Cấu trúc “đô thị nén” là rào cản

Tại tọa đàm “Hoàn thiện hạ tầng, kết nối giao thông tích hợp và liền mạch” diễn ra chiều 9/12, TS Nguyễn Trí Hiếu đã chỉ ra một nghịch lý đáng suy ngẫm của giao thông đô thị Việt Nam: Dù có những “động mạch chủ” là các tuyến metro hiện đại, nhưng lại thiếu trầm trọng những “mao mạch” dẫn máu – chính là sự kết nối từ ngõ hẻm đến nhà ga.

Giải thích cụ thể hơn, chuyên gia giải thích nếu người dân phải đi bộ quá 10-15 phút từ nhà ra trạm xe bus hoặc ga metro trong điều kiện vỉa hè bị lấn chiếm và thời tiết nhiệt đới nắng nóng, họ sẽ quay lại với xe máy cá nhân. Trong khi đó, theo các nghiên cứu đô thị học, phần lớn người dân Hà Nội và TPHCM sinh sống trong các mạng lưới hẻm và ngõ phố khiến xe bus hay xe trung chuyển khó tiếp cận.

Nêu giải pháp, chuyên gia gợi ý một số kinh nghiệm của Bangkok (Thái Lan) như mô hình chính quy hóa “xe ôm” thành hệ thống trung chuyển, có thể áp dụng tại Việt Nam bằng việc tích hợp lực lượng xe công nghệ vào mạng lưới giao thông công cộng.

Hoặc áp dụng mô hình TOD phiên bản Việt: Thay vì chỉ xây cao ốc quanh ga metro thì ưu tiên ngân sách cải tạo vỉa hè và làm mái che đi bộ trong bán kính 500m quanh các nhà ga để khuyến khích người dân đi bộ.

Quan điểm này cũng từng được TSKH. KTS Ngô Viết Nam Sơn đưa ra trong một hội thảo hồi giữa tháng 11 vừa qua. Trong 10 vấn đề trọng tâm khi phát triển TOD, ông Nam Sơn nhấn mạnh đến việc hình thành một hệ sinh thái TOD đầy đủ cho mọi đối tượng.

Hệ sinh thái này phải đảm bảo tính thuận tiện trong sử dụng, từ thay đổi thói quen di chuyển của người dân như ưu tiên đi bộ, cho đến việc hoàn thiện các điều kiện sống phù hợp, gồm mạng lưới dịch vụ thương mại, chức năng kết nối (đường đi bộ)… Nói một cách đơn giản, khi người dân bước ra khỏi cửa, đi bộ xuống nhà ga thì xung quanh đó là bệnh viện, khu mua sắm, cửa hàng tiện ích đẩy đủ, đáp ứng mọi nhu cầu sinh sống.

TPHCM khởi công metro số 2 vào tháng 1/2026

Ở vai trò đơn vị quản lý, bà Nguyễn Thị Dạ Thảo, Trưởng phòng Quản lý đường sắt đô thị (Sở Xây dựng TPHCM), cho biết đến năm 2035, thành phố đặt mục tiêu phát triển khoảng 355km metro, đóng vai trò là hệ thống “xương sống” cho chiến lược TOD.

Trong giai đoạn 5 năm đầu, thành phố sẽ tập trung phát triển TOD tại 11 vị trí thí điểm xung quanh các nhà ga metro và các tuyến đường vành đai chính, nhằm tạo ra các khu vực đô thị tích hợp, đa chức năng.

Một trong những khía cạnh đột phá nhất là việc khai thác quỹ đất gần các ga metro và các trục giao thông lớn để tạo nguồn thu cho ngân sách, tái đầu tư cho hạ tầng. Vào đầu tháng 1/2026, thành phố dự kiến khởi công tuyến metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương) sau khi đã vận hành thành công tuyến metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên).

Hoàn thành Cơ sở dữ liệu khoảng 50 triệu thửa đất “đúng – đủ – sạch – sống – thống nhất – dùng chung”

Chính phủ ban hành Nghị quyết số 86 ngày 4/11, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng tâm, phấn đấu hoàn thành cao nhất các chỉ tiêu phát triển kinh tế – xã hội năm 2025, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển 2026-2030.

Về một số nhiệm vụ trọng tâm triển khai Nghị quyết số 68, Bộ Tài chính được giao hoàn thiện các nghị định thể chế hóa chính sách phát triển kinh tế tư nhân.

Song song với đó, trong tháng 11, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét Chương trình đào tạo 10.000 giám đốc điều hành và Chương trình phát triển 1.000 doanh nghiệp tiêu biểu, tiên phong, nhằm hình thành đội ngũ doanh nhân chất lượng cao, thích ứng với môi trường cạnh tranh toàn cầu.

Đáng chú ý, theo Nghị quyết này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao hoàn thành Cơ sở dữ liệu khoảng 50 triệu thửa đất “đúng – đủ – sạch – sống – thống nhất – dùng chung”, đồng thời đẩy nhanh tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai còn lại để kết nối với Trung tâm dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu liên quan.

Bên cạnh đó, Bộ này cũng cần trình Thủ tướng Chính phủ Quyết định xác định dự án xanh, tuần hoàn, áp dụng ESG.

Bộ Công Thương sẽ trình Thủ tướng Chính phủ Chương trình “Go Global”, hướng tới mục tiêu giúp doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị trường quốc tế, nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Chính phủ yêu cầu quản lý hiệu quả thị trường vàng, chứng khoán, trái phiếu

Bên cạnh đó, Chính phủ yêu cầu các bộ, cơ quan hoàn thành cơ bản việc xử lý các “điểm nghẽn” pháp luật trong năm 2025. Kết quả triển khai được tổng hợp, báo cáo Chính phủ và Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật.

