Không còn là kịch bản xa vời, biến đổi khí hậu với những trận mưa lịch sử và triều cường dâng cao đang trở thành “phép thử” khắc nghiệt cho thị trường bất động sản. Khi những căn biệt thự đắt đỏ tại Hà Nội hay TPHCM chìm trong biển nước, cả chủ đầu tư và người mua nhà buộc phải thay đổi tư duy để thích ứng.

Thực tế thời gian qua đã vẽ nên một bức tranh tương phản đầy nghịch lý: Giữa những đô thị hiện đại, người dân vẫn phải vật lộn với cảnh ngập lụt, triều cường. Không khó để bắt gặp hình ảnh những khu biệt thự trị giá hàng triệu USD tại Hà Nội bị cô lập giữa mênh mông nước sau bão, hay những tuyến đường sầm uất tại TPHCM “thất thủ” mỗi khi triều lên.

Nói như ông Phạm Trung Quân, Giám đốc Nghiên cứu và Phát triển sản phẩm Công ty Nam Long tại một hội thảo mới đây, ngập nước không chỉ gây bất tiện về di chuyển mà đang tác động trực tiếp, bào mòn chất lượng sống và giá trị tài sản của từng hộ gia đình.

Theo các nghiên cứu về biến đổi khí hậu, mực nước biển toàn cầu đang dâng trung bình 0,3-0,4cm mỗi năm. Đáng lo ngại hơn, tại TPHCM, các cơ quan địa chất ghi nhận tốc độ sụt lún nền đất lên tới 2-3 cm/năm.

Sự cộng hưởng giữa hai yếu tố này – nước dâng lên và đất lún xuống – đang khiến nguy cơ ngập lụt không chỉ gia tăng về tần suất mà còn nghiêm trọng hơn về mức độ tàn phá. Đây là bài toán sống còn mà các dự án bất động sản phải giải quyết nếu muốn phát triển bền vững.

Chia sẻ giải pháp trước thách thức này, đại diện Nam Long cho biết doanh nghiệp đã phải thực hiện những nghiên cứu chuyên sâu để tự cứu mình trước khi chờ hạ tầng chung. Về cốt nền xây dựng, dù cơ quan Nhà nước đã quy định mức tối thiểu, công ty vẫn tính toán theo biên độ triều cường và kịch bản biến đổi khí hậu cập nhật, từ đó nâng cốt nền cao hơn tiêu chuẩn yêu cầu. Mục tiêu là đảm bảo phần lớn dự án có khả năng chống chịu ngập trong nhiều năm khi đi vào vận hành.

Đồng quan điểm, bà Dương Thùy Dung – Giám đốc Điều hành CBRE Việt Nam – nhận định rủi ro thiên tai hiện nay đã trở thành “mẫu số chung” của nhiều đô thị lớn trên thế giới, không riêng Việt Nam. Các nhà đầu tư bất động sản cũng đã nhận thức rất rõ xu hướng mực nước biển dâng và tác động của hiện tượng ấm lên toàn cầu đến tình trạng triều cường, ngập úng.

Từ góc độ quan sát và làm việc trực tiếp với các chủ đầu tư, bà Dung nhận thấy phần lớn các doanh nghiệp phát triển dự án quy mô lớn đều đã chủ động xây dựng giải pháp chống ngập ngay từ giai đoạn quy hoạch ban đầu. Với những chủ đầu tư chưa triển khai hệ thống này, việc bổ sung là điều bắt buộc.

Cũng theo bà Dung, bản đồ ngập nước của TPHCM được cập nhật hàng năm và công bố công khai, cho thấy nhiều khu vực trước đây chưa từng bị ngập đang dần chuyển sang vùng rủi ro trong giai đoạn 2025-2030. Điều đó đặt ra yêu cầu các chủ đầu tư phải liên tục theo dõi dữ liệu mới để có phương án kỹ thuật phù hợp. Ngoài ra, hệ thống nước ngầm và nguy cơ sụt lún cũng là yếu tố quan trọng mà nhiều chủ đầu tư đã tính đến khi thiết kế nền móng cũng như hạ tầng dự án.

Từ phía Nhà nước, đại diện CBRE Việt Nam đánh giá Chính phủ đang đẩy mạnh các dự án quy mô quốc gia nhằm kiểm soát ngập và triều cường tại khu vực phía Nam. Trong đó, hệ thống cống kiểm soát triều với tổng mức đầu tư khoảng 10.000 tỷ đồng là một trong những công trình trọng điểm đang được triển khai.

Ở góc độ người mua nhà, CBRE cho rằng mỗi cá nhân cũng cần chủ động nâng cao khả năng phòng vệ trước rủi ro ngập nước. Người mua nên trực tiếp tham khảo bản đồ ngập và dự báo tương lai để đánh giá vị trí dự án. Đồng thời, tiêu chí lựa chọn chủ đầu tư có năng lực và có giải pháp rõ ràng về hạ tầng chống ngập nên được đặt lên hàng đầu.

Từng là “điểm nóng” thu hút giới đầu tư bất động sản sau thông tin sáp nhập Gia Lai – Bình Định và đề xuất xây dựng Trung tâm chính trị – hành chính tỉnh Gia Lai mới, khu vực Nhơn Phước, phường Quy Nhơn Đông đã qua giai đoạn “sốt giá”.

Ghi nhận của phóng viên vào những ngày đầu tháng 1 cho thấy, cảnh môi giới tấp nập, chào mời mua bán nhộn nhịp đã không còn. Giá đất gần như “giậm chân tại chỗ”, giao dịch thưa thớt, thậm chí nhiều nhà đầu tư trước đó chấp nhận bỏ cọc.

Đáng chú ý, ngay cả khi 3 vị trí được đề xuất xây dựng Trung tâm hành chính tỉnh mới tại Khu kinh tế Nhơn Hội (phường Quy Nhơn Đông) đã được công bố, thị trường bất động sản khu vực này vẫn không có nhiều biến động tích cực.

Bà Dương Thị Tám (50 tuổi, trú khu phố Hội Thành, phường Quy Nhơn Đông) chia sẻ: “Trước đây môi giới về nườm nượp, có khi ban đêm cũng chốt giao dịch. Giờ đất đứng giá, lâu lâu mới thấy vài người đến hỏi mua đất, nhà ở đây”.

Bà Tám cũng cho biết có trường hợp đặt cọc 150 triệu đồng nhưng không sang nhượng được nên đành chấp nhận mất cọc.

Người dân địa phương cho hay, trong giai đoạn “sốt” đất, nhiều người đổ xô mua với kỳ vọng sinh lời. Khi thị trường chững lại, những người không vay ngân hàng thì giữ đất chờ thời, trong khi một số khác buộc phải bán hòa vốn, thậm chí lỗ 100-200 triệu đồng.

Ông Nguyễn Văn Chỉnh (74 tuổi, trú khu phố Nhơn Phước) kể lại: “Trước thời điểm sáp nhập tỉnh Gia Lai và Bình Định, người môi giới đất hoạt động rầm rộ, chủ yếu dẫn khách từ Gia Lai cũ xuống mua”.

Liên quan đến vị trí xây dựng Trung tâm hành chính tỉnh mới, qua nghiên cứu khu vực bán đảo Phương Mai (phường Quy Nhơn Đông), liên ngành gồm Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh đã đề xuất UBND tỉnh 3 phương án.

Phương án 1: Khu đất ven đầm Thị Nại, rộng khoảng 50ha. Ưu điểm là giao thông thuận lợi, gần trung tâm Quy Nhơn. Tuy nhiên, khu này hẹp, địa hình thấp, nền địa chất yếu, tiếp giáp khu công nghiệp nên không phù hợp và chi phí xây dựng cao.

Phương án 2: Khu đô thị C, Khu kinh tế Nhơn Hội, quy mô khoảng 50ha. Khu đất có vị trí trung tâm, cao độ thuận lợi, hạ tầng và giao thông kết nối tốt, gần sân bay Phù Cát, cao tốc Quy Nhơn – Pleiku và trục Bắc – Nam. Dù đã được giao cho chủ đầu tư hạ tầng trước đây, phương án này được đánh giá phù hợp nhất.

Phương án 3: Khu đô thị A, Khu kinh tế Nhơn Hội, cũng rộng khoảng 50ha, đã san nền, chi phí đầu tư thấp. Tuy nhiên, phương án này nằm giữa các khu sản xuất, hạn chế không gian mở và ảnh hưởng cảnh quan.

Sau khi xem xét, liên ngành thống nhất đề xuất lựa chọn phương án 2 để xây dựng Khu Trung tâm hành chính tỉnh Gia Lai.

Tuy nhiên, lãnh đạo Sở Xây dựng tỉnh Gia Lai khuyến cáo đây mới chỉ là bước đề xuất, tỉnh đang tiếp tục họp bàn, xem xét các phương án. Người dân được khuyến cáo không nên vội vàng mua đất “đón đầu” tại các khu vực được đề xuất quy hoạch, nhằm tránh rủi ro và thiệt hại không đáng có.

Sự vận hành của các tuyến đường sắt đô thị (Metro) đang tái định nghĩa bản đồ bất động sản tại hai đô thị lớn nhất Việt Nam, tạo ra sự chênh lệch giá trị rõ rệt so với mô hình phát triển truyền thống.

Giá căn hộ tăng dựng đứng

Theo bà Lê Thị Huyền Trang, Tổng giám đốc JLL Việt Nam, trong giai đoạn 1990-2015, các dự án tại TPHCM chủ yếu gói gọn trong phạm vi vành đai 2 (bán kính 10km từ trung tâm). Tăng trưởng thời kỳ này tuân theo sự mở rộng tự nhiên dọc mạng lưới đường bộ, trong khi các dự án định hướng giao thông công cộng (TOD) gần như vắng bóng.

Tuy nhiên, thị trường đã thay đổi đáng kể nhờ các dự án metro, vốn bị trì hoãn nhiều năm, chính thức đi vào hoạt động từ tháng 11/2021 (Hà Nội) và tháng 12/2024 (TPHCM). Trong hơn một thập kỷ xây dựng các tuyến metro, cả 2 thành phố lớn nhất của Việt Nam đều ghi nhận thị trường bất động sản diễn ra sôi nổi với hàng loạt dự án xuất hiện dọc theo các tuyến đường sắt đô thị này.

