Trục này dài 92 km, tổng đầu tư khoảng 338.000 tỷ đồng, gồm hai đường bộ dọc hai bờ sông, đường sắt một ray và chuỗi công viên chủ đề trải dài từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở. Theo giới chuyên gia, dự án mở ra trục đô thị hiện đại, tạo lực kéo mạnh cho khu vực phía Đông, đặc biệt là Long Biên – vốn sở hữu quỹ đất lớn và dư địa phát triển dài hạn.

Nhiều công trình hạ tầng trọng điểm

Khu Đông Hà Nội đang chứng kiến tốc độ hoàn thiện hạ tầng nhanh trong nhiều năm trở lại đây. Từ đầu 2025, thành phố đã khởi công 4 cây cầu lớn bắc qua sông Hồng gồm Trần Hưng Đạo, Tứ Liên, Ngọc Hồi và Thượng Cát; đồng thời lên kế hoạch khởi công cầu Vân Phúc, Hồng Hà và Mễ Sở trong tháng 12. Trong đó, cầu Trần Hưng Đạo, tổng vốn 16.226 tỷ đồng, gồm 6 làn xe cơ giới, 2 làn xe đạp và 2 làn đi bộ – được kỳ vọng rút ngắn thời gian di chuyển từ Long Biên đến khu phố cổ, mở trục kết nối trực tiếp với nội đô lịch sử.

Hệ thống cao tốc và đường vành đai cũng tạo sức bật rõ rệt. Các trục Hà Nội – Hải Phòng, Nội Bài – Lào Cai, Quốc lộ 5, đường Vành đai 3, 3.5 và 4 tiếp tục được mở rộng, kéo ngắn quãng đường từ phía Đông về trung tâm. Nhờ các cầu Chương Dương, Thanh Trì, Vĩnh Tuy 1 và 2, cư dân Long Biên hiện chỉ mất chưa tới 20 phút để đến Hồ Hoàn Kiếm, đồng thời kết nối nhanh với các đầu mối giao thông phía Bắc và phía Nam vùng đồng bằng.

Song song hạ tầng giao thông, phía Đông đang hình thành hệ sinh thái giáo dục và tiện ích quy mô lớn. Đại học Bách khoa Hà Nội (phân hiệu Hưng Yên) dự kiến đạt 30.000 sinh viên; sân vận động PVF với sức chứa 60.000 chỗ được xem là lớn nhất cả nước; cùng nhiều công trình giáo dục, y tế, vui chơi giải trí được triển khai. Giới phân tích nhận định khu Đông bước vào “thập niên vàng”, tương tự giai đoạn bứt phá của khu Tây Hà Nội khoảng mười năm trước.

Trong bức tranh đó, đại lộ cảnh quan ven sông Hồng là điểm nhấn, được xem là dự án hạ tầng lớn nhất Hà Nội từng triển khai. Khi hoàn thiện tuyến đại lộ sẽ giảm tải áp lực giao thông nội đô, đồng thời tăng cường liên kết giữa Hà Nội và các địa phương lân cận. Hệ thống kết nối tạo bệ phóng cho các dự án bất động sản phía Đông trong tương lai.

Thị trường nhiều động lực

Những chuyển dịch tích cực của đầu tư hạ tầng thúc đẩy sức hút của thị trường bất động sản phía Đông Hà Nội. Báo cáo quý III/2025 của OneMount ghi nhận toàn thành phố có khoảng 8.100 căn hộ mới mở bán, trong đó phần lớn tập trung ở khu Đông. Tương tự, NSI ghi nhận trong quý III/2025, khu vực phía Đông chiếm khoảng 26% nguồn cung căn hộ mới, với mặt bằng giá chào bán dao động khoảng 70-75 triệu đồng mỗi m2.

Nhiều dự án ghi nhận hết giỏ hàng ngay trong ngày mở bán, cho thấy nhu cầu ở thực và đầu tư gia tăng. Một trong những lợi thế chính của khu Đông là mặt bằng giá còn thấp. Theo khảo sát, giá căn hộ khu vực này thấp hơn khoảng 20% so với khu Tây cùng phân khúc, tạo dư địa tăng trưởng dài hạn.