Về điều hành kinh tế vĩ mô, Chính phủ yêu cầu Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cùng các cơ quan, địa phương liên quan kịp thời đánh giá tác động của thiên tai, bão lũ, cập nhật kịch bản tăng trưởng, bảo đảm mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2025 đạt từ 8% trở lên và năm 2026 đạt từ 10% trở lên.

Chính phủ chỉ đạo tiếp tục kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng, bảo đảm các cân đối lớn; phối hợp chặt chẽ, linh hoạt giữa chính sách tài khóa mở rộng hợp lý và chính sách tiền tệ thận trọng, hiệu quả.

Nguồn tín dụng cần được hướng vào lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, ưu tiên động lực tăng trưởng, quản lý hiệu quả thị trường vàng, chứng khoán, trái phiếu và bất động sản.

Bên cạnh đó, các bộ, ngành và địa phương phải tăng cường kỷ luật tài chính, phấn đấu thu ngân sách tăng ít nhất 25% so với dự toán; giải ngân 100% vốn đầu tư công; bảo đảm cân đối cung cầu, ổn định giá cả hàng hóa thiết yếu, đặc biệt trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Chính phủ giao Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan đẩy mạnh Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, các chương trình kích cầu tiêu dùng, mở rộng thị trường nội địa.

Để tạo động lực phát triển mới, Chính phủ yêu cầu hoàn thiện thể chế thị trường tài sản mã hóa và thị trường dữ liệu; phát hành trái phiếu Chính phủ cho các công trình trọng điểm quốc gia như tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.

Trong lĩnh vực hạ tầng, Chính phủ giao Bộ Xây dựng và Văn phòng Chính phủ chuẩn bị báo cáo Ban Bí thư về kế hoạch tổ chức Lễ khánh thành, khởi công các công trình trọng điểm vào ngày 19/12 – chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Các bộ cùng các địa phương liên quan tăng tốc chuẩn bị điều kiện khởi công Dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, sân bay Gia Bình, cảng Hòn Khoai và các dự án phục vụ APEC 2027.

Bộ Công Thương được giao hoàn thiện hồ sơ Nghị quyết về cơ chế, chính sách phát triển năng lượng giai đoạn 2026-2030; thúc đẩy chuẩn bị xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, Ninh Thuận 2 và lựa chọn nhà đầu tư cho các dự án điện LNG trong Quy hoạch điện 8 điều chỉnh.

Trong công tác điều hành, Chính phủ yêu cầu tiếp tục tháo gỡ các dự án tồn đọng, xử lý dứt điểm các dự án yếu kém trong năm 2025. Các bộ, cơ quan liên quan phải đẩy nhanh phương án xử lý 4 dự án lớn gồm Công nghiệp tàu thủy Dung Quất, Tisco 2, Mỏ Quý Xa – Nhà máy gang thép Lào Cai và Nhà máy Bột giấy Phương Nam.

Về vận hành chính quyền địa phương hai cấp, Chính phủ yêu cầu các bộ, cơ quan tiếp tục hướng dẫn, hỗ trợ địa phương, nhất là cấp xã, trong thực hiện thủ tục hành chính được phân cấp, phân quyền. Mục tiêu đến hết năm 2025, cắt giảm ít nhất 30% thời gian giải quyết, 30% chi phí tuân thủ và 30% điều kiện kinh doanh.

Các địa phương phải bố trí đủ nhân lực, trang thiết bị cho xã, phường, tăng cường điều động cán bộ cấp tỉnh hỗ trợ cấp cơ sở trong lĩnh vực đất đai, hộ tịch, xây dựng, tài chính, đầu tư. Bộ Tư pháp phối hợp Văn phòng Chính phủ rà soát toàn bộ thủ tục hành chính cấp tỉnh, cấp xã, đề xuất phương án cắt giảm, báo cáo trước ngày 15/11.

Chính phủ yêu cầu các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan chủ trì đề án, nhiệm vụ phải báo cáo tiến độ hằng tuần về Thường trực Chính phủ, gửi Văn phòng Chính phủ tổng hợp, trình tại các phiên họp hàng tuần.

Ngày 24/1, lãnh đạo Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Khánh Hòa cho biết đơn vị đang chờ Kho bạc Nhà nước khu vực XIV bàn giao các cơ sở nhà, đất theo quyết định của Bộ Tài chính.

Theo lãnh đạo trung tâm này, hầu hết các cơ sở nhà, đất do Bộ Tài chính chuyển giao đã được UBND tỉnh Khánh Hòa phân cấp cho các đơn vị hành chính tại địa phương tiếp nhận, quản lý và sử dụng theo quy định.

Căn cứ quyết định của Bộ Tài chính, 47 cơ sở nhà, đất được chuyển giao cho UBND tỉnh Khánh Hòa là các trụ sở cơ quan thuộc ngành thuế và kho bạc không còn nhu cầu sử dụng sau khi sắp xếp lại tổ chức, bộ máy.

Trong số các cơ sở được bàn giao, nhiều khu nhà, đất có diện tích lớn, tổng diện tích đất và diện tích sàn xây dựng lên đến hàng nghìn mét vuông.

UBND tỉnh Khánh Hòa yêu cầu các xã, phường sau khi tiếp nhận nhà, đất từ các cơ quan thuế, kho bạc phải quản lý, xử lý theo đúng quy định của pháp luật về đất đai; rà soát, bố trí làm trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp mới thành lập, cơ sở y tế, giáo dục, thiết chế văn hóa, thể thao và các mục đích công cộng khác.

Theo quyết định của UBND tỉnh Khánh Hòa, sau khi ưu tiên sử dụng cho các mục đích nêu trên, các cơ sở nhà, đất này có thể được đưa vào khai thác phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, nhưng phải phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt.