Đồ án điều chỉnh quy hoạch chung TP HCM đến năm 2040, tầm nhìn 2060, vừa được Thủ tướng phê duyệt, đặt mục tiêu phát triển mạnh mẽ quỹ nhà ở xã hội, nhà giá rẻ gắn với các khu công nghiệp, trung tâm đào tạo và các vùng phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD).

Theo đồ án, TP HCM sẽ bố trí khoảng 1.400 ha đất để xây nhà ở xã hội, nhà cho công nhân, sinh viên và người lao động, tập trung tại các khu chế xuất, khu công nghiệp, trung tâm dịch vụ và trường đại học. Các dự án sẽ được quy hoạch đồng bộ với hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và mạng lưới giao thông công cộng, nhằm rút ngắn quãng đường di chuyển và giảm áp lực lên hệ thống đô thị.

Cùng với đó, thành phố cũng ưu tiên phát triển nhà ở giá rẻ, nhà ở cho thuê, đặc biệt tại các khu vực tiếp giáp tuyến metro, các trạm trung chuyển lớn, nơi hình thành các vùng đô thị TOD. Đây là mô hình phát triển tập trung quanh các điểm kết nối giao thông công cộng, nhằm khuyến khích người dân giảm lệ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Một số khu vực được định hướng trở thành vùng TOD gồm TP Thủ Đức, quận 2, quận 7, quận 12 và các nhà ga metro như Bến Thành, Tân Kiên, Linh Trung, Long Bình. Tại đây, nhà ở xã hội sẽ kết hợp với các công trình công cộng, tiện ích, hình thành cộng đồng dân cư hiện đại.

Ngoài ra, địa phương cũng phát triển thêm quỹ nhà lưu trú, căn hộ giá thấp cho công nhân tại các khu công nghiệp hiện hữu như Linh Trung I, II, Tân Tạo, Hiệp Phước và các cụm công nghiệp ở Củ Chi, Hóc Môn, Bình Chánh. Việc rà soát đất công, đất trống và chuyển đổi mục đích sử dụng đất tại một số vị trí thuận lợi đang được đẩy mạnh để phục vụ các dự án này.

Bên cạnh nhà ở xã hội và nhà ở công nhân, quy hoạch mới xác định phát triển 33 khu công nghiệp, 3 khu chế xuất và 7 cụm công nghiệp, tổng diện tích khoảng 9.200-10.200 ha, tập trung dọc Vành đai 3, tuyến tránh Quốc lộ 22, cảng Hiệp Phước và các khu vực ở Bình Chánh, Củ Chi, Bắc Cần Giờ.

TP HCM đặt mục tiêu đến năm 2030 có diện tích nhà ở bình quân đạt 27-30 m2 mỗi người, tăng lên 30-32 m2 vào năm 2040. Chung cư sẽ chiếm tỷ trọng lớn trong các dự án nhà ở mới, phát triển theo mô hình đô thị nén, gắn với khu công nghiệp, trung tâm đào tạo, dịch vụ nhằm phục vụ người lao động.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, địa phương này sẽ đẩy mạnh cải cách thủ tục đầu tư nhà ở xã hội, phân nhóm dự án theo quy mô và mức độ sẵn sàng triển khai. Các dự án trên 1.000 căn hộ hoặc có tỷ lệ lớn nhà cho thuê sẽ được ưu tiên xử lý, rút ngắn thời gian thẩm định xuống khoảng 6 tháng. Cơ chế hỗ trợ lãi suất, ưu đãi thuế cũng đang được xây dựng để thu hút doanh nghiệp tham gia.

Theo UBND TP HCM, trong giai đoạn tới, cần phát triển hàng trăm nghìn căn hộ giá hợp lý để đáp ứng nhu cầu của người lao động, sinh viên và người thu nhập thấp. Việc kết hợp phát triển nhà ở với mạng lưới giao thông công cộng, trung tâm sản xuất, đào tạo được kỳ vọng giúp cân bằng không gian đô thị và nâng cao chất lượng sống.

Việc lồng ghép chiến lược phát triển nhà ở xã hội vào quy hoạch chung cũng được xem là bước đi quan trọng, thể hiện định hướng phát triển bao trùm, lấy con người làm trung tâm trong chiến lược đô thị bền vững.

Ngoài lĩnh vực nhà ở, quy hoạch mới của TP HCM còn định hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao, hữu cơ và đô thị tại Củ Chi, Nhà Bè, Cần Giờ và Bình Chánh, kết hợp du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm nông nghiệp, hướng đến vùng sản xuất bền vững gắn với bảo tồn sinh thái.