Theo báo cáo, các dự án nằm trong phạm vi 10 phút đi bộ từ nhà ga metro hiện chiếm 14-16% tổng nguồn cung bất động sản thương mại và 4-9% nguồn cung nhà ở cả 2 thị trường. Con số này cho thấy tầm quan trọng ngày càng tăng của các dự án có liên quan đến hệ thống giao thông công cộng trong tổng thể nguồn cung bất động sản của 2 thành phố lớn nhất Việt Nam.

Các dự án bất động sản liền kề ga metro cũng ghi nhận tốc độ tăng giá đáng kể sau khi các tuyến metro chính thức đi vào hoạt động, trung bình khoảng 200-250 USD/m2 trong một năm. Tỷ lệ tăng trưởng hàng năm 8%, gấp đôi so với mức tăng 4% của trung bình thị trường tại TPHCM trong năm 2025. Sự chênh lệch này cho thấy giá trị rõ rệt mà các dự án TOD mang lại so với phát triển bất động sản truyền thống.

Tại Hà Nội, sự chênh lệch còn rõ rệt và ấn tượng hơn nữa. Các dự án gần metro đã ghi nhận mức tăng giá 19% so với mức trung bình thị trường chỉ 12% trong năm 2022, theo JLL. 

Đây không phải lần đầu tiên, một đơn vị nghiên cứu đưa ra số liệu về giá căn hộ quanh tuyến TOD tăng nhanh. Trong một hội thảo hồi cuối năm 2025, ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt (CBRE Việt Nam) – nói căn hộ dọc metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên đã tăng giá mạnh sau khi tuyến này đi vào vận hành. Mức độ tăng giá phổ biến khoảng 20-50%, một số dự án nằm gần nhà ga thậm chí tăng tới 150-200%.

Ông Kiệt cho rằng có nhiều yếu tố tác động tới giá trị bất động sản quanh TOD, gồm tiết kiệm thời gian di chuyển; tiếp cận mọi dịch vụ mà không cần dùng xe; cho phép xây dựng mật độ cao, giúp chủ đầu tư tối ưu hóa lợi nhuận; giá trị thương mại cao từ khách bộ hành; giảm nhu cầu và chi phí vận hành xe cá nhân…

Đồng thời, giá căn hộ dọc tuyến metro số 1 tăng cho thấy người dân sẵn sàng chấp nhận trả mức cao hơn để sử dụng và trải nghiệm những tiện ích từ hệ thống giao thông công cộng. Tiềm năng từ TOD khá rõ nên các doanh nghiệp cũng sẵn sàng chuẩn bị quỹ đất, mô hình phát triển dự án dọc các tuyến metro. Thậm chí nhiều chủ đầu tư lớn còn chủ động đề xuất làm các tuyến metro gắn với phát triển đô thị.

Mô hình bất động sản dẫn dắt

Trong bối cảnh giá bất động sản vùng lõi TPHCM liên tục tăng cao, dòng vốn đầu tư bắt đầu dịch chuyển mạnh ra các khu vực giáp ranh. Hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược như Vành đai 3 và 4, sân bay Long Thành, cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, Bến Lức – Long Thành hay mạng lưới metro TPHCM được mở rộng đang góp phần định hình lại các cực phát triển mới của thị trường.

CBRE Việt Nam đánh giá rằng làn sóng hạ tầng không chỉ mở rộng biên độ đô thị mà còn tạo dư địa tăng giá dài hạn, đặc biệt tại các địa phương giáp ranh TPHCM, nơi mặt bằng giá hiện vẫn còn hấp dẫn.

Ông Kiệt cho rằng tương lai có 2 mô hình bất động sản dẫn dắt thị trường, bao gồm TOD – đô thị gắn với giao thông công cộng. Mô hình này đã chứng minh hiệu quả tại nhiều thành phố trong khu vực, như Bangkok hay Hong Kong, với khả năng thu hút đầu tư và gia tăng giá trị tài sản theo thời gian. Khi hệ thống metro tại TPHCM hoàn thiện hơn, những chuẩn mực tương tự được kỳ vọng sẽ sớm xuất hiện.

Còn TS Huỳnh Thanh Điền đánh giá TOD sẽ tạo ra nhu cầu ở thực. Tuyến đường sẽ hình thành “dòng chảy” hàng hoá, cùng với “dòng chảy” dân cư, việc làm, lao động và dòng vốn đầu tư, tức là sẽ có nhiều dự án đầu tư phát triển dọc theo các tuyến giao thông.

Doanh nghiệp bất động sản nên tư duy theo hướng “kiến tạo” lối sống, kiến tạo hệ sinh thái, bám vào tuyến đường để làm dự án chứ không chạy theo “sóng”. Việc kiến tạo không gian sống trước rồi mới phát triển đô thị sẽ tránh được lãng phí nguồn lực xã hội.