Trong bối cảnh giá bất động sản tại các đô thị lớn liên tục leo thang, xu hướng thuê nhà thay vì mua đang trở nên rõ nét hơn. Nghiên cứu của Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) cho thấy, hơn 60% người trẻ dưới 35 tuổi tại Hà Nội, TP HCM và Đà Nẵng đang chọn thuê nhà ở vì không đủ tài chính sở hữu bất động sản.

Khảo sát của chuyên trang Batdongsan cũng ghi nhận 40% người trẻ dưới 44 tuổi hiện không sở hữu tài sản nào, 55% nhóm dưới 35 tuổi vẫn đang chọn giải pháp thuê trọ và chỉ 14% mua được nhà trong bối cảnh giá leo thang.

Dù nhu cầu thuê cao, phần lớn người Việt chỉ xem đây là giải pháp tạm bợ, không phải hướng an cư lâu dài. Nghiên cứu của Batdongsan cho thấy 95% nhóm người đã kết hôn cho rằng sở hữu nhà ở mới đảm bảo sự ổn định cuộc sống, 73% người độc thân cũng muốn sở hữu một bất động sản vừa để an cư lạc nghiệp vừa tích sản. Hầu hết đều đánh giá “ở trọ” chỉ là giải pháp tình thế, về lâu dài, việc an cư vẫn phải gắn liền với sở hữu nhà ở.

Nói về nguyên nhânkhiến kênh cho thuê nhà tại Việt Nam khó trở thành lựa chọn an cư lâu dài của người dân, giới chuyên gia cho rằng do phân khúc này đang thiếu nguồn cung dài hạn; khung pháp lý bảo vệ người thuê cũng chưa hoàn thiện.

Viện Nghiên cứu Đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE) cho rằng, thị trường nhà cho thuê tại Việt Nam đến nay vẫn chưa được định hình như một phân khúc phát triển bền vững, mà chủ yếu vận hành theo nhu cầu ngắn hạn, mang tính tự phát. Điểm tích cực của loại hình này là giá thuê tăng chậm hơn nhiều so với giá nhà bán. Nhờ đó, chi phí nhà ở hàng tháng của người thuê chưa bị đẩy lên quá cao, tạo lợi thế tương đối so với việc mua nhà trong bối cảnh giá bán leo thang.

Dẫu vậy, việc thuê nhà vẫn khó trở thành lựa chọn an cư dài hạn do thị trường vận hành ngắn hạn, tự phát và thiếu khung pháp lý bảo vệ người thuê. Các vấn đề như thời hạn thuê, cơ chế điều chỉnh giá hay quyền gia hạn hợp đồng chủ yếu dựa trên thỏa thuận dân sự, trong khi vai trò điều tiết của Nhà nước còn mờ nhạt, khiến người thuê khó yên tâm gắn bó lâu dài. Bên cạnh đó, nguồn cung nhà thuê dài hạn giá hợp lý hiện còn hạn chế, phần lớn do các cá nhân đầu tư nhỏ lẻ, thiếu dự án chuyên nghiệp, trong khi nguồn cung thương mại mới chủ yếu cao cấp, đẩy giá bán và thuê khu vực lân cận tăng cao.

Ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc Batdongsan khu vực miền Nam, cho rằng cốt lõi của thị trường nhà cho thuê tại Việt Nam đang thiếu vai trò dẫn dắt của Nhà nước. Khác với nhiều quốc gia phát triển, nơi nhà ở cho thuê được coi là một cấu phần chính thức của hệ thống an sinh xã hội, phân khúc này tại Việt Nam vẫn chủ yếu vận hành theo cơ chế thị trường tự do, với ít công cụ điều tiết. Việc thiếu khung pháp lý rõ ràng về hợp đồng thuê dài hạn, kiểm soát mức tăng giá và bảo vệ quyền lợi người thuê khiến thuê nhà khó trở thành lựa chọn an cư bền vững.

Ngoài ra, tâm lý sở hữu nhà ở của người Việt cũng là một rào cản. Trong bối cảnh hệ thống an sinh xã hội, hưu trí và các kênh tích lũy tài sản dài hạn còn hạn chế, nhà ở không chỉ là nơi ở mà còn được xem là tài sản “neo giữ” giá trị và phòng ngừa rủi ro cho tương lai. Vì vậy, thuê nhà thường gắn với cảm giác tạm bợ, thiếu ổn định, nhất là khi người thuê không có quyền kiểm soát lâu dài đối với nơi ở của mình, đặc biệt với các gia đình có con nhỏ hoặc nhu cầu gắn bó lâu dài với cộng đồng dân cư.

Để kênh thuê nhà có thể trở thành lựa chọn an cư bền vững, VARS nói cần có sự tham gia mạnh mẽ hơn của Nhà nước. Điều này bao gồm việc phát triển quỹ nhà ở cho thuê từ Quỹ Nhà ở Quốc gia, xây dựng khung pháp lý rõ ràng về thuê dài hạn và tạo điều kiện để người dân yên tâm sinh sống mà không chịu rủi ro bị gián đoạn chỗ ở. Kinh nghiệm từ Đức cho thấy, thuê nhà chỉ thực sự phổ biến khi người thuê được bảo vệ tương đương với người sở hữu về quyền cư trú và tiếp cận hạ tầng đô thị.

Song song đó, VARS cho rằng cần khuyến khích doanh nghiệp tham gia phát triển bất động sản cho thuê bằng các chính sách ưu đãi về đất đai, thuế và tín dụng. Việc đầu tư các tuyến giao thông kết nối trung tâm với vùng ven cũng được xem là yếu tố then chốt, giúp mở rộng không gian sống và giảm áp lực nhà ở khi giá thuê tại khu vực này thấp hơn 20-30% so với trung tâm. Đây sẽ trở thành lựa chọn khả thi hơn cho người thuê, góp phần giảm áp lực nhà ở và từng bước định hình thị trường thuê nhà theo hướng ổn định, bền vững hơn.

Phương Uyên

Tại diễn đàn bất động sản nhà ở 2026 vừa diễn ra, bà Dương Thùy Dung, Giám đốc điều hành CBRE Việt Nam, cho biết quý IV ghi nhận mức giá sơ cấp (chủ đầu tư mở bán) trung bình phân khúc căn hộ tại TP HCM đạt 90 triệu đồng một m2, tăng 5% theo quý và 21% so với cùng kỳ năm ngoái. Không chỉ giá sơ cấp tăng, mặt bằng thứ cấp (người mua bán lại) cũng nhích khoảng 18%, lên bình quân 64 triệu đồng mỗi m2.

Đà tăng lan sang các địa phương lân cận. Quý vừa qua, giá mở bán nhiều chung cư tại Bình Dương (trước sáp nhập) tăng khoảng 10%, Đồng Nai 12%, còn Long An (thuộc Tây Ninh sau sáp nhập) tới 45%. Giá thứ cấp tại những khu vực này đều tăng thêm 13-15% so với cùng kỳ.

Giá nhà ở khu vực phía nam tăng trong bối cảnh nguồn cung cải thiện sau nhiều năm trầm lắng. Theo CBRE, tổng nguồn cung mới tại 5 địa phương trọng điểm xấp xỉ 26.000 sản phẩm, gấp đôi năm 2024. Bình Dương (cũ) dẫn đầu với 15.800 căn hộ, Tây Ninh khoảng 2.000 căn, Đồng Nai 600 căn. Còn TP HCM (cũ) ghi nhận khoảng 7.600 căn hộ, tăng 50% so với năm trước.

Bà Dung lý giải dù nguồn cung cải thiện, giá vẫn neo cao do phần lớn rổ hàng mới thuộc phân khúc cao cấp, hạng sang, kéo mặt bằng chung đi lên. Bà cho biết riêng TP HCM cũ, 90% rổ hàng mở bán năm nay thuộc phân khúc cao cấp, hạng sang. Tỷ lệ này ở Bình Dương cũ khoảng 60%. Với khu vực Long An trước đây, loạt dự án mới được mở bán giá 40-60 triệu đồng một m2, đẩy mặt bằng khu vực tăng đột biến.

Theo báo cáo của Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), 9 tháng đầu năm nay TP HCM (gồm Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu) và vùng giáp ranh xuất hiện 22.400 sản phẩm mở bán mới, phần lớn rổ hàng có giá tăng hơn 10-20% so với cùng kỳ. Giá tăng nhưng tỷ lệ hấp thụ vẫn đạt 65%, tương đương 14.700 giao dịch thành công.

Một khảo sát khác từ DKRA Consulting – đơn vị nghiên cứu, tư vấn thị trường bất động sản thuộc DKRA Group – cho thấy thời gian qua, giá sơ cấp căn hộ tại TP HCM và các đô thị lân cận tăng 12-18%. Giá thứ cấp nhích 8-15% tùy khu vực. Đơn vị này dự báo giá căn hộ phía Nam có thể tăng 5-6% những tháng cuối năm, nhất là khi phân khúc vừa túi tiền ngày càng vắng bóng.

Nguồn cung tuy lớn nhưng hơn 63% tập trung ở Bình Dương (cũ), trong khi khu trung tâm TP HCM thiếu dự án mới vì hạn chế quỹ đất và tiến độ pháp lý kéo dài. Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) cho rằng tình trạng lệch pha cung cầu khiến giá căn hộ nội đô leo thang, buộc người mua dịch chuyển về vùng vệ tinh, kéo theo đà tăng tại các khu vực này.