Phương Uyên

Tại kỳ họp chiều 26/12, HĐND TP HCM thông qua nghị quyết Ban hành bảng giá đất lần đầu áp dụng từ ngày 1/1/2026 trên toàn địa bàn thành phố, sau khi hợp nhất TP HCM, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu. Bảng giá này được xây dựng theo Luật Đất đai 2024, điều chỉnh theo nguyên tắc thị trường, thay thế các bảng giá cũ vốn áp dụng đến hết năm 2025.

Tổng thể, giá đất ở tăng tại hầu hết khu vực so với bảng giá hiện hành của các địa phương trước sáp nhập, song biên độ tăng không đều. Các khu vực trung tâm cũ của TP HCM tăng nhẹ, trong khi các đô thị đang phát triển nhanh ở Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu tăng mạnh hơn.

Tại khu vực TP HCM cũ,giá đất ở điều chỉnh với hệ số từ 1 đến 1,65 lần so với bảng giá ban hành năm 2024. Mức cao nhất khoảng 687 triệu đồng mỗi m2 tại các tuyến đường trung tâm như Đồng Khởi, Nguyễn Huệ, Lê Lợi, gần như không đổi so với bảng giá đang áp dụng. Mức giá thấp nhất khoảng 2,3 triệu đồng mỗi m2 tại khu dân cư Thiềng Liềng.

Theo bảng giá đất mới, ngoại trừ một số tuyến đường cá biệt tăng tối đa 1,65 lần, bức tranh chung là đi ngang hoặc tăng không đáng kể (khoảng 2%), có nơi giảm giá đất sản xuất để khuyến khích đầu tư.

Theo UBND TP HCM, mức tăng ở khu vực này không lớn do bảng giá đất những năm gần đây đã được điều chỉnh sát hơn với thị trường. Việc giữ biên độ tăng vừa phải nhằm hạn chế tác động đến chi phí sinh hoạt, nghĩa vụ tài chính của người dân và hoạt động sản xuất kinh doanh tại khu vực lõi đô thị.

Trái ngược với TP HCM cũ, khu vực Bình Dương cũghi nhận mức tăng giá đất cao nhất trong ba địa phương trước sáp nhập. Hệ số tăng giá đất ở tại đây từ 1 đến 8,077 lần so với bảng giá ban hành năm 2024 .

Trường hợp tăng cao nhất là tuyến đường ĐH.505, đoạn từ cầu Lễ Trang đến ĐH.507. Giá đất ở tại đây tăng từ 780.000 đồng lên 6,3 triệu đồng mỗi m2, tức gấp hơn 8 lần. Đất thương mại, dịch vụ trên cùng tuyến tăng khoảng 4 lần, còn đất sản xuất kinh doanh tăng gần 3,8 lần.

Mức giá tuyệt đối cao nhất tại Bình Dương cũ sau điều chỉnh đạt khoảng 89,6 triệu đồng mỗi m2 (giá hiện hành là 52,16 triệu), tập trung ở các tuyến đường trung tâm như Bác sĩ Yersin, Bạch Đằng. Dù vẫn thấp hơn nhiều so với khu trung tâm TP HCM cũ, con số này phản ánh bước điều chỉnh lớn so với bảng giá trước đây.

Theo UBND TP HCM, nguyên nhân chính là bảng giá đất hiện hành của Bình Dương trước sáp nhập vẫn còn khoảng cách rất lớn so với giá thị trường. Kết quả khảo sát cho thấy có nơi giá giao dịch thực tế cao gấp hơn 13 lần bảng giá cũ, khiến việc bồi thường, tính nghĩa vụ tài chính gặp nhiều vướng mắc.

Trong khi đó, TP HCM cũ đã nhiều lần điều chỉnh bảng giá trong các năm gần đây, nên dư địa tăng không còn nhiều.

Với khuvực Bà Rịa – Vũng Tàu cũ (khu vực III trong bảng giá mới), giá đất ở cũng được điều chỉnh tăng mạnh so với bảng giá hiện hành, với hệ số từ khoảng 1,7 đến hơn 4 lần, song mức tăng thấp hơn Bình Dương cũ.

Theo bảng giá được thông qua, giá đất ở cao nhất tại khu vực này đạt 149,48 triệu đồng mỗi m2, áp dụng cho các tuyến đường ven biển trung tâm TP Vũng Tàu, trong đó nổi bật là đường Thùy Vân. Đây là trục du lịch – dịch vụ trọng điểm, tập trung dày đặc khách sạn, khu nghỉ dưỡng và hoạt động kinh doanh thương mại.

Giá đất ở thấp nhất tại khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu cũ dao động ở mức vài triệu đồng mỗi m2, chủ yếu thuộc các xã vùng xa, khu vực nông thôn hoặc các tuyến đường có hạ tầng kỹ thuật chưa hoàn chỉnh. Mức giá này thấp hơn đáng kể so với trung tâm Vũng Tàu và cũng thấp hơn nhiều khu vực đô thị của Bình Dương cũ.

UBND TP HCM đánh giá, việc điều chỉnh giá đất tại khu vực Vũng Tàu nhằm thu hẹp khoảng cách giữa bảng giá Nhà nước và giá giao dịch thực tế, đặc biệt tại các khu vực ven biển có giá thị trường tăng nhanh trong những năm gần đây. Tuy nhiên, do mặt bằng giá đất trước sáp nhập của địa phương này đã ở mức trung bình – cao, nên biên độ điều chỉnh không “đột biến” như tại Bình Dương cũ.

Đáng chú ý trong bảng giá đất lần đầu này là việc điều chỉnh lại giá đất nông nghiệp. Theo dự thảo ban đầu, giá đất nông nghiệp được tính theo phương pháp thu nhập, dựa trên lợi nhuận canh tác, cho kết quả rất thấp, thậm chí giảm mạnh so với bảng giá cũ.

Sau khi thẩm tra, UBND TP HCM đã trình phương án bổ sung, điều chỉnh tăng giá đất nông nghiệp để bảo đảm quyền lợi người dân, nhất là trong trường hợp Nhà nước thu hồi đất. Theo đó, giá đất trồng cây hàng năm tại khu vực TP HCM cũ là 1,2 triệu đồng mỗi m2, khu vực Bình Dương cũ 1 triệu đồng mỗi m2; đất trồng cây lâu năm lần lượt là 1,44 triệu và 1,2 triệu đồng mỗi m2 .

Bảng giá đất mới sẽ tác động trực tiếp đến nhiều nhóm. Với người dân, quyền lợi lớn nhất là mức bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất được nâng lên, tiệm cận giá thị trường hơn. Ngược lại, nghĩa vụ tài chính khi làm sổ đỏ lần đầu, chuyển mục đích sử dụng đất hoặc nộp thuế, phí liên quan đến đất đai sẽ tăng.

Doanh nghiệp bất động sản ít chịu tác động trực tiếp trong các dự án lớn, do tiền sử dụng đất thường được xác định theo phương pháp thặng dư. Tuy nhiên, doanh nghiệp sản xuất, thương mại dịch vụ thuê đất trả tiền hàng năm có thể chịu chi phí cao hơn tại những khu vực giá đất tăng mạnh.

Với ngân sách Nhà nước, bảng giá mới giúp tăng thu từ tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và các loại thuế liên quan, song đồng thời làm tăng chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng cho các dự án đầu tư công.

UBND TP HCM cho biết trong các năm tiếp theo, bảng giá đất sẽ được rà soát, điều chỉnh hằng năm theo quy định, để tiếp tục bám sát biến động của thị trường.

Lê Tuyết – Trường Hà

TP HCM vừa ban hành quy định cấm các hoạt động khai thác căn hộ cho thuê lưu trú du lịch (thuê ngắn hạn, theo ngày, giờ, Airbnb…) trong các dự án chung cư. Tuy nhiên, quy định này đã vấp phải nhiều phản ứng từ nhà đầu tư dịch vụ lưu trú Airbnb và các hộ dân sở hữu chung cư.

Trước diễn biến này, nhiều chuyên gia đề xuất, thay vì cấm, thành phố có thể nghiên cứu các quy định để quản lý, thí điểm mô hình kinh doanh này nhằm gia tăng nguồn thu ngân sách, phát triển du lịch và hài hòa lợi ích cho người sở hữu chung cư.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM, cho rằng cần xem xét mô hình Airbnb là một ngành kinh doanh hợp pháp và xây dựng quy định, cơ chế quản lý phù hợp cho hoạt động này.

Theo ông, thành phố có thể xây dựng các quy định, trong đó yêu cầu người cho thuê phải đăng ký kinh doanh, nộp thuế – phí quản lý riêng để bù đắp chi phí phát sinh do hoạt động này gây ra; tiến hành quản lý số lượng khách thuê, thời gian thuê, việc sử dụng tiện ích chung và yêu cầu người thuê tuân thủ nội quy nhà chung cư, của đơn vị quản lý vận hành và ban quản trị tòa nhà…

Ông Châu nói, thay vì “không quản được thì cấm”, TP HCM có thể tận dụng Nghị quyết 98 để thí điểm Airbnb với các quy định rõ ràng, từ đó tìm ra mô hình quản lý phù hợp. Nếu quản lý tốt, đây sẽ là một loại hình lưu trú thúc đẩy du lịch và thu về nguồn ngân sách cho thành phố.

“Việc xây dựng cơ chế quản lý hoạt động này vừa tạo điều kiện cho các chủ căn hộ chung cư có thêm nguồn thu nhập, khách du lịch có thêm lựa chọn chỗ ở và giúp bảo đảm quyền, lợi ích chính đáng của người dân sở hữu nhà chung cư”, ông nhìn nhận.

Chuyên gia kinh tế Tạ Trung Kiên cũng cho rằng Airbnb giúp thúc đẩy du lịch và kinh tế địa phương. Du khách lưu trú tại các căn hộ thường chi tiêu nhiều tại các cửa hàng, quán ăn xung quanh, góp phần kích cầu tiêu dùng. Đây là một trong ba động lực chính cho tăng trưởng của thành phố. Nhiều quốc gia trên thế giới đã hợp thức hóa và quản lý Airbnb thay vì cấm đoán.

Vì vậy, chuyên gia này kiến nghị cơ quan chức năng, đặc biệt là các nhà xây dựng chính sách cần vào cuộc để xác định tính pháp lý của mô hình Airbnb. Trước khi cấm hoàn toàn loại hình lưu trú này, nên có cơ chế cho phép thí điểm cho thuê có quản lý tại một số chung cư để đánh giá tác động đến sự phát triển kinh tế du lịch, yếu tố an ninh, an toàn và hài hòa với cuộc sống của người dân trong các chung cư.

Đồng tình việc cần xây dựng cơ chế thí điểm quản lý mô hình kinh doanh lưu trú ngắn ngày trong chung cư, Tiến sĩ Huỳnh Phước Nghĩa, Giám đốc Trung tâm kinh tế, luật và quản lý, Đại học Kinh tế TP HCM, cho hay có thể xem Airbnb là một sản phẩm du lịch đặc thù của thành phố.

Trong bối cảnh TP HCM đang là đầu tàu về kinh tế du lịch, việc có cơ chế đặc thù thí điểm cho phép các căn hộ phù hợp được kinh doanh một số dịch vụ và khai thác lưu trú ngắn hạn trong chung cư là một cách tiếp cận hợp lý.

“Cần có chính sách thí điểm, cho phép những khu vực được phép hoạt động, giới hạn những khu vực được sử dụng, nếu vi phạm sẽ chế tài bên cung cấp dịch vụ”, ông Nghĩa nói thêm.

Bà Nguyễn Thương Hoài, đại diện cho cộng đồng kinh doanh Airbnb tại TP HCM, cũng đã có đơn đề xuất Thủ tướng xây dựng hành lang pháp lý, cho phép thí điểm mô hình lưu trú du lịch ngắn ngày trong chung cư tại TP HCM.

Theo bà Hoài, mô hình này đã góp phần thúc đẩy du lịch khi tạo ra sự đa dạng chỗ ở, đáp ứng nhu cầu của nhiều du khách trong nước và quốc tế, đặc biệt là khách du lịch đi theo nhóm, theo gia đình và các chuyên gia. Nhiều quốc gia trên thế giới đã cho phép kinh doanh dịch vụ này trong chung cư và xây dựng khung pháp lý để quản lý. Vì vậy cộng đồng kinh doanh Airbnb mong muốn chính quyền có thể xem đây là một ngành nghề kinh doanh hợp pháp, có đăng ký kinh doanh, được quản lý bởi luật pháp, có đăng ký lưu trú, đóng thuế đầy đủ.

“Nghị quyết 98 về cơ chế đặc thù TP HCM là cơ sở quan trọng để thực hiện thí điểm Airbnb tại thành phố”, bà nhấn mạnh.

Khảo sát của VnExpress trên 15 dự án tại TP HCM, hiện có gần 10.000 căn hộ chung cư đang được kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch ngắn ngày. Dự án có số lượng căn kinh doanh Airbnb nhiều nhất lên đến 3.600 căn và ít nhất là 40 căn hộ. Hoạt động cho thuê ngắn ngày mang về doanh thu trung bình từ 15-60 triệu đồng mỗi tháng cho các chủ nhà và là mô hình có thể đóng góp đáng kể vào ngân sách của thành phố.

Tại nhiều quốc gia trên thế giới, dịch vụ lưu trú ngắn ngày được hoạt động, chủ nhà có thể chấm điểm khách hàng, nếu có các vi phạm sẽ không được sử dụng dịch vụ sau này.

Phương Uyên