NSI dự báo nguồn cung căn hộ và nhà phố tại Hà Nội trong cuối năm 2025 và đầu năm 2026 có thể đạt 30.000-32.000 sản phẩm. Nguồn cung này kỳ vọng tiếp tục duy trì ổn định đến năm 2027. Cơ cấu tập trung các phân khúc cao cấp và hạng sang, trong đó khu Đông đóng vai trò dẫn dắt nguồn cung toàn thị trường.

Theo đánh giá, khi nguồn cung duy trì ổn định, người mua có nhiều lựa chọn hơn. Các gia đình trẻ có xu hướng tìm đến khu vực vừa gần trung tâm, vừa có điều kiện sống thoáng, xanh hơn nhưng vẫn có khả năng kết nối nhanh đến nhiều khu vực.

Trong đó, Long Biên, được đánh giá là tâm điểm của chuỗi hạ tầng mới, nhiều tiềm năng để đáp ứng nhu cầu tìm kiếm không gian sống và đầu tư trong giai đoạn tiếp theo. Khu vực này ghi nhận mức tăng giá đáng kể. Dữ liệu Batdongsan cho thấy giá đất tại phường Long Biên tăng khoảng 38% trong vòng một năm, xác lập mặt bằng mới cao nhất 6 năm. Long Biên hưởng lợi trực tiếp từ các cây cầu, tuyến đường và đại lộ ven sông Hồng.

Kinh nghiệm tại TP HCM cho thấy hạ tầng hoàn thiện có thể thay đổi cấu trúc phát triển đô thị chỉ trong vài năm. Chẳng hạn, khi cầu Thủ Thiêm 1 và đại lộ Mai Chí Thọ đi vào hoạt động, khu Đông TP HCM trở thành tâm điểm nguồn cung mới, thu hút các dự án cao tầng và đại đô thị quy mô lớn. Vài năm gần đây, khi cầu Ba Son, tuyến metro số 1 vận hành, nguồn cung và giá nhà khu Đông dẫn dắt toàn thị trường TP HCM.

Ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc Batdongsan khu vực miền Nam, cho rằng đà tăng giá của khu Đông đến từ hai yếu tố then chốt là nguồn cung cao cấp chiếm tỷ trọng lớn và hạ tầng phát triển vượt trội. Cùng quan điểm, bà Trịnh Thị Kim Liên, Giám đốc kinh doanh Dat Xanh Services, cho biết đây là nơi thu hút phần lớn vốn đầu tư hạ tầng của TP HCM, với hơn 70%. Đây là đòn bẩy hạ tầng quan trọng giúp khu Đông trở thành cực tăng trưởng của TP HCM.

Với chuỗi hạ tầng hàng trăm nghìn tỷ đang triển khai, nhiều chuyên gia nhận định phía Đông Hà Nội, đặc biệt Long Biên, có thể lặp lại quỹ đạo tăng trưởng khi yếu tố kết nối đóng vai trò then chốt trong việc định giá bất động sản đô thị.

Hoài Phương

TS Đỗ Thị Loan, nguyên Phó chủ tịch Thường trực kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Bất động sản TP HCM, vừa có văn bản kiến nghị gửi UBND TP HCM cho phép chủ đầu tư được linh hoạt lựa chọn hình thức thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội, phù hợp với quy hoạch và điều kiện cụ thể của từng dự án, thay vì ép buộc phải làm nhà ở xã hội trong quỹ đất 20% tại các dự án thương mại.

Kiến nghị được đưa ra trong bối cảnh lãnh đạo Sở Xây dựng TP HCM mới đây cho biết đang nghiên cứu, tham mưu UBND Thành phố ban hành một số chế tài buộc doanh nghiệp tuân thủ nghĩa vụ xây dựng nhà ở xã hội trong quỹ đất 20% tại các dự án nhà ở thương mại.

Các biện pháp được đề xuất gồm không cho phép bán nhà ở hình thành trong tương lai, không chấp thuận chủ trương đầu tư dự án mới, không gia hạn tiến độ hoặc thu hồi quỹ đất 20% với các dự án chưa thực hiện nghĩa vụ.

Theo TS Đỗ Thị Loan, những thông tin này đang tạo tâm lý lo ngại trong cộng đồng doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh cơ chế thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội đã có sự thay đổi căn bản theo các quy định pháp luật mới. Theo quy định hiện hành, chủ đầu tư có ba hình thức thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội gồm bố trí quỹ đất trong dự án, bố trí quỹ đất tại vị trí khác hoặc nộp tiền tương đương giá trị quỹ đất phải dành.

Cụ thể, Luật Nhà ở 2023 và Luật Đất đai 2024 có hiệu lực từ ngày 1/1/2025 không còn quy định bắt buộc tất cả dự án nhà ở thương mại phải dành 20% quỹ đất tại chỗ để xây dựng nhà ở xã hội. Thay vào đó, việc bố trí quỹ đất phát triển nhà ở xã hội được giao cho UBND cấp tỉnh quyết định ngay từ giai đoạn lập và phê duyệt quy hoạch đô thị, có thể thực hiện trong dự án, tại khu vực kế cận hoặc tại các khu nhà ở xã hội tập trung.

Từ thực tiễn triển khai, bà Loan cho rằng việc buộc xây dựng nhà ở xã hội xen cài trong các dự án nhà ở thương mại cao cấp, quy mô lớn đã bộc lộ nhiều bất cập. Chi phí quản lý, vận hành tại các khu căn hộ hạng sang thường vượt khả năng chi trả của người thu nhập thấp, trong khi việc tồn tại song song hai chế độ quản lý trong cùng một dự án dễ phát sinh mâu thuẫn giữa các nhóm cư dân.

Bên cạnh đó, môi trường sống xung quanh các dự án cao cấp thường gắn với hệ sinh thái dịch vụ có chi phí cao như giáo dục, y tế, thương mại, khiến người thu nhập thấp khó thích nghi lâu dài. Theo bà Loan, điều này làm giảm hiệu quả an sinh xã hội và khiến mục tiêu phát triển nhà ở xã hội khó đạt như kỳ vọng.

Không chỉ từ góc nhìn chuyên gia, nhiều doanh nghiệp bất động sản trên địa bàn TP HCM cũng cho biết rơi vào trạng thái lúng túng sau các thông tin liên quan đến đề xuất siết chế tài của Sở Xây dựng. Đại diện một chủ đầu tư cho biết, các dự án nhà ở thương mại hiện vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc bố trí quỹ đất phát triển nhà ở xã hội, đặc biệt trong bối cảnh bảng giá đất mới được ban hành.

Tại nhiều tuyến đường trung tâm, giá đất bình quân đã ở mức 50-80 triệu đồng mỗi m2. Nếu xây dựng nhà ở xã hội trên mặt bằng giá này, giá thành sản phẩm có thể lên tới 70-100 triệu đồng mỗi m2, vượt xa khả năng chi trả của người thu nhập thấp. Ngay cả khi chủ đầu tư bàn giao một phần quỹ đất trong dự án để làm nhà ở xã hội, các khu đất này cũng có nguy cơ bị “đóng băng” do giá bán quá cao, không phù hợp với đối tượng thụ hưởng. Thực tế này khiến việc phát triển nhà ở xã hội tại chỗ khó khả thi, đặc biệt tại các dự án quy mô lớn, vị trí trung tâm.

Trên cơ sở các cơ chế, chính sách đặc thù đã được Quốc hội thông qua, TS Đỗ Thị Loan kiến nghị UBND TP HCM cho phép chủ đầu tư được linh hoạt lựa chọn hình thức thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội, phù hợp với quy hoạch và điều kiện cụ thể của từng dự án. Theo đó, Thành phố có thể xem xét cơ chế hoán đổi, cho phép doanh nghiệp chuyển giao quỹ đất sạch tại vị trí khác để Nhà nước tổ chức phát triển các khu nhà ở xã hội tập trung, đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và xã hội.

Bên cạnh đó, bà đề xuất áp dụng cơ chế nộp tiền trên cơ sở xác định giá đất theo nguyên tắc thị trường, bổ sung nguồn lực cho Quỹ phát triển nhà ở TP HCM nhằm đầu tư các dự án nhà ở xã hội quy mô lớn do Nhà nước điều phối. Với một số dự án đặc thù, nghĩa vụ này có thể được thực hiện theo hình thức kết hợp giữa đất và tiền.

Theo bà Loan, việc chuyển từ cách làm “ép buộc tại chỗ” sang cơ chế linh hoạt không chỉ phù hợp với khung pháp lý mới mà còn giúp tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp, đồng thời tạo điều kiện để TP HCM chủ động hơn trong phát triển nhà ở xã hội theo hướng tập trung, hiệu quả và bền vững.

Phương Uyên