Theo SCMP, trong bối cảnh doanh số và giá nhà lao dốc mạnh trong năm ngoái, một đợt suy giảm sâu hơn với lĩnh vực này có thể khiến nhiều chủ đầu tư, người lao động, ngân hàng Trung Quốc đối mặt rủi ro lớn hơn.

Số liệu từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS) cho thấy trong 11 tháng đầu năm 2025, tổng giá trị bất động sản mới được bán tại Trung Quốc đại lục đạt 7.500 tỷ nhân dân tệ (tương ứng khoảng 1.070 tỷ USD). Mức này giảm hơn 11% so với cùng kỳ 2024.

Doanh số bán nhà cũng sụt 11,2% – vượt mức dự báo trước đó của Fitch Ratings (7%). Tổng diện tích sàn nhà ở mới hoàn thành tại Trung Quốc giảm 7,8%, xuống còn khoảng 787 triệu m2.

“Nếu bất động sản tiếp tục lao dốc, hiệu ứng lan tỏa sẽ tác động sang nhiều ngành khác”, Yin Ran, nhà đầu tư bất động sản tại Thượng Hải nhận định. Theo ông, khi doanh số bán nhà không đủ mạnh, hàng triệu doanh nghiệp như các hãng sản xuất đồ gia dụng gặp khó trong việc duy trì hoạt động.

Bất động sản và các ngành liên quan như đồ gia dụng, vật liệu xây dựng hiện đóng góp khoảng 25% vào tổng giá trị nền kinh tế Trung Quốc. Riêng bất động sản và xây dựng chiếm 13% GDP và tạo ra hơn 70 triệu việc làm.

Tính đến đầu tháng 12/2025, lượng tồn kho nhà ở đã hoàn thiện của Trung Quốc chỉ giảm 1% so với cuối năm 2024. Trong khi đó, diện tích nhà bán ra trong 11 tháng đầu năm 2025 hạ 8,1% so với cùng kỳ, theo NBS.

“Điều này cho thấy quá trình giảm tồn kho diễn ra chậm hơn so với đà co hẹp của doanh số”, Fitch viết trong báo cáo công bố tuần trước. Tổ chức này cũng dự báo lượng tồn kho cao tiếp tục gây áp lực giảm giá nhà tại Trung Quốc năm 2026.

Theo NBS, giá bán trung bình nhà ở xây mới từ đầu năm đến hết tháng 11/2025 hạ 3,3% so với cùng kỳ năm trước đó. Con số này cũng cao hơn mức giảm 2% mà Fitch dự tính.

Cuối năm 2024, Bắc Kinh công bố loạt ưu đãi thuế nhằm hỗ trợ thị trường bất động sản. Tuy nhiên, các môi giới cho biết phần lớn người mua vẫn giữ tâm lý thận trọng khi họ kỳ vọng giá nhà còn tiếp tục đi xuống. Theo quy định mới, cá nhân bán nhà ở trong vòng hai năm kể từ khi mua chỉ chịu thuế giá trị gia tăng 3%, giảm 2% so với mức trước.

“Người mua cho rằng các biện pháp kích thích hiện tại chưa đủ để đảo chiều thị trường”, You Liangzhou, chủ một công ty môi giới bất động sản tại Thượng Hải, nói. Ông cho rằng người mua tiếp tục chờ đợi cho đến khi có những gói hỗ trợ mạnh hơn.

Giá nhà cũ tại 70 thành phố lớn của Trung Quốc đại lục đến tháng 11/2025 giảm 5,7% so với cùng kỳ năm 2024, theo NBS. Dù năm ngoái, nhiều thành phố lớn đã nới lỏng các quy định nhằm khuyến khích sở hữu nhà.

Tại Thượng Hải, cư dân địa phương có thể sở hữu không giới hạn số căn hộ nằm ngoài vành đai ngoài – khu vực chiếm khoảng hai phần ba quỹ nhà ở của thành phố. Trước đây, mỗi người dân Thượng Hải chỉ được sở hữu tối đa hai căn nhà.

Tương tự, ở Bắc Kinh, cả người dân địa phương và không thường trú đều có thể tự do mua nhà mới và cũ bên ngoài khu vực vành đai 5.

Theo Yu Xiangrong, kinh tế trưởng khu vực Trung Quốc đại lục tại Citigroup, các biện pháp kích thích mạnh hơn là cần thiết để chặn đà suy giảm của thị trường bất động sản. Gói hỗ trợ có thể gồm hạ lãi suất, giảm thuế, tiếp tục nới lỏng điều kiện mua nhà và mua lại quỹ đất bỏ hoang nhằm giúp vực dậy ngành bất động sản.

Giá nhà giảm cũng khiến người tiêu dùng Trung Quốc, trong đó có khoảng 400 triệu người thuộc tầng lớp trung lưu, dè dặt hơn trong chi tiêu, từ mua ôtô đến quần áo. Ba quý đầu năm 2025, NBS thống kê tổng mức bán lẻ của Trung Quốc tăng 4,5% so với cùng kỳ, đạt 36.600 tỷ nhân dân tệ. Tuy nhiên, mức tăng chi tiêu tiêu dùng vẫn thấp hơn tốc độ tăng trưởng GDP 5,2% trong cùng giai đoạn.

Tú Anh (theo SCMP)

Trong bài đăng trên Truth Social hôm 7/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói sẽ ngay lập tức triển khai các bước để cấm doanh nghiệp Phố Wall mua gom nhà ở để cho thuê lại, đồng thời kêu gọi Quốc hội luật hóa quy định này.

“Con người sống trong những ngôi nhà, chứ không phải các tập đoàn”, ông nói. Quan điểm này của tổng thống tương đồng với đảng Dân chủ, cho rằng việc doanh nghiệp mua nhà hàng loạt góp phần đẩy giá tăng cao.

Các công ty Phố Wall như Blackstone, American Homes 4 Rent và Progress Residential đã mua hàng chục nghìn căn nhà ở riêng lẻ kể từ sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, khi làn sóng tịch biên lan rộng.

Theo nghiên cứu năm 2024 của Văn phòng Trách nhiệm Giải trình Chính phủ (GAO), đến tháng 6/2022, các nhà đầu tư tổ chức sở hữu khoảng 450.000 căn nhà, tương đương khoảng 3% tổng số nhà ở riêng lẻ cho thuê toàn quốc.

Ngoài ra, người chỉ trích còn cho rằng các công ty Phố Wall cũng là những chủ nhà thiếu trách nhiệm. Họ cắt giảm chi phí bảo trì để làm hài lòng nhà đầu tư và từng trục xuất người thuê nhà sai trái trong đại dịch.

Jeff Holzmann, Giám đốc công ty đầu tư bất động sản RREAF Holdings tại Dallas, cho biết trải nghiệm của cư dân đang bị ảnh hưởng tiêu cực. “Thay vì gọi cho chủ nhà để trao đổi về vấn đề, bạn phải gọi cho một trung tâm chăm sóc khách hàng vòng vo, không giải quyết được gì”, ông mô tả.

Các doanh nghiệp Phố Wall bác bỏ cáo buộc các khoản đầu tư của họ góp phần tăng giá nhà. Trong báo cáo công bố tháng 1/2025, Blackstone cho rằng tình trạng thiếu hụt nguồn cung mới là nguyên nhân chính khiến giá nhà leo thang.

Theo người phát ngôn Blackstone, sở hữu nhà cho thuê chỉ chiếm một phần nhỏ trong hoạt động kinh doanh và công ty đã bán ròng nhà ở trong thập kỷ qua. “Chúng tôi tin rằng danh mục đầu tư hiện tại của mình đang ở vị thế tốt và được vận hành theo những tiêu chuẩn cao nhất cho cư dân” người này nói.

Nghiên cứu của GAO kết luận tác động của việc các tổ chức mua gom nhà đối với cơ hội sở hữu nhà ở của người dân Mỹ là chưa rõ ràng, một phần do dữ liệu còn hạn chế. Hiện không rõ ông Trump sẽ dựa vào thẩm quyền nào để áp đặt lệnh cấm.

Kể từ chiến thắng nhiệm kỳ đầu của ông Trump đến nay, giá nhà tại Mỹ đã tăng 75%. Tuy nhiên, đà tăng đã chậm lại đáng kể năm qua. Tính đến tháng 11/2025, lạm phát chi phí nhà ở – từng vọt lên mức 8,2% sau đại dịch – đã hạ xuống còn 3%, mức thấp nhất trong hơn 4 năm, theo Bộ Lao động Mỹ.

Anh Kỳ (Reuters)

Quốc hội mới đây đã thông qua Nghị quyết quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Một trong những nội dung quan trọng là cho phép người dân khi chuyển mục đích từ đất ao vườn, đất nông nghiệp sang đất ở trong hạn mức chỉ phải nộp 30-50% phần chênh lệch giá đất, thay vì 100% như quy định hiện hành. Mức thu này được kỳ vọng giảm đáng kể rào cản tài chính cho người dân có nhu cầu “lên thổ cư”.

Theo chuyên gia, chính sách mới thực chất là áp dụng lại công thức tính cũ trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực, giúp giảm sốc chi phí chuyển đổi cho người dân. Tuy nhiên, mức phí này vẫn cao với nhiều gia đình xét trên mặt bằng giá đất mới.

Ví dụ như tại TP HCM, theo dự thảo bảng giá đất lần đầu áp dụng từ năm 2026, giá đất nông nghiệp cao nhất chỉ khoảng 625.000 đồng mỗi m2, thấp nhất khoảng 320.000 đồng, trong khi giá đất ở thấp nhất là 2,3 triệu đồng một m2 và cao nhất lên đến 687 triệu đồng. Với mức chênh lệch từ 5 đến 25 lần, dù giảm 50-70%, tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích có thể vẫn tăng nhiều lần so với trước đây, tạo áp lực tài chính lớn với người dân, đặc biệt là nhóm cần chuyển đổi mục đích sử dụng đất.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM, cũng cho rằng tỷ lệ 30-50% thấp hơn so với mức 100% hiện nay, nhưng trong bối cảnh bảng giá đất tăng mạnh, nghĩa vụ tài chính mà người dân phải gánh vẫn rất lớn. Ở nhiều địa phương phía Nam, đất đai chủ yếu có nguồn gốc do hộ gia đình tự khai phá hoặc thừa kế qua nhiều thế hệ, không phải đất Nhà nước giao. Việc nhiều thế hệ cùng sinh sống trên một thửa đất và nhu cầu tách thửa, chuyển mục đích cho con cái khi lập gia đình là rất phổ biến. Do đó, chính sách thu tiền sử dụng đất cần đủ linh hoạt để vừa đảm bảo nghĩa vụ tài chính, vừa tránh tạo gánh nặng quá mức và ngăn chặn tình trạng đầu nậu lợi dụng chính sách để trục lợi.

Ông Châu dẫn chứng trường hợp một hộ gia đình sở hữu thửa đất 2.000 m2 trồng cây ăn trái, nguồn gốc do tổ tiên để lại. Với giá đất ở theo bảng giá là 10 triệu đồng mỗi m2, đất nông nghiệp 300.000 đồng mỗi m2, hệ số K là 1,5 và hạn mức đất ở 200 m2, nếu gia đình chia đất thành bốn lô để sử dụng và cho con, chỉ riêng lô đầu tiên đã phải nộp khoảng 3 tỷ đồng tiền chuyển mục đích. Ba lô còn lại, với tổng diện tích vượt hạn mức, phải nộp thêm hơn 21,8 tỷ đồng. Tổng số tiền gần 25 tỷ đồng, tương đương việc “mua lại chính mảnh đất của mình”.

