Có vốn tích luỹ 1,5 tỷ đồng, anh Huy, quận Thanh Xuân, mất nhiều tháng tìm mua chung cư nhưng không có căn đủ rộng vừa tầm ngân sách. Thấy thông tin nhiều căn chung cư mini rao bán với giá mềm ở trong quận, anh Huy liên hệ môi giới để đi xem.

Môi giới chào anh một căn chung cư mini trong phố Khương Trung, diện tích 48 m2, bố trí được hai phòng ngủ, hai nhà vệ sinh. Giá bán ban đầu 1,7 tỷ đồng nhưng đến nơi xem nhà, anh Huy được báo giá mới gần 2 tỷ đồng (tương đương 42 triệu đồng một m2). Lý do là chủ nhà mới đầu tư hệ thống phòng cháy và để lại tất cả nội thất. Nếu mua căn này, anh sẽ làm hợp đồng vi bằng, sở hữu chung tòa nhà với hơn 30 người khác.

Anh Huy cho biết giá mới “quá đắt”. Để bù thêm 500 triệu đồng, anh cần vay ngân hàng nhưng “căn chung cư mini không thể thế chấp được”. Khảo sát thêm một số tòa có căn hộ rao bán, anh cho hay mặt bằng giá đều trong khoảng 1,7-2 tỷ đồng với diện tích 48-52 m2, ngang giá căn hộ thương mại bình dân như Đại Thanh, Linh Đàm.

Tương tự, chị Thủy, quận Đống Đa, muốn tìm mua mua nhà sau nhiều năm thuê trọ. Mới đây, chủ tòa chung cư mini chị đang thuê báo hết hạn hợp đồng sẽ thu lại nhà để chuyển bán. Hỏi giá, chị Thủy bất ngờ vì căn hộ 46 m2 được chào hơn 1,7 tỷ đồng (khoảng 37 triệu đồng mỗi m2).

Với giá thuê hiện tại khoảng 7 triệu đồng một tháng, nữ nhân viên văn phòng tính 1,7 tỷ đồng tương ứng 20 năm thuê nhà. “Nếu mua đứt, tôi tránh được rủi ro tăng giá thuê hàng năm, còn quyền lợi khác như vay, thế chấp ngân hàng gần như không có”, chị Thủy chia sẻ và cho biết sẽ tìm nhà thuê mới sau khi hết hạn hợp đồng thay vì mua chung cư mini.

Theo ghi nhận của VnExpress, nhiều căn hộ chung cư mini tại quận trung tâm ngày càng đội giá cao hơn trước. Tại những tòa chung cư mini đã hoạt động 3-5 năm, giá căn hộ dao động 24-28 triệu đồng mỗi m2. Với những tòa mới xây dựng, căn hộ diện tích 46-50 m2 có thể lên đến 1,5-2 tỷ đồng một căn. Trong khi trước đây, loại hình này chỉ dao động 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng một căn.

Đơn cử, tại tòa nhà 7 tầng trong ngõ Bùi Xương Trạch (quận Thanh Xuân), các căn hộ diện tích 50 m2 được rao 1,8 tỷ đồng. Hay tại một tòa ở Vũ Tông Phan, căn chung cư mini ba phòng ngủ, diện tích 72 m2 được chào 2 tỷ đồng. Các căn rao bán giá cao đều được đầu tư sẵn nội thất, giao dịch vi bằng.

Lý giải diễn biến trên, ông Phạm Đức Toản, Tổng giám đốc EZ Property, cho biết chung cư mini tăng giá trong bối cảnh thị trường rất khan hiếm nguồn cung vừa túi tiền, nhiều phân khúc nhà ở “đội giá” thêm trong thời gian ngắn. Điển hình chung cư thương mại đã có nhịp tăng mạnh 40-50% sau một năm và neo giá cao. Người mua cần có ngân sách 3-4 tỷ đồng mới có thể sở hữu căn hộ hai phòng ngủ ở quận trung tâm.

Từ đà tăng giá chung cư, ông Toản nhìn nhận nhiều loại hình nhà ở cũ như nhà xã hội, nhà tái định cư, nhà tập thể và căn hộ chung cư mini cũng bị “đẩy giá” theo. Trước đây, với trên dưới 1 tỷ đồng, người mua rất khó sở hữu được căn hộ tại dự án thương mại hay cả tập thể cũ nên mới chuyển hướng căn hộ chung cư mini, chấp nhận nhiều rủi ro.

“Hiện giá căn hộ chung cư mini ngang ngửa dự án thương mại bình dân ở gần trung tâm trong khi nhiều quyền lợi cơ bản không có nên ít người dám đánh đổi”, CEO EZ Property cho hay.

Việc siết chặt an toàn phòng cháy ở các chung cư mini, nhà trọ cũng nâng chi phí đầu tư cho các công trình cao hơn trước. Theo chỉ thị 19 của Thủ tướng, các nhà trọ, chung cư mini không đảm bảo các yêu cầu về phòng cháy chữa cháy sẽ bị đình chỉ hoạt động từ ngày 30/3.

Chuyên gia tư vấn bất động sản độc lập Lê Quốc Kiên, cho hay để đảm bảo được hoạt động, chủ nhà cần đầu tư thêm vài trăm triệu đồng cho hệ thống phòng cháy chữa cháy kéo. Ông ví dụ chi phí đầu tư hệ thống phòng cháy cho một tòa nhà mới có diện tích sàn khoảng 800 m2, cao 6 tầng vào khoảng 700-800 triệu đồng. Chi phí này sẽ được chủ nhà tính thêm vào giá thuê, mua mỗi căn. Điều này lý giải nhiều căn hộ tại các tòa chung cư mini mới xây dựng bị “hét” giá gần 2 tỷ đồng.

Mua bán căn hộ chung cư mini tiềm ẩn rất nhiều rủi ro về pháp lý, an toàn cháy nổ. Ông Kiên nói người mua phải bỏ ra hơn tỷ đồng nhưng không được cấp sổ hồng, ký hợp đồng mua bán công chứng hay thế chấp ngân hàng. Giao dịch bằng vi bằng bản chất chỉ ghi nhận có sự việc này do thừa phát lại chứng kiến, không có hiệu lực pháp lý. Người mua có thể đối diện rủi ro tranh chấp, mất trắng căn hộ nếu chủ tòa nhà thế chấp cả công trình hay lợi dụng việc không giấy tờ để giao dịch nhiều lần.

Thực trạng trên đã xuất hiện phổ biến thời gian qua. Tại tòa chung cư mini trong ngõ Đại Kim, quận Hoàng Mai, khoảng 40 gia đình đã chi 700 triệu đồng đến 1,2 tỷ đồng để mua căn hộ diện tích 33-52 m2 từ năm 2012. Dù đã bán hết các căn hộ, chủ tòa nhà vẫn thế chấp quyền sử dụng đất cả tòa để vay tiêu dùng khiến người mua rơi vào rủi ro mất nhà. Hay tại tòa chung cư trong ngõ 236 Khương Đình, quận Thanh Xuân, gần 60 hộ dân phải di dời khẩn cấp vì cột nhà tầng 1 nứt toác, không đảm bảo an toàn.

“Bỏ tiền tỷ cho căn hộ chung cư mini đem lại cho người mua cảm giác sở hữu một căn nhà nhưng bản chất trả tiền thuê một lần cho khoảng 20 năm”, ông Kiên cho hay.

Theo các chuyên gia, nhà ở bình dân chính là “tia hy vọng” giúp cân bằng giá nhà ở, đảm bảo thị trường phát triển bền vững và lành mạnh. Trước đó, trong cuộc họp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương vào cuối tháng 2, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhắc tới việc thành lập “Quỹ nhà ở quốc gia” nhằm phát triển nhà giá rẻ tại các đô thị lớn. Đầu tháng 3, Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng yêu cầu Bộ Tài chính hoàn thành lập quỹ này để huy động nguồn lực phát triển nhà ở xã hội.

Ngọc Diễm

Với số tiền dưới 2 tỷ đồng, vợ chồng chị Xuân (quận 11, TP HCM) nhắm đến việc mua nhà ở xã hội, kỳ vọng giá rẻ hơn nhà thương mại. Chị được giới thiệu căn hộ 69 m2 tại dự án trên đường Âu Cơ, quận 11 xây dựng từ năm 2016, đã sử dụng gần 8 năm với giá 2,8 tỷ đồng, tương đương hơn 40 triệu đồng mỗi m2. Giá này tăng gần 1 tỷ đồng mỗi căn so với thời điểm 2020 (tức lúc căn hộ xã hội này được phép bán ra).

Môi giới cho biết đây là căn hộ có giá mềm trong dự án, một số căn còn có giá sang tay lên đến 45-50 triệu đồng mỗi m2. Dù là nhà ở xã hội nhưng chung cư này có vị trí đẹp, cùng trên khu vực đường Âu Cơ, các căn thương mại phát triển cùng năm, cùng diện tích giá đều trên 3,5 tỷ đồng.

“Cứ nghĩ nhà ở xã hội sẽ có giá rẻ nhưng khi tiếp cận không khỏi giật mình”, chị Xuân nói.

Anh Minh Tấn (ngụ quận 12, TP HCM) cũng tìm hiểu các dự án nhà ở xã hội đã qua sử dụng, mong mua được một căn với giá vừa túi tiền. Đầu tháng 3, môi giới tư vấn cho anh căn hộ 60 m2 tại dự án Topaz Home tọa lạc trên đường Phan Văn Hớn (quận 12), với giá 2,1 tỷ đồng. Thời điểm mới ra mắt (năm 2016), giá chung cư tại đây chỉ khoảng 14-16 triệu đồng mỗi m2. Hiện tại, các căn hộ tại dự án này được chào giá 33-35 triệu đồng mỗi m2 (chưa thuế phí), tăng hơn 2,4 lần sau 9 năm.

Khảo sát của VnExpress cho thấy, nhiều dự án nhà ở xã hội cao tầng tại TP HCM dù đã sử dụng nhiều năm vẫn đều đặn tăng giá.

Cụ thể, dự án nhà ở xã hội HQC Bình Trưng Đông (quận 2 cũ nay thuộc TP Thủ Đức) mở bán năm 2017 với giá 18-22 triệu đồng một m2. Sau khi bàn giao năm 2022, giá sang tay thứ cấp tăng lên gần 30 triệu đồng một m2. Đến nay, các căn hộ tại đây có giá từ 33-36 triệu đồng mỗi m2.

Hay dự án nhà ở xã hội tọa lạc trên đường Phan Văn Hớn (quận 12) triển khai từ năm 2016 với giá 14,5 triệu đồng một m2. Giai đoạn 2021-2022, các căn hộ này sang tay với giá 27-29 triệu đồng một m2 và hiện có giá khoảng 33,5 triệu đồng mỗi m2. Chung cư Vĩnh Lộc D’Gold năm 2017 có giá 16 triệu đồng mỗi m2, nay rao bán 24-26 triệu đồng….

Xu hướng tăng giá thứ cấp nhà ở xã hội tại TP HCM được giới chuyên gia đánh giá là tất yếu trong bối cảnh thành phố đang thiếu hụt nguồn cung và giá nhà tăng cao ở cả loại hình thương mại và xã hội mở bán mới.

Báo cáo từ Sở Xây dựng TP HCM cho thấy từ năm 2021 đến nay, thành phố đưa vào sử dụng 6 dự án nhà ở xã hội với quy mô 2.700 căn hộ, hiện chỉ có 4 dự án đang thi công với khoảng 3.000 căn. Về phía nhà ở thương mại, năm 2024, TP HCM chỉ có 6 dự án đủ điều kiện huy động vốn, với 3.845 sản phẩm (3.801 căn chung cư và 44 căn nhà thấp tầng). Toàn bộ số sản phẩm này đều được giao dịch thành công, không có hàng tồn kho.

Không chỉ thiếu nguồn cung, giá chung cư TP HCM cũng đang trên đà tăng phi mã, trung bình 15-20% mỗi năm. Mỗi m2 căn hộ bình dân năm 2015 có giá 25-35 triệu đồng, đến năm 2023 đã lên 40-60 triệu đồng; căn hộ trung cấp từ 35-50 triệu đồng, đến năm 2023 cũng lên 50-70 triệu đồng; riêng dòng cao cấp từ 50 triệu đồng lên 70-100 triệu đồng…

Nhìn nhận diễn biến này, chuyên gia bất động sản Trần Khánh Quang cho rằng giá đất biến động mạnh tại các đô thị lớn đã đẩy giá căn hộ thương mại trên thị trường lên trên 55 triệu đồng mỗi m2 vào năm ngoái. Trong bối cảnh này, nhà ở xã hội trở thành “vùng trũng” hấp dẫn người mua. Dù giá thứ cấp có tăng 2-3 lần vẫn thấp hơn 20-30% so với nhà ở thương mại.

Được miễn tiền sử dụng đất và giới hạn biên lợi nhuận chủ đầu tư ở mức 10%, nhưng chi phí xây dựng từ năm 2016 đến 2024 đã tăng 30-50%. Điều này khiến giá sơ cấp mở bán mới nhà ở xã hội tăng khoảng 45%, từ 14-17 triệu đồng mỗi m2 (giai đoạn 2016-2018) lên 20-30 triệu đồng mỗi m2 (2023-2024). Giá sơ cấp tăng đã tạo áp lực đẩy giá thứ cấp đi lên, đặc biệt trong bối cảnh nguồn cung khan hiếm.

Chuyên gia bất động sản Lê Quốc Kiên phân tích thêm, việc các tài sản có giá mua đi bán lại tăng lên theo thời gian do trượt giá là diễn biến bình thường và căn hộ nhà ở xã hội cũng không ngoại lệ. Tuy nhiên, việc sang tay với giá chênh cao sau khi hết thời hạn cấm giao dịch mua bán lại cho thấy nhà ở xã hội đang bị lạm dụng sai mục đích. Từ “cung cấp nhà ở giá rẻ cho một số người được ưu tiên, đặc biệt là người lao động thu nhập thấp”, nhà ở xã hội đang bị lạm dụng thành công cụ đầu tư “chắc chắn lời” khi chỉ cần chờ sau 5 năm được phép bán ra ngoài là có thể tăng giá gấp 2-3 lần.

Theo ông Kiên, nhà ở xã hội được xây dựng từ nguồn lực xã hội nên không thể giao dịch mua bán tự do như nhà thương mại. Giá thứ cấp tăng tự do không chỉ làm loại hình này mất đi ý nghĩa tốt đẹp ban đầu, gây bất công, mà còn biến nhà ở xã hội thành công cụ để toàn xã hội phải phục vụ chia lại tài sản cho một nhóm người, hoặc bị 1 nhóm người lợi dụng trục lợi.

Góp ý về giải pháp để nhà ở xã hội phát huy đúng vai trò của mình, chuyên gia cho rằng cần kiểm soát chặt chẽ giao dịch thứ cấp đúng đối tượng, đúng trần giá, sẽ triệt tiêu đầu cơ và đảm bảo công bằng. Nên có quy định người mua thứ cấp nhà ở xã hội cũng phải là người đủ điều kiện được mua nhà ở xã hội, thay vì mở rộng ra thị trường tự do. Kiểm soát mức tăng giá thứ cấp chỉ được cao hơn tối đa 20% so với giá mua ban đầu sau mỗi 5 năm để bù vào trượt giá, thay vì tự do tăng 100-150% sau 5 năm đầu ngay khi vừa hết hạn được bán ra ngoài như hiện tại.

“Chỉ khi thực thi nghiêm các biện pháp này, nhà ở xã hội mới thực sự là mái ấm cho người lao động, thay vì kênh kiếm tiền, đầu tư sinh lời”, ông Kiên nói.

Phương Uyên

Gắn bó với Celadon City gần 10 năm, chị Mỹ Duyên (cư dân phân khu Ruby) cho biết, luôn cảm thấy tự hào khi là một mảnh ghép trong cộng đồng cư dân khoẻ mạnh và năng động của Celadon City, đồng thời, là một phần của môi trường sinh thái gắn kết con người với thiên nhiên, các loài động, thực vật.

Không chỉ chị Duyên, tại Celadon City, hàng nghìn cư dân nhận thấy sự gắn bó với không gian yên bình, thoáng đáng của “ngôi nhà chung”. Gia đình chị Hà My (phân khu Diamond Centery) hài lòng vì các thành viên có thể hoà mình cùng hệ sinh thái đa dạng mỗi ngày, điều khó tìm thấy giữa lòng đô thị đông đúc.

Sau một ngày làm việc, gia đình chị thường dành thời gian dạo bộ trên những con đường rợp bóng mát trong khuôn viên nội khu, vừa để hít thở không khí trong lành, vừa nuôi dưỡng tâm trí và tinh thần. Ngoài ra, điều khiến những bậc phụ huynh như chị ưng ý hơn là con trẻ được vui chơi, khám phá thế giới thiên nhiên và các loài sinh vật đa dạng ngay tại nơi sống.

Hệ sinh thái rộng lớn

Với quy mô 82,5 ha, Celadon City ôm trong mình hệ sinh thái gồm hơn 7.000 cây trưởng thành thuộc 170 loài thực vật, cùng trên 80 loài động vật đặc trưng bản địa. Các không gian xanh đa tầng trong khu đô thị theo thời gian đã sinh trưởng và phát triển, tạo ra hệ sinh thái lành mạnh.

Theo báo cáo đánh giá đa dạng sinh học được thực hiện bởi Gamuda Land phối hợp cùng Trung tâm Nghiên cứu và Dịch vụ Sinh vật cảnh (Hội Sinh vật cảnh TP HCM), tại Celadon City có 279 loài thực vật thuộc 92 họ. Trong đó, 52 loài cây gỗ lớn (cao từ 15 m đến trên 25 m), 203 loài hoa và cây bụi, 24 loài cây hoang dại. Về động vật, có 28 loài côn trùng, 7 loài cá, 6 loài lưỡng cư, 8 loài bò sát, 32 loài chim và 3 loài thú.

Giữa không gian ấy, hơn 6.600 gia đình thuộc nhiều thế hệ cư dân đã gắn bó với khu đô thị từ lúc những phân khu đầu tiên mới hình thành.

Thảm thực vật ở đây không chỉ làm đẹp cảnh quan, mà còn đóng vai trò điều tiết dòng chảy, điều hòa nhiệt độ, mang đến môi trường sống trong lành và xanh mát cho cư dân. Dữ liệu từ báo cáo đánh giá đa dạng sinh học khảo sát tại thời điểm tháng 12/2022 cho thấy nhiệt độ trong công viên Celadon City luôn thấp hơn 1-3 độ C so với các khu vực dân cư khác do diện tích cây xanh tại khu đô thị duy trì tỷ lệ 1/5.

Công viên trung tâm quy mô trên 16,4 ha, cùng diện tích mặt nước rộng lớn đến từ 3 hồ điều hoà giúp điều tiết nền nhiệt độ. Nhờ đó, mỗi cư dân tại khu đô thị được thụ hưởng mật độ cây xanh lên đến 18 m2 một người. Theo khuyến nghị của tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi người cần không gian xanh cách nhà không quá 300 m, các thành phố cần tỷ lệ cây xanh 10-15 m2 một người.

Mục tiêu phát triển đa dạng sinh học trong khu đô thị

Trong bối cảnh đô thị hoá ảnh hưởng lớn tới môi trường sống, người dân ngày càng nhận thức rõ giá trị về mặt sức khoẻ thể chất và tinh thần của việc sống hoà mình giữa thiên nhiên. Do đó, Celadon City không ngừng nỗ lực phát triển bền vững đa dạng sinh học trong môi trường sống của khu đô thị nhằm góp phần cải thiện sức khoẻ, nâng cao chất lượng sống, môi trường sống lâu dài cho cư dân.

Cách đây 15 năm khi bắt tay vào xây dựng Celadon City, những nhà phát triển bất động sản của Gamuda Land đã đặt mục tiêu phát triển khu đô thị này thành một môi trường lý tưởng cho cả con người và thiên nhiên. Bền bỉ với mục tiêu ấy, từ chiến lược, Gamuda Land đã quan tâm thường xuyên tới sự phát triển của đa dạng sinh học tại khu đô thị, thể hiện qua các báo cáo đa dạng sinh học định kỳ phối hợp cùng Trung tâm Nghiên cứu và Dịch vụ Sinh vật cảnh (Hội Sinh vật cảnh TP HCM) thực hiện.

Điều này trở thành một trong những yếu tố quan trọng, tạo niềm tin yêu gắn kết của cư dân đang sinh sống tại đây với khu đô thị, cũng như thu hút nhiều khách hàng tiếp tục quan tâm. Theo chủ đầu tư, khi chất lượng sống được nâng cao, sự gia tăng giá trị cho bất động sản sau bàn giao tại khu đô thị sinh thái phía Tây này cũng được đảm bảo.

Sức hút này được ghi nhận ở Diamond Centery, phân khu cao cấp nhất toàn khu đô thị. Hệ sinh thái tiện ích đẳng cấp giúp cư dân tận hưởng không gian nghỉ dưỡng ngay thềm nhà.

Chủ đầu tư cho biết, các sản phẩm của Diamond Centery đã đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; khách hàng có thể làm sổ hồng sau khi nhận bàn giao.

Song Anh