Dự báo diễn biến thị trường năm 2026, ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc thị trường nhà ở CBRE Việt Nam, cho biết nguồn cung mới có thể đạt khoảng 50.000 sản phẩm, trong đó căn hộ chiếm 65%. Mức này tăng gần 30% so với hiện tại khi nhiều tuyến giao thông trọng điểm hoàn thiện. Mặt bằng giá được dự báo phân hóa rõ rệt, trong đó TP HCM cũ duy trì ở mức cao, còn các tỉnh vệ tinh có biên độ điều chỉnh linh hoạt hơn.

Theo chuyên gia, sau một thập kỷ, tốc độ tăng giá nhà gần gấp đôi thu nhập, gây áp lực với nhóm mua ở thực. Điều này thúc đẩy xu hướng người mua dịch chuyển sang các khu vực có mức giá mềm hơn. Họ cũng cân nhắc lâu hơn trước khi xuống tiền mua nhà.

Trong bối cảnh giá tiếp tục leo thang, rủi ro lướt sóng ngắn hạn tăng lên. Đại diện CBRE khuyến nghị nhà đầu tư thiên về chiến lược dài hạn, ưu tiên các dự án gắn với hạ tầng lớn, đặc biệt là tuyến metro, và khu đô thị quy hoạch bài bản.

Phương Uyên

Theo kế hoạch Chính phủ giao, đến năm 2030, ngành xây dựng phải hoàn thành khoảng 1 triệu căn nhà ở xã hội. Chia sẻ tại buổi gặp mặt báo chí ngày 4/2, ông Nguyễn Trí Đức, Chánh Văn phòng Bộ Xây dựng, cho biết trên cơ sở kết quả thực hiện thực tế và tiến độ hiện nay, Bộ Xây dựng đánh giá mục tiêu này có thể hoàn thành sớm hơn dự kiến.

Cơ sở để vượt kế hoạch là nhờ tiến độ triển khai tăng tốc rõ rệt trong hai năm gần đây và quy mô nguồn cung đã được “gối đầu” từ số lượng lớn dự án đang triển khai. Năm 2025, Bộ đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 100.000 căn nhà ở xã hội, song thực tế đã hoàn thành hơn 102.700 căn, mức cao nhất kể từ khi triển khai Đề án, tạo dư địa thuận lợi cho các năm tiếp theo.

Lượng dự án đang triển khai và đã được chấp thuận chủ trương đầu tư hiện cũng ở mức lớn. Lũy kế đến hết tháng 12/2025, cả nước có 698 dự án nhà ở xã hội với quy mô hơn 657.000 căn, trong đó gần 170.000 căn đã hoàn thành, hơn 134.000 căn đang thi công và trên 354.000 căn đã được chấp thuận chủ trương đầu tư. Quy mô này tương đương khoảng 62% chỉ tiêu toàn Đề án, cho thấy “độ dày” nguồn cung đủ để duy trì tiến độ cao trong những năm tới.

Bộ Xây dựng nhận xét, tốc độ triển khai được cải thiện rõ rệt nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và Thủ tướng, cùng việc hoàn thiện khung pháp lý cho phát triển nhà ở xã hội. Nhiều văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành nhằm rút ngắn thủ tục đầu tư, cải cách hành chính, tháo gỡ vướng mắc về đất đai, lựa chọn chủ đầu tư và bố trí nguồn vốn.

Bên cạnh đó, vai trò của chính quyền địa phương được đánh giá là yếu tố then chốt. Nhiều tỉnh, thành đã hoàn thành và vượt chỉ tiêu được giao như Thái Nguyên, Sơn La, Nghệ An, Hưng Yên. Các đô thị lớn cũng đạt kết quả tích cực, trong đó, Hải Phòng vượt 23% kế hoạch, Hà Nội vượt 10%, Đà Nẵng vượt 9%, còn TP HCM hoàn thành chỉ tiêu.

Ngoài các, các địa phương hiện đã chủ động bố trí quỹ đất sạch, tích hợp nhà ở xã hội ngay trong các đồ án quy hoạch đô thị và khu công nghiệp, thay vì triển khai rời rạc như trước. Một số địa phương còn đưa chỉ tiêu nhà ở xã hội vào kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội hằng năm, tạo động lực tiến độ và trách nhiệm thực hiện rõ ràng.

Thời gian tới, Bộ Xây dựng xác định phát triển nhà ở xã hội tiếp tục là nhiệm vụ ưu tiên, đồng thời yêu cầu nâng cao chất lượng dự án, bảo đảm đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, tránh hình thành các khu nhà ở xã hội tách biệt, kém chất lượng. Các địa phương cũng coi đây là trách nhiệm chính trị, chủ động bố trí quỹ đất, rút ngắn thủ tục và lựa chọn nhà đầu tư đủ năng lực để chương trình đạt hiệu quả bền vững.

Đề án “Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021–2030” đặt mục tiêu hoàn thành hơn 1 triệu căn đến năm 2030. Để đạt mục tiêu này, Chính phủ đã ban hành nhiều cơ chế nhằm tháo gỡ thủ tục, bố trí quỹ đất và hỗ trợ tín dụng, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở xã hội.

Phương Uyên