Chuyên gia Lê Quốc Kiên nói trong bối cảnh Bảng giá đất tại nhiều địa phương đã điều chỉnh tăng mạnh, riêng TP HCM (khung giá áp dụng từ tháng 8/2024 tăng từ 2,36 lần đến gần 39 lần so với năm 2020), bảng giá đất lần đầu áp dụng từ năm 2026 dự kiến tiếp tục tăng thêm 30-40%, đất nông nghiệp lại giảm 20-25% so với hiện nay, khiến chi phí chuyển đổi, dù quay về cách tính cũ, vẫn là gánh nặng lớn.

“Cách tính cũ nhưng đặt trong bối cảnh mới chỉ mang tính ‘giảm sốc’ thay vì đưa chi phí chuyển đổi về mặt bằng thấp như trước”, ông đánh giá.

Dù vậy, giới chuyên gia vẫn đánh giá chính sách mới mang lại tín hiệu tích cực, đặc biệt với nhóm người có nhu cầu ở thực. Với trường hợp phổ biến là chuyển 100 m2 đất vườn sang đất ở tại khu vực có chênh lệch giá đất 10 triệu đồng mỗi m2, nếu áp mức thu 100% như hiện nay, người dân phải nộp khoảng 1 tỷ đồng. Khi chính sách mới có hiệu lực, số tiền này giảm còn khoảng 300 triệu đồng, giúp nhiều gia đình có cơ hội hợp thức hóa quyền sử dụng đất.

Ở góc độ thị trường, quy định mới cũng không tạo điều kiện cho làn sóng đầu cơ phân lô tràn lan. Với các thửa đất lớn hàng nghìn m2, diện tích được hưởng mức thu ưu đãi chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ, nhà đầu tư vẫn phải nộp gần như đầy đủ tiền sử dụng đất nếu muốn chuyển đổi toàn bộ, qua đó giữ được rào cản cần thiết để hạn chế đầu cơ đất nền nhỏ lẻ.

Tuy nhiên để “khoan sức dân” trong bối cảnh bảng giá đất mới, ông Lê Hoàng Châu đề xuất áp mức thu 20% phần chênh lệch giá đất với diện tích trong hạn mức, 30% cho phần vượt hạn mức nhưng không quá một lần hạn mức, và 100% cho phần vượt trên ngưỡng này, trừ trường hợp chuyển cho người thân trong gia đình. Mức thu chỉ nên áp dụng một lần với mỗi hộ trên một thửa đất.

Bên cạnh đó, một số ý kiến đề xuất xem xét miễn hoàn toàn tiền sử dụng đất đối với diện tích chuyển đổi trong hạn mức. Luật sư Trương Anh Tú nói chuyển mục đích sử dụng đất về bản chất là thủ tục hành chính, không phải giao dịch mua bán công sản. Việc thu tiền sử dụng đất chỉ nên áp dụng với doanh nghiệp hoặc trường hợp Nhà nước giao đất mới. Với người dân đã sở hữu và sinh sống ổn định trên đất, việc thu khoản tiền này là chưa hợp lý.

Đồng tình quan điểm cần phân loại đối tượng, bà Võ Nhật Liễu, Giám đốc Viện đào tạo phát triển dự án bất động sản, đề xuất chia người sử dụng đất thành ba nhóm: nhóm ở thực được hỗ trợ để đảm bảo khả năng tiếp cận; nhóm sở hữu 2-3 lô đất áp dụng mức thu 30-50%; và nhóm đầu tư kinh doanh áp dụng mức thu 100%, kèm phương pháp tính minh bạch để tránh khiếu nại. Đồng thời, bà kiến nghị cải cách thủ tục xác định tiền sử dụng đất và định giá đất cụ thể nhằm rút ngắn thời gian xử lý, tránh làm “đóng băng” dòng tiền của người dân và doanh nghiệp.

Phương Uyên