Bộ Xây dựng vừa công bố dự thảo Nghị quyết về cơ chế kiểm soát, kiềm chế giá bất động sản (BĐS) để trình lên Chính phủ. Trong đó, Bộ Xây dựng đề xuất nhiều biện pháp để kiềm chế sự tăng giá nhà ở bất hợp lý, góp phần ổn định thị trường trên phạm vi cả nước. 

Hết thời vay mua nhà 70-80% giá trị

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là chính sách cho vay đối với người mua nhà ở. Dự thảo quy định các tổ chức tín dụng đang hoạt động tại Việt Nam áp dụng hạn mức cho vay không quá 50% giá trị của hợp đồng mua bán nhà ở đối với các khoản vay mua nhà ở thứ 2 và không quá 30% đối với các khoản vay mua nhà ở từ thứ 3 trở lên, trừ nhà ở xã hội.

Đối với chính sách phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp, dự thảo quy định: căn cứ vào tình hình thực tế, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phải dành tối thiểu 20% trong tổng số dự án nhà ở thương mại dự kiến triển khai giai đoạn 2026-2030 để phát triển loại hình nhà ở này, phù hợp với kế hoạch phát triển nhà ở của địa phương.

Các dự án nhà ở thương mại giá phù hợp sẽ được áp dụng một số cơ chế đặc thù. Cụ thể, chủ đầu tư có thể được lựa chọn mà không phải qua đấu giá, đấu thầu; tiền sử dụng đất và tiền thuê đất được tính theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất do pháp luật quy định; lợi nhuận định mức tối đa mà chủ đầu tư được hưởng là 20% tổng vốn đầu tư xây dựng dự án.

Giá bán, giá thuê mua trong phân khúc này sẽ được xác định theo phương pháp áp dụng cho nhà ở xã hội, bảo đảm tính hợp lý và dễ tiếp cận. Đồng thời, các dự án này không bắt buộc phải bố trí quỹ đất dành cho nhà ở xã hội trong phạm vi dự án, theo quy định mới của Luật Nhà ở 2023.

Để tránh tình trạng đầu cơ, dự thảo còn nêu rõ: người mua nhà ở trong các dự án thuộc diện này sẽ không được phép chuyển nhượng hợp đồng mua bán hoặc thuê mua, trừ trường hợp tuân thủ đúng quy định của pháp luật về kinh doanh bất động sản.

Ngoài ra, với những dự án nhà ở thương mại đã được chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc đã lựa chọn chủ đầu tư, nếu muốn điều chỉnh mục tiêu sang loại hình nhà ở thương mại giá phù hợp thì cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc chủ đầu tư có thể thực hiện việc điều chỉnh theo đúng quy định pháp luật.

Minh bạch thị trường qua Trung tâm giao dịch bất động sản

Dự thảo Nghị quyết đề xuất thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản nhằm công khai và minh bạch hóa các giao dịch trên thị trường. Đây sẽ là đầu mối sử dụng dữ liệu do Nhà nước quản lý, bảo đảm mọi hoạt động mua bán, chuyển nhượng, cho thuê mua bất động sản đều được giám sát và xác thực.

Trung tâm giao dịch bất động sản hoạt động trên môi trường điện tử, đóng vai trò kết nối liên thông giữa các cơ quan, tổ chức có liên quan trong quá trình thực hiện giao dịch. Trung tâm có chức năng tổ chức, giám sát và xác thực toàn bộ quy trình, từ khâu đăng ký, thực hiện đến hoàn tất giao dịch.

Theo dự thảo, việc thành lập, tổ chức và vận hành Trung tâm sẽ do Chính phủ quy định chi tiết, đồng bộ với quá trình chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai và bất động sản. Mục tiêu là xây dựng một hệ thống minh bạch, thống nhất, hạn chế tình trạng đầu cơ, “thổi giá”, đồng thời tạo niềm tin cho nhà đầu tư và người dân khi tham gia thị trường.

Sở Xây dựng Đà Nẵng vừa công bố danh sách các dự án đầu tư xây dựng nhà ở đã có thông báo đủ điều kiện huy động vốn thông qua việc góp vốn, hợp tác đầu tư, hợp tác kinh doanh, liên doanh, liên kết của các tổ chức… từ ngày 1/8/2024 đến nay.

Trong đó, dự án Khu phức hợp du lịch và đô thị nghỉ dưỡng Làng Vân tại phường Hải Vân được huy động với số vốn lớn nhất, lên đến 16.850 tỷ đồng.

Dự án được xây dựng trên diện tích hơn 512ha, có tổng vốn đầu tư khoảng 44.000 tỷ đồng. Đây là một trong những dự án quy mô lớn, có vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển du lịch và đô thị khu vực phía Bắc thành phố Đà Nẵng.

Đứng thứ 2 là dự án Khu đô thị mới Thuận Phước – Đà Nẵng tại phường Sơn Trà, được huy động 2.139 tỷ đồng. 

Dự án có tổng vốn đầu tư dự kiến 11.500 tỷ đồng, hướng tới hình thành khu đô thị hiện đại, thông minh, tích hợp đầy đủ tiện ích cao cấp phục vụ nhu cầu ở, thương mại, dịch vụ, giải trí, văn hóa và du lịch.

Dự án huy động ít nhất là Khu đô thị kiểu mẫu Tây Bắc (giai đoạn 1) tại phường Bàn Thạch với 651 tỷ đồng.

Sở Xây dựng thành phố Đà Nẵng lưu ý bên tham gia góp vốn, hợp tác đầu tư, hợp tác kinh doanh, liên doanh, liên kết chỉ được phân chia lợi nhuận bằng tiền hoặc cổ phiếu trên cơ sở tỷ lệ vốn góp theo thỏa thuận trong hợp đồng.

Chủ đầu tư không được phân chia sản phẩm nhà ở hoặc để ưu tiên đăng ký, đặt cọc, hưởng quyền mua nhà ở hoặc để phân chia quyền sử dụng đất trong dự án cho bên được huy động vốn, trừ trường hợp góp vốn thành lập pháp nhân mới để được nhà nước giao làm chủ đầu tư xây dựng nhà ở theo quy định của pháp luật.

Sở Xây dựng Đà Nẵng cũng lưu ý chủ đầu tư phải sử dụng nguồn vốn đã huy động vào mục đích để phát triển nhà ở và thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở, không được sử dụng vốn đã huy động cho dự án khác hoặc mục đích khác.

Trường hợp chủ đầu tư dự án đã thế chấp một phần hoặc toàn bộ dự án, phải thực hiện thủ tục xóa đăng ký thế chấp hoặc rút bớt tài sản thế chấp theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, chủ đầu tư đảm bảo tổng vốn được huy động theo các hình thức và vốn chủ sở hữu phải có không vượt quá tổng vốn đầu tư dự án, bao gồm cả tiền sử dụng đất, tiền thuê đất mà chủ đầu tư phải nộp theo quy định của pháp luật về đất đai.

Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) vừa gửi công văn góp ý cho dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ vướng mắc trong thi hành Luật Đất đai.

Đề xuất sửa đổi cách tính tiền sử dụng đất

Theo dự thảo, khi tính tiền sử dụng đất, chi phí xây dựng hạ tầng chỉ được tính đối với phần diện tích đất mà chủ đầu tư bàn giao lại cho Nhà nước. VNREA cho rằng quy định này chưa hợp lý. Hiệp hội đề nghị cần tính chi phí hạ tầng của toàn bộ dự án, không chỉ riêng phần đất bàn giao.

Bên cạnh đó, VNREA cũng kiến nghị bổ sung quy định xử lý chi phí lấn biển khi xác định giá đất. Hiện nay, khoản chi phí này mới chỉ được tính vào chi phí phát triển dự án theo phương pháp thặng dư.

VNREA nhấn mạnh, bảng giá đất hiện hành chủ yếu xây dựng dựa trên các thửa đất có sẵn. Do đó, nhiều dự án đầu tư hạ tầng nhưng không có phần đất bàn giao cho Nhà nước (như dự án khu công nghiệp) sẽ không được trừ chi phí hạ tầng.

Trong khi thực tế, chi phí đầu tư hạ tầng mỗi dự án khác nhau rất lớn, đặc biệt là các dự án ở khu vực mới hoặc dự án lấn biển phải chi nhiều cho san lấp, xây dựng hạ tầng. Nếu chỉ cho phép tính chi phí hạ tầng với phần đất bàn giao lại cho Nhà nước thì sẽ không đảm bảo công bằng cho các nhà đầu tư.

Một vấn đề khác liên quan đến Khoản 7 Điều 3 về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Dự thảo quy định: Số tiền nhà đầu tư đã ứng trước cho công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư sẽ được khấu trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất của toàn bộ dự án theo quy định tại khoản 2 Điều 94 Luật Đất đai.

Tuy nhiên, theo VNREA, Luật Đất đai hiện nay đã cho phép: Nhà đầu tư ứng trước khoản tiền này thì được trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất của dự án; nếu sau khi trừ vẫn còn dư, số tiền đó sẽ được tính vào tổng vốn đầu tư của dự án.

VNREA cho rằng quy định trong dự thảo chưa bảo đảm quyền lợi cho nhà đầu tư và cũng không khuyến khích họ ứng trước tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, nhất là trong các dự án được miễn hoặc giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.

Vì vậy, hiệp hội kiến nghị cho phép nhà đầu tư được tiếp tục khấu trừ khoản tạm ứng này vào các nghĩa vụ tài chính khác mà họ phải nộp cho Nhà nước.

Đề xuất áp giá đất cụ thể với dự án trên 100ha

VNREA cho biết, Điều 5 của dự thảo Nghị quyết quy định áp dụng bảng giá đất để tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất cho tất cả các dự án khi được giao đất, cho thuê đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất.

Tuy nhiên, hiệp hội đề xuất cần bổ sung trường hợp áp dụng giá đất cụ thể. Theo đó, các dự án có quy mô lớn từ 100ha trở lên, hoặc các dự án đầu tư tại những khu vực mới phát triển, chưa có bảng giá đất, nên được tính theo giá đất cụ thể thay vì bảng giá chung.

VNREA cũng góp ý về quy định tính khoản tiền thu bổ sung trong thời gian chưa xác định giá đất. Theo quy định hiện nay, những người đã có quyết định giao đất/cho thuê đất trước ngày 1/8/2024 nhưng chưa được xác định giá đất phải nộp khoản bổ sung bằng 5,4%/năm (dự kiến giảm xuống còn 3,6%/năm).

Hiệp hội cho rằng nghĩa vụ xác định giá đất thuộc về cơ quan Nhà nước, không phải người sử dụng đất. Việc bắt buộc người sử dụng đất nộp thêm tiền trong thời gian này là thiếu cơ sở. Bởi lẽ, khi chưa nộp tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất, họ chưa được thực hiện các quyền như mua bán, chuyển nhượng hay thế chấp.

Do đó, VNREA kiến nghị người sử dụng đất phải nộp bổ sung đối với thời gian chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất nếu đất đã được trao quyền sử dụng đất vào khai thác, kinh doanh, sử dụng. Còn người sử dụng đất không phải nộp nếu đất chưa đưa vào khai thác.

Trường hợp người sử dụng đất đã nộp khoản tiền thu bổ sung đối với thời gian chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất thì được hoàn trả khoản tiền thu bổ sung đã nộp hoặc được đối trừ vào các nghĩa vụ tài chính khác đối với Nhà